{"id":2815,"date":"2021-06-28T20:51:50","date_gmt":"2021-06-28T18:51:50","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=2815"},"modified":"2021-08-28T17:38:25","modified_gmt":"2021-08-28T15:38:25","slug":"no-wlaz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2021\/06\/28\/no-wlaz\/","title":{"rendered":"No w\u0142a\u017a!"},"content":{"rendered":"\n
Charles Bukowski\u00a0<\/strong><\/h5>\n

\"\"<\/p>\n


No w\u0142a\u017a! <\/strong>
Prze\u0142o\u017cy\u0142 Micha\u0142 K\u0142obukowski <\/strong>
Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2021<\/strong><\/h5>\n

Rekomendacja: 5\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 4\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Id\u0119, ju\u017c id\u0119 – i szklaneczk\u0119 whisky mog\u0119 zaproponowa\u0107…<\/u><\/strong><\/span><\/h3>\n

Uwaga, to s\u0105 wiersze \u2013 uczciwe ostrze\u017cenie, a zarazem zach\u0119ta. No bo kto dzi\u015b czyta wiersze? G\u0142upie pytanie \u2013 drogi m\u0105dralo… Kto chce, ten czyta. I nic nikomu do tego. Czyta ten, kto w dobrej metaforze szuka wsparcia, kto nie \u017cywi z\u0142udze\u0144, ale potrzebuje wsp\u00f3lnoty. Jedno\u015bci my\u015bli i emocji, akceptacji dla wariacji, ucieczki od prozy, od konwencjonalnego \u017cycia. Kto szuka powrotu, bramy do krainy absurdu, ciep\u0142ego deszczu i zimnego piwa. Kto lata odmierza dojrzewaniem jab\u0142ek, niezmienno\u015bci\u0105 u\u015bmiech\u00f3w dziewczyn i ch\u0142opak\u00f3w, zapachem dymu z ziemniaczanych \u0142\u0119cin, brz\u0119kiem szk\u0142a, premierami w operze i podatkami do zap\u0142acenia. Ten potrzebuje czyta\u0107 wiersze, kto kupuje chleb, cebul\u0119, ksi\u0105\u017cki i zgrzewk\u0119 mineralnej niegazowanej, kto firlejk\u0105 be\u0142ta ciasto nale\u015bnikowe i troskliwie podlewa surfinie na balkonie. Ten, komu wiatr niesie w twarz z daleka delikatn\u0105 smu\u017ck\u0119 tytoniowego dymu z fajki, a on si\u0119 lekko zaci\u0105ga… Kto wertuje dawnych filozof\u00f3w i w k\u00f3\u0142ko ogl\u0105da stare filmy \u2013 a ju\u017c \u201eRio Bravo\u201d (z kowbojsk\u0105 ballad\u0105 Deana Martina), \u201eTwistera\u201d z lataj\u0105c\u0105 krow\u0105 i \u201eDzia\u0142a Navarony\u201d (jak ju\u017c te kanony nawalone lec\u0105 lufami w d\u00f3\u0142 do morza…) – no to zawsze.<\/p>\n

Tak, skoro my czytamy wiersze, bo ich potrzebujemy, to mamy szcz\u0119\u015bcie, bo Bukowski wiersze pisa\u0142. I to jak! Te akurat, zebrane w tomie \u201eNo w\u0142a\u017a!\u201d, napisa\u0142 tak, \u017ce pozwoli\u0142 je wyda\u0107 dopiero po swej \u015bmierci. Czemu tak? Wida\u0107 palenie most\u00f3w za sob\u0105 \u2013 wszystkich i dok\u0142adnie, do go\u0142ego gruntu \u2013 za \u017cycia nie mie\u015bci\u0142o si\u0119 w jego zamiarach wobec \u015bwiata. Bukowski nie mia\u0142 czasu na konflikty, nie chcia\u0142 marnowa\u0107 si\u0142 na ja\u0142owe spory poet\u00f3w z niepoetami (co innego awanturka w barze \u2013 na to gotowy by\u0142 zawsze), na procesy o znies\u0142awienia. Dostatecznie absorbowa\u0142 go w\u0142asny tryb \u017cycia i musia\u0142 ocali\u0107 czas, sporo czasu na pisanie. A pisa\u0142 kompulsywnie, codziennie (a w zasadzie co noc…), na granicy nerwicy natr\u0119ctw, wspomagaj\u0105c proces alkoholem w porcjach budz\u0105cych podziw u jednych, a u drugich groz\u0119. Najch\u0119tniej pija\u0142 piwo importowane z Niemiec lub wino \u2013 mozelskie albo re\u0144skie \u2013 te\u017c z Niemiec. Wola\u0142 zap\u0142aci\u0107 par\u0119 dolc\u00f3w wi\u0119cej, by mie\u0107 dobry towar. I s\u0142usznie. Picie tych szczyn, kt\u00f3re Amerykanie b\u0142\u0119dnie i na wyrost nazywaj\u0105 piwem, znacz\u0105co obni\u017cy\u0142oby jego artystyczne rezultaty. Podobnie jest z winem \u2013 kalifornijskie sikacze nie zas\u0142uguj\u0105 na wiar\u0119 \u2013 podobnie jak ca\u0142y biznes winiarski w tym stanie. Jak to bowiem jest mo\u017cliwe, \u017ce ca\u0142y produkt tamtejszy, liczony w hektolitrach, jest rok w rok o jedn\u0105 trzeci\u0105 wi\u0119kszy ni\u017c obliczony teoretycznie sumaryczny wolumen maksymalnej wydajno\u015bci wszystkich tamtejszych winnic razem wzi\u0119tych? Ile w tym wody, spirytusu, chi\u0144skich chemicznych koncentrat\u00f3w \u201eowocowych\u201d? Bukowski wiedzia\u0142, \u017ce co\u015b jest nie tak…<\/p>\n

Zreszt\u0105 uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za Niemca \u2013 nie tylko ze wzgl\u0119du na czas (rok 1920) i miejsce urodzenia (Andernach w Nadrenii), gdzie jego ojciec (emigrant z Niemiec zreszt\u0105) s\u0142u\u017cy\u0142 w armii ameryka\u0144skiej, w jednostce nadzoruj\u0105cej zarz\u0105dzon\u0105 w traktacie wersalskim demilitaryzacj\u0119 tej prowincji po pierwszej wojnie \u015bwiatowej. Bukowski wozi\u0142 niemieck\u0105 flag\u0119 w postaci nalepki na tylnej szybie samochodu, kupowa\u0142 niemieckie piwa i wina. Ale jego nazwisko przecie\u017c nie jest echt deutsch<\/i> \u2013 zanim Bukowscy zostali szwabskimi synami, zapewne byli pozna\u0144skimi albo pomorskimi bandosami, zap\u0119dzaj\u0105cymi si\u0119 za robot\u0105 na Zach\u00f3d… Pewnie stamt\u0105d pobra\u0142 geny s\u0142owia\u0144skiej odporno\u015bci na w\u00f3d\u0119, co pozwoli\u0142o mu swobodnie tworzy\u0107, mimo ewidentnej choroby alkoholowej…<\/p>\n

Modus operandi mia\u0142 prosty: gromadzi\u0142 flaszki z p\u0142ynami, siada\u0142 przed wyszczerzon\u0105 klawiatur\u0105 maszyny do pisania olympia (kocha\u0142 j\u0105 jak kobiet\u0119…) i \u0142adowa\u0142 w klawisze wszystko, co mu si\u0119 w ci\u0105gu dnia nagromadzi\u0142o; zapisane kartki l\u0105dowa\u0142y na pod\u0142odze. Po dw\u00f3ch browarach albo flaszce mozelskiego zbiera\u0142 z pod\u0142ogi wiersz, po kolejnych dw\u00f3ch \u2013 drugi… Chyba \u017ce nie zdzier\u017cy\u0142 do ko\u0144ca i pada\u0142 mord\u0105 w klawiatur\u0119. Wtedy budzi\u0142 si\u0119 po \u015bwicie, z qwerty odbitym na pysku (oczywi\u015bcie odwrotnie i lustrzanie: ytrewq…), robi\u0142 korekty, koszowa\u0142 s\u0142abizn\u0119, krzepi\u0142 si\u0119 kaw\u0105, troch\u0119 dospa\u0142 i rusza\u0142 pogra\u0107 na wy\u015bcigach. Albo do baru. Albo na spacer po Beverly Hills (co i tak ko\u0144czy\u0142o si\u0119 w barze lub na rundce po kilku barach…). I tak przez p\u00f3\u0142 wieku, albo i d\u0142u\u017cej… Bo te wiersze to w gruncie rzeczy jest autobiografia \u2013 z kawa\u0142k\u00f3w, rozci\u0105gni\u0119ta w czasie i r\u00f3\u017cnorodna. Bukowski za\u0142o\u017cy\u0142 na nie embargo z po\u015bmiertnym dopiero zwolnieniem, bo nie chcia\u0142 uczestniczy\u0107 (ani cho\u0107by milcz\u0105co obserwowa\u0107) w procesie egzegezy, wym\u0105drzania si\u0119 filolog\u00f3w uniwersyteckich i krytyk\u00f3w z powa\u017cnych magazyn\u00f3w. Wprawdzie Bukowski mia\u0142 w dupie opinie o sobie, ale autobiografia, nawet w rozsypanych fragmencikach \u2013 to zbyt powa\u017cna sprawa, by si\u0119 denerwowa\u0107, prostowa\u0107, polemizowa\u0107. A tak to umar\u0142em, a wy r\u00f3bta co chceta… W gruncie rzeczy mo\u017cecie mi skoczy\u0107. Najwy\u017cej wykre\u015blicie mnie z program\u00f3w nauczania na uniwersyteckich anglistykach, wyrzucicie z bibliotek, wykluczycie z nowych, poprawionych wyda\u0144 antologii, almanach\u00f3w, a negatywy zdj\u0119\u0107 sfajczycie.<\/p>\n

\u201e(…) kiedy \u015bmier\u0107 przyjdzie z ostatnim zimnym poca\u0142unkiem
b\u0119d\u0119 got\u00f3w:
to tylko jeszcze jedna kurwa
zechce
mnie obedrze\u0107
do go\u0142a.\u201d<\/i>
(fragment wiersza zatytu\u0142owanego \u201esiemasz!\u201d)<\/b><\/p>\n

Szcz\u0119\u015bliwie nikt Bukowskiego ze sk\u00f3ry, fury, kapita\u0142u ani praw autorskich nie obdziera\u0142, znik\u0105d nie wyrzuca\u0142. Zosta\u0142 z nami i dla nas. Ze sw\u0105 poetyck\u0105 autobiografi\u0105, por\u0105ban\u0105 na kawa\u0142ki. Swoj\u0105? Moj\u0105, twoj\u0105, nasz\u0105, tego kutasa Chinaskiego (sta\u0142e alter ego<\/i> Bukowskiego, ale do\u015b\u0107 osobliwe \u2013 bo zarazem nemezis i upierdliwe odbicie w lustrze), innych poet\u00f3w, kurew sm\u0119tnych i przegranych, kumpli z bar\u00f3w i tor\u00f3w, kap\u0142an\u00f3w sklep\u00f3w monopolowych, kloszard\u00f3w, samozwa\u0144czych si\u00f3str mi\u0142osierdzia m\u0119sko-damskiego… By\u0142 genialny \u2013 naprawd\u0119. Zreszt\u0105 przeczuwa\u0142 to autoironicznie, gdy w wierszu \u201ewierzysz, \u017ce cz\u0142owieka da si\u0119 nauczy\u0107 pisania?\u201d<\/b> wykrzykiwa\u0142:<\/p>\n

\u00bb<\/span>(\u2026) a ja
paradowa\u0142em po pokoju, oznajmiaj\u0105c: \u201enikt opr\u00f3cz mnie
nie wie, \u017ce jestem genialny!\u201d\u00ab<\/span><\/i><\/p>\n

Tak \u2013 poezja, gdy ja uprawia\u0107 na zmian\u0119 z chlaniem, wyprawia z cz\u0142owiekiem niesamowite rzeczy. Sk\u0142ania nie tylko do ekstremizm\u00f3w werbalnych, ale i do zachowa\u0144 mocno wykraczaj\u0105cych poza konwencje. Bukowski ca\u0142y by\u0142 taki \u2013 poza konwencj\u0105. I ta sytuacja bawi\u0142a go niepomiernie, Najbardziej chyba to, \u017ce z ca\u0142ym swym \u201eodspawaniem\u201d od rytualnej kultury by\u0142 przedmiotem uwa\u017cnych studi\u00f3w na wydzia\u0142ach anglistyki setek uniwersytet\u00f3w ameryka\u0144skich. W pewnym sensie, aczkolwiek skrywanym przed \u015bwiatem, by\u0142 z tego dumny, cho\u0107 jednocze\u015bnie z pe\u0142n\u0105 dezynwoltur\u0105 komunikowa\u0142 na wszystkie strony \u015bwiata, \u017ce to zainteresowanie swoj\u0105 skromn\u0105 (akurat \u2013 bo uwierz\u0119!) osob\u0105 w kr\u0119gach akademickich i nowojorskiej krytyki literackiej ma g\u0142\u0119boko w dupie. I zapewne mia\u0142 \u2013 cho\u0107 nie ca\u0142kiem, nie ca\u0142kiem… Uwielbia\u0142 prowokowa\u0107, przywali\u0107, obrazi\u0107 \u2013 lecz nie ekstremalnie. Z drugiej bowiem strony \u2013 jako cz\u0142owiek do\u015bwiadczony \u2013 dba\u0142 o sta\u0142y i w miar\u0119 r\u00f3wnomierny dop\u0142yw \u015brodk\u00f3w na konto, bo w epoce wzmo\u017cenia moralnego kupowa\u0107 winko na kredyt, na zeszyt, by\u0142o coraz trudniej:<\/span><\/p>\n

\u00bb(\u2026) potem ulic\u0105 w d\u00f3\u0142 do monopolowego
za rogiem, do starego Dona Kaufmana
<\/i><\/span>(\u2026) a Don na m\u00f3j widok: \u201enie, nie,
nie dzisiaj!\u201d
\u017ce niby ani kropli bez
got\u00f3wki, bo mu sporo by\u0142em krewny
ale co spojrza\u0142em
na te wszystkie flaszki
szlag mnie trafia\u0142, bo
Don a\u017c tylu nie
potrzebowa\u0142.\u00ab<\/i>
(fragmencik wiersza \u201ena kred\u0119\u201d)<\/b><\/span><\/p>\n

No, \u0142atwo nie by\u0142o. Nawet ekstremizm mia\u0142 swoj\u0105 cen\u0119 \u2013 tyle co trzy butelki czerwonego. Na szcz\u0119\u015bcie te wiersze znalaz\u0142y swych czytelnik\u00f3w ju\u017c po \u015bmierci autora, wi\u0119c \u017cadn\u0105 miar\u0105 nie chodzi\u0142o o \u017cyrowanie jego alkoholowych zakup\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Wiersze Bukowskiego \u2013 okruchy jego dni, okruchy nocy \u2013 nie nadaj\u0105 si\u0119 do czytania ciurkiem. Mog\u0105 spowodowa\u0107 odczyny niepo\u017c\u0105dane. Dlatego stosowa\u0107 je nale\u017cy w dawkach homeopatycznych. Zw\u0142aszcza \u017ce s\u0105 gatunkowo pomieszane \u2013 r\u00f3\u017cn\u0105 maj\u0105 si\u0142\u0119 ra\u017cenia… Da si\u0119 t\u0119 poezj\u0119 z \u201eNo w\u0142a\u017a!\u201d podzieli\u0107 z grubsza na dwie grupy. Pierwsza to intymne relacje poety z nieustaj\u0105cej potyczki ze \u015bwiatem. Druga to epickie, heroikomiczne bez ma\u0142a, opowiastki w stylu typowej \u0107my barowej, opowiadaj\u0105cej dykteryjki przy kielichu. Zrozumiecie, o co chodzi, gdy przeczytacie na przyk\u0142ad \u201ezdolnego ch\u0142opaka\u201d, \u201ekoniec epoki\u201d, \u201ejednego wyautowanego z ni\u017cszej ligi\u201d, \u201ekopulacyjny blues\u201d, \u201ePary\u017c wiosn\u0105\u201d, \u201ep\u00f3jdziesz ze mn\u0105 na palcach przez tulipany?\u201d<\/b> czy \u201ebeatnik\u00f3w\u201d<\/b>. Bukowski umie opowiada\u0107. Ale w przypadku wsp\u00f3\u0142czesnej poezji to \u017caden komplement. Ta bowiem szczyci si\u0119 nie-opowiadaniem, na sztandary je wci\u0105gn\u0119\u0142a. Ale wiersz to wiersz. Robi to, co autor chce \u2013 jak w \u201epo wielu nocach\u201d<\/b>:<\/span><\/p>\n

\u201e(…) dzi\u015b w nocy
jetem zadowolony z wierszy rozrzuconych
po pod\u0142odze.\u201d<\/i><\/span><\/p>\n

Tomasz Sas
<\/b><\/span>(28 06 2021)<\/b><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Charles Bukowski\u00a0 No w\u0142a\u017a! Prze\u0142o\u017cy\u0142 Micha\u0142 K\u0142obukowski Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2021 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 4\/5 Id\u0119, ju\u017c id\u0119 – i szklaneczk\u0119 whisky mog\u0119 zaproponowa\u0107… Uwaga, to s\u0105 wiersze \u2013 uczciwe ostrze\u017cenie, a zarazem zach\u0119ta. No bo kto dzi\u015b czyta wiersze? G\u0142upie pytanie \u2013 drogi m\u0105dralo… Kto chce, ten czyta. I nic nikomu do tego. Czyta ten, kto w dobrej metaforze szuka wsparcia, kto nie \u017cywi z\u0142udze\u0144, ale potrzebuje wsp\u00f3lnoty. Jedno\u015bci my\u015bli i emocji, akceptacji dla wariacji, ucieczki od prozy, od konwencjonalnego \u017cycia. Kto szuka powrotu, bramy do krainy absurdu, ciep\u0142ego deszczu i zimnego piwa. Kto lata odmierza dojrzewaniem jab\u0142ek, niezmienno\u015bci\u0105 u\u015bmiech\u00f3w dziewczyn i ch\u0142opak\u00f3w, zapachem dymu z ziemniaczanych \u0142\u0119cin, brz\u0119kiem szk\u0142a, premierami w operze i podatkami do zap\u0142acenia. Ten potrzebuje czyta\u0107 wiersze, kto kupuje chleb, cebul\u0119, ksi\u0105\u017cki i zgrzewk\u0119 mineralnej niegazowanej, kto firlejk\u0105 be\u0142ta ciasto nale\u015bnikowe i troskliwie podlewa surfinie na balkonie. Ten, komu wiatr niesie w twarz z daleka delikatn\u0105 smu\u017ck\u0119 tytoniowego dymu z fajki, a on si\u0119 lekko zaci\u0105ga… Kto wertuje dawnych filozof\u00f3w i w k\u00f3\u0142ko ogl\u0105da stare filmy \u2013 a ju\u017c \u201eRio Bravo\u201d (z kowbojsk\u0105 ballad\u0105 Deana Martina), \u201eTwistera\u201d z lataj\u0105c\u0105 krow\u0105 i \u201eDzia\u0142a Navarony\u201d (jak ju\u017c te kanony nawalone lec\u0105 lufami w d\u00f3\u0142…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2818,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[329,332],"tags":[294],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2815"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2815"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2815\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2926,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2815\/revisions\/2926"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2818"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2815"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2815"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2815"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}