![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/kutz-poziom-300x169.jpg\")
\nFizymatenta. Felietony
\nWydawnictwo Agora, Warszawa 2017<\/h4>\n
Rekomendacja: 4\/7<\/strong><\/span> Powiedzie\u0107, \u017ce kocha si\u0119 Kazimierza Kutza, to nic nie powiedzie\u0107. Albo prawie nic… W ko\u0144cu jednak deklaracja mi\u0142o\u015bci, cho\u0107by tylko w duchowym lub zgo\u0142a intelektualnym wymiarze, to i tak nie byle co… Kutz ma 88 lat i w zasadzie z zawodu jest re\u017cyserem (dyplom naszej \u0142\u00f3dzkiej Film\u00f3wki w 1953 roku…). Zrobi\u0142 22 filmy fabularne (licz\u0105c dyplomow\u0105 etiud\u0119), z kt\u00f3rych cztery s\u0105 wybitne, po prostu wielkie: \u201eKrzy\u017c Walecznych\u201d, \u201eNikt nie wo\u0142a\u201d, \u201eS\u00f3l ziemi czarnej\u201d i \u201ePer\u0142a w koronie\u201d. Reszta \u2013 r\u00f3\u017cna, dobra albo taka sobie. Zrealizowa\u0142 te\u017c nieco spektakli w teatrze telewizyjnym, w tym dwa najzupe\u0142niej genialne: \u201eOpowie\u015bci Hollywoodu\u201d Hamptona i \u201eDo piachu…\u201d R\u00f3\u017cewicza; kto nie widzia\u0142 zw\u0142aszcza tego pierwszego, nie ma poj\u0119cia, co mo\u017cna zrobi\u0107 w telewizji, co mo\u017cna wycisn\u0105\u0107 z wielkich aktor\u00f3w, je\u015bli chc\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107… Innymi s\u0142owy: Kutz to czo\u0142\u00f3wka krajowa re\u017cyserii wszelakiej. PS. Agoro, zatrudniaj prawdziwych redaktor\u00f3w! W \u201eFizymatentach\u201d jako \u201eRedakcja\u201d podpisany jest niejaki Robert Siewiorek; ale nie popisa\u0142 si\u0119… Ta ulica w \u0141odzi nazywa si\u0119 na pewno Targowa, a u was razy par\u0119 jest prawid\u0142owo wspomniana, a raz wyst\u0119puje jako Towarowa (by\u0142a te\u017c taka, ale w zupe\u0142nie innym miejscu i inne ma konotacje w pami\u0119ci…). A ci faceci od z\u0142amania Enigmy \u2013 Jerzy R\u00f3\u017cycki, Marian Rejewski i Henryk Zygalski \u2013 nie byli ze Lwowa, tylko z Poznania, z tamtejszego uniwersytetu. Autor ma prawo si\u0119 pomyli\u0107, wy \u2013 nie. (TS)<\/p>\n Kazimierz Kutz\u00a0 Fizymatenta. Felietony Wydawnictwo Agora, Warszawa 2017 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Cios w szcz\u0119k\u0119 Powiedzie\u0107, \u017ce kocha si\u0119 Kazimierza Kutza, to nic nie powiedzie\u0107. Albo prawie nic… W ko\u0144cu jednak deklaracja mi\u0142o\u015bci, cho\u0107by tylko w duchowym lub zgo\u0142a intelektualnym wymiarze, to i tak nie byle co… Kutz ma 88 lat i w zasadzie z zawodu jest re\u017cyserem (dyplom naszej \u0142\u00f3dzkiej Film\u00f3wki w 1953 roku…). Zrobi\u0142 22 filmy fabularne (licz\u0105c dyplomow\u0105 etiud\u0119), z kt\u00f3rych cztery s\u0105 wybitne, po prostu wielkie: \u201eKrzy\u017c Walecznych\u201d, \u201eNikt nie wo\u0142a\u201d, \u201eS\u00f3l ziemi czarnej\u201d i \u201ePer\u0142a w koronie\u201d. Reszta \u2013 r\u00f3\u017cna, dobra albo taka sobie. Zrealizowa\u0142 te\u017c nieco spektakli w teatrze telewizyjnym, w tym dwa najzupe\u0142niej genialne: \u201eOpowie\u015bci Hollywoodu\u201d Hamptona i \u201eDo piachu…\u201d R\u00f3\u017cewicza; kto nie widzia\u0142 zw\u0142aszcza tego pierwszego, nie ma poj\u0119cia, co mo\u017cna zrobi\u0107 w telewizji, co mo\u017cna wycisn\u0105\u0107 z wielkich aktor\u00f3w, je\u015bli chc\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107… Innymi s\u0142owy: Kutz to czo\u0142\u00f3wka krajowa re\u017cyserii wszelakiej. O tym, \u017ce pan senator (trzy kadencje w III RP plus jedna poselska w Sejmie…) dysponuje tak\u017ce talentem pisarskim, wiadomo by\u0142o od dawna; potwierdzenie, \u017ce jest on najwy\u017cszej pr\u00f3by, nast\u0105pi\u0142o w 2010 roku, gdy \u201eZnak\u201d wyda\u0142 jego powie\u015b\u0107 (z w\u0105tkami autobiograficznymi) \u201ePi\u0105ta strona \u015bwiata\u201d. Tekst doceniony wprawdzie, ale nie tak,…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":552,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[24],"tags":[79],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/286"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=286"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/286\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1899,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/286\/revisions\/1899"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/552"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=286"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=286"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=286"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\nCios w szcz\u0119k\u0119<\/span><\/h3>\n
\nO tym, \u017ce pan senator (trzy kadencje w III RP plus jedna poselska w Sejmie…) dysponuje tak\u017ce talentem pisarskim, wiadomo by\u0142o od dawna; potwierdzenie, \u017ce jest on najwy\u017cszej pr\u00f3by, nast\u0105pi\u0142o w 2010 roku, gdy \u201eZnak\u201d wyda\u0142 jego powie\u015b\u0107 (z w\u0105tkami autobiograficznymi) \u201ePi\u0105ta strona \u015bwiata\u201d. Tekst doceniony wprawdzie, ale nie tak, jak na to zas\u0142uguje… Bo jest na wskro\u015b \u015bl\u0105ski. A w naszym pi\u0119knym niewymuszenie sk\u0105din\u0105d kraju ma\u0142o kto rozumie, \u017ce \u015bl\u0105ski na wskro\u015b to znaczy, \u017ce i na wskro\u015b polski… \u015al\u0105ski \u2013 to se my\u015bl\u0105: folksdojczerski alb zgo\u0142a echt szwabski. A to i grzech, i g\u0142upota \u2013 bo dok\u0142adnie na odwr\u00f3t jest. \u015al\u0105ski \u2013 polski… O co Kutz si\u0119 bije od dziesi\u0119cioleci wielu. Ale prawie \u017ce bezskutecznie, zwa\u017cywszy na \u015bwie\u017ce brechty jegomo\u015bci paniska-prezesa o zakamuflowanej opcji niemieckiej… W ka\u017cdym razie familijna, trybalna w gruncie rzeczy saga o rodzinie Czornynog\u00f3w nie tylko wytrzymuje por\u00f3wnanie z \u201eCholonkiem\u201d arcys\u0142awnego Janoscha, ale jest po prostu lepsza. A \u201eDrach\u201d Twardocha mo\u017ce jej s\u0142u\u017cy\u0107 za podp\u00f3rk\u0119 na bibliotecznej p\u00f3\u0142ce… Mo\u017ce jeszcze zupe\u0142nie zapomniane \u201eSiedem zegark\u00f3w kopido\u0142a Joachima Rybki\u201d Morcinka ma w sobie co\u015b (ale nie za wiele…) z tego klimatu.
\n\u201ePi\u0105ta strona \u015bwiata\u201d – gaw\u0119da \u201ekorzenna\u201d o miejscu pochodzenia, o ludziach z tego miejsca \u2013 ma w istocie jeszcze jedno, ukryte, znaczenie. To przypowie\u015b\u0107 o j\u0119zyku; specyficzny \u015bl\u0105ski wokabularz jest nie tylko fan\u0105 (sztandarkiem czyli), znakiem rozpoznawczym, nie pozwalaj\u0105cym si\u0119 zagubi\u0107 w \u015bwiecie. Jest te\u017c spoiwem, podglebiem kultury wielce osobliwej \u2013 niepodleg\u0142ej i odpornej na osmoz\u0119. Jak malowane fantasmagorie Teofila Ociepki, ze skrzatami i boginkami na pierwszym planie… Ale przy odrobinie wysi\u0142ku poznawczego ta kultura staje si\u0119 zrozumia\u0142a \u2013 ba, uniwersalna i czytelna. Przy odrobinie wysi\u0142ku i dobrej woli… Kutz naby\u0142 ju\u017c chyba t\u0119 gorzk\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce wysi\u0142ek i dobra wola to nie s\u0105 przymioty charakterystyczne dla lud\u00f3w za drugim brzegiem Brynicy. Ludy te zalecaj\u0105 si\u0119 bowiem \u015bwiatu ksenofobi\u0105, nieusprawiedliwionym poczuciem wy\u017cszo\u015bci, misji i m\u0119cze\u0144stwa, prymatem brania nad dawaniem \u2013 czyli og\u00f3lnie tzw. polactwem… Nie wierz\u0119 w istnienie czego\u015b takiego jak charakter narodowy, ale mam przeczucie, \u017ce w tym akurat przypadku jest co\u015b na rzeczy! W ka\u017cdym razie Kutz dawno pewnie kaza\u0142 gorolom, by go w rzy\u0107 poca\u0142owali…
\nIdzie jednak o to, by swoi w t\u0119 rzy\u0107 nie kopsali… Idzie o to, by to on kopsa\u0142 swobodnie \u2013 ku nauce, przestrodze i zdrowotno\u015bci… W tym te\u017c celu od lat wielu pan Kazimierz pisuje felietony w lokalnym katowickim wydaniu \u201eGazety Wyborczej\u201d. O czym ma\u0142o kto w kraju ma jakie takie poj\u0119cie (sam nie wiedzia\u0142em…). No bo kto czyta \u015bl\u0105sk\u0105 edycj\u0119 \u201eGW\u201d – opr\u00f3cz paru tysi\u0119cy Oberschlesier\u00f3w i gramotnych osobnik\u00f3w z ludno\u015bci nap\u0142ywowej? Wi\u0119c dobrze, \u017ce Agora zdecydowa\u0142a si\u0119 wyda\u0107 wyb\u00f3r Kutzowych \u201eFizymatent\u00f3w\u201dod 2004 roku do teraz. Fizymatenta… By\u0142em \u015bwiadom istnienia tego s\u0142owa w zasobach j\u0119zyka, ale sam go nie u\u017cywa\u0142em i t\u0142umaczy\u0142em (intuicyjnie w zasadzie) na sw\u00f3j u\u017cytek jako upierdliwe drobiazgi, szczeg\u00f3liki. No i prawie dobrze (ale prawie robi jednak r\u00f3\u017cnic\u0119…), bo wedle Kutza to \u201ekomplikacje, zwi\u0105zane z odrzuceniem\u201d. Za\u015b samo s\u0142owo ma etymologi\u0119 francusk\u0105, wed\u0142ug Wilhelma Szewczyka… Gdy tu\u017c po wojnie 1870 roku chwaccy i szarmanccy wojacy pruskiego kr\u00f3la Wilhelma (wi\u0119c oczywi\u015bcie i \u015al\u0105zacy…) nagabywali (wiedzeni odwieczn\u0105 instynktown\u0105 prapotrzeb\u0105 ch\u0119do\u017cenia) ho\u017ce dziewcz\u0119ta francuskie, te odpowiada\u0142y wynio\u015ble w pierwszym odruchu oburzenia: faisez ma tante! Co w wolnym przek\u0142adzie znaczy\u0142oby: id\u017a dupczy\u0107 moj\u0105 ciotk\u0119… Eksplikacj\u0105 t\u0105 uj\u0119ty, wr\u0119cz oczarowany, z tym wi\u0119ksz\u0105 ochot\u0105 zg\u0142\u0119bia\u0142em felietony pana Kazimierza.
\nZ dystansu pewnego niewielkiego i w ca\u0142o\u015bci na nie patrz\u0105c, dojdziemy do wniosku, \u017ce jest to nieustaj\u0105cy palawer \u2013 pe\u0142en swar\u00f3w, nieoczekiwanych zwrot\u00f3w, uporczywego czochrania i tarmoszenia, sojuszy i idosynkrazji \u2013 ze wszystkimi, kt\u00f3rych \u015bl\u0105sko\u015b\u0107 dotkn\u0119\u0142a, pi\u0119tnuje, na z\u0142\u0105 drog\u0119 sprowadza, boli, dokucza (nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o tych, kt\u00f3rym zwisa…). Kutz ich wszystkich zna \u2013 \u017cywych i umar\u0142ych \u2013 dlatego m\u0105ci narodow\u0105 kad\u017a z wigorem i bez opami\u0119tania, wedle zas\u0142ug. Kutz \u2013 korfantysta, zi\u0119tkowiec, Europejczyk \u2013 przyk\u0142ada solidn\u0105, \u015bl\u0105sk\u0105 miark\u0119 do ludzi i zjawisk. Kto mu nie pasuje, niech rzyci pilnuje… A miarka to wyrychtowana wedle wiary, mi\u0142o\u015bci, rozs\u0105dku i poczucia to\u017csamo\u015bci. I tako\u017c pami\u0119ci, przechowuj\u0105cej tyle\u017c z\u0142ego, co i dobrego. Adam Michnik twierdzi, \u017ce Kutz to warcho\u0142. Ale gdzie za\u015b by tam! To niespotykanie spokojny cz\u0142owiek (\u015al\u0105zak do ordnungu wdro\u017cony przecie\u017c!), tyle \u017ce czasem lubi (i wie, \u017ce musi…) wyprowadzi\u0107 cios w szcz\u0119k\u0119. Bo perswazj\u0105 nie da rady. Ale nikt mu nie zarzuci, \u017ce nie pr\u00f3bowa\u0142. Dow\u00f3d macie przed sob\u0105. To te felietony.
\nDominuj\u0105c\u0105 w nich nut\u0105 jest niezgoda na nienormalno\u015b\u0107. Przechodz\u0105ca czasem we wkurwienie \u2013 osobliwie nat\u0119\u017cone, gdy przyjdzie mu pisa\u0107 o wygibasach pisowc\u00f3w i fizymatencie polsko-\u015bl\u0105skim. To bowiem, co w\u0142adza \u201ecyntralno\u201d i jej akolici wyprawiaj\u0105 w tzw. kwestii \u015bl\u0105skiej, jest fizykalnym dowodem ob\u0142\u0119du o dalekosi\u0119\u017cnych konsekwencjach. Ale co mnie, kr\u00f3lewiakowi kongresowemu, si\u0119 w to miesza\u0107… Mam tylko nadziej\u0119, \u017ce Polska to przetrzyma. Ba, mo\u017ce si\u0119 wzmocni \u2013 razem ze \u015al\u0105skiem i dzi\u0119ki \u015al\u0105skowi.
\nA poza wszystkim pan Kazimierz jest w swym pisaniu nieodmiennie zadziorny i dra\u017cni\u0105cy. Te same miejsca i ludzi, kt\u00f3rych i ja bym ch\u0119tnie podra\u017cni\u0142. I zapewne wielu z was… Wi\u0119c wszystko jedno, czy pisze o gotowaniu \u017curu, o pot\u0119dze kiczu, o biskupie Nossolu, o kumplach, kt\u00f3rzy odeszli, o wszechw\u0142adzy g\u0142upoty, o filmowej wizji uj\u0119cia go\u0142ej piersi pani Kempy na barykadzie \u2013 jest sob\u0105. Wspania\u0142ym sob\u0105 \u2013 facetem, kt\u00f3ry dorobi\u0142 si\u0119 powodu, by bez obciachu m\u00f3wi\u0107 tak: \u201eWi\u0119c poca\u0142ujcie mnie w dup\u0119, wy g\u0119gacze bez dorobku, bez dzie\u0142, a wi\u0119c i bez przyczyny pojawienia si\u0119 na ludzkim padole.\u201d No to ja si\u0119 przy\u0142\u0105czam…
\nTomasz Sas<\/strong>
\n(21 02 2017)<\/strong><\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"