![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/harris-konklawe-poziom-300x169.jpg\")
\nKonklawe
\nPrzek\u0142ad: Andrzej Szulc
\nWydawnictwo Albatros Sp. z o.o.<\/h4>\n
Rekomendacja: 3\/7<\/strong><\/span> Robert Harris \u2013 wielkie nazwisko literatury anglosaskiej; boj\u0119 si\u0119 napisa\u0107: popularnej, bo to naprawd\u0119 najwy\u017csza p\u00f3\u0142ka. Ten 60-letni syn drukarza z Nottingham, absolwent Cambridge (literatura angielska w Selwyn College), dziennikarz BBC, redaktor i komentator polityczny \u201eObservera\u201d, potem \u201eSunday Timesa\u201d i \u201eDaily Telegraph\u201d (pierwszy liberalno-lewicowy, a te dwa raczej konserwatywne…), pisa\u0107 ksi\u0105\u017cki postanowi\u0142 w 1982 roku. Ale zacz\u0105\u0142 od… publicystyki politycznej: o broni biologicznej, o wojnie falklandzkiej, o aferze z rzekomymi pami\u0119tnikami Hitlera, o polityku Partii Pracy Neilu Kinnocku… Dopiero w 1992 roku zabra\u0142 si\u0119 za powie\u015b\u0107 \u2013 wystartowa\u0142 ambitnie, bo jego \u201eFatherland\u201d zaczyna\u0142 si\u0119 od (na szcz\u0119\u015bcie ca\u0142kiem fikcyjnego)… zwyci\u0119stwa III Rzeszy w II wojnie \u015bwiatowej. No i potem fikcji si\u0119 trzyma\u0142 \u2013 w przypadku drugiej ksi\u0105\u017cki – \u201eEnigmy\u201d – nawet do\u015b\u0107 kurczowo, co mu bole\u015bnie wytkn\u0105\u0142 historyk Norman Davies. U Harrisa to nie Polacy z Poznania z\u0142amali jeszcze przed wojn\u0105 zasad\u0119 funkcjonowania niemieckiej maszyny szyfruj\u0105cej Enigma, tylko brytyjscy geniusze matematyki w centrum deszyfra\u017cu Bletchley Park (cz\u0119\u015bciowa prawda: wielki Alan Turing zautomatyzowa\u0142 proces czytania depesz radiowych Enigmy). Ale dobry, trzymaj\u0105cy w napi\u0119ciu i trzymaj\u0105cy si\u0119 regu\u0142 gatunku film Toma Stopparda wedle tej ksi\u0105\u017cki (z Dougrayem Scottem, Kate Winslet, prze\u015bliczn\u0105 Saffron Burrows, Jeremym Northamem i Nikolaiem Coster Waldau w roli niemieckiego szpiega \u2013 Polaka Pukowskiego…) ogl\u0105da si\u0119 bez obrzydzenia. Podobnie jak serial BBC \u201eArchangielsk\u201d z Danielem Craigiem (o poszukiwaniu rzekomego diariusza Stalina) czy wspania\u0142y film Pola\u0144skiego \u201eGhost Writer\u201d z Ewanem McGregorem i Pierce’em Brosnanem (osnuty wok\u00f3\u0142 tajemnic kariery premiera Tony’ego Blaira)… Tej klasy pisarz jest z Richarda Harrisa! A przecie\u017c ma jeszcze w dorobku absolutnie wspania\u0142\u0105 trylogi\u0119 (w gruncie rzeczy bardziej polityczn\u0105 ni\u017c historyczn\u0105…) z epoki, gdy republika rzymska przepoczwarza\u0142a si\u0119 w cesarstwo: \u201eCycero\u201d, \u201eSpisek\u201d i \u201eDyktator\u201d. To autentyczny bestseller! Robert Harris Konklawe Przek\u0142ad: Andrzej Szulc Wydawnictwo Albatros Sp. z o.o. Rekomendacja: 3\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Santa Sede pod kluczem czyli ma\u0142y Robcio wybiera Pontifexa… Robert Harris \u2013 wielkie nazwisko literatury anglosaskiej; boj\u0119 si\u0119 napisa\u0107: popularnej, bo to naprawd\u0119 najwy\u017csza p\u00f3\u0142ka. Ten 60-letni syn drukarza z Nottingham, absolwent Cambridge (literatura angielska w Selwyn College), dziennikarz BBC, redaktor i komentator polityczny \u201eObservera\u201d, potem \u201eSunday Timesa\u201d i \u201eDaily Telegraph\u201d (pierwszy liberalno-lewicowy, a te dwa raczej konserwatywne…), pisa\u0107 ksi\u0105\u017cki postanowi\u0142 w 1982 roku. Ale zacz\u0105\u0142 od… publicystyki politycznej: o broni biologicznej, o wojnie falklandzkiej, o aferze z rzekomymi pami\u0119tnikami Hitlera, o polityku Partii Pracy Neilu Kinnocku… Dopiero w 1992 roku zabra\u0142 si\u0119 za powie\u015b\u0107 \u2013 wystartowa\u0142 ambitnie, bo jego \u201eFatherland\u201d zaczyna\u0142 si\u0119 od (na szcz\u0119\u015bcie ca\u0142kiem fikcyjnego)… zwyci\u0119stwa III Rzeszy w II wojnie \u015bwiatowej. No i potem fikcji si\u0119 trzyma\u0142 \u2013 w przypadku drugiej ksi\u0105\u017cki – \u201eEnigmy\u201d – nawet do\u015b\u0107 kurczowo, co mu bole\u015bnie wytkn\u0105\u0142 historyk Norman Davies. U Harrisa to nie Polacy z Poznania z\u0142amali jeszcze przed wojn\u0105 zasad\u0119 funkcjonowania niemieckiej maszyny szyfruj\u0105cej Enigma, tylko brytyjscy geniusze matematyki w centrum deszyfra\u017cu Bletchley Park (cz\u0119\u015bciowa prawda: wielki Alan Turing zautomatyzowa\u0142 proces czytania depesz radiowych Enigmy). Ale dobry, trzymaj\u0105cy w napi\u0119ciu i trzymaj\u0105cy si\u0119…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":575,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[13,12],"tags":[90],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/314"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=314"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/314\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1898,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/314\/revisions\/1898"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/575"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=314"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=314"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=314"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\nSanta Sede pod kluczem czyli ma\u0142y Robcio wybiera Pontifexa…<\/span><\/h3>\n
\nAle ostatnio pisarskie poszukiwania zawiod\u0142y Harrisa nie gdzie indziej, tylko do Rzymu wsp\u00f3\u0142czesnego, za Spi\u017cow\u0105 Bram\u0119, do Watykanu. Poniewa\u017c w pisaniu o zagadkach dowolnego (oczywi\u015bcie fikcyjnego…) pontyfikatu nie ma nic a\u017c tak bardzo ekscytuj\u0105cego (owszem, s\u0105 tajemnice, ale przede wszystkim ci\u0119\u017cka praca…), Harris obra\u0142 za cel prze\u0142omowy moment (te\u017c wsp\u00f3\u0142czesny, acz z pewnym \u2013 jak si\u0119 wydaje \u2013 wyprzedzeniem wypadk\u00f3w, kt\u00f3re dopiero mog\u0105 nast\u0105pi\u0107 w rzeczywisto\u015bci…) dla Stolicy Apostolskiej i ca\u0142ego ko\u015bcio\u0142a katolickiego (z afiliowanymi przyleg\u0142o\u015bciami…). Czyli \u015bmier\u0107 namiestnika Piotrowego i wyb\u00f3r nast\u0119pcy. Konklawe…
\nCelny wyb\u00f3r. W istocie: rezultat elekcji papie\u017ca ma dla ko\u015bcio\u0142a powszechnego wymiar fundamentalny. Oto wierni (za po\u015brednictwem kolegium kardyna\u0142\u00f3w…) otrzymuj\u0105 od Ducha \u015awi\u0119tego nowego pasterza \u2013 do\u017cywotniego, nieomylnego, prawie omnipotentnego. Przymioty ducha i charakteru tego cz\u0142owieka maj\u0105 niebagatelne znaczenie dla kondycji ca\u0142ej organizacji i jej wyznawc\u00f3w. Niebagatelne, cho\u0107 nie decyduj\u0105ce, nie wszechogarniaj\u0105ce, nie sprawcze w ka\u017cdym calu i czasie. Ale zawsze wa\u017cne \u2013 dla reszty \u015bwiata poniek\u0105d te\u017c. Wyb\u00f3r papie\u017ca ma w sobie pewn\u0105 dwoisto\u015b\u0107. Doktrynalnie jest przedstawiany jako mistyczny akt nawiedzenia kardynalskich umys\u0142\u00f3w przez jedn\u0105 z figur Tr\u00f3jcy Bo\u017cej \u2013 Ducha \u015awi\u0119tego. Nie jest to \u017cadna metafora; doktryna traktuje ten akt nader dos\u0142ownie… Je\u017celi zatem duch przem\u00f3wi jednog\u0142o\u015bnie do kwalifikowanej wi\u0119kszo\u015bci elektor\u00f3w, ci za\u015b dadz\u0105 temu wyraz, wpisuj\u0105c stosowne nazwisko na karcie do g\u0142osowania i zachowuj\u0105c decyzj\u0119 in pectore, w tajemnicy, eligendum dope\u0142ni si\u0119. Z drugiej za\u015b strony konklawe to czysto polityczny (bez pierwiastka metafizycznego) mechanizm wyborczy, w kt\u00f3rym ujawniaj\u0105 si\u0119 nami\u0119tno\u015bci, konflikty (konflikty sumie\u0144 tako\u017c…), preferencje doktrynalne, poniek\u0105d te\u017c preferencje p\u0142ciowe i obyczajowe, spo\u0142eczne, terytorialne, teologiczne, postawy konserwatywne i post\u0119powe, interesy (ekonomiczne \u2013 i owszem te\u017c…), uprzedzenia, ambicje, grzechy wreszcie. To targowisko, poligon agitacji, kompromis\u00f3w, sojuszy, akt\u00f3w nietolerancji i niepos\u0142usze\u0144stwa, cichych wojen, zderze\u0144 stref wp\u0142yw\u00f3w i rzadkich akt\u00f3w mi\u0142osierdzia, Pod koniec ka\u017cdego pontyfikatu (wytrawni watykani\u015bci-analitycy intuicyjnie wyczuwaj\u0105, kiedy to nast\u0119puje…) kszta\u0142tuje si\u0119 nieformalna czo\u0142\u00f3wka papabili \u2013 purpurat\u00f3w maj\u0105cych jakoby najwi\u0119ksze szanse w spodziewanych w nieodleg\u0142ej przysz\u0142o\u015bci wyborach… To wok\u00f3\u0142 tych faworyt\u00f3w koncentruj\u0105 si\u0119 przedbiegi i pierwsze akcje elekcyjne, powstaj\u0105 stronnictwa mniej lub bardziej trwa\u0142e, gromadz\u0105ce si\u0119 podle geografii, wsp\u00f3lnoty warto\u015bci lub interes\u00f3w, albo ko\u0142a zwolennik\u00f3w zupe\u0142nie ad hoc. Najcz\u0119\u015bciej dzieje si\u0119 tak, \u017ce w toku akcji wyborczych papabili wzajemnie si\u0119 poblokuj\u0105 i kardyna\u0142owie zwracaj\u0105 uwag\u0119 ku kompromisowemu outsiderowi (o kt\u00f3rym kuriali\u015bci na og\u00f3\u0142 my\u015bl\u0105, \u017ce da si\u0119 nim sterowa\u0107, albo \u017ce jest przej\u015bciowy, tylko na chwil\u0119…). Czasem jednak szybko wygrywaj\u0105 murowani kandydaci. Ostatnimi laty takie zaskakuj\u0105ce wybory by\u0142y udzia\u0142em Angelo Roncallego (Jan XXIII) Albina Lucianiego (Jan Pawe\u0142 I), Karola Wojty\u0142y (Jan Pawe\u0142 II) czy Jorge Bergoglia (Franciszek). Ale Eugenio Pacelli (Pius XII), Giovanni Montini (Pawe\u0142 VI) czy Joseph Ratzinger (Benedykt XVI) byli od pocz\u0105tku elekcji faworytami… Jak to si\u0119 dzia\u0142o i dlaczego tak? Pasjonuj\u0105ce, fascynuj\u0105ce pytania… Nie dziwimy si\u0119 zatem Harrisowi, \u017ce tak ekscytuj\u0105cy moment obra\u0142 sobie za temat powie\u015bci.
\nAle obra\u0107 to jedno, a zrealizowa\u0107 \u2013 drugie…
\nKonklawe w uj\u0119ciu Harrisa ma dwie p\u0142aszczyzny. Jedna to aspekt formalny, ceremonialny, protokolarny elekcji \u2013 pe\u0142en sformalizowanych gest\u00f3w, tekst\u00f3w, rytua\u0142\u00f3w, tudzie\u017c osobliwej scenografii. W wszystkich mo\u017cliwych wariantach i konfiguracjach szczeg\u00f3\u0142owo skodyfikowanych w Konstytucji Apostolskiej \u201eUniversi Dominici Gregis\u201d, czyli watyka\u0144skiej ordynacji wyborczej… Sam opis tych regulacji i ich praktycznego zastosowania ma walory poznawcze i od suspensu nie stroni… Druga p\u0142aszczyzna ma wymiar raczej polityczny – jest zapisem intryg i kontrintryg elekcyjnych, zapisem stanu ducha ludzi targanych emocjami na najwy\u017cszym diapazonie. Oto po \u015bmierci papie\u017ca do walki o Tron Piotrowy przyst\u0119puj\u0105 czterej papabili: w\u0142oski libera\u0142 przychylny reformom, w\u0142oski konserwatysta lefebrysta, kanadyjski pragmatyk oraz nigeryjski homofob o tubalnym g\u0142osie… Nik\u0142e szanse ma te\u017c umiarkowany dziekan kolegium kardynalskiego, tyle \u017ce akurat prze\u017cywaj\u0105cy kryzys wiary tudzie\u017c powo\u0142ania – on\u017ce podmiot liryczny, wi\u0105\u017c\u0105cy narracj\u0119 w tej fabule. Nieoczekiwanie pojawia si\u0119 te\u017c mianowany przez papie\u017ca in pectore (ale posiadaj\u0105cy autentyczne papiery) kardyna\u0142 – Filipi\u0144czyk sk\u0105din\u0105d, lecz pe\u0142ni\u0105cy pos\u0142ug\u0119 arcybiskupi\u0105 w… Bagdadzie. Zaczyna si\u0119 piek\u0142o. Tak dziekan Lomeli zdefiniowa\u0142 Kaplic\u0119 Syksty\u0144sk\u0105 od momentu wpuszczenia do \u015brodka kardyna\u0142\u00f3w-elektor\u00f3w i zamkni\u0119cia wr\u00f3t na klucz… Spi\u0119trzenie intryg, wy\u0142a\u017c\u0105cych na wierzch tajemnic, \u015bledztw i donos\u00f3w sprawia, \u017ce kandydaci odpadaj\u0105 jak przejrza\u0142e gruchy. Nigeryjczyk ma dziecko z… zakonnic\u0105. Kanadyjczyk przekupi\u0142 (w got\u00f3wce!) elektor\u00f3w, jakby to by\u0142o g\u0142osowanie w FIFA nad przyznaniem mundialu. Lefebrysta powiedzia\u0142 par\u0119 zda\u0144 za du\u017co, libera\u0142 os\u0142ab\u0142. W tej sytuacji manifestacyjnie demonstruj\u0105cy sw\u0105 niech\u0119\u0107 do godno\u015bci dziekan Lomeli i filipi\u0144ski outsider Ben\u00ectez maj\u0105 szans\u0119…
\nJak si\u0119 sko\u0144czy\u0142o i co si\u0119 definitywnie okaza\u0142o \u2013 to sobie darujmy; niech czytelnik te\u017c co\u015b z tego dreszczowca ma. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce kaliber niespodzianki spory \u2013 jak na wyobra\u017ani\u0119 Harrisa i jego mniemania o stanie organizacji Ko\u015bcio\u0142a tudzie\u017c sprawno\u015bci jego s\u0142u\u017cb kontrwywiadowczych. Spory te\u017c jak na potrzeb\u0119 uwiarygadniaj\u0105cego podobie\u0144stwa do rzeczywisto\u015bci. Je\u015bli komu\u015b o\u015b intrygi skojarzy si\u0119 z wyczynami Franka Underwooda z wielkiego serialu HBO \u201eHouse of Cards\u201d, to wielkiego b\u0142\u0119du ten kto\u015b nie pope\u0142ni. Z zastrze\u017ceniem, \u017ce Watykan to jednak nie jest domek z kart… Harris (z wyznania zapewne anglikanin, ale to akurat okoliczno\u015b\u0107 bez znaczenia…), mimo lektur, studi\u00f3w, wywiad\u00f3w i ogl\u0119dzin, po prostu ma\u0142o wie. I nie dowie si\u0119 wi\u0119cej… Sprowadzanie walki o w\u0142adz\u0119 w Ko\u015bciele i nad Ko\u015bcio\u0142em do intryg o tle obyczajowym czy kryminalnym, do symonii i grzechu nieposkromionej pychy \u2013 to za ma\u0142o. Walka o w\u0142adz\u0119 ma g\u0142\u0119bokie podglebie doktrynalne, czerpi\u0105ce wprost z r\u00f3\u017cnic, przemilcze\u0144, upi\u0119ksze\u0144 w interpretacji S\u0142owa, w obja\u015bnianiu universum przesz\u0142ego, wsp\u00f3\u0142czesnego i przysz\u0142ego. Ta walka nie zatrzymuje si\u0119 na p\u0142aszczy\u017anie intryg personalnych ani ekonomicznych \u2013 ona si\u0119ga w g\u0142\u0105b istoty wiary. Ale g\u0142\u00f3wny front przebiega teraz przez naje\u017cony okopami, polami minowymi, potykaczami i zwojami koncertiny pas zmaga\u0144, gdzie punkty styczne walk (wr\u0119cz i na bagnety) Czerwonych i Niebieskich wyznaczaj\u0105 wzg\u00f3rza nazwane: Rozwody, Celibat, Homoseksualizm, Pedofilia Kap\u0142an\u00f3w (to szczyt najwy\u017cszy), Nakaz Skromno\u015bci, Prawdziwa Ja\u0142mu\u017cna, Mi\u0142osierdzie, Pycha i W\u0142adza… Ten, kto potrafi t\u0119 walk\u0119 zobaczy\u0107 i opisa\u0107, dopiero prawdziwy bestseller sporz\u0105dzi. Robert Harris stan\u0105\u0142 wp\u00f3\u0142 drogi, ale czy akurat on ma do\u015b\u0107 talentu i powo\u0142ania? Mo\u017ce tak, mo\u017ce nie… Nie jestem tylko pewien, czy po przemy\u015bleniu tego i owego zechce spr\u00f3bowa\u0107 raz jeszcze…
\nTomasz Sas<\/strong>
\n(16 03 2017)<\/strong>
\nPS. Drobna uwaga do wydawcy… Nie warto oszcz\u0119dza\u0107 na konsultacjach z ko\u015bcielnymi profesjonalistami; niewielkie w sumie usterki protokolarne czy nazewnicze i tak robi\u0105 z\u0142e wra\u017cenie na wyedukowanej w tej mierze do granic mo\u017cliwo\u015bci PT Publiczno\u015bci… (TS)<\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"