{"id":2801,"date":"2021-06-22T02:51:27","date_gmt":"2021-06-22T00:51:27","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=2801"},"modified":"2023-04-02T01:31:40","modified_gmt":"2023-04-01T23:31:40","slug":"miejsce-kazdego-z-nas-lato-komisarza-ricciardiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2021\/06\/22\/miejsce-kazdego-z-nas-lato-komisarza-ricciardiego\/","title":{"rendered":"Miejsce ka\u017cdego z nas. Lato komisarza Ricciardiego"},"content":{"rendered":"\n

Maurizio de Giovanni\u00a0<\/strong><\/h3>\n

\"\"<\/h3>\n


Miejsce ka\u017cdego z nas <\/strong>
Prze\u0142o\u017cy\u0142 Maciej A. Brzozowski <\/strong>
Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2021<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 3\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Walka klas w upalny czas…<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

Upa\u0142 jako taki wp\u0142ywa spowalniaj\u0105co i os\u0142abiaj\u0105co na funkcje intelektu czytelniczego. Od czasu do czasu mo\u017cemy si\u0119 przekona\u0107 o tym na w\u0142asnej sk\u00f3rze. Owszem \u2013 s\u0105 osobniki, kt\u00f3re i powy\u017cej trzydziestu stopni funkcjonuj\u0105 bez zak\u0142\u00f3ce\u0144, ale norma to pewna taka s\u0142abo\u015b\u0107 fizyczna i mentalna, przyt\u0119pienie funkcji poznawczych i analitycznych, \u017ce o zdolno\u015bci do b\u0142yskotliwych syntez ju\u017c nie wspomn\u0119. Prosta dyrektywa umys\u0142u dla cia\u0142a \u2013 napij si\u0119 wody i po\u0142\u00f3\u017c si\u0119 w cieniu \u2013 zast\u0119puje w trybie nag\u0142ym, wr\u0119cz wypiera inne formy aktywno\u015bci, kt\u00f3rymi nasz umys\u0142 tak si\u0119 szczyci. Samo czytanie zda si\u0119 bolesnym do\u015bwiadczeniem, a percepcja sensu obserwowanego oczyma tekstu lotno\u015bci\u0105 zaczyna przypomina\u0107 \u017c\u00f3\u0142wia na autostradzie (zanim go co\u015b nie rozjedzie…). Tak \u2013 to nieledwie tortura. Ale gdy upa\u0142 jako dojmuj\u0105cy sk\u0142adnik scenografii fabu\u0142y pojawia si\u0119 te\u017c w tek\u015bcie, wra\u017cenie niestosowno\u015bci wzmaga si\u0119 i ochot\u0119 do lektury zupe\u0142nie odebra\u0107 mo\u017ce.<\/p>\n

Tak \u2013 dlatego zapewne tego lata wi\u0119kszym powodzeniem cieszy\u0107 si\u0119 b\u0119dzie \u201eNa zawsze w lodach\u201d Owena Beattie i Johna Geigera – mro\u017c\u0105ca historia arktycznej wyprawy Johna Franklina, zaginionej w trakcie poszukiwania p\u00f3\u0142nocnego przej\u015bcia na Pacyfik \u2013 ni\u017c krymina\u0142 Maurizia de Giovanni \u201eMiejsce ka\u017cdego z nas\u201d (zbrodnia w Neapolu w latach trzydziestych ubieg\u0142ego stulecia, w samym \u015brodku sakramencko upalnego lata, nawet jak na neapolita\u0144skie standardy…). W upa\u0142 bowiem czyta\u0107 o upale? To oczekiwanie heroizmu ponad zwyk\u0142\u0105 miar\u0119…<\/p>\n

Ale co tam. Mimo licznych zastrze\u017ce\u0144 lubi\u0119 pisarstwo Maurizia de Giovanniego i czekam na zamkni\u0119cie tetralogii o porach roku komisarza Ricciardiego. Wydane w tych dniach \u201eMiejsce ka\u017cdego z nas\u201d, czyli Lato<\/i>, jest trzecie z rz\u0119du. Zima<\/i> (\u201e\u0141zy pajaca\u201d – rekomendowane w tym blogu 4 pa\u017adziernika 2018 roku) oraz Wiosna<\/i> (\u201eKrew z mojej krwi\u201d – w tym blogu 12 lipca 2019 roku) ju\u017c od dawna ciesz\u0105 i absorbuj\u0105 umys\u0142y czytelnik\u00f3w, zaprawionych w kryminalnych zagadkach wedle konceptu i w produkcji de Giovanniego. Zosta\u0142a zatem Jesie\u0144<\/i> \u2013 zapewne do nabycia za rok, je\u015bli cykl edytorski jest mniej wi\u0119cej por\u00f3wnywalny…<\/p>\n

A wi\u0119c komisarz Luigi Alfredo Ricciardi baron di Malomonte \u2013 circa<\/i> trzydziestoletni, zielonooki i demonicznie przystojny odludek, mizantrop nieledwie (z ma\u0142ymi wyj\u0105tkami), by\u0107 mo\u017ce mizogin (r\u00f3wnie\u017c z wyj\u0105tkami, przynosz\u0105cymi mu chlub\u0119…), bogaty z domu, do tego piekielnie inteligentny, przenikliwy, upierdliwy i regulaminowy (przez to na og\u00f3\u0142 nielubiany w\u015br\u00f3d koleg\u00f3w i podw\u0142adnych oraz prze\u0142o\u017conych…), za to skuteczny i przy tym nie przejmuj\u0105cy si\u0119 w\u0142asn\u0105 karier\u0105 ani jej politycznymi uwarunkowaniami (w epoce Duce \u2013 do\u015b\u0107 powa\u017cna wada, by\u0107 mo\u017ce nawet samob\u00f3jcza…). Do tego sprawiedliwy, uczciwy, bezkompromisowy i pe\u0142en \u0142agodnego szacunku tudzie\u017c wsp\u00f3\u0142czucia dla ofiar – ale i wobec przest\u0119pc\u00f3w nieszczeg\u00f3lnie brutalny i nie zawsze stanowczo pryncypialny. S\u0142owem: jak na kreacj\u0119 literack\u0105 nazbyt doskona\u0142y. A do tego wszystkiego de Giovanni wyposa\u017cy\u0142 swego bohatera w pewne umiej\u0119tno\u015bci transcendentalne… Pan komisarz mianowicie komunikuje si\u0119 z duchami. Nie, nie w sensie okultystyczno-spirytystycznym; to by\u0142oby nazbyt trywialne. De Giovanni obmy\u015bli\u0142 mu gorszy los \u2013 Ricciardi mianowicie widzia\u0142 i s\u0142ysza\u0142 ostatnie s\u0142owa i my\u015bli ofiar wszystkich gwa\u0142townych zdarze\u0144 \u2013 zab\u00f3jstw, nieszcz\u0119\u015bliwych wypadk\u00f3w \u2013 in situ<\/i> i to z wielu lat wstecz. Dos\u0142ownie nie m\u00f3g\u0142 przej\u015b\u0107 ulicami Neapolu, by nie spotyka\u0107 duch\u00f3w ofiar; nawet w komendzie policji prze\u015bladowa\u0142y go (na klatce schodowej) duchy stra\u017cnika i z\u0142odzieja, kt\u00f3ry z wyszarpni\u0119tej broni s\u0142u\u017cbowej zabi\u0142 siebie i tamtego, przestrzeliwuj\u0105c na wylot obie czaszki. A w ulubionej kawiarni \u201eGambrinus\u201d komisarz przesta\u0142 siada\u0107 przy stoliku pod oknem, by nie nara\u017ca\u0107 si\u0119 na nieustanne towarzystwo ducha nieszcz\u0119snego kochanka pewnej damy, zastrzelonego tam\u017ce niedawno przez m\u0119\u017ca-rogacza…<\/p>\n

Tak \u2013 jestem zasadniczo przeciwny podobnym praktykom kreacyjnym w literaturze par excellence<\/i> kryminalnej. Mieszanie mi\u0119dzygatunkowe (je\u015bli nie jest narz\u0119dziem pastiszu, persyfla\u017cu, groteski, tylko zabiegiem serio…) uwa\u017cam za nagann\u0105 praktyk\u0119 literack\u0105, paradoksalnie obna\u017caj\u0105c\u0105 niedostatki intelektualne autora. Krymina\u0142 to logika i technika, analiza i poddana \u015bcis\u0142ym rygorom dedukcja (intuicja tylko w granicach rozs\u0105dnych!), umys\u0142owa dyscyplina tudzie\u017c odporno\u015b\u0107 na nadmiar emocji… Je\u015bli w proces dochodzenia do prawdy wklejamy pierwiastek nadprzyrodzony, spirytualny \u2013 to ca\u0142\u0105 fabu\u0142\u0119 o kant dupy pot\u0142uc… Nadnaturalne zdolno\u015bci pomagaj\u0105ce w \u015bledztwie to sygna\u0142 niemocy intelektualnej autora \u2013 gdy nie mo\u017ce sobie wiarygodnie poradzi\u0107 z zap\u0119tlon\u0105 przecie\u017c przez samego siebie intryg\u0105. Wstawiasz astraln\u0105 komunikacj\u0119 dusz i \u2013 pstryk \u2013 rozwi\u0105zanie gotowe, sprawcy w areszcie, ofiary po\u015bmiertnie usatysfakcjonowane, detektyw w wie\u0144cu chwa\u0142y… Ot\u00f3\u017c takiemu pisaniu ja si\u0119 sprzeciwiam \u2013 albo kto\u015b umie, albo stosuje triki i protezy, iluzjami mami oczy i umys\u0142y. Owszem \u2013 wolno tak robi\u0107; literatura dopuszcza samooszukiwanie, ale mnie si\u0119 to nie podoba. Na rzecz de Giovanniego przemawia tylko jego sprawno\u015b\u0107 pisarska, ogromny talent rekonstrukcyjny i wysokogatunkowa umiej\u0119tno\u015b\u0107 opowiadania. Gdyby nie to…<\/p>\n

Tak wi\u0119c 23 sierpnia trzydziestego pierwszego roku, dziewi\u0105tego nowej ery (licz\u0105c od triumfalnego Marcia su Roma<\/i> tysi\u0119cznych kohort faszyst\u00f3w Benita Mussoliniego) rozpoczyna\u0142a si\u0119 kolejna upalna niedziela, gdy komisarz Ricciardi (lubi\u0142 te niedzielne dy\u017cury i bra\u0142 je nawet poza grafikiem…) zosta\u0142 wezwany do zab\u00f3jstwa. Zmontowa\u0142 ekip\u0119 i pieszo uda\u0142 si\u0119 na miejsce zbrodni, lekko sponiewierany przez s\u0142o\u0144ce. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to pa\u0142ac ksi\u0105\u017c\u0119cej familii Camparino, a ofiar\u0105 jest na oko czterdziestoletnia, pi\u0119kna ksi\u0119\u017cna Adriana Musso di Camparino, zastrzelona precyzyjnie (jeden pocisk w \u015brodek czo\u0142a \u2013 i zapewne przez poduszk\u0119), a przed strza\u0142em podduszona, na sofie w przedpokoju swego apartamentu. W trybie duchowej komunikacji komisarz us\u0142ysza\u0142 od ofiary tylko jedno zdanie: \u201eGdzie to jest, to ty to zrobi\u0142e\u015b?\u201d<\/i> Na razie bezu\u017cyteczne w \u015bledztwie, wskazuj\u0105ce tylko, \u017ce sprawc\u0105 m\u00f3g\u0142 by\u0107 osobnik p\u0142ci m\u0119skiej. Opr\u00f3cz ofiary w pa\u0142acu byli tylko: stary ksi\u0105\u017c\u0119 Matteo, od lat dogorywaj\u0105cy w swym \u0142o\u017cu (Adriana by\u0142a jego drug\u0105 \u017con\u0105), panicz (syn ksi\u0119cia z pierwszego ma\u0142\u017ce\u0144stwa), oko\u0142o trzydziestoletni ksi\u0105\u017c\u0119 Ettore \u2013 ogrodnik-hobbysta i poniek\u0105d filozof oraz troje personelu \u2013 ochmistrzyni plus ma\u0142\u017ce\u0144stwo (pokoj\u00f3wka i dozorca) z czw\u00f3rk\u0105 wiecznie g\u0142odnych dzieci. Regulamin zamykania palazzo na noc raczej wyklucza\u0142 wtargni\u0119cie os\u00f3b trzecich, ale z drugiej strony rozrywkowy, a nawet rozwi\u0105z\u0142y tryb \u017cycia ksi\u0119\u017cnej dopuszcza\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 dowolnego incydentu…<\/p>\n

Kameralna zbrodnia, nieprawda\u017c? Inspektor Ricciardi dosta\u0142 swoj\u0105 letni\u0105 zagadk\u0119 \u2013 troch\u0119 za mocn\u0105 jak na upa\u0142y. Ale on to lubi. Kr\u0105g podejrzanych niedu\u017cy w gruncie rzeczy. Pasierb o nieskrywanej motywacji (nienawi\u015b\u0107!) i tajemniczym \u017cyciu osobistym. Umieraj\u0105cy m\u0105\u017c \u2013 r\u0119koma oddanej ochmistrzyni, kochanek, znany dziennikarz, naczelny popularnej neapolita\u0144skiej gazety \u2013 za manifestacje niewierno\u015bci, rodzina dziennikarza (\u017cona i prawie doros\u0142y syn) \u2013 za rozbicie tej\u017ce rodziny… Nie ma niewinnych – s\u0105 tylko \u017ale przes\u0142uchani.<\/p>\n

Ale pozostawmy Ricciardiego z jego robot\u0105 na tym wst\u0119pnym etapie. Przecie\u017c dalszego ci\u0105gu intrygi zdradzi\u0107 nie mo\u017cemy. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce komisarz musia\u0142 pracowa\u0107 bardzo intensywnie, z nara\u017ceniem zdrowia i \u017cycia nieomal, i to wystawi\u0142o go na pewne komplikacje w \u017cyciu prywatnym. Zabrak\u0142o mu bowiem czasu na przemy\u015blenie i skoordynowanie r\u00f3wnoleg\u0142ej, dwutorowej akcji towarzyskiej. Z jednej strony bowiem o wzgl\u0119dy Ricciardiego postanowi\u0142a powalczy\u0107 pewna pi\u0119kna rzymianka Livia, \u015bpiewaczka dysponuj\u0105ca fenomenalnym kontraltem, wdowa po zamordowanym zim\u0105 w Neapolu \u015bpiewaku operowym Vezzim (patrz \u201e\u0141zy pajaca\u201d) \u2013 przyjecha\u0142a po prostu do miasta i rozpocz\u0119\u0142a obl\u0119\u017cenie… Z drugiej strony komisarz mia\u0142 nadziej\u0119, \u017ce w ko\u0144cu nawi\u0105\u017ce owocny kontakt z pewn\u0105 panienk\u0105 z s\u0105siedztwa, kt\u00f3rej co wiecz\u00f3r zagl\u0105da\u0142 w okno i kontemplowa\u0142, gdy co\u015b tam wyszywa\u0142a… A bodaj\u017ce i ona patrzy\u0142a na spraw\u0119 i przychylnie, i cierpliwie. Ale zbrodnia ma pierwsze\u0144stwo. Wi\u0119c biedny Ricciardi tkwi\u0142 tak w zawieszeniu mi\u0119dzy dwiema zdeterminowanymi kobietami, z kt\u00f3rych \u017cadna nie by\u0142a bez szans. Szale na wagach bogini mi\u0142o\u015bci oraz bogini \u2013 opiekunki domowego ogniska mog\u0142y si\u0119 pochyli\u0107 r\u00f3wnie dobrze na rzecz pierwszej, jak i drugiej damy. Ale przed nami Jesie\u0144<\/i> \u2013 mo\u017ce co\u015b si\u0119 wyja\u015bni…<\/p>\n

Na razie mo\u017cemy tylko podziwia\u0107 mistern\u0105, wielopi\u0119trow\u0105 konstrukcj\u0119 intrygi \u2013 jej polityczne, towarzyskie i klasowe implikacje. Przyznaj\u0119, \u017ce rozwi\u0105zanie mnie zaskoczy\u0142o \u2013 cho\u0107 przecie\u017c od pocz\u0105tku nosi \u0142atwo rozpoznawalne cechy klasycznego dramatu. To lektura wci\u0105gaj\u0105ca i daj\u0105ca satysfakcj\u0119. Chocia\u017c faktycznie nie ca\u0142kiem mo\u017ce stosowna na upa\u0142. Ale niech no tylko temperatura troch\u0119 opadnie.<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(22 06 2021)<\/strong><\/p>\n

P.S. Przy okazji pytanie do wydawcy \u2013 co na ok\u0142adce robi smutny Benito? Okazji zwi\u0105zanej z tekstem nie ma przecie\u017c prawie \u017cadnej… Patrzenie na t\u0119 wstr\u0119tn\u0105 mord\u0119 bez specjalnych okoliczno\u015bci i usprawiedliwionego powodu przyprawia o odruch wymiotny. Usprawiedliwieniem (ale i tak kiepskim…) by\u0107 mo\u017ce tylko transakcja wi\u0105zana z wydawc\u0105 w\u0142oskiego orygina\u0142u. Ale je\u015bli jej nie by\u0142o, to na choler\u0119 ten Benito? TS.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Maurizio de Giovanni\u00a0 Miejsce ka\u017cdego z nas Prze\u0142o\u017cy\u0142 Maciej A. Brzozowski Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2021 Rekomendacja: 3\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Walka klas w upalny czas… Upa\u0142 jako taki wp\u0142ywa spowalniaj\u0105co i os\u0142abiaj\u0105co na funkcje intelektu czytelniczego. Od czasu do czasu mo\u017cemy si\u0119 przekona\u0107 o tym na w\u0142asnej sk\u00f3rze. Owszem \u2013 s\u0105 osobniki, kt\u00f3re i powy\u017cej trzydziestu stopni funkcjonuj\u0105 bez zak\u0142\u00f3ce\u0144, ale norma to pewna taka s\u0142abo\u015b\u0107 fizyczna i mentalna, przyt\u0119pienie funkcji poznawczych i analitycznych, \u017ce o zdolno\u015bci do b\u0142yskotliwych syntez ju\u017c nie wspomn\u0119. Prosta dyrektywa umys\u0142u dla cia\u0142a \u2013 napij si\u0119 wody i po\u0142\u00f3\u017c si\u0119 w cieniu \u2013 zast\u0119puje w trybie nag\u0142ym, wr\u0119cz wypiera inne formy aktywno\u015bci, kt\u00f3rymi nasz umys\u0142 tak si\u0119 szczyci. Samo czytanie zda si\u0119 bolesnym do\u015bwiadczeniem, a percepcja sensu obserwowanego oczyma tekstu lotno\u015bci\u0105 zaczyna przypomina\u0107 \u017c\u00f3\u0142wia na autostradzie (zanim go co\u015b nie rozjedzie…). Tak \u2013 to nieledwie tortura. Ale gdy upa\u0142 jako dojmuj\u0105cy sk\u0142adnik scenografii fabu\u0142y pojawia si\u0119 te\u017c w tek\u015bcie, wra\u017cenie niestosowno\u015bci wzmaga si\u0119 i ochot\u0119 do lektury zupe\u0142nie odebra\u0107 mo\u017ce. Tak \u2013 dlatego zapewne tego lata wi\u0119kszym powodzeniem cieszy\u0107 si\u0119 b\u0119dzie \u201eNa zawsze w lodach\u201d Owena Beattie i Johna Geigera – mro\u017c\u0105ca historia arktycznej wyprawy Johna Franklina, zaginionej w trakcie poszukiwania p\u00f3\u0142nocnego przej\u015bcia…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2803,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[306],"tags":[218],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2801"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2801"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2801\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3973,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2801\/revisions\/3973"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2803"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2801"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2801"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2801"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}