{"id":3090,"date":"2021-11-24T03:34:41","date_gmt":"2021-11-24T02:34:41","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=3090"},"modified":"2022-01-06T17:36:19","modified_gmt":"2022-01-06T16:36:19","slug":"swiat-wedlug-clarksona-czy-da-sie-to-przyspieszyc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2021\/11\/24\/swiat-wedlug-clarksona-czy-da-sie-to-przyspieszyc\/","title":{"rendered":"\u015awiat wed\u0142ug Clarksona. Czy da si\u0119 to przyspieszy\u0107?"},"content":{"rendered":"\n

Jeremy Clarkson\u00a0<\/strong><\/h4>\n

\"\"<\/p>\n


\u015awiat wed\u0142ug Clarksona. Czy da si\u0119 to przyspieszy\u0107? <\/strong>
Prze\u0142o\u017cyli Bo\u017cena J\u00f3\u017awiak, Micha\u0142 J\u00f3\u017awiak <\/strong>
Wydawnictwo Insignis, Krak\u00f3w 2021<\/strong><\/h4>\n

Rekomendacja: 4\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Rozterki dojrza\u0142ego rolnika<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

Lubi\u0119 czyta\u0107 Clarksona (bardziej ni\u017c lubi\u0142em go ogl\u0105da\u0107…), cho\u0107 nie jestem tak\u0105 konserwatywno-liberaln\u0105, skandalizuj\u0105c\u0105 \u015bwini\u0105 jak on. Lubi\u0142em nawet jego felietony motoryzacyjne, aczkolwiek ze\u015bwirowanym fanem pojazd\u00f3w z silnikiem spalinowym nie jestem, raczej prostym u\u017cytkownikiem – z tych, co kombinuj\u0105 jak najszybciej, najtaniej i najwygodniej (przy okazji cicho \u2013 nie zwracaj\u0105c niczyjej uwagi, a zw\u0142aszcza policji drogowej i jakiejkolwiek innej) z punktu A dosta\u0107 si\u0119 do punktu B. Samochodem, ma si\u0119 rozumie\u0107. Byle jakim \u2013 mo\u017ce by\u0107 nawet fiat multipla lub kt\u00f3rakolwiek ze sk\u00f3d lub dacii \u2013 nawet je\u015bli po podr\u00f3\u017cy niekt\u00f3re elementy wyposa\u017cenia zostan\u0105 mi w r\u0119kach… Osobliwie lubi\u0142em te jego teksty z ocenami i opiniami po dokonywanych osobi\u015bcie wyg\u0142upach, samochodowych testach i eksperymentach. Pami\u0119tacie, jak wzi\u0105\u0142 na warsztat poloneza? Naszego ukochanego poloneza? A nawet dwa i obt\u0142ukiwa\u0142 je jeden o drugi, zawieszone na wysokich d\u017awigach \u2013 twierdz\u0105c, \u017ce do tego tylko si\u0119 nadaj\u0105? Barbarzy\u0144ca!<\/p>\n

Mniejsza z tym wszak\u017ce. Clarkson dowi\u00f3d\u0142 wystarczaj\u0105co dobitnie, \u017ce opr\u00f3cz posiadania osobowo\u015bci telewizyjnej \u2013 charakteru prawdziwego \u201ezwierzaka\u201d studia, kochanego przez kamery i publiczno\u015b\u0107 \u2013 potrafi pisa\u0107. A przyzna\u0107 musimy, i\u017c po\u0142\u0105czenie tych dw\u00f3ch talent\u00f3w nie jest zbyt cz\u0119ste. Przewa\u017cnie mistrzowie pi\u00f3ra okazywali si\u0119 w godzinie pr\u00f3by ekranowymi \u0142ajzami, a telewizyjni gwiazdorzy \u2013 analfabetami… Widzieli\u015bmy dziesi\u0105tki takich \u201eniewypa\u0142\u00f3w\u201d. Ale Clarkson? Nie \u2013 ten skurczybyk jest wirtuozem (r\u00f3wnolegle i jednocze\u015bnie) koncertowania na wielu instrumentach. Samorodny talent, oszlifowany w bezlitosnych dla kiepskich amator\u00f3w trybach niezale\u017cnego, prze\u015bwietnego brytyjskiego dziennikarstwa Jej Kr\u00f3lewskiej Mo\u015bci. W tyglu mi\u0119dzy Fleet Street a studiami BBC czasem pojawia si\u0119 taki brylant koronny…<\/p>\n

Kolejny tom felieton\u00f3w Clarksona (tym razem wy\u0142\u0105cznie tekst\u00f3w – dok\u0142adnie siedemdziesi\u0119ciu siedmiu – z umiarkowanie konserwatywnego brytyjskiego tygodnika o dwustuletniej historii – \u201eSunday Timesa\u201d – z lat 2018 – 2019) to szkic do nowego wizerunku autora. O ile bowiem nad poprzednimi zbiorami jego felieton\u00f3w \u2013 zar\u00f3wno tych obyczajowo-politycznych z serii \u201e\u015awiat wed\u0142ug Clarksona\u201d, jak i motoryzacyjnych sensu stricto \u2013 unosi\u0142 si\u0119 dyskretny zapach wydzieliny z rur wydechowych i sw\u0105d palonych gum pospo\u0142u z niepowtarzalnym bukietem woni z kokpitu pojazdu mechanicznego u\u017cytkowanego przez trzydziestoparoletniego, g\u00f3ra czterdziestoletniego chevaliera<\/i> p\u0142ci m\u0119skiej (niepodrabialny koktajl smrodk\u00f3w takich sk\u0142adnik\u00f3w jak stare pety, plamy po dietetycznej coli, r\u00f3\u017cne p\u0142yny ustrojowe, nieprane skarpety, st\u0119ch\u0142e piwo, stare fryty, zaple\u015bnia\u0142e kubki po jogurtach…), o tyle w najnowszym zbiorku dominuje zapachowa atmosfera typowo sielska: nawozy wszelakiej ma\u015bci i generacji, \u015blad osmologiczny stada owiec w deszczu, gnij\u0105ce siano, zakopcowane buraki po terminie przydatno\u015bci do spo\u017cycia, metanowa aura nad \u015bwi\u0144sk\u0105 ferm\u0105… Tak to tak… Jeremy Clarkson to teraz klasyczny agricola<\/i> \u2013 w i\u015bcie tradycyjnym, staro\u017cytnym niemal stylu odwiecznego angielskiego farmerstwa, stylu niezmiennym od czas\u00f3w bitwy pod Hastings (1066 rok…).<\/p>\n

Gdzie si\u0119 podzia\u0142 wieczny ch\u0142opta\u015b, zuchwa\u0142y rozrabiaka, skory do bijatyk i innych eksces\u00f3w (w ko\u0144cu z BBC i Top Gear wylecia\u0142 za mordobicie z producentem programu…)? Dok\u0105d poszed\u0142 nieposkromiony \u017cartowni\u015b, nie znaj\u0105cy miary ani respektu grubianin i polemista bez instynktu samozachowawczego? Gdzie si\u0119 dzi\u015b w\u0142\u00f3czy \u0142otr z dusz\u0105 odkrywcy, \u017car\u0142oka i opoja, w\u0119drowca i awanturnika? Komu teraz by si\u0119 chcia\u0142o \u2013 jak kiedy\u015b Jeremiemu \u2013 dojecha\u0107 samochodem do p\u00f3\u0142nocnego bieguna magnetycznego? No c\u00f3\u017c \u2013 Clarksona uziemi\u0142y: kalendarz, biologia i medycyna. 61-letni weteran ju\u017c nie mo\u017ce sobie pozwoli\u0107 na szalone eskapady, ekstremalne przygody i wyzwania survivalowe. Zreszt\u0105 wygl\u0105da\u0142by \u015bmiesznie w tych klimatach. Clarkson to wie \u2013 przecie\u017c ca\u0142e zawodowe \u017cycie to on innych o\u015bmiesza\u0142 \u2013 a nie inni jego… A poza tym w dzisiejszych czasach zgrubne poczucie humoru w poprawnej i sztywnej jak dekiel od trumny telewizji s\u0142abiej si\u0119 sprzedaje. Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c \u2013 nie sprzedaje si\u0119 w og\u00f3le.<\/p>\n

Co w tej sytuacji zrobi\u0142 Clarkson? Wypl\u0105tawszy si\u0119 jako\u015b ze swych k\u0142opot\u00f3w (a mia\u0142 ich sporo; jako efekt spot\u0119gowanego do maximum kryzysu wieku \u015bredniego…), kupi\u0142 posiad\u0142o\u015b\u0107 w Cotswolds i zamieni\u0142 z powrotem na klasyczn\u0105 farm\u0119. Przed laty tam uprawiano ziemi\u0119 i w og\u00f3le kultywowano zaj\u0119cia rolnicze – zanim to pi\u0119kne pasmo niewysokich wzg\u00f3rz na granicy Anglii i Walii nie uleg\u0142o osobliwej degeneracji, Okolica \u201eodrolni\u0142a si\u0119\u201d, bo grunty i domy masowo zacz\u0119li nabywa\u0107 londy\u0144czycy z wy\u017cszych sfer arystokracji pieni\u0105dza i wolnych zawod\u00f3w artystyczno-medialnych. Rzucaj\u0105c kamieniem w \u015brodku snobistycznego Cotswolds w dowolnym kierunku i z dowoln\u0105 si\u0142\u0105 na dowoln\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107, masz pewno\u015b\u0107, \u017ce trafisz albo w posta\u0107 z almanachu \u201eBurke’s Peerage\u201d, albo w MP, czyli pos\u0142a do Parlamentu, albo w gwiazd\u0119 telewizji, prasy, reklamy, filmu \u2013 albo w muzyka rockowego; a cz\u0119sto w wielu z nich r\u00f3wnocze\u015bnie.<\/p>\n

Clarkson ich wszystkich zaskoczy\u0142 \u2013 sk\u0105din\u0105d przecie\u017c \u201eich cz\u0142owiek\u201d z tego samego \u015brodowiska socjalnego, zakumplowany z wieloma cotswoldczykami \u2013 nagle poszed\u0142 w krowy, owce, \u017cniwa, sianokosy, kurniki, rzepaki, buraki… A gdzie pola golfowe, boiska do krykieta, korty, \u015bcie\u017cki rowerowe, strzelnice do trapa (rzutki, gdyby kto\u015b zapomnia\u0142)? Jak to mo\u017cliwe, \u017ce nasz cz\u0142owiek \u2013 cotswoldzki snob z serca i umys\u0142u \u2013 nagle postanowi\u0142 te swoje par\u0119 (tysi\u0105c) akr\u00f3w (akr to mniej wi\u0119cej 0,4 ha; najbardziej naturalna miara powierzchni, czyli tyle ziemi, ile mo\u017cna jednym p\u0142ugiem zaprz\u0119\u017conym w par\u0119 wo\u0142\u00f3w zaora\u0107 w ci\u0105gu roboczej dni\u00f3wki; miara znana ju\u017c w staro\u017cytnej Grecji…) urolni\u0107 z powrotem? Ano mo\u017cliwe \u2013 i raczej nie dla zarobku. Po prostu Clarkson lubi robi\u0107 wszystkim wbrew i na przek\u00f3r, pod pr\u0105d. Ale z tym zarobkiem to nie do ko\u0144ca prawda. Swoje farmerskie \u017cycie Jeremy spieni\u0119\u017cy\u0142, realizuj\u0105c ju\u017c od dw\u00f3ch sezon\u00f3w show \u201eClarkson’s Farm\u201d dla telewizyjnej platformy Amazona. R\u00f3wnie\u017c dla Amazona robi \u201eGrand Tour\u201d (w pewnym sensie kontynuacj\u0119 niezapomnianego \u201eTop Gear\u201d), a dla ITV prowadzi brytyjsk\u0105 wersj\u0119 \u201eMilioner\u00f3w\u201d. Ma z czego dok\u0142ada\u0107 do rolniczych eksperyment\u00f3w (na przyk\u0142ad uprawy chrzanu wasabi dla londy\u0144skich gastronomik\u00f3w). Mo\u017ce te\u017c do\u0142o\u017cy\u0107 z urobku za felietonistyk\u0119 dla \u201eSunday Timesa\u201d…<\/p>\n

Felietony z tych dw\u00f3ch (przypominam: 2018-2019) lat s\u0105 naznaczone pi\u0119tnem zrezygnowanej nostalgii i \u017calu. Clarkson by\u0142 (i jest) przeciwnikiem brexitu, ale sprawa si\u0119 ostatecznie przes\u0105dzi\u0142a, wi\u0119c Clarkson odda\u0142 si\u0119 nastrojowi melancholii i \u017calowi za przesz\u0142o\u015bci\u0105 tudzie\u017c utraconymi szansami i przyjemno\u015bciami. Ale bez przesady \u2013 w ko\u0144cu brexit to ju\u017c powaga rzeczy os\u0105dzonej \u2013 a nawet najzuchwalszy felietonista nie dyskutuje z faktami. Wszelako \u017cal… Za to do\u015b\u0107 jest okazji do klasycznego, clarksonowskiego nabijania si\u0119 z adwersarzy. To co Jeremy wyprawia (werbalnie, tekstualnie ino!) ze swym imiennikiem, niejakim Corbynem, ludzie poj\u0119cie przechodzi. Jeremy Corbyn \u2013 polityk Partii Pracy (przez Clarksona uwa\u017cany za marksist\u0119), znany ze swych niekonwencjonalnych projekt\u00f3w urz\u0105dzania brytyjskiego spo\u0142ecze\u0144stwa i pa\u0144stwa, a ludziom \u2013 \u017cycia, od lat by\u0142 na celowniku Clarksona, wr\u0119cz maniakalnie tropi\u0105cego intelektualne osobliwo\u015bci corbynowskiego planu; czasami wygl\u0105da\u0142o to prze\u015bladowanie jak nerwica natr\u0119ctw… Ale zwr\u00f3\u0107cie podczas lektury uwag\u0119, jak finezyjne s\u0105 granice owego tropienia, jak j\u0119zykowo eleganckie na sw\u00f3j spos\u00f3b.<\/p>\n

O Clarksonie wiele powiedzie\u0107 mo\u017cna \u2013 ale nie to, \u017ce jest symetryst\u0105. Ani politycznym, ani ideowym. Trzyma si\u0119 swego i nie relatywizuje. Ma pogl\u0105dy i nie waha si\u0119 ich u\u017cywa\u0107 w codziennej robocie. Dzi\u0119ki temu par\u0119 razy w \u017cyciu by\u0142 w czarnej dupie, ale nikt nigdy nie m\u00f3g\u0142by powiedzie\u0107, \u017ce si\u0119 w niej urz\u0105dza. Przeciwnie \u2013 je\u017celi ktokolwiek z publicyst\u00f3w i komentator\u00f3w brytyjskich jest liderem nieustannej ruchawki, zmiany, awantury \u2013 to na pewno on. I to wbrew deklaracjom, jakoby ze wszystkiego najbardziej sobie ceni\u0142 wino ros<\/i>\u00e9<\/i><\/span>, volkswagena golfa GTI<\/span> i \u015bwi\u0119ty spok\u00f3j. Podczas lektury tych tekst\u00f3w zorientujecie si\u0119 \u0142atwo, \u017ce to tylko poza. W istocie Clarkson jest wci\u0105\u017c nami\u0119tnym wojownikiem \u2013 i pod tym wzgl\u0119dem mo\u017cna na niego liczy\u0107. A lektura jego felieton\u00f3w jest jak spacer pod wiatr \u2013 wprawdzie ostro masakruj\u0105cy twarz, a\u017c nabierze kolorystyki surowego steku – ale orze\u017awiaj\u0105cy i od\u015bwie\u017caj\u0105cy. To co\u015b zupe\u0142nie innego ni\u017c zat\u0119ch\u0142e opary wydzielane przez chamlecik\u00f3w i chamleciarzy krajowego chowu. (Uwaga: nie ma tu b\u0142\u0119du ortograficznego; chodzi o epistemologiczn\u0105 kontaminacj\u0119 rozterkolubnego du\u0144skiego ksi\u0119cia z wredn\u0105 konduit\u0105, chamsk\u0105 proweniencj\u0105 pomienionych chamlet\u00f3w…) Wi\u0119c je\u015bli macie do\u015b\u0107 groteskowego \u201eostrego cienia mg\u0142y\u201d w naszym \u017cyciu umys\u0142owym i na jego polemicznych \u0142\u0105kach absurdu \u2013 oddajcie si\u0119 niespiesznej, smakowitej lekturze Clarksona…<\/p>\n

Tylko w jednym aspekcie lektury tych felieton\u00f3w mo\u017cna si\u0119 potkn\u0105\u0107 o pewn\u0105 tak\u0105 dwoisto\u015b\u0107 Clarksona (ale nie maj\u0105c\u0105 nic wsp\u00f3lnego z symetri\u0105 widzenia problem\u00f3w \u015bwiata). Po prostu da si\u0119 wyczu\u0107, \u017ce stoi ch\u0142op w swoistym rozkroku. Jedn\u0105 nog\u0105 ci\u0105gle tkwi w pejza\u017cu gonitwy – Wielkiego Wy\u015bcigu awantur, szalonych pomys\u0142\u00f3w i nie do ko\u0144ca przemy\u015blanych prowokacji, sztubackiego dowcipu, okrutnego naigrawania si\u0119 z ludzi, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 w \u017cyciu gorzej… Co wi\u0119cej: Clarkson jest got\u00f3w tamten \u015bwiat nieco idealizowa\u0107 i usprawiedliwia\u0107 (bo to wszystko przez opresyjny system wychowawczy szk\u00f3\u0142 z internatami). A na pewno do tamtego t\u0119skni… Drug\u0105 nog\u0105 w farmerskim ub\u0142oconym i ugnojonym gumiaku stoi nasz agricola<\/i> na spokojnym, wyregulowanym wedle si\u0142 przyrody gruncie rolnym. I wyra\u017anie chce odgrywa\u0107 rol\u0119 stabilizatora, filaru brytyjskiej spo\u0142eczno\u015bci, konserwatywno-liberalnego przewodnika i stra\u017cnika warto\u015bci. Ciekawe. Czy kiedy\u015b spr\u00f3buje stan\u0105\u0107 ze z\u0142\u0105czonymi pi\u0119tami? I czy wychodz\u0105c z tego symbolicznego rozkroku dostawi lew\u0105 nog\u0119 do prawej, czy praw\u0105 do lewej? Pierwsza figura oznacza\u0142aby postaw\u0119 now\u0105, druga \u2013 powr\u00f3t do starej… Czekamy zatem na nasz ulubiony ci\u0105g dalszy.<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(24 11 2021)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jeremy Clarkson\u00a0 \u015awiat wed\u0142ug Clarksona. Czy da si\u0119 to przyspieszy\u0107? Prze\u0142o\u017cyli Bo\u017cena J\u00f3\u017awiak, Micha\u0142 J\u00f3\u017awiak Wydawnictwo Insignis, Krak\u00f3w 2021 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Rozterki dojrza\u0142ego rolnika Lubi\u0119 czyta\u0107 Clarksona (bardziej ni\u017c lubi\u0142em go ogl\u0105da\u0107…), cho\u0107 nie jestem tak\u0105 konserwatywno-liberaln\u0105, skandalizuj\u0105c\u0105 \u015bwini\u0105 jak on. Lubi\u0142em nawet jego felietony motoryzacyjne, aczkolwiek ze\u015bwirowanym fanem pojazd\u00f3w z silnikiem spalinowym nie jestem, raczej prostym u\u017cytkownikiem – z tych, co kombinuj\u0105 jak najszybciej, najtaniej i najwygodniej (przy okazji cicho \u2013 nie zwracaj\u0105c niczyjej uwagi, a zw\u0142aszcza policji drogowej i jakiejkolwiek innej) z punktu A dosta\u0107 si\u0119 do punktu B. Samochodem, ma si\u0119 rozumie\u0107. Byle jakim \u2013 mo\u017ce by\u0107 nawet fiat multipla lub kt\u00f3rakolwiek ze sk\u00f3d lub dacii \u2013 nawet je\u015bli po podr\u00f3\u017cy niekt\u00f3re elementy wyposa\u017cenia zostan\u0105 mi w r\u0119kach… Osobliwie lubi\u0142em te jego teksty z ocenami i opiniami po dokonywanych osobi\u015bcie wyg\u0142upach, samochodowych testach i eksperymentach. Pami\u0119tacie, jak wzi\u0105\u0142 na warsztat poloneza? Naszego ukochanego poloneza? A nawet dwa i obt\u0142ukiwa\u0142 je jeden o drugi, zawieszone na wysokich d\u017awigach \u2013 twierdz\u0105c, \u017ce do tego tylko si\u0119 nadaj\u0105? Barbarzy\u0144ca! Mniejsza z tym wszak\u017ce. Clarkson dowi\u00f3d\u0142 wystarczaj\u0105co dobitnie, \u017ce opr\u00f3cz posiadania osobowo\u015bci telewizyjnej \u2013 charakteru prawdziwego \u201ezwierzaka\u201d studia, kochanego przez kamery i publiczno\u015b\u0107 \u2013 potrafi pisa\u0107. A przyzna\u0107…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3092,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[24],"tags":[63],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3090"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3090"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3090\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3184,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3090\/revisions\/3184"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3092"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3090"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3090"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3090"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}