{"id":3104,"date":"2021-12-01T21:28:13","date_gmt":"2021-12-01T20:28:13","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=3104"},"modified":"2022-05-07T16:34:54","modified_gmt":"2022-05-07T14:34:54","slug":"nigdy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2021\/12\/01\/nigdy\/","title":{"rendered":"Nigdy"},"content":{"rendered":"\n

Ken Follett\u00a0<\/strong><\/h3>\n

\"\"<\/h3>\n


<\/strong>Nigdy
<\/strong>Prze\u0142o\u017cy\u0142 Janusz Ochab
<\/strong>Wydawnictwo Albatros, Warszawa 2021<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 3\/7
<\/strong>Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

\u0106wiczenie z wyobra\u017ani, czyli anatomia eskalacji<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

Przez liczne dekady swej pisarskiej pos\u0142ugi na niwie literatury sensacyjnej (z historyczn\u0105 jest nieco inaczej, a tak\u0105 te\u017c uprawia…) Ken Follett przyzwyczai\u0142 nas do pewnej takiej powagi, sierioznej<\/i> misji, kt\u00f3ra sam narzuca swej thrillerowej (wi\u0119c z natury rzeczy pewnie rozrywkowej) prozie. Jak ka\u017cdy prominentny przedstawiciel ma\u0142ego narodu (jest Walijczykiem) ka\u017ce si\u0119 traktowa\u0107 powa\u017cnie i nigdy nie pozwoli\u0142by sobie dopu\u015bci\u0107 do sytuacji, w kt\u00f3rej pos\u0105dzono by go o luzik jaki\u015b nadmierny, poczucie humoru (uchowaj nas, Panie!) czy abnegacj\u0119 w kwestii warto\u015bci, zasad moralnych tudzie\u017c imponderabili\u00f3w patriotyczno-narodowo-ojczy\u017anianych. Ale co to za misja? No c\u00f3\u017c, gdyby odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do poetyki interviews<\/i> z kandydatkami na Miss Universum, chodzi po prostu o pok\u00f3j na \u015bwiecie…<\/p>\n

Innymi s\u0142owy: nasz cz\u0142owiek wygrywa ekstremalne starcie z ich cz\u0142owiekiem, a kody startowe \u2013 z westchnieniem ulgi – s\u0105 usuwane z komputer\u00f3w wyrzutni, No i pi\u0119knie… W jednym pakiecie otrzymujemy ostrze\u017cenie i wybawienie, z seri\u0105 mordobi\u0107 w sensie \u015bcis\u0142ym i symbolicznym tako\u017c, plus odrobina konwencjonalnego seksu (je\u017celi 72-letni autor cokolwiek o tej aktywno\u015bci cz\u0142owieczej pami\u0119ta). Follett jet majstrem tego rodzaju literatury \u2013 100 milion\u00f3w nak\u0142ad\u00f3w to nie byle co. Uwa\u017cam go za niez\u0142ego rzemie\u015blnika o wyrobionym, charakterystycznym i rozpoznawalnym stylu \u2013 w bran\u017cy thriller\u00f3w, a jako autor powie\u015bci historycznych osi\u0105gn\u0105\u0142 poziom wtajemniczenia na skal\u0119 globaln\u0105; jego \u201eFilary Ziemi\u201d to doprawdy klasyka w najlepszym gatunku, dor\u00f3wnuj\u0105ca monumentalnym powie\u015bciom Druona. Trzydzie\u015bci cztery tytu\u0142y, setki przek\u0142ad\u00f3w na wszystkie j\u0119zyki \u015bwiata, liczne ekranizacje… Mistrzowskie fabu\u0142y, zaskakuj\u0105ce intrygi \u2013 Ken Follett ma zawsze w zanadrzu kawa\u0142 satysfakcjonuj\u0105cej literatury…<\/p>\n

Ale i tak powiem wam w zaufaniu, i\u017c prywatnie uwa\u017cam, \u017ce przez niemal p\u00f3\u0142 wieku aktywno\u015bci tw\u00f3rczej Follett napisa\u0142 tylko jedno arcydzie\u0142o \u2013 wydan\u0105 w 1978 roku \u201eIg\u0142\u0119\u201d – skromny thriller wojenno-szpiegowski (doskonale zakonspirowany w Anglii agent Abwehry otrzymuje zadanie zweryfikowania pog\u0142osek o alianckich planach inwazji na kontynent…). To naprawd\u0119 kwintesencja tego gatunku literatury, mieszcz\u0105ca jak w pigu\u0142ce wszystko, co najwa\u017cniejsze: intelektualny (i nie tylko) pojedynek Dobra ze Z\u0142em, fascynuj\u0105cy po\u015bcig, zbrodni\u0119, heroizm zwyk\u0142ych obywateli w godzinie pr\u00f3by, satysfakcjonuj\u0105cy fina\u0142…<\/p>\n

Najnowsza produkcja Folletta \u2013 opas\u0142y (circa 640 stron, waga oko\u0142o kilograma) tom \u201eNigdy\u201d – nie dor\u00f3wnuje pod \u017cadnym wzgl\u0119dem, osobliwie za\u015b napi\u0119cia fabularnego, tamtemu dzie\u0142u. Ale ma swoje zalety. Przewy\u017cszaj\u0105ce jego wady. Jakie wady? Jakie zalety? No c\u00f3\u017c, to jest pesymistyczna dystopia, pokazuj\u0105ca, jak prosto i blisko od lokalnej ruchawki na Saharze do atomowego guzika. Napisana w celu udzielenia \u015bwiatu przestrogi \u2013 to, co mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107 stosunkowo \u0142atwo, nie powinno wydarzy\u0107 si\u0119 nigdy. Czy zatem dydaktyczny smrodek to zaleta tego tekstu \u2013 a mo\u017ce jednak wada? Je\u015bli nie przeszkadza w lekturze… Mnie nie przeszkadza\u0142. Nawet sentymentalny, kiczowaty obrazek fina\u0142owy (w kinie lecia\u0142yby na nim napisy ko\u0144cowe) \u2013 p\u0142acz\u0105ca pani prezydent USA (w\u0142a\u015bnie przed chwil\u0105 uruchomi\u0142a, chocia\u017c ze wszystkich si\u0142 nie chcia\u0142a, arsena\u0142 nuklearny swego kraju) przy stole pod ekranami w podziemnym centrum dowodzenia i przetrwania.<\/p>\n

Wi\u0119c wiemy ju\u017c, \u017ce fabu\u0142a \u201eNigdy\u201d ko\u0144czy si\u0119 \u017ale. Rodzi si\u0119 zatem pytanie, czy autor uczyni\u0142 wszystko (w swym tek\u015bcie…), aby przekona\u0107 nas, \u017ce TO (czyli atomowa apokalipsa) si\u0119 nie stanie. Bo samo zakl\u0119cie, \u017ce NIGDY nie powinni\u015bmy do tego dopu\u015bci\u0107, to za ma\u0142o, daleko za ma\u0142o. Bo lektura \u201eNigdy\u201d upewnia nas w przekonaniu, \u017ce wywo\u0142anie konfliktu atomowego jet dziecinnie \u0142atwe. A spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa nie wypracowa\u0142a (jak dot\u0105d) \u017cadnych skutecznych instrument\u00f3w przeciwdzia\u0142ania. Czyli dupa blada \u2013 konflikt stanie si\u0119 gor\u0105cy na pewno. Pytanie tylko \u2013 kiedy? Nie b\u0119dzie zmaga\u0144 samotnego wilka – Jedynego Sprawiedliwego – ze z\u0142em ca\u0142ego tego \u015bwiata, zmaga\u0144 o niewiadomym do samego spe\u0142nienia finale. Technologia produkcji thrillera sensacyjnego o zabarwieniu politycznym dopuszcza taki tryb konstruowania intrygi fabularnej, czyli \u017ce dzia\u0142aj\u0105 bezosobowe, wielkie agregaty i algorytmy. W pewnym sensie jest on \u0142atwiejszy od innych \u2013 teza ko\u0144cowa gotowa, wystarczy tylko dopisa\u0107 atrakcyjn\u0105 akcj\u0119. Co te\u017c Follett czyni…<\/p>\n

Najpierw czyni na pustyni \u2013 Sahara to idealna sceneria dla muzu\u0142ma\u0144skiego terroryzmu; w ko\u0144cu s\u0105 u siebie i potrafi\u0105 dzia\u0142a\u0107 w ekstremalnych warunkach… Wi\u0119c jaka\u015b grupa Pa\u0144stwa Islamskiego pod os\u0142on\u0105 piachu prowadzi intensywne szkolenie. Nasi agenci (znaczy CIA i francuskiej DGSE) wykrywaj\u0105 nieomylnie, \u017ce m\u0142odzie\u0144cy w burnusach i galabijach maj\u0105 powi\u0105zania z gro\u017anymi liderami oraz nauczycielami \u015bwiatowego terroryzmu oraz podejrzanie du\u017co chi\u0144skiej tudzie\u017c p\u00f3\u0142nocnokorea\u0144skiej broni – drogich zabawek nowszych generacji, a poza tym otwieraj\u0105 i chroni\u0105 nowe szlaki hurtowego (i wysoko op\u0142acalnego) przemytu narkotyk\u00f3w do Europy. A wszystko podejrzanie blisko podpustynnych z\u0142\u00f3\u017c ropy naftowej… Szybki rajd komandos\u00f3w przynosi nadspodziewane rezultaty \u2013 bazy rozwalone, ale przy okazji odkryto zakonspirowan\u0105… kopalni\u0119 z\u0142ota, a w niej specjalist\u00f3w wys\u0142anych przez p\u00f3\u0142nocnokorea\u0144ski re\u017cim. Dziwnie, coraz dziwniej… Ciekawie, coraz ciekawiej…<\/p>\n

Tymczasem pokr\u0119cony czadyjski dyktator (nie jak Bokassa, ale prawie), dla niepoznaki zwany Genera\u0142em, kradnie Amerykanom bojowy dron i strzela nim w chi\u0144sk\u0105 inwestycj\u0119 \u2013 nabrze\u017ce portowe w Sudanie. Robi to w przebraniu suda\u0144skich rebeliant\u00f3w, maj\u0105c nadziej\u0119, \u017ce wkurzeni Chi\u0144czycy przestan\u0105 popiera\u0107 jego wroga, czyli suda\u0144ski rz\u0105d. Ale w Pekinie zaczyna przewa\u017ca\u0107 g\u0142os twardog\u0142owych wojskowych-weteran\u00f3w, a ci z kolei uznaj\u0105, \u017ce to wina Amerykan\u00f3w i strzelaj\u0105 rakietami w… wietnamski nieuzbrojony statek, prowadz\u0105cy wiercenia geologiczne na spornych akwenach Morza Po\u0142udniowochi\u0144skiego. Ameryka\u0144ska pani prezydent, w zasadzie liberalna i nastawiona ugodowo, pokojowo \u2013 czuje si\u0119 przyparta do \u015bciany przez swoich wewn\u0119trznych oponent\u00f3w (raczej ekstremalnych idiot\u00f3w w stylu Trumpa), wi\u0119c si\u0119 troch\u0119 usztywnia i radykalizuje… Odt\u0105d zosta\u0142y trzy, mo\u017ce cztery kroki do czerwonego guzika, a logika nast\u0119puj\u0105cych po sobie zdarze\u0144 wydaje si\u0119 by\u0107 nieub\u0142agana…<\/p>\n

Na tym poprzestaniemy i nie zdradzimy nic wi\u0119cej z przebiegu akcji \u2013 i tak pozwolili\u015bmy sobie na zbyt wiele. Na szcz\u0119\u015bcie fabu\u0142a jest nie\u017ale skonstruowana i napisana, wi\u0119c i lektura przynosi satysfakcj\u0119 \u2013 niezale\u017cnie od stopnia \u201eprzeczuwalno\u015bci\u201d przebiegu intrygi. Nawet w\u0105tek romansowy \u2013 a nawet dwa lub trzy r\u00f3wnoczesne \u2013 poprowadzony jest perfekcyjnie \u2013 na tyle, na ile Follett potrafi… Nie ulega zatem w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce bogactwo szczeg\u00f3\u0142\u00f3w i ich przystawalno\u015b\u0107 do prawdopodobnej rzeczywisto\u015bci czyni z \u201eNigdy\u201d przyjemn\u0105 lektur\u0119, niepozbawion\u0105 wdzi\u0119ku poznawczego. Ale to nie szczeg\u00f3\u0142 \u2013 cho\u0107by najbardziej wiarygodny i atrakcyjny \u2013 przes\u0105dza o odbiorze ca\u0142o\u015bci, ale tzw. og\u00f3\u0142, czyli t\u0142o polityczne, historyczne i ideowe imponderabilia… Oczywi\u015bcie \u2013 autor ma prawo naszkicowa\u0107 sobie fikcyjny \u015bwiat, aczkolwiek nosz\u0105cy prawdziwe nazwy i realia topograficzne jako dekoracje. Autor powie\u015bci sensacyjnej mo\u017ce sobie zbudowa\u0107 narracyjne universum<\/i> wedle swojej wyobra\u017ani i potrzeb fabularnych. Niepodobne do rzeczywistego. Ale niech si\u0119 wtedy nie dziwi, \u017ce czytelnicy zechc\u0105 pow\u0105tpiewa\u0107 w ca\u0142o\u015b\u0107 jego intelektualnych kwalifikacji i intencji \u2013 wszak pars pro toto…<\/i><\/p>\n

Powo\u0142ane na u\u017cytek powie\u015bciowej narracji universum<\/i> Folletta sk\u0142ada si\u0119 w istocie z dw\u00f3ch globalnych pot\u0119g: Chi\u0144skiej Republiki Ludowej i Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. Rosja w tym rachunku zosta\u0142a pomini\u0119ta. S\u0142usznie czy nies\u0142usznie \u2013 to dylemat poboczny. Dwaj g\u0142\u00f3wni adwersarze zostali sportretowani do\u015b\u0107 szczeg\u00f3\u0142owo. O ile wszak\u017ce Ameryka, potraktowana sk\u0105din\u0105d surowo, a mo\u017ce nawet miejscami brutalnie, w sumie zosta\u0142a troch\u0119 wyidealizowana, o tyle takie Chiny, jak w wizji Folletta dzi\u015b po prostu… nie istniej\u0105. Mo\u017ce istnia\u0142y kiedy\u015b, ze trzydzie\u015bci albo czterdzie\u015bci lat temu, ale dzi\u015b nie. By\u0142 w Chinach czas, gdy istotnie m\u0142odzi reformatorzy starli si\u0119 z twardog\u0142owymi, konserwatywnymi spadkobiercami maoizmu. Ale \u017cadni z nich byli reformatorzy \u2013 to po prostu funkcjonariusze re\u017cimu, tyle \u017ce troch\u0119 m\u0142odsi i lepiej wykszta\u0142ceni ni\u017c niedobitki rewolucji kulturalnej. Z kolei ci twardog\u0142owcy – faktycznie przewa\u017cnie wojskowi; armia ma bowiem \u2013 jako \u015brodowisko naturalne – specyficzny \u201etalent\u201d do promowania t\u0119pych umys\u0142\u00f3w, zupactwa i rzekomego twardzielstwa (na pokaz) \u2013 woleli, by wszystko zosta\u0142o po staremu. Jedynym reformatorem w Chinach w\u00f3wczas by\u0142 staruszek Deng Xiaoping… Gdy rzekomi reformatorzy wzi\u0119li g\u00f3r\u0119, bo ich oponent\u00f3w samoistnie wyeliminowa\u0142a biologia; tylko niekt\u00f3rym trzeba by\u0142o \u201eudzieli\u0107 pomocy\u201d, by nie stawiali oporu \u201edyktaturze kalendarza\u201d – okaza\u0142o si\u0119, \u017ce s\u0105 tacy sami pod wzgl\u0119dem charakter\u00f3w, pryncypi\u00f3w etycznych i ca\u0142ej reszty. Wy\u0142onili si\u0119 u w\u0142adzy jako cyniczni pragmatycy, nacjonali\u015bci i biznesmeni-karierowicze. Nikt ju\u017c nie potrz\u0105sa\u0142 szabelk\u0105 \u2013 zw\u0142aszcza gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce potencjalni konkurenci wok\u00f3\u0142 maj\u0105 wi\u0119ksze szable…<\/p>\n

Chiny wkroczy\u0142y na \u015bcie\u017ck\u0119 rozwoju gospodarczego \u2013 sta\u0142y si\u0119 \u201efabryk\u0105 \u015bwiata\u201d i bez ma\u0142a bankiem \u015bwiata, a na pewno najbogatszym i naj\u015bmielszym funduszem inwestycyjnym. Innymi s\u0142owy: nastawi\u0142y si\u0119 na biznes i rozw\u00f3j gospodarczy. Wzros\u0142a te\u017c \u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnej pot\u0119gi i jej \u017ar\u00f3de\u0142. Pojawi\u0142o si\u0119 te\u017c przekonanie granicz\u0105ce z wyznaniem wiary \u2013 \u017ce na nuklearnej pustyni interes\u00f3w robi\u0107 si\u0119 nie da. Bo jakie i z kim? Owszem \u2013 militarne aspekty chi\u0144skiej obecno\u015bci w \u015bwiecie nadal s\u0105 wa\u017cne – osobliwie w kwestii tajwa\u0144skiej i przysz\u0142o\u015bci dookolnych akwen\u00f3w bogatych w to i owo m\u00f3rz. Ale doprawdy \u2013 to nie jest temat na wojn\u0119 atomow\u0105; przynajmniej tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo rzeczony Tajwan b\u0119dzie wytwarza\u0142 prawie dwie trzecie potrzebnych \u015bwiatu mikroprocesor\u00f3w, a same Chiny niewiele wi\u0119cej ni\u017c pi\u0119\u0107 procent…<\/p>\n

Czytajmy zatem Folletta przez filtr aktualnej sytuacji geopolitycznej w rejonie Pacyfiku (ale nie tylko). Wedle znawc\u00f3w tych dylemat\u00f3w perspektywa ewentualnego konfliktu wprawdzie jawi si\u0119 w daj\u0105cej si\u0119 przewidzie\u0107 przysz\u0142o\u015bci, ale na samej kraw\u0119dzi odleg\u0142ego horyzontu. \u201eNigdy\u201d zatem to po\u017cyteczne \u0107wiczenie wyobra\u017ani. Czytajmy Folletta, bowiem nic lepszego na razie w tej dziedzinie si\u0119 nie pojawia.<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(1 12 2021)<\/strong><\/p>\n

P.S. Taka drobna uwaga dla t\u0142umacza i redaktor\u00f3w wydawnictwa (zreszt\u0105 nie tylko Albatrosa) \u2013 w kwestii tzw. \u0142odzi podwodnych. Ot\u00f3\u017c ta tradycyjnie u\u017cywana w j\u0119zyku polskim nazwa to pozosta\u0142o\u015b\u0107 czas\u00f3w, gdy rzeczywi\u015bcie jednostki mog\u0105ce zanurza\u0107 si\u0119 i swobodnie dzia\u0142a\u0107 w tym stanie, poziomem technologii przypomina\u0142y nieco nawodne \u0142odzie wios\u0142owe lub \u017caglowe, albo parowe. Ale teraz zasz\u0142y pewne zmiany… \u0141\u00f3d\u017a podwodna to po prostu niezgrabne okre\u015blenie \u0142odzi, kt\u00f3ra zaton\u0119\u0142a. Natomiast aparat p\u0142ywaj\u0105cy i operuj\u0105cy pod wod\u0105, uzbrojony przy okazji w pociski balistyczne, pociski kierowane, torpedy i czort znajet<\/i>, w co jeszcze \u2013 to okr\u0119t. Okr\u0119t podwodny. Wedle nomenklatury stosowanej we flotach wojennych. I tego si\u0119 trzymajmy. Tym bardziej, \u017ce cywilne zastosowania podwodnych jednostek p\u0142ywaj\u0105cych wci\u0105\u017c s\u0105 minimalne… Owszem, zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce t\u0142umaczenie frazy \u201eyellow submarine\u201d doskonale brzmi jako \u201e\u017c\u00f3\u0142ta \u0142\u00f3d\u017a podwodna\u201d – nie inaczej, ale to doprawdy wyj\u0105tek. Wi\u0119c trzymajmy si\u0119 zasady, \u017ce pod powierzchni\u0105 ocean\u00f3w dzisiaj p\u0142ywaj\u0105 okr\u0119ty podwodne… TS.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ken Follett\u00a0 Nigdy Prze\u0142o\u017cy\u0142 Janusz Ochab Wydawnictwo Albatros, Warszawa 2021 Rekomendacja: 3\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 \u0106wiczenie z wyobra\u017ani, czyli anatomia eskalacji Przez liczne dekady swej pisarskiej pos\u0142ugi na niwie literatury sensacyjnej (z historyczn\u0105 jest nieco inaczej, a tak\u0105 te\u017c uprawia…) Ken Follett przyzwyczai\u0142 nas do pewnej takiej powagi, sierioznej misji, kt\u00f3ra sam narzuca swej thrillerowej (wi\u0119c z natury rzeczy pewnie rozrywkowej) prozie. Jak ka\u017cdy prominentny przedstawiciel ma\u0142ego narodu (jest Walijczykiem) ka\u017ce si\u0119 traktowa\u0107 powa\u017cnie i nigdy nie pozwoli\u0142by sobie dopu\u015bci\u0107 do sytuacji, w kt\u00f3rej pos\u0105dzono by go o luzik jaki\u015b nadmierny, poczucie humoru (uchowaj nas, Panie!) czy abnegacj\u0119 w kwestii warto\u015bci, zasad moralnych tudzie\u017c imponderabili\u00f3w patriotyczno-narodowo-ojczy\u017anianych. Ale co to za misja? No c\u00f3\u017c, gdyby odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do poetyki interviews z kandydatkami na Miss Universum, chodzi po prostu o pok\u00f3j na \u015bwiecie… Innymi s\u0142owy: nasz cz\u0142owiek wygrywa ekstremalne starcie z ich cz\u0142owiekiem, a kody startowe \u2013 z westchnieniem ulgi – s\u0105 usuwane z komputer\u00f3w wyrzutni, No i pi\u0119knie… W jednym pakiecie otrzymujemy ostrze\u017cenie i wybawienie, z seri\u0105 mordobi\u0107 w sensie \u015bcis\u0142ym i symbolicznym tako\u017c, plus odrobina konwencjonalnego seksu (je\u017celi 72-letni autor cokolwiek o tej aktywno\u015bci cz\u0142owieczej pami\u0119ta). Follett jet majstrem tego rodzaju literatury \u2013 100 milion\u00f3w nak\u0142ad\u00f3w to nie byle co….<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3106,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[122],"tags":[355],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3104"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3104"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3104\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3446,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3104\/revisions\/3446"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3106"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3104"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}