{"id":3185,"date":"2022-01-06T17:46:35","date_gmt":"2022-01-06T16:46:35","guid":{"rendered":"https:\/\/100zastu.pl\/?p=3185"},"modified":"2022-05-08T12:05:13","modified_gmt":"2022-05-08T10:05:13","slug":"pakuje-walizke","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2022\/01\/06\/pakuje-walizke\/","title":{"rendered":"Pakuj\u0119 walizk\u0119"},"content":{"rendered":"\n

Marcin Kr\u00f3l\u00a0<\/strong><\/h3>\n

\"\"<\/h3>\n


Pakuj\u0119 walizk\u0119 <\/strong>
Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2021<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 5\/7
<\/strong>Ocena ok\u0142adki: 4\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Filozof o drog\u0119 nie pyta…<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

W przypadku krytycznej analizy i takiego\u017c opisu dzie\u0142a historyka idei, czyli badacza zaprzesz\u0142ych produkt\u00f3w my\u015bli ludzkiej (nie ka\u017cdej my\u015bli oczywi\u015bcie \u2013 o czym za chwil\u0119…) wydaje si\u0119 niezb\u0119dna pewna dwoisto\u015b\u0107 spojrzenia. Przygl\u0105damy si\u0119 zatem, jakim\u017ce to dawnym i niedawnym ideom nasz historyk po\u015bwi\u0119ci\u0142 (a w\u0142a\u015bciwie po\u015bwi\u0119ca\u0142) najwi\u0119cej uwagi w ci\u0105gu swego procesu badawczego (odnotowuj\u0105c te\u017c te idee, kt\u00f3rym czasu po\u015bwi\u0119ca\u0142 mniej…). Zidentyfikowanie obszaru g\u0142\u00f3wnych zainteresowa\u0144 wiele m\u00f3wi. Je\u017celi nasz badacz idei ca\u0142e \u017cycie zajmowa\u0142 si\u0119 transcendentaln\u0105 legitymizacj\u0105 w\u0142adzy monarszej, a habilitowa\u0142 si\u0119 z tennoizmu (po p\u00f3\u0142rocznym stypendium w Kioto) \u2013 mo\u017cemy sobie darowa\u0107 dalsze dociekania. Lecz je\u015bli na przyk\u0142ad tkwi\u0142 w nurcie opisywania demokratycznych fundament\u00f3w w\u0142adzy w pa\u0144stwie prawa (nawet je\u015bli czyni\u0142 to w czystym duchu Kelsenowskim) \u2013 zas\u0142uguje na baczniejsz\u0105 uwag\u0119 i lektur\u0119 (je\u015bli publikowa\u0142). Bo zapewne ma to zwi\u0105zek (bli\u017cszy ni\u017c my\u015blicie) z praktyk\u0105 polityki dnia powszedniego.<\/p>\n

W bezmiarze dorobku my\u015bli ludzkiej \u2013 tylko tym wypowiedzianym, jako\u015b sformu\u0142owanym, zapami\u0119tanym, zapisanym, rozpowszechnionym, skodyfikowanym \u2013 idee, kt\u00f3rymi chce zajmowa\u0107 si\u0119 historyk, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 paroma definiuj\u0105cymi \u201erysami charakteru\u201d. Wi\u0119c na og\u00f3\u0142 s\u0105 to zamkni\u0119te, sko\u0144czone, jednorodne i okre\u015blone pomys\u0142y, projekty zorganizowania \u015bwiata, urz\u0105dzenia przysz\u0142o\u015bci, poprowadzenia toku spraw publicznych, \u201eustrojenia\u201d zasad funkcjonowania spo\u0142ecze\u0144stw, wsp\u00f3lnot, pa\u0144stw, propozycje nowego spojrzenia na stare dylematy wiary, kultury, w\u0142adzy, wsp\u00f3lnoty, dziej\u00f3w, post\u0119pu, tradycji \u2013 no, s\u0142owem wszystko, co ludzie sobie pomy\u015bl\u0105 i ubior\u0105 w zdania – w mniej wi\u0119cej zamkni\u0119tej formule manifestu intelektualnego…<\/p>\n

Podr\u0119czn\u0105 klasyfikacj\u0119 idei, kt\u00f3rymi zajmuje si\u0119 historyk tych\u017ce idei, wyznacza limes<\/i> uczestnictwa. Po jednej stronie linii granicznej jest gromada idei zaprzesz\u0142ych \u2013 wymy\u015blonych dawno temu i… dawno temu wybrzmia\u0142ych, zbankrutowanych, zarzuconych, zapomnianych, skazanych, zagubionych lub skompromitowanych. Warto je bada\u0107? A to ju\u017c co kto lubi… Warto jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce samo badanie tre\u015bci ideowego manifestu intelektualnego to za ma\u0142o dla powa\u017cnego zadania, kt\u00f3remu sprosta\u0107 winien ka\u017cdy uczciwy \u201etropiciel my\u015bli\u201d. Wypada zawsze sprawdzi\u0107, co dana idea ludziom uczyni\u0142a \u2013 jak by\u0142a wdra\u017cana, jak zmieni\u0142a wyznawc\u00f3w i przeciwnik\u00f3w, jak wp\u0142yn\u0119\u0142a na bieg dziej\u00f3w, czemu upad\u0142a (je\u015bli upad\u0142a). Zreszt\u0105 ten postulat dotyczy idei klasyfikowanych po obu stronach wspomnianego limesu<\/i> uczestnictwa \u2013 z jednej flanki tych, w kt\u00f3rych nawet potencjalnie nie mo\u017cemy uczestniczy\u0107 \u2013 tak odleg\u0142e bowiem od naszej praktyki \u017cycia codziennego s\u0105 ich rudymenty (a ka\u017cda pr\u00f3ba ich wskrzeszenia wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie by\u0142aby ekscesem nie tyle\u017c intelektualnym, co medycznym, nadaj\u0105cym si\u0119 do post\u0119powania psychiatrycznego). Z drugiej zasi\u0119 flanki plasuj\u0105 si\u0119 idee r\u00f3wnie historyczne, czasem z bardzo zacnym, staro\u017cytnym rodowodem, lecz po dzi\u015b dzie\u0144 \u017cywe i praktykowane (nie bez dewiacji, wypacze\u0144 i \u201es\u0142usznych\u201d modyfikacji, ale zawsze…). Z faktu, \u017ce idea wci\u0105\u017c \u017cywa i praktykowana, nie wynikaj\u0105 przecie\u017c \u017cadne zakazy badawcze. Przeciwnie \u2013 zawsze warto po\u015bwi\u0119ci\u0107 takiej idei wi\u0119cej czasu, bez autocenzury i zarazem osobistych (albo, co gorsze, grupowych) idiosynkrazji. Nie tylko dla nauki, ale dla praktyki \u017cycia publicznego…<\/p>\n

Istota zatem pierwotnego dylematu historyka idei tudzie\u017c filozofa polityki sprowadza si\u0119 do pytania, czy potrafi traktowa\u0107 przedmiot swych docieka\u0144 sine ira et studio<\/i>. Bezstronnie, obiektywnie, beznami\u0119tnie… Innymi s\u0142owy: czy wkraczaj\u0105c na obszar swej penetracji ostrzy tylko bukiet o\u0142\u00f3wk\u00f3w, czy maluje twarz w barwy wojenne i wzywa na pomoc swojego Manitou. Wydaje si\u0119 bowiem, \u017ce uprawianie historii my\u015bli ludzkiej poza \u015bwiadomo\u015bci\u0105 w\u0142asnych pogl\u0105d\u00f3w i ich uczestnictwem w procesie poznawczym (cho\u0107by w roli filtr\u00f3w i narz\u0119dzi) nie jest mo\u017cliwe. Uczony jest tu i teraz. Ca\u0142kiem si\u0119 nie wyabstrahuje z kontekstu, nie odwo\u0142a proweniencji, nie dokona apostazji z w\u0142asnej przynale\u017cno\u015bci na potrzeby procesu badawczego. Lepiej nawet nie pr\u00f3bowa\u0107 udawa\u0107 \u2013 tylko na wst\u0119pie uczciwie zdefiniowa\u0107 w\u0142asne pogl\u0105dy, opisa\u0107 narz\u0119dzia oraz wskaza\u0107 ich pochodzenie, okre\u015bli\u0107 i pomierzy\u0107 w\u0142asne ideowe koordynaty i wzorem Marcina Lutra powiedzie\u0107: tu stoj\u0119… Tu mnie macie! Historia co do fakt\u00f3w obiektywna by\u0107 musi, ale co do my\u015blenia o faktach \u2013 a osobliwie o takich, kt\u00f3re w istocie nie maj\u0105 postaci namacalnej, jak idee w\u0142a\u015bnie – bywa stronnicza jak cholera. I dla historyka lepiej, gdy o tym z g\u00f3ry uprzedza.<\/p>\n

Zmar\u0142y przed rokiem (z ma\u0142ym ok\u0142adem) profesor Marcin Kr\u00f3l cz\u0119sto uprzedza\u0142, jaki drogami w\u0119druj\u0105 jego my\u015bli o my\u015blach tudzie\u017c ideach, z jakich \u017ar\u00f3de\u0142 czerpie surowce, narz\u0119dzia i inspiracje. By\u0142 historykiem uczciwym, przyzwoitym, rzetelnym i sprawiedliwym, a filozofem takim\u017ce nie mniej. Ale nie bez-stronnym. Mia\u0142 i objawia\u0142 temperament publicysty, wojownika bez ma\u0142a, zaanga\u017cowanego polityka (we w\u0142a\u015bciwym tego s\u0142owa znaczeniu!), czasem krytycznego \u201etowarzysza podr\u00f3\u017cy\u201d… Ale zawsze eleganckiego, zawsze gotowego do nieograniczonej empatii, zawsze sk\u0142onnego do szczerego \u2013 bez konwencjonalnych, grzeczno\u015bciowych ogranicze\u0144 – dialogu. Z jednym wyj\u0105tkiem… Kt\u00f3ry dotyczy prawdziwych i urojonych przeciwnik\u00f3w politycznych \u2013 mo\u017ce nie tyle przeciwnik\u00f3w, co wrog\u00f3w raczej. Profesor nazywa\u0142 ich komunistami \u2013 i wydaje si\u0119, \u017ce nagle on \u2013 sk\u0105din\u0105d historyk idei przecie\u017c \u2013 przesta\u0142 rozumie\u0107 mo\u017cliwe (naukowe, doktrynalne i potoczne \u2013 ale w granicach rozumu czy emocji nawet) znaczenia s\u0142owa \u201ekomunizm\u201d. W jego wykonaniu to by\u0142o brutalne ustawienie do bicia \u2013 epitet obra\u017aliwy, zeszmacaj\u0105cy, wykluczaj\u0105cy… Na amen i na<\/em> wsiegda.<\/i><\/p>\n

Nie mam mu tego za z\u0142e \u2013 pewnie dlatego, \u017ce si\u0119 nie poczuwam (no, mo\u017ce troszk\u0119…). No i nadto mniemam, \u017ce fobie i natr\u0119ctwa (nawet te nieuleczalne) nie tyle szkodz\u0105, co ubarwiaj\u0105 dossier<\/i> ka\u017cdego uczonego. Co got\u00f3w jestem zaakceptowa\u0107 bez stosowanego w tych wypadkach rygoryzmu moralnego, wsp\u00f3lnotowego – tym bardziej, im bardziej nie by\u0142-ci on (profesor znaczy) z mojej bajki. A nie by\u0142 \u2013 bo chocia\u017c-ci on szczerym by\u0142 demokrat\u0105, to jednak g\u0142\u0119binowym konserwatyst\u0105 i libera\u0142em jak si\u0119 patrzy: zatwardzia\u0142ym, bezkompromisowym i korzennym. Ale co tam komunizm \u2013 moj\u0105 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 dla profesora, szczer\u0105, ho\u0142downicz\u0105 admiracj\u0119 i najg\u0142\u0119bszy szacunek got\u00f3w jestem zawsze sk\u0142ada\u0107 za dwa s\u0142owa: \u201ebyli\u015bmy g\u0142upi\u201d<\/b>. Profesor wrzuci\u0142 je do dyskursu publicznego w wywiadzie dla \u201eGazety Wyborczej\u201d w lutym 2014 roku, a potem – silnie zbudowany uzyskanym rezonansem \u2013 poszerzy\u0142 temat o nader istotne w\u0105tki intelektualnej \u015bmia\u0142ej rozprawy (ze swym \u015brodowiskiem politycznym – dodajmy) i o tej g\u0142upocie ksi\u0105\u017ck\u0119 (pod tytu\u0142em oczywi\u015bcie \u201eByli\u015bmy g\u0142upi\u201d) wyda\u0142 w 2015 roku. Powiedzie\u0107, \u017ce wstrz\u0105sn\u0119\u0142a ona opini\u0105 publiczn\u0105, \u015brodowiskiem profesora, czy w og\u00f3le tzw. klas\u0105 polityczn\u0105 \u2013 to nic nie powiedzie\u0107. Bo nie wstrz\u0105sn\u0119\u0142a ani na jot\u0119, nic a nic \u2013 i nikim. Wszyscy byli odwr\u00f3ceni… Od dawna zaj\u0119ci czym\u015b innym \u2013 nie za\u015b intelektualnymi spowiedziami i obrachunkami. Marcin Kr\u00f3l ze swymi szczerymi rozliczeniami zosta\u0142 w intelektualnej pr\u00f3\u017cni, a jesieni\u0105 tego\u017c roku Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski (on jeden chyba uwa\u017cnie esej Kr\u00f3la przeczyta\u0142 ze rozumieniem…) wygra\u0142 wybory (czego profesor nie przewidzia\u0142 raczej). I by\u0142o pozamiatane. Historyk idei sam nieomal przeszed\u0142 do historii.<\/p>\n

Nie odnios\u0119 si\u0119 do udowodnionej przez Marcina Kr\u00f3la w spos\u00f3b bezsporny tezy, \u017ce byli\u015bmy g\u0142upi (znaczy oni byli g\u0142upi). Mo\u017ce tylko zgrubnie zaznacz\u0119, \u017ce Kr\u00f3l wraz z towarzyszami walki z komun\u0105 nie mieli poj\u0119cia z kim w\u0142a\u015bciwie walcz\u0105; pobudowali wpierw idealn\u0105 \u00e0<\/i><\/span> rebours<\/i> figur\u0119 wroga \u2013 arcykomucha, arcy\u0142ajdaka, arcyzdrajcy, arcys\u0142ugusa sowieckiej machiny zbrodni \u2013 i z ni\u0105 wygrali (jak niegdy\u015b pewien niespe\u0142na rozumu rycerz z La Manczy ze skrzydlatymi smokami…). A do tego nie mieli zielonego poj\u0119cia, czego w\u0142a\u015bciwie chc\u0105, jakie maj\u0105 potrzeby, aspiracje i marzenia te miliony, w imieniu kt\u00f3rych poszli na b\u00f3j. W og\u00f3le ich nie znali i nie rozumieli… Do tego tu\u017c po ustaniu walk i odtr\u0105bieniu tzw. zwyci\u0119stwa towarzysze Kr\u00f3la wdali si\u0119 w pot\u0119pie\u0144cze swary, wojenki na g\u00f3rze \u2013 mniemaj\u0105c, \u017ce wolno\u015b\u0107 tak wielkim jest darem, i\u017c sama za nich automatycznie zbuduje now\u0105, liberaln\u0105 krain\u0119 solidarno\u015bci, zdrowia, szcz\u0119\u015bcia i wszystkiego najlepszego… I nie mam nawet odrobiny Schadenfreude<\/i> (cho\u0107 mo\u017ce powinienem mie\u0107…). Dlatego, \u017ce pot\u0119ga konsekwencji tej g\u0142upoty dzi\u015b przyt\u0142acza, wr\u0119cz pora\u017ca i parali\u017cuje. Na my\u015bl, jak mog\u0142oby by\u0107 pi\u0119knie… To se ne vrati<\/i> \u2013 drugiej szansy nie da nikomu Historia.<\/p>\n

Dzi\u015b zrealizowanie cho\u0107by po\u0142owy tamtego potencja\u0142u polskich mo\u017cliwo\u015bci wymaga\u0107 b\u0119dzie \u015bmiertelnej walki i d\u0142ugiego, upierdliwego sprz\u0105tania \u2013 bez gwarancji sukcesu. Ale profesor Kr\u00f3l co\u015b nam na t\u0119 drog\u0119 zostawi\u0142. Skromnego, lecz ciekawego. Kr\u00f3tki esej \u201ePakuj\u0119 walizk\u0119\u201d, kt\u00f3ry nieoczekiwanie w obliczu \u015bmierci profesora nabra\u0142 pewnej takiej dwuznaczno\u015bci intelektualnej (nazwijmy j\u0105 testamentaln\u0105…), ale w zamy\u015ble by\u0142 raczej wst\u0119pem metodologicznym, ideowym (\u201enarz\u0119dziowym\u201d) do ledwo sygnalizowanego tu i \u00f3wdzie zamiaru sporz\u0105dzenia dzie\u0142a fundamentalnego o demokracji \u2013 mo\u017ce nawet repliki samego Tocqueville’a. Profesor zatem do tej figuralnej, symbolicznej walizki, zabranej w drog\u0119 ku nowym przeznaczeniom, spakowa\u0142 swe w\u0142asne stare dylematy badawcze, wielkie (w sensie u\u017cytego kwantyfikatora) pytania swego ca\u0142o\u017cyciowego, dotychczasowego do\u015bwiadczenia \u2013 jakby nie chcia\u0142 zostawia\u0107 za sob\u0105 kwestii nadal nierozstrzygni\u0119tych i nierozstrzygalnych.<\/p>\n

Spakowa\u0142 na wst\u0119pie kwesti\u0119 pocz\u0105tku i ko\u0144ca. Nic \u015bmiesznego… Idzie o to, by zanim ruszy si\u0119 do przodu, w przysz\u0142o\u015b\u0107, by rozpocz\u0105\u0107 co\u015b nowego, trzeba dokona\u0107 audytu przesz\u0142o\u015bci. My\u015bl w zasadzie s\u0142uszna i metodologicznie poprawna. Lecz po co? By mie\u0107 porz\u0105dek w kwitach i innych papierach? By\u0107 gotowym na niespodziewane i nie zaprz\u0105ta\u0107 sobie g\u0142owy ani ducha przesz\u0142o\u015bci\u0105? By nie popa\u015b\u0107 w uzale\u017cnienie od przesz\u0142o\u015bci (czyli aby zawsze by\u0142o jak dawniej)? By nie podda\u0107 si\u0119 gnu\u015bno\u015bci i bezmy\u015blno\u015bci? Zapewne \u2013 ale doskonale mog\u0119 sobie wyobrazi\u0107 nowy pocz\u0105tek bez definitywnego po\u017cegnania starego ko\u0144ca. Innymi s\u0142owy \u2013 mog\u0119 rzeczywisto\u015b\u0107 pojmowa\u0107 w skrajnym przypadku jako wiele po sobie (albo r\u00f3wnocze\u015bnie) nast\u0119puj\u0105cych pocz\u0105tk\u00f3w, bez ani jednego zako\u0144czenia… I nie b\u0119dzie to gorszy \u015bwiat.<\/p>\n

Nast\u0119pn\u0105 spakowan\u0105 przez profesora Kr\u00f3la kwesti\u0119 musz\u0119 w tej rekomendacji pomin\u0105\u0107, albowiem w ca\u0142o\u015bci kwestionuj\u0119 istnienie porz\u0105dku intelektualnego i wszelkiego innego, w kt\u00f3rym kwestia ta si\u0119 obraca. Idzie o znikaj\u0105c\u0105 rol\u0119 Ko\u015bcio\u0142a. Z faktu, \u017ce autor zacz\u0105\u0142 to s\u0142owo wersalikiem, du\u017c\u0105 liter\u0105, wnosz\u0119, \u017ce chodzi\u0142o mu o ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki \u2013 depozytariusza, administratora, organizatora i stra\u017cnika uwa\u017canego za wa\u017cny od\u0142amu religii chrze\u015bcija\u0144skiej. Znikaj\u0105cy Ko\u015bci\u00f3\u0142 to – zdaniem profesora \u2013 znikaj\u0105cy \u015bwiat wyobra\u017ani i kultury. Nie zgadzam si\u0119 z tym fundamentalnie i g\u0142\u0119binowo. Komu \u015bwiat znika, temu znika; mnie nie znika. Bo te\u017c \u017cadnego daj\u0105cego si\u0119 dowie\u015b\u0107 iunctim<\/i> mi\u0119dzy ko\u015bcio\u0142em a wyobra\u017ani\u0105 i kultur\u0105 raczej nie ma.<\/p>\n

W dalszej kolejno\u015bci Kr\u00f3l pakuje do walizki dylemat banalizacji z\u0142a. Od czas\u00f3w Hannah Arendt wa\u017cny jak cholera. Tak, to w baga\u017cu trzeba mie\u0107. Dobro to nie absolut \u2013 zdaniem profesora – samoistnie nie egzystuje, ale dopiero w obecno\u015bci z\u0142a materializuje si\u0119. \u201eDobro to rezultat walki ze z\u0142em, a nie prosty odruch moralny\u201d<\/b> – powiada Marcin Kr\u00f3l. I to warto zapami\u0119ta\u0107. Podobnie jak rozwa\u017cania o cierpieniu i przyjemno\u015bci \u2013 co w dziele uprawiania filozofii polityki ma swoje znaczenie \u2013 czy\u017cby istotnie przyjemno\u015b\u0107 by\u0142a celem tego sposobu sprawowania w\u0142adzy, kt\u00f3ry znamy pod nazw\u0105 demokracji?<\/p>\n

Dla uprawiania tej ostatniej o wiele wi\u0119ksze znaczenie ni\u017c esej \u201ePakuj\u0119 walizk\u0119\u201d maj\u0105 do\u0142o\u017cone do kompletu \u201eNotatki. Dziennik z czas\u00f3w zarazy\u201d – czyli kr\u00f3tkie zapiski profesora, publikowane pierwotnie na Facebooku od 5 kwietnia do 25 pa\u017adziernika 2020 roku – praktycznie codziennie. Zebrane w ca\u0142o\u015b\u0107, robi\u0105 wra\u017cenie \u2013 bo to daleko wi\u0119cej, ni\u017c uczyni\u0107 mog\u0105 pojedyncze teksty na \u2013 um\u00f3wmy si\u0119 \u2013 co nieco \u015bmietnikowej sk\u0105din\u0105d platformie komunikacyjnej w sieci. Lektura tego prostego, pe\u0142nego znacze\u0144 i wa\u017cnych napomknie\u0144 wyk\u0142adu podstaw my\u015blenia o polityce to najwa\u017cniejszy \u201eprezent na drog\u0119\u201d od profesora Kr\u00f3la dla wszystkich, kt\u00f3rym nie jest obce poj\u0119cie odpowiedzialno\u015bci w \u017cyciu publicznym \u2013 nawet takim jak ja \u201eochlo\u201d: O<\/b>dpowiedzialnym, Ch<\/b>o\u0107 L<\/b>eniwym O<\/b>bywatelom. Jestem te\u017c wdzi\u0119czny profesorowi za finezyjn\u0105, prost\u0105 i poch\u0142aniaj\u0105c\u0105 ca\u0142\u0105 istot\u0119 rzeczy definicj\u0119… \u201eDemokracja to nies\u0142ychana propozycja. A mianowicie my sami decydujemy, \u017ce b\u0119dziemy sob\u0105 rz\u0105dzi\u0107.\u201d<\/b> Wi\u0119c niech si\u0119 w ko\u0144cu zi\u015bci!<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(6 01 2022)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Marcin Kr\u00f3l\u00a0 Pakuj\u0119 walizk\u0119 Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2021 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 4\/5 Filozof o drog\u0119 nie pyta… W przypadku krytycznej analizy i takiego\u017c opisu dzie\u0142a historyka idei, czyli badacza zaprzesz\u0142ych produkt\u00f3w my\u015bli ludzkiej (nie ka\u017cdej my\u015bli oczywi\u015bcie \u2013 o czym za chwil\u0119…) wydaje si\u0119 niezb\u0119dna pewna dwoisto\u015b\u0107 spojrzenia. Przygl\u0105damy si\u0119 zatem, jakim\u017ce to dawnym i niedawnym ideom nasz historyk po\u015bwi\u0119ci\u0142 (a w\u0142a\u015bciwie po\u015bwi\u0119ca\u0142) najwi\u0119cej uwagi w ci\u0105gu swego procesu badawczego (odnotowuj\u0105c te\u017c te idee, kt\u00f3rym czasu po\u015bwi\u0119ca\u0142 mniej…). Zidentyfikowanie obszaru g\u0142\u00f3wnych zainteresowa\u0144 wiele m\u00f3wi. Je\u017celi nasz badacz idei ca\u0142e \u017cycie zajmowa\u0142 si\u0119 transcendentaln\u0105 legitymizacj\u0105 w\u0142adzy monarszej, a habilitowa\u0142 si\u0119 z tennoizmu (po p\u00f3\u0142rocznym stypendium w Kioto) \u2013 mo\u017cemy sobie darowa\u0107 dalsze dociekania. Lecz je\u015bli na przyk\u0142ad tkwi\u0142 w nurcie opisywania demokratycznych fundament\u00f3w w\u0142adzy w pa\u0144stwie prawa (nawet je\u015bli czyni\u0142 to w czystym duchu Kelsenowskim) \u2013 zas\u0142uguje na baczniejsz\u0105 uwag\u0119 i lektur\u0119 (je\u015bli publikowa\u0142). Bo zapewne ma to zwi\u0105zek (bli\u017cszy ni\u017c my\u015blicie) z praktyk\u0105 polityki dnia powszedniego. W bezmiarze dorobku my\u015bli ludzkiej \u2013 tylko tym wypowiedzianym, jako\u015b sformu\u0142owanym, zapami\u0119tanym, zapisanym, rozpowszechnionym, skodyfikowanym \u2013 idee, kt\u00f3rymi chce zajmowa\u0107 si\u0119 historyk, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 paroma definiuj\u0105cymi \u201erysami charakteru\u201d. Wi\u0119c na og\u00f3\u0142 s\u0105 to zamkni\u0119te, sko\u0144czone, jednorodne i okre\u015blone pomys\u0142y, projekty zorganizowania \u015bwiata, urz\u0105dzenia…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3187,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"Pakuj\u0119 walizk\u0119","book_review_series":"","book_review_author":"Marcin Kr\u00f3l","book_review_genre":"esej polityczny","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"Wydawnictwo Iskry, Wrszawa","book_review_release_date":"24 12 2021","book_review_format":"","book_review_pages":"231","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[25,160],"tags":[39],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3185"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3185"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3185\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3458,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3185\/revisions\/3458"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3187"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3185"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3185"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3185"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}