{"id":2960,"date":"2021-09-12T13:15:57","date_gmt":"2021-09-12T11:15:57","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=2960"},"modified":"2022-05-11T00:52:17","modified_gmt":"2022-05-10T22:52:17","slug":"interwencje-2020","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2021\/09\/12\/interwencje-2020\/","title":{"rendered":"Interwencje 2020"},"content":{"rendered":"\n

Michel Houellebecq<\/strong><\/h3>\n

\"\"<\/h3>\n


Interwencje 2020 <\/strong>
Prze\u0142o\u017cy\u0142a Beata Geppert <\/strong>
Wydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 2021<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 2\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Podtrzymuj\u0105c radosne pozory trwania pochodu…<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

Ze spor\u0105 ostro\u017cno\u015bci\u0105, ograniczonym zaufaniem i daj\u0105cym o sobie zna\u0107 gdzie\u015b z ty\u0142u g\u0142owy prze\u015bwiadczeniem, \u017ce oto kto\u015b mnie tu bezkarnie (bezkarno\u015b\u0107 bierze si\u0119 z mniemania, \u017ce skoro mam rzecz w r\u0119ku, to najprawdopodobniej j\u0105 kupi\u0142em \u2013 a przecie\u017c o to przede wszystkim chodzi\u0142o – n’est ce pas?<\/i>) nabija w butelk\u0119, bior\u0119 si\u0119 za ksi\u0105\u017ck\u0119, o kt\u00f3rej wiem, \u017ce jest produktem osobliwej manipulacji wydawniczej \u2013 by\u0107 mo\u017ce nawet niezbyt chwalebnej. Oto wyobra\u017amy sobie, \u017ce jeste\u015bmy ksi\u0105\u017ckowym edytorem i mamy w swej \u201estajni\u201d autora wielce poczytnego, gdy trzeba \u2013 kontrowersyjnego, gotowego na dowolnego rodzaju umiarkowany skandalik, nie stroni\u0105cego od intelektualnych burd. Wyobra\u017amy sobie nadto, \u017ce ju\u017c kiedy\u015b wydali\u015bmy tom z jego (tego autora naszego znaczy…) esejami, felietonami, przedmowami, recenzjami, innymi tekstami ulotnymi, pozbieranymi z sieci i gazet, z polemikami, po\u0142ajankami, ironicznymi kpinami i obrazoburczymi penetracjami \u015bwiata kultury, polityki, religii i w og\u00f3le \u017cycia publicznego.<\/p>\n

I to by\u0142 rynkowy sukces. Zarobili\u015bmy. A nasz autor zacz\u0105\u0142 budowa\u0107 wizerunek guru, intelektualnego przewodnika, m\u0119\u017ca opatrzno\u015bciowego krytyki literackiej, wreszcie przenikliwego profety. Nowy status naszego autora to nowe zobowi\u0105zania \u2013 spotkania autorskie, obowi\u0105zki jurorskie w licznych powiatowych turniejach jednego wiersza, objazdowe tury promocyjne, zakontraktowane wywiady i sesje zdj\u0119ciowe, wreszcie celebryckie \u201eu\u015bwietnienia\u201d – niewiele, lub zgo\u0142a nic nie maj\u0105ce wsp\u00f3lnego z literatur\u0105 – na przyk\u0142ad regionalny festiwal ser\u00f3w, \u015bwi\u0119to truskawki, dzie\u0144 pieczenia ziemniak\u00f3w, targi kurczak\u00f3w, degustacja win z Luberon, rekonstrukcja wiekopomnej bitwy pod Crecy…<\/p>\n

Czasu na pisanie coraz mniej \u2013 ale to nie problem. Nasz autor ma te\u017c coraz mniej ochoty na pisanie. Albo jaka\u015b ci go dopada blokada tw\u00f3rcza, albo bole\u015bnie ma\u0142o i coraz mniej ma do powiedzenia, albo pogl\u0105dy naszego autora ulegaj\u0105 erozji, ewolucji, atrofii b\u0105d\u017a zgo\u0142a przebiegunowaniu: lewacki anarchista staje si\u0119 religianckim obskurantyst\u0105, konserwatywny radyka\u0142 odnajduje si\u0119 jako ostro\u017cny libera\u0142, herold rewolucji seksualnej przynosi do wydawcy pokutn\u0105 ksi\u0119g\u0119 \u017cywot\u00f3w niewiast i m\u0119\u017c\u00f3w nad podziw cnotliwych…<\/p>\n

Co wtedy robi rzeczony wydawca? Ucieka si\u0119 do marketingowego chwytu z piek\u0142a rodem (a piek\u0142o jak wiadomo, dobrymi ch\u0119ciami jest wybrukowane \u2013 co przypominam nie bez powodu…). Po pierwsze – wyci\u0105ga mianowicie z archiwum stary sk\u0142ad na offsetowych kliszach lub innym no\u015bniku, troch\u0119 go porz\u0105dkuje, czy\u015bci z ple\u015bni i rdzy. Po drugie \u2013 gromadzi porcj\u0119 nowych tekst\u00f3w autora (co\u015b tam w ko\u0144cu napisa\u0142…) i przysposabia do druku. Po trzecie \u2013 do starego sk\u0142adu dosk\u0142ada sobie cokolwiek nowego (wystarczy jedna czwarta obj\u0119to\u015bci; to przyzwoita miarka…). Po czwarte \u2013 z entuzjastycznym aplombem wydaje, w szatach godnych arcydzie\u0142a i z wrzaskiem godnym najwy\u017cszej pr\u00f3by imponderabili\u00f3w (pami\u0119ta\u0107 o gar\u015bci rozentuzjazmowanych blurb\u00f3w!). Ten prosty numer \u2013 je\u015bli autor \u017cyje dostatecznie d\u0142ugo \u2013 mo\u017cna powt\u00f3rzy\u0107 jeszcze ze dwa \u2013 trzy razy. Podtrzymuj\u0105c radosne pozory trwania pochodu… Zawsze z niez\u0142ym rezultatem przy kasie. A \u017ce publiczno\u015b\u0107 potem, jak si\u0119 ju\u017c po\u0142apie, troch\u0119 si\u0119 wkurwi? Don’t worry, be happy…<\/i><\/p>\n

No to macie w skr\u00f3cie mniej wi\u0119cej przypadek Houellebecqa i jego francuskiego wydawcy \u2013 Flammariona. Oczywi\u015bcie sam on w sobie (znaczy ten przypadek…) nie jest tak ostry i osch\u0142y jak przedstawiony tu szkic. W ko\u0144cu Michel Houellebecq to klasa sama w sobie \u2013 go\u015b\u0107 o pozycji naprawd\u0119 znacz\u0105cej, ze sta\u0142ym miejscem na Parnasie; \u017caden ci z niego uzurpator, tylko powa\u017cny artysta s\u0142owa, mistrz prozy (poezji mo\u017ce mniej \u2013 cho\u0107 te\u017c uprawia, ale…), waleczny polemista, niestrudzony, bezkompromisowy prowokator, dekadencki, perwersyjny de-moralizator, krytyk przenikliwy \u2013 wyrocznia w sumie – i profetyczny (co zosta\u0142o dowiedzione…) eseista-publicysta. We Francji \u2013 wa\u017cny go\u015b\u0107, aczkolwiek nie wszyscy z r\u00f3wnym szacunkiem za nim przepadaj\u0105… Troch\u0119 sobie nagrabi\u0142 \u2013 lecz przecie\u017c w\u0142a\u015bnie za to, co nagrabi\u0142, spora cz\u0119\u015b\u0107 publiczno\u015bci tamtejszej kocha go bezgranicznie i s\u0142owa jego spija z dzi\u00f3bka niczym nektar z kwiecia drzewa wiadomo\u015bci z\u0142ego i dobrego. No, w trybie epifanii zgo\u0142a. W sumie kochaj\u0105 go i zarazem nienawidz\u0105 wszyscy \u2013 od prawej do lewej. I wszyscy za to samo \u2013 \u017ce jest taki inny, nieprzewidywalny, osobny, poza wszelk\u0105 hierarchi\u0105. Kto ma Houellebecqa w literaturze, nie b\u0119dzie si\u0119 nudzi\u0142.<\/p>\n

No dobrze, ale o co w tych nowych \u201eInterwencjach 2020\u201d chodzi? Praktycznie o to samo, co w poprzednich dw\u00f3ch \u2013 o skoncentrowanie, st\u0119\u017cenie dawki my\u015bli nienowych, gest\u00f3w cokolwiek kaboty\u0144skich, rozwa\u017ca\u0144 niepoprawnych (aczkolwiek pop\u0142atnych), niepokoj\u0105cych (bo nigdzie nie autoryzowanych) pr\u00f3b zamieszania ludziom pod deklami… Tak \u2013 Houellebecq jest demiurgiem. Samozwa\u0144czym \u2013 jak ka\u017cdy demiurg, ale przyci\u0105gaj\u0105cym uwag\u0119, znajduj\u0105cym pos\u0142uch. No i wygadanym, sugestywnym, upierdliwym. Oraz \u2013 co tu ukrywa\u0107 \u2013 do\u015bwiadczonym praktykiem… Gdy powiada, w eseju \u201eEmmanuel Carrere a problem dobra\u201d (str.279), powo\u0142uj\u0105c si\u0119 zreszt\u0105 na cytat z… Dostojewskiego: \u201euszcz\u0119\u015bliwienie za\u015b bezwarunkowo, w jakikolwiek spos\u00f3b cho\u0107by jednej istoty w ci\u0105gu ca\u0142ego \u017cycia, ale ze stanowiska praktycznego, to znaczy rzeczywi\u015bcie, realnie, postawi\u0142bym jako warunek sine qua non ka\u017cdemu cz\u0142owiekowi o pewnym poziomie (…)\u201d<\/i> – co dotyczy oczywi\u015bcie ka\u017cdego generalnego uszcz\u0119\u015bliwiacza ca\u0142ej ludzko\u015bci \u2013 czujemy, \u017ce ma to przepracowane. To znaczy spotka\u0142 (i nie ceni) wielu uzurpatorskich uszcz\u0119\u015bliwiaczy, moralizator\u00f3w, zbawicieli i \u201emeliorant\u00f3w\u201d natury ca\u0142ych spo\u0142ecze\u0144stw, kt\u00f3rzy zabrali si\u0119 za swe domniemane pos\u0142annictwo, wprz\u00f3dy nie maj\u0105c w dorobku uczynienia szcz\u0119\u015bliwym cho\u0107by jednego cz\u0142owieka. A tak na marginesie \u2013 czy wam to kogo\u015b nie przypomina? Mo\u017ce pewnego emerytowanego zbawc\u0119 narodu?<\/p>\n

Dobr\u0105 ilustracj\u0105 techniki intelektualnej Houellebecqa jest m\u00f3j ulubiony kawa\u0142ek z tych \u201eInterwencji\u201d, czyli \u201eZaginiony tekst\u201d – przedmowa o wydanej w 2012 roku (po\u015bmiertnie) ksi\u0105\u017cki przyjaciela pisarza \u2013 Rachida Amirou \u201eL’imaginaire touristique et sociabilites du voyage\u201d, czyli w do\u015b\u0107 przybli\u017conym t\u0142umaczeniu – rzecz o turystycznym imaginarium (rozumianym jako wyobra\u017cenie aspekt\u00f3w i okoliczno\u015bci tej ludzkiej aktywno\u015bci) oraz o towarzyskich, spo\u0142ecznych mechanizmach podr\u00f3\u017cowania. Houllebecq przytacza opowiedzian\u0105 mu przez przyjaciela anegdotk\u0119 \u2013 jak to w pewnym miasteczku w departamencie Var (Prowansja) merostwo (przy udziale regionalnej izby turystycznej) op\u0142aca (niewielkimi kwotami, ale zawsze…) grono miejscowych obywateli \u2013 emeryt\u00f3w, by… w godzinach nat\u0119\u017cenia ruchu turystycznego, ergo: postoj\u00f3w autokar\u00f3w z japo\u0144sko-chi\u0144sko-ameryka\u0144sk\u0105 hord\u0105, oddawali si\u0119 swym typowym, tradycyjnym zaj\u0119ciom, czyli popijali pastis na tarasie kawiarni albo grali w bule pod platanami. Obywatele tego miasteczka z jakich\u015b powod\u00f3w sami z siebie zaprzestali tej aktywno\u015bci (mo\u017ce mieli do\u015b\u0107 i chcieli robi\u0107 co\u015b innego, i\u015b\u0107 dalej ze swym \u017cyciem?), wi\u0119c dla zachowania lokalnego kolorytu (w imi\u0119 czysto biznesowego podej\u015bcia do sprawy…) zap\u0142acono im za inscenizacj\u0119. Stali si\u0119 wi\u0119\u017aniami tradycji, ugrz\u0119\u017ali w \u201eareszcie to\u017csamo\u015bciowym\u201d. Czy zn\u00f3w czego\u015b to wam nie przypomina? Mo\u017ce ko\u0142a gospody\u0144 wiejskich, dofinansowywane \u201ena folklor\u201dz kiesy \u201edobrej zmiany\u201d?<\/p>\n

Taki ju\u017c jest ten Houellebecq \u2013 niby pisze o sk\u0105din\u0105d do\u015b\u0107 hermetycznych problemach Francji, francuskiej kultury i osobliwej (w sensie \u015bcis\u0142ym) cywilizacji intelektualnej. Ale jako\u015b to do naszych dylemat\u00f3w pasuje, nawet przylega. No c\u00f3\u017c, \u015bwiat jest ma\u0142y i w zasadzie do\u015b\u0107 homogeniczny, ale czasem potrafi zaskoczy\u0107, wi\u0119c i tak trzeba uwa\u017ca\u0107.<\/p>\n

Przy okazji polecam jeszcze tekst \u201eKonserwatyzm jako \u017ar\u00f3d\u0142o post\u0119pu\u201d – z wiekopomnym zdaniem, definiuj\u0105cym istot\u0119 tego podej\u015bcia do problem\u00f3w \u015bwiata. \u201eNie istnieje \u017caden problem polityczny, kt\u00f3rego nie da si\u0119 rozwi\u0105za\u0107 przez zaniechanie\u201d.<\/i> To ca\u0142y Houellebecq \u2013 dok\u0142adnie. No i warto jeszcze zerkn\u0105\u0107 do eseju \u201eDonald Trump jest dobrym prezydentem\u201d (z 2019 roku). Tylko spokojnie \u2013 Houellebecq ze swoj\u0105 tez\u0105 myli\u0142 si\u0119 g\u0142\u0119binowo, lecz warto sprawdzi\u0107, jak kombinowa\u0142… \u201eInterwencje\u201d Houellebecqa b\u0119d\u0105 niew\u0105tpliwie mia\u0142y sw\u00f3j ci\u0105g dalszy. Wi\u0119c komu starczy cierpliwo\u015bci, niech czeka…<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(12 09 2021)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Michel Houellebecq Interwencje 2020 Prze\u0142o\u017cy\u0142a Beata Geppert Wydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 2021 Rekomendacja: 2\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Podtrzymuj\u0105c radosne pozory trwania pochodu… Ze spor\u0105 ostro\u017cno\u015bci\u0105, ograniczonym zaufaniem i daj\u0105cym o sobie zna\u0107 gdzie\u015b z ty\u0142u g\u0142owy prze\u015bwiadczeniem, \u017ce oto kto\u015b mnie tu bezkarnie (bezkarno\u015b\u0107 bierze si\u0119 z mniemania, \u017ce skoro mam rzecz w r\u0119ku, to najprawdopodobniej j\u0105 kupi\u0142em \u2013 a przecie\u017c o to przede wszystkim chodzi\u0142o – n’est ce pas?) nabija w butelk\u0119, bior\u0119 si\u0119 za ksi\u0105\u017ck\u0119, o kt\u00f3rej wiem, \u017ce jest produktem osobliwej manipulacji wydawniczej \u2013 by\u0107 mo\u017ce nawet niezbyt chwalebnej. Oto wyobra\u017amy sobie, \u017ce jeste\u015bmy ksi\u0105\u017ckowym edytorem i mamy w swej \u201estajni\u201d autora wielce poczytnego, gdy trzeba \u2013 kontrowersyjnego, gotowego na dowolnego rodzaju umiarkowany skandalik, nie stroni\u0105cego od intelektualnych burd. Wyobra\u017amy sobie nadto, \u017ce ju\u017c kiedy\u015b wydali\u015bmy tom z jego (tego autora naszego znaczy…) esejami, felietonami, przedmowami, recenzjami, innymi tekstami ulotnymi, pozbieranymi z sieci i gazet, z polemikami, po\u0142ajankami, ironicznymi kpinami i obrazoburczymi penetracjami \u015bwiata kultury, polityki, religii i w og\u00f3le \u017cycia publicznego. I to by\u0142 rynkowy sukces. Zarobili\u015bmy. A nasz autor zacz\u0105\u0142 budowa\u0107 wizerunek guru, intelektualnego przewodnika, m\u0119\u017ca opatrzno\u015bciowego krytyki literackiej, wreszcie przenikliwego profety. Nowy status naszego autora to nowe zobowi\u0105zania \u2013 spotkania autorskie, obowi\u0105zki jurorskie w licznych…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2962,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[221,24],"tags":[55],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2960"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2960"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2960\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3471,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2960\/revisions\/3471"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2962"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2960"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2960"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2960"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}