{"id":2810,"date":"2021-06-25T22:35:34","date_gmt":"2021-06-25T20:35:34","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=2810"},"modified":"2021-08-18T18:33:45","modified_gmt":"2021-08-18T16:33:45","slug":"pokusa-przebaczenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2021\/06\/25\/pokusa-przebaczenia\/","title":{"rendered":"Pokusa przebaczenia"},"content":{"rendered":"\n
Donna Leon\u00a0<\/strong><\/h5>\n

\"\"<\/p>\n


Pokusa przebaczenia <\/strong>
Prze\u0142o\u017cy\u0142 Marek Fedyszak <\/strong>
Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2021<\/strong><\/h5>\n

Rekomendacja: 3\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Nuda w Wenecji<\/u><\/strong><\/span><\/h3>\n

I zn\u00f3w plan Wenecji, lekko sfatygowany \u2013 by nie powiedzie\u0107, \u017ce z\u0142achany, przetarty na zgi\u0119ciach, w paru miejscach rozdarty tudzie\u017c nosz\u0105cy dumne \u015blady u\u017cywania w warunkach ekstremalnych (osobliwie plamy po pospiesznej konsumpcji wytrawnych pistacjowych lub mi\u0119towych gelati z w\u00f3zka na Riva degli Schiavoni pod Palazzo Dandolo…) – l\u0105duje na wierzchu papierowych piramid flankuj\u0105cych terytorium mojego biurka. To znak, \u017ce kolejna ksi\u0105\u017cka Donny Leon pojawi\u0142a si\u0119 na rynku. (Przy okazji \u2013 ameryka\u0144ska autorka \u2013 w \u201ecywilu\u201d szefowa… barokowej orkiestry, zakochana w Wenecji, aczkolwiek mieszkaj\u0105ca w… Szwajcarii – tak na wszelki wypadek – ju\u017c od trzydziestu lat relacjonuje przygody wykreowanego przez siebie policjanta Brunettiego; wytrwa\u0142o\u015b\u0107 zaiste godna podziwu…)<\/p>\n

R\u0119kodzielnicze prodotti<\/i> pani Leon s\u0105 nazywane krymina\u0142ami chyba tylko z braku innego okre\u015blenia gatunkowego, r\u00f3wnie zwi\u0119z\u0142ego. Intrygi kryminalne, wymy\u015blone i opisywane przez pani\u0105 Leon z regu\u0142y s\u0105 bardziej w\u0105t\u0142e ni\u017c papier, na kt\u00f3rym je spisano i wydrukowano. \u017badne tam krwiste morderstwa, mafijne porachunki i przewa\u0142y na wielk\u0105 skal\u0119 czy powa\u017cne mi\u0119dzynarodowe afery przest\u0119pcze. W Wenecji? Uchowaj bo\u017ce! Mord z mi\u0142o\u015bci, przemoc domowa, b\u00f3jka nielegalnych imigrant\u00f3w ze skutkiem \u015bmiertelnym, na targu ryby nieznanego pochodzenia, chi\u0144skie podr\u00f3bki szk\u0142a z Murano, fa\u0142szowanie antyk\u00f3w, wyzysk alba\u0144skich prostytutek, zbankrutowany hazardzista wy\u0142owiony z Canal Grande po mostem dell’ Academia… Czyli zwyczajne \u017cycie niezwyczajnego miasta \u015bredniej wielko\u015bci na w\u0142oskiej prowincji \u2013 w aspekcie kryminalnym. Trywialnym i \u2013 jakby to uj\u0105\u0107, nikogo nie obra\u017caj\u0105c \u2013 nudnym?<\/p>\n

Czy z czego\u015b takiego da si\u0119 ulepi\u0107 dobr\u0105 literatur\u0119 gatunkow\u0105, par excellence<\/i> s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 dobrej rozrywce (umys\u0142owej), wr\u0119cz zabawie? Nie da si\u0119! Ale te\u017c Historyjki Donny Leon w swej metawarstwie znaczeniowej nie s\u0105 ani na jot\u0119 krymina\u0142ami sensu stricto<\/i> \u2013 ani nawet sensu largo<\/i>. Z czego autorka zdaje sobie spraw\u0119… U\u017cywanie wobec nich tej nazwy jest albo wyrazem bezradno\u015bci klasyfikacyjnej, definicyjnej \u2013 albo objawem intelektualnego lenistwa. Wi\u0119c czym s\u0105? To po prostu mikropowiastki obyczajowe, o silnym \u201enachyleniu socjologizuj\u0105cym\u201d. Analizy niekt\u00f3rych sk\u0142adnik\u00f3w tradycyjnej spo\u0142eczno\u015bci zurbanizowanej z silnym poczuciem odr\u0119bno\u015bci – aczkolwiek bez naukowych pretensji. Ot, niewielkie, przyczynkarskie nieledwie, kamyczki w mozaice, portretuj\u0105cej spo\u0142eczno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych W\u0142och. Tyle \u017ce ostre, w\u0142a\u015bciwie brutalne.<\/p>\n

Ale nie jest to m\u015bciwa szczero\u015b\u0107 rozczarowanego Obcego, kt\u00f3ry chcia\u0142 si\u0119 wprosi\u0107, lecz go z poczuciem wy\u017cszo\u015bci odrzucono. Nie \u2013 Donna Leon lubi W\u0142ochy i W\u0142och\u00f3w, pretensji do nich nie ma; to tylko przemo\u017cna potrzeba wewn\u0119trznej uczciwo\u015bci. Leon nie praktykuje mimetyzmu, nie chce si\u0119 wtopi\u0107 w weneck\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u2013 za cen\u0119 z\u0142agodzenia krytycyzmu, pomijania kontrowersji i upodobnienia si\u0119. Donna Leon zachowuje osobno\u015b\u0107 i autonomi\u0119 intelektualn\u0105 niezale\u017cnej pisarki, wykszta\u0142conej na Wschodnim Wybrze\u017cu USA, doszlifowanej na post\u0119powych uniwersytetach zachodniej hemisfery. Ale lubi swych w\u0142oskich przyjaci\u00f3\u0142, weneckich ziomk\u00f3w – i nie chce im robi\u0107 przykro\u015bci, ani wp\u0119dza\u0107 w zak\u0142opotanie z racji tej niepowstrzymywanej szczero\u015bci. Zapewne dlatego nie pozwala swemu wydawcy (Diogenes Verlag z Zurichu) pertraktowa\u0107 w sprawie przek\u0142ad\u00f3w jej powie\u015bci na w\u0142oski. Pisze po angielsku, masowo wydawana jest te\u017c w Niemczech (no i u nas). A po w\u0142osku ani s\u0142owa… Po co babci\u0119 denerwowa\u0107, niech si\u0119 babcia cieszy!<\/i><\/p>\n

Nie inaczej jest z \u201ePokus\u0105 przebaczenia\u201d. Fabularna warstwa intrygi to w zasadzie zbitka przypadkowych incydent\u00f3w bez znaczenia \u2013 policyjnej rutyny i nudy… Ju\u017c pierwszego dnia akcji, po porannym incydencie z mg\u0142\u0105 na Canal Grande ko\u0142o przystani vaporetto Salute, szef Brunettiego, vicequestore Patta, obci\u0105\u017cy\u0142 komisarza obowi\u0105zkiem wykrycia domniemanego wycieku informacji z komendy. Oto bowiem kto\u015b poniek\u0105d postronny ni st\u0105d, ni zow\u0105d naruszy\u0142 nietykalno\u015b\u0107 cielesn\u0105 wezwanego na przes\u0142uchanie prawdopodobnego sprawcy gwa\u0142tu, kt\u00f3ry ju\u017c bezkarnie wymyka\u0142 si\u0119 sprawiedliwo\u015bci. Mordobicie mia\u0142o rozmiar raczej eliminacyjny, a ofiara (on\u017ce domniemany gwa\u0142ciciel) by\u0142a ustosunkowana. Okoliczno\u015bci wskazywa\u0142y na to, \u017ce kto\u015b wzi\u0105\u0142 w swoje r\u0119ce dowiedzenie winy i wymiar kary… Jeszcze tego same dnia komisarza nawiedzi\u0142a professoressa Crosera, kole\u017canka \u017cony Brunettiego Paoli \u2013 z uniwersytetu, wyk\u0142adowczyni architektury. Zwierzy\u0142a si\u0119 z obaw o syna – pi\u0119tnastoletniego licealist\u0119, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 wpa\u015b\u0107 w narkotykowe k\u0142opoty. Brunetti obieca\u0142 przyjrze\u0107 si\u0119 sprawie i dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce sie\u0107 dilersk\u0105 wok\u00f3\u0142 tej szko\u0142y rozpracowuje ju\u017c od jakiego\u015b czasu wydzia\u0142 antynarkotykowy. Historia nabra\u0142a nowego wyrazu i zarazem przyspieszenia, gdy jaki\u015b tydzie\u0144 po rozmowie komisarza z pani\u0105 Croser\u0105 w nocy u st\u00f3p mostku Ponte del Fornier przy calle Pesaro znaleziono ci\u0119\u017cko rannego, nieprzytomnego m\u0119\u017cczyzn\u0119, zapewne ofiar\u0119 napa\u015bci. Brunetti rozpozna\u0142 w nim niejakiego Gaspariniego, m\u0119\u017ca professoressy Crosery (by\u0142 ksi\u0119gowym-rewidentem, pracuj\u0105cym zreszt\u0105 poza Wenecj\u0105). By\u0107 mo\u017ce zatem obie sprawy si\u0119 jako\u015b \u0142\u0105czy\u0142y, bo w przypadkowe zbiegi okoliczno\u015bci komisarz Guido \u2013 z do\u015bwiadczenia \u2013 nie wierzy\u0142…<\/p>\n

W tym momencie rozkwitu intrygi powinienem zaprzesta\u0107 dalszego ujawniania przebiegu akcji, by mi\u0142o\u015bnikom zagadek kryminalnych nie psu\u0107 zabawy, nie zaburza\u0107 samodzielnego dochodzenia do prawdy… Ale teksty Donny Leon sygnalizuj\u0105 ledwie pobie\u017cn\u0105, nad wyraz powierzchown\u0105 zbie\u017cno\u015b\u0107 z regu\u0142ami konstrukcyjnymi prawdziwego krymina\u0142u \u2013 tote\u017c mog\u0119 czu\u0107 si\u0119 rozgrzeszony, je\u015bli zdradz\u0119, \u017ce zapowiadaj\u0105ca si\u0119 okazale afera kryminalna, w istocie zredukowa\u0142a si\u0119 do machinacji receptami na drogie leki w jednej z weneckich aptek \u2013 z udzia\u0142em pewnej nieuczciwej i zdesperowanej lekarki. W \u017cyciu tak bywa… Ale czy musi w literaturze? Mo\u017ce, ale nie musi – tekst literacki nie musi by\u0107 zwierciad\u0142em szarej codzienno\u015bci. A nawet nie powinien \u2013 od tego jest reporta\u017c w gazecie \u2013 czego pisarstwo Donny Leon mimochodem (i mimochc\u0105cy…) dowodzi ponad wszelk\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107.<\/p>\n

W istocie proza Leon ma inne walory, za kt\u00f3re j\u0105 ceni\u0107 nale\u017cy. Za\u015b najwa\u017cniejszy z tych walor\u00f3w to nieustannie wkomponowywana w kolejne tomy \u201ebrunettich\u201d, nieko\u0144cz\u0105ca si\u0119 krytyczna recenzja W\u0142och i w\u0142oskich stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych, \u017cycia politycznego i zaanga\u017cowania obywateli. Jaki\u015b wenecki barman przy kieliszku grappy skwitowa\u0142 Brunettiemu dylemat spo\u0142ecznej aktywno\u015bci rodak\u00f3w kr\u00f3tko i pesymistycznie: – tu nic si\u0119 nie wydarzy, dop\u00f3ki telewizja b\u0119dzie pokazywa\u0142a wszystkie mecze wszystkich lig calcio (znaczy pi\u0142ki kopanej)… Co\u015b w tym jest. Zawsze zdumiewa\u0142 mnie w Wenecji widok gigantycznych wycieczkowc\u00f3w oceanicznych, wciskaj\u0105cych si\u0119 w w\u0105skie kana\u0142y przy akompaniamencie w\u0105t\u0142ych protest\u00f3w grupek ekolog\u00f3w. A reszta wenecjan biernie si\u0119 gapi \u2013 bo to przecie\u017c pieni\u0105\u017cki p\u0142yn\u0105 do miasta. Nikt nie my\u015bli odrobin\u0119 do przodu, gdy za kilka lat armada p\u0142ywaj\u0105cych hoteli zatka wszystkie kana\u0142y, a turbulencje i kawitacje wywo\u0142ane przez ich turbiny i \u015bruby sp\u0142ucz\u0105 miasto ze wszystkimi palazzi, chiesi, fondamenti<\/i> i uroczymi ponti<\/i> nad kana\u0142ami prosto w wody laguny. I b\u0119dzie po zarobkach \u2013 definitywnie oraz bole\u015bnie…<\/p>\n

Donna Leon wszystko to \u201ebezkompromisowo\u201d wytyka swoim ukochanym wenecjanom. I w og\u00f3le W\u0142ochom \u2013 korupcj\u0119, podw\u00f3jne standardy tzw. moralno\u015bci spo\u0142ecznej (i nie tylko \u2013 tej domowej te\u017c…), ba\u0142aganiarstwo, biurokracj\u0119, niepotrzebn\u0105 brutalizacj\u0119 \u017cycia, upadek, trywializacj\u0119 i prymitywizacj\u0119 kultury, bylejako\u015b\u0107 \u017cycia i bezmy\u015blno\u015b\u0107. Tyle \u017ce nie robi tego po w\u0142osku (a z obcymi j\u0119zykami tam krucho…) – wi\u0119c to bezkompromisowo\u015b\u0107 po\u0142owiczna, troch\u0119 skrywana za weneck\u0105 maseczk\u0105 karnawa\u0142ow\u0105 \u2013 \u0142adn\u0105, ale nieco uwieraj\u0105c\u0105… Mimo wszystko jednak dobrze si\u0119 czyta Donn\u0119 Leon, cho\u0107 intrygi kryminalne kultywuje beznadziejne…<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(25 06 2021)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Donna Leon\u00a0 Pokusa przebaczenia Prze\u0142o\u017cy\u0142 Marek Fedyszak Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2021 Rekomendacja: 3\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Nuda w Wenecji I zn\u00f3w plan Wenecji, lekko sfatygowany \u2013 by nie powiedzie\u0107, \u017ce z\u0142achany, przetarty na zgi\u0119ciach, w paru miejscach rozdarty tudzie\u017c nosz\u0105cy dumne \u015blady u\u017cywania w warunkach ekstremalnych (osobliwie plamy po pospiesznej konsumpcji wytrawnych pistacjowych lub mi\u0119towych gelati z w\u00f3zka na Riva degli Schiavoni pod Palazzo Dandolo…) – l\u0105duje na wierzchu papierowych piramid flankuj\u0105cych terytorium mojego biurka. To znak, \u017ce kolejna ksi\u0105\u017cka Donny Leon pojawi\u0142a si\u0119 na rynku. (Przy okazji \u2013 ameryka\u0144ska autorka \u2013 w \u201ecywilu\u201d szefowa… barokowej orkiestry, zakochana w Wenecji, aczkolwiek mieszkaj\u0105ca w… Szwajcarii – tak na wszelki wypadek – ju\u017c od trzydziestu lat relacjonuje przygody wykreowanego przez siebie policjanta Brunettiego; wytrwa\u0142o\u015b\u0107 zaiste godna podziwu…) R\u0119kodzielnicze prodotti pani Leon s\u0105 nazywane krymina\u0142ami chyba tylko z braku innego okre\u015blenia gatunkowego, r\u00f3wnie zwi\u0119z\u0142ego. Intrygi kryminalne, wymy\u015blone i opisywane przez pani\u0105 Leon z regu\u0142y s\u0105 bardziej w\u0105t\u0142e ni\u017c papier, na kt\u00f3rym je spisano i wydrukowano. \u017badne tam krwiste morderstwa, mafijne porachunki i przewa\u0142y na wielk\u0105 skal\u0119 czy powa\u017cne mi\u0119dzynarodowe afery przest\u0119pcze. W Wenecji? Uchowaj bo\u017ce! Mord z mi\u0142o\u015bci, przemoc domowa, b\u00f3jka nielegalnych imigrant\u00f3w ze skutkiem \u015bmiertelnym, na targu ryby nieznanego pochodzenia,…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2812,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[10],"tags":[40],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2810"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2810"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2810\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2906,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2810\/revisions\/2906"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2812"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2810"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2810"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2810"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}