{"id":2788,"date":"2021-06-20T17:52:56","date_gmt":"2021-06-20T15:52:56","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=2788"},"modified":"2021-08-16T11:59:27","modified_gmt":"2021-08-16T09:59:27","slug":"jestem-marysia-i-chyba-sie-zabije-dzisiaj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2021\/06\/20\/jestem-marysia-i-chyba-sie-zabije-dzisiaj\/","title":{"rendered":"Jestem Marysia i chyba si\u0119 zabij\u0119 dzisiaj"},"content":{"rendered":"\n
Mery Spolsky\u00a0<\/strong><\/h5>\n

\"\"<\/p>\n


<\/strong>Jestem Marysia i chyba si\u0119 zabij\u0119 dzisiaj
<\/strong>Wydawnictwo Wielka Litera, Warszawa 2021<\/strong><\/h5>\n

Rekomendacja: 5\/7
<\/strong>Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Obiecanki \u2013 cacanki…<\/u><\/strong><\/span><\/h3>\n

Ech ty Marysia, co z ciebie dzisiaj?
Nauczy\u0142y ci\u0119 pi\u0107, nauczy\u0142y ci\u0119 \u017cy\u0107
– krasnoludki. <\/i><\/p>\n

(fragmencik piosenki Agnieszki Osieckiej
o niedobrych krasnoludkach)<\/b><\/p>\n

Marysiu, nie! Nie zabijaj si\u0119. Ani dzi\u015b, ani nigdy… Kosmos jest wielkim skurwysynem i sam ci\u0119 zabije. W odpowiednim czasie, tyle \u017ce nie wiadomo dok\u0142adnie, kiedy. Wi\u0119c po co mu u\u0142atwia\u0107? A ty \u2013 masz co\u015b do roboty? No… Wi\u0119c to sobie cierpliwie r\u00f3b. A \u017ce czasem boli? Dobra, dobra… Z do\u015bwiadczenia w\u0142asnego wiem i ci powiem, \u017ce kiedy\u015b przestanie. Nie przywi\u0105zuj si\u0119 do b\u00f3lu, nie czekaj rano, nie czekaj wieczorem ani w ci\u0105gu dnia, Jak zobaczy, \u017ce si\u0119 uodporni\u0142a\u015b, p\u00f3jdzie sobie. A ty dalej, p\u00f3ki jest jaka\u015b droga (takie ma\u0142e tao…). To wi\u0119cej warte ni\u017c to pieprzenie o zabijaniu si\u0119 \u2013 wiem…<\/p>\n

Gdy kto\u015b wo\u0142a, \u017ce si\u0119 zabije, to znaczy, \u017ce rozpaczliwie wo\u0142a o ratunek; chce by\u0107 wyci\u0105gni\u0119ty za w\u0142osy i chwytem pod cycki, wysuszony, nakarmiony, napojony, przy dobrych uk\u0142adach \u2013 najarany, w ciep\u0142\u0105, du\u017co za du\u017c\u0105 (moje maj\u0105 trzy iksy) flanelow\u0105 koszul\u0119 w krat\u0119 odziany… (- A koszul\u0119 ci zaraz oddam, tylko wypior\u0119… Jeszcze \u017cadna nie odda\u0142a.) No i co? Dalej chcesz si\u0119 zabi\u0107?<\/p>\n

\u00a0Na szcz\u0119\u015bcie zrobi\u0142a\u015b to, co zrobi\u0142a\u015b, Czyli napisa\u0142a\u015b i wyda\u0142a\u015b ksi\u0105\u017ck\u0119 \u2013 proz\u0119 jak si\u0119 patrzy, czasem troch\u0119 wierszem (bo ci si\u0119 rymuje potoczy\u015bcie, niechc\u0105cy i obel\u017cywie zabawnie wprost). A to ju\u017c moja dzia\u0142ka. Tu si\u0119 mog\u0119 dobra\u0107 do istoty materii. Wi\u0119c si\u0119 dobieram. Z formalnego punktu widzenia to autobiografia, niezbyt (ale co tam!) kr\u00f3tki tekst CV artystki wielobran\u017cowej do z\u0142o\u017cenia w archiwum instytutu \u015a\u015a (\u015bwiadectw \u015bwiadomo\u015bci). Instytut taki jeszcze nie istnieje, ale w dobie algorytm\u00f3w i sztucznej inteligencji \u2013 kto wie? Mo\u017ce ka\u017cdy b\u0119dzie musia\u0142 z\u0142o\u017cy\u0107 w urz\u0119dzie stosowny dokument, opisuj\u0105c stan umys\u0142u w\u0142asnymi s\u0142owami, by sztuczna inteligencja nie m\u0119czy\u0142a si\u0119 nad nim (tym umys\u0142em znaczy…) probabilistycznie i aproksymacyjnie, tylko myk, myk \u2013 por\u00f3wna\u0142a raporty inwigilacyjne z naszymi wyobra\u017ceniami o samych sobie?<\/p>\n

W ka\u017cdym razie Mery Spolsky wype\u0142ni\u0142a formularze wzorowo… Mo\u017ce nawet nadgorliwie, zdradzaj\u0105c symptomy pewnej takiej, hm… logorei. Ale to nie jest \u017cadn\u0105 miar\u0105 okoliczno\u015b\u0107 obci\u0105\u017caj\u0105ca. Zwa\u017cywszy na ub\u00f3stwo i prostactwo j\u0119zykowych narz\u0119dzi komunikacyjnych, kt\u00f3rymi pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 r\u00f3wie\u015bnicy Mery i osobniki m\u0142odsze (ale ju\u017c zabieraj\u0105ce g\u0142os) \u2013 to raczej jest wprost przeciwnie. Bogactwo wokabularza, kt\u00f3rym swobodnie pos\u0142ugujesz si\u0119, szanowna Mery, przynosi ci chwa\u0142\u0119 i ka\u017ce zdumiewa\u0107 si\u0119 gruntowno\u015bci\u0105, rozleg\u0142o\u015bci\u0105 tudzie\u017c sugestywno\u015bci\u0105 twojej edukacji, twoich lektur i refleksji w\u0142asnych. Pojemno\u015b\u0107 twego przywarsztatowego pud\u0142a z narz\u0119dziami leksykalnymi i r\u00f3wnoczesna umiej\u0119tno\u015b\u0107 pos\u0142ugiwania si\u0119 nimi budzi moje zdumienie i zaraz po nim \u2013 szacunek. To nic innego ni\u017c talent czystej wody. Mery Spolsky mistrzem mowy polskiej! Serio tak my\u015bl\u0119 \u2013 nie dr\u0119 \u0142acha…<\/p>\n

Inna rzecz \u2013 co z tego mistrzostwa wynika? Najpierw du\u017co zabawy wynika. Mery wydaje si\u0119 by\u0107 dumna ze swej sprawno\u015bci j\u0119zykowej. Czemu ochoczo daje wyraz, buduj\u0105c wielopi\u0119trowe konstrukcje werbalne (oparte na nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 wyliczankach) i odkrywcze, pionierskie (co do budulca i formy) metafory. No i te swobodne rymowanki… Lektura tych konstrukt\u00f3w daje du\u017co rado\u015bci i u\u015bmiechu; Mery ma zmys\u0142 satyryczny znacznych rozmiar\u00f3w. Nie wiem, z jak\u0105 lekko\u015bci\u0105 przychodz\u0105 do niej te zabawne grepsy j\u0119zykowe. Je\u015bli w znoju i rzemie\u015blniczej mord\u0119dze \u2013 to i tak w procesie czytania tego nie wida\u0107. Je\u015bli za\u015b na niewymuszonym luzie i w trybie spontanicznej improwizacji \u2013 to powinna pomy\u015ble\u0107 o dodatkowym zaj\u0119ciu; mog\u0142aby zosta\u0107 estradow\u0105 stand-uperk\u0105 mianowicie. I to z tych, kt\u00f3re radz\u0105 sobie w sytuacjach nieprzewidywalnego dialogu z publiczno\u015bci\u0105.<\/p>\n

Drug\u0105 pochodn\u0105 Marysinego mistrzostwa mowy jest umiej\u0119tna werbalizacja dylemat\u00f3w m\u0142odej kobiety w epoce prze\u0142omu drugiej i trzeciej dekady dwudziestego pierwszego stulecia. Mery g\u0142osem pokolenia, ot co… To chyba najistotniejszy pow\u00f3d, by czyta\u0107 pann\u0119 Spolsky \u2013 ma, skubana, co\u015b do powiedzenia, Nie tylko o znienawidzonej fa\u0142dce na brzuszku i jakoby nazbyt grubych udach (ergo:<\/em> dupa wydaje si\u0119 przero\u015bni\u0119ta…). Mery wprawdzie zarzeka si\u0119, \u017ce \u017caden z niej przyk\u0142ad, \u017ce jest nietypowa i gaworzy wy\u0142\u0105cznie na w\u0142asny rachunek. Ale… Chyba jest w mylnym b\u0142\u0119dzie \u2013 jak mawiaj\u0105 Wielgopolanie. To fakt \u2013 jej konstrukcja intelektualna tak dalece odbiega od \u015bredniej dla tysi\u0119cy jej dodopodobnych r\u00f3wie\u015bniczek, blachar i tipsiar (zreszt\u0105 z tipsami chyba nie mo\u017cna na gitarce, a i w og\u00f3le z muzykowaniem nie za bardzo…), \u017ce a\u017c potrzeba dla niej (i kilku, ale dos\u0142ownie kilku uczestniczek tej pokoleniowej ruchawki) utworzy\u0107 odr\u0119bn\u0105 kategori\u0119 w klasyfikacji socjopsychologicznej. Mery Spolsky jest przypadkiem i przyk\u0142adem osobnika (a tym razem p\u0142e\u0107 nie odgrywa \u017cadnej roli…) o ponadnormatywnych zdolno\u015bciach komunikowania stanu rzeczy, emocji i my\u015bli. I ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 tego i owego. Ona wie (w sensie jourdainowskim), \u017ce m\u00f3wi proz\u0105. I poezj\u0105 te\u017c. Przeto si\u0119 wyra\u017ca. Czy to g\u0142os pokolenia? Pewnie tak, cho\u0107 mo\u017ce ona sama by si\u0119 od\u017cegna\u0142a. Ale metryki nie da si\u0119 uniewa\u017cni\u0107, cho\u0107by nie wiem jak si\u0119 chcia\u0142o… I w ten oto spos\u00f3b profetycznego znaczenia nabiera apostroficzny refrenik Mamy: \u201eJeste\u015b geniuszem, Mary\u0144ciu\u201d<\/em>… Co to ukrywa\u0107 b\u0105d\u017a mataczy\u0107 (ulubione s\u0142\u00f3wko wielu u\u017cytkownik\u00f3w werbalnej przestrzeni publicznej) \u2013 jest!<\/p>\n

A w ka\u017cdym razie ma zadatki. Chyba \u017ce si\u0119 wypstryka\u0142a. Ale nie s\u0105dz\u0119. Tradycyjnie wi\u0119c czekam na drugi delikt pisarski. Mery ma ci\u0105g i jest w ci\u0105gu, wi\u0119c mo\u017ce niebawem to nast\u0105pi. Oczywi\u015bcie \u2013 mo\u017ce ktokolwiek spyta\u0107, co ci\u0119 to obchodzi, zgredzie? To ju\u017c nie tw\u00f3j \u015bwiat, nie twoje klimaty, a tobie bli\u017cej do alzheimera ni\u017c do przem\u0105drza\u0142ych dziewczyn. Fakt… Mog\u0142aby taka Mery moj\u0105 wczesn\u0105 wnuczk\u0105 by\u0107. Ale nie jest. I dobrze. Nie musz\u0119 si\u0119 przymila\u0107. Na emerytur\u0119 zarobi\u0142em sam, p\u00f3\u0142 wieku zapierdalaj\u0105c jak dziki osie\u0142 (lecz bez obrzydzenia). Na szcz\u0119\u015bcie p\u0142acili (kr\u00f3tkimi okresami nawet niezgorzej) mi za to, co i tak lubi\u0142em robi\u0107. Wi\u0119c dzi\u015b niczego nie potrzebuj\u0119 od pokolenia Mery. A kieruje mn\u0105 tylko bezinteresowna ciekawo\u015b\u0107 \u2013 jak te\u017c wygl\u0105da nast\u0119pstwo pokole\u0144? Ot\u00f3\u017c nie\u017ale wygl\u0105da. G\u00f3wniany wprawdzie zostawiamy im \u015bwiat, ale w dobrych r\u0119kach; pewnie co\u015b im si\u0119 uda z tego wyklepa\u0107. Zreszt\u0105 przekonajcie si\u0119 sami \u2013 co te\u017c i jak te\u017c kombinuj\u0105 m\u0142odzi. Po lekturze odejdziecie w niebyt spokojniejsi. Bo na czytelniczy zaci\u0105g r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w Mery bym nie liczy\u0142. G\u00f3rny pu\u0142ap ich mo\u017cliwo\u015bci percepcyjnych to dziesi\u0119ciozdaniowy tweet garnirowany niewymy\u015blnymi emotkami albo minutka rapowego \u0142omotu, gdzie kurwa kurw\u0119 kurw\u0105 (albo chujem) pogania, cho\u0107 trafiaj\u0105 si\u0119 m\u0105dre zdania.<\/p>\n

Tylko ju\u017c bez tego gadania o zabijaniu si\u0119 dzisiaj… \u017badnych obiecanek \u2013 cacanek. Bo to przecie\u017c nie manifest stanu duszy, jeno epatowanie dziaders\u00f3w. Oszcz\u0119d\u017a nam zgryzoty, droga Mery. Jeste\u015b Spolsky, a to co\u015b znaczy. \u017byj d\u0142ugo i szcz\u0119\u015bliwie. I wcale nie musi by\u0107 nudnie \u2013 tylko r\u00f3b swoje.<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(20 06 2021)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mery Spolsky\u00a0 Jestem Marysia i chyba si\u0119 zabij\u0119 dzisiaj Wydawnictwo Wielka Litera, Warszawa 2021 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Obiecanki \u2013 cacanki… Ech ty Marysia, co z ciebie dzisiaj?Nauczy\u0142y ci\u0119 pi\u0107, nauczy\u0142y ci\u0119 \u017cy\u0107– krasnoludki. (fragmencik piosenki Agnieszki Osieckiejo niedobrych krasnoludkach) Marysiu, nie! Nie zabijaj si\u0119. Ani dzi\u015b, ani nigdy… Kosmos jest wielkim skurwysynem i sam ci\u0119 zabije. W odpowiednim czasie, tyle \u017ce nie wiadomo dok\u0142adnie, kiedy. Wi\u0119c po co mu u\u0142atwia\u0107? A ty \u2013 masz co\u015b do roboty? No… Wi\u0119c to sobie cierpliwie r\u00f3b. A \u017ce czasem boli? Dobra, dobra… Z do\u015bwiadczenia w\u0142asnego wiem i ci powiem, \u017ce kiedy\u015b przestanie. Nie przywi\u0105zuj si\u0119 do b\u00f3lu, nie czekaj rano, nie czekaj wieczorem ani w ci\u0105gu dnia, Jak zobaczy, \u017ce si\u0119 uodporni\u0142a\u015b, p\u00f3jdzie sobie. A ty dalej, p\u00f3ki jest jaka\u015b droga (takie ma\u0142e tao…). To wi\u0119cej warte ni\u017c to pieprzenie o zabijaniu si\u0119 \u2013 wiem… Gdy kto\u015b wo\u0142a, \u017ce si\u0119 zabije, to znaczy, \u017ce rozpaczliwie wo\u0142a o ratunek; chce by\u0107 wyci\u0105gni\u0119ty za w\u0142osy i chwytem pod cycki, wysuszony, nakarmiony, napojony, przy dobrych uk\u0142adach \u2013 najarany, w ciep\u0142\u0105, du\u017co za du\u017c\u0105 (moje maj\u0105 trzy iksy) flanelow\u0105 koszul\u0119 w krat\u0119 odziany… (- A koszul\u0119 ci zaraz oddam, tylko wypior\u0119… Jeszcze \u017cadna nie odda\u0142a.)…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2790,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[329,221],"tags":[331],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2788"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2788"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2788\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2898,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2788\/revisions\/2898"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2790"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2788"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2788"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2788"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}