![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/eco-poziom-300x169.jpg\")
\nJak podr\u00f3\u017cowa\u0107 z \u0142ososiem
\nPrze\u0142o\u017cy\u0142 Krzysztof \u017baboklicki
\nWydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2017<\/h3>\n
Rekomendacja: 5\/7<\/strong><\/span> Czytelnicy \u201eZapisk\u00f3w na pude\u0142ku od zapa\u0142ek\u201d rozpoznaj\u0105, poszperawszy w zakamarkach pami\u0119ci (pierwszy raz \u201eZapiski…\u201d u nas wysz\u0142y w 1993 roku; szmat czasu…), cz\u0119\u015b\u0107 (znaczn\u0105) felieton\u00f3w tam\u017ce ju\u017c pomieszczonych. Ale c\u00f3\u017c to szkodzi? Dobrego mo\u017cna posmakowa\u0107 drugi raz. I trzeci. I czwarty… Bez zniech\u0119cenia, a w zasadzie nawet z rosn\u0105c\u0105 przyjemno\u015bci\u0105…. Tak to ju\u017c jest z tekstami Umberto Eco. Przy bli\u017cszym a uporczywym poznaniu znacznie one zyskuj\u0105 na warto\u015bci. PS.<\/strong> A w kwestii podr\u00f3\u017cowania z wielk\u0105 ryb\u0105 (niekoniecznie \u0142ososiem, jak si\u0119 zaraz oka\u017ce) mam w\u0142asn\u0105 recept\u0119… Moskwa, Dworzec Kaza\u0144ski wiele lat temu, w innej epoce zgo\u0142a. Zima, ale moroza niet<\/em> \u2013 najwy\u017cej pi\u0119\u0107 gradus\u00f3w na minusie, czyli nic. Skoryj pojezd<\/em> kolei transsyberyjskiej do W\u0142adywostoku majestatycznie odprawia si\u0119 w akompaniamencie gwizdk\u00f3w konduktorskich i megafonowego gulgotu. Siedem dni \u2013 nie w kij dmucha\u0142… Siedzimy w kupe w trojk\u0119 (my tylko dwa dni do Nowosybirska \u2013 drobiazg…). A tu w wej\u015bciu staje za\u017cywny gra\u017cdanin<\/em> lekko zdyszany, w wykwintnej uszance i szubie nieokre\u015blonego koloru z karaku\u0142owym ko\u0142nierzykiem. Wypisz, wymaluj: funkcjonariusz partyjny \u015bredniego szczebla albo \u201eoficer przemys\u0142u\u201d. W \u0142apkach fibrowy czemodan<\/em> i p\u0119kaj\u0105ca na szwach siata, pod pach\u0105 \u2013 jak nic p\u00f3\u0142torametrowa (albo i lepiej…) szeroka i grubawa deska owini\u0119ta \u201eIzwiestiami\u201d i jutowym workiem. Go\u015b\u0107 rzuca tobo\u0142y, dech\u0119 odstawia do k\u0105ta delikatnie, \u015bci\u0105ga uszank\u0119, pot wyciera obfity z poka\u017anych zakoli go\u0142ubym p\u0142atkom<\/em> i przedstawia si\u0119 zamaszy\u015bcie z imienia i otczestwa. Unosimy lekko ty\u0142ki, jeszcze l\u017cej sk\u0142aniamy si\u0119 i kontrprezentujemy. Obco brzmi\u0105ce imiona i takie\u017c otczestwa wywo\u0142uj\u0105 ruch brwi krzaczastych ku g\u00f3rze, ale bezceremonialne, fundamentalnie egzystencjalne pytanie pada wprost i natychmiast: – wodka u was jest?<\/em> Szybko robimy w my\u015blach remanent: owszem, trzy zero-sz\u00f3stki pszenicznej, jedna zo\u0142otawo kolca<\/em> i jedna perejas\u0142awskoj piercowki<\/em>, bo \u017celaznych racji, czyli sze\u015bciu zero-si\u00f3demek wyborowej luksusowej, nabytej rano w ambasadzkim sk\u0142adziku pod schodami, za \u0142askawym przyzwoleniem samego Jego Ekscelencji, towarzysza charge d’affaires, doliczy\u0107 do puli si\u0119 nie o\u015bmielamy. Co to, to nie! Po porozumiewawczym spojrzeniu na boki, zgodnym tr\u00f3jg\u0142osem (Boh trojcu liubit’…<\/em>) odpowiadamy: – jest! – Charaszo<\/em> \u2013 grzmi z ulg\u0105 otwiet<\/em>. – Ja nie uspie\u0142 pokupit’. No u mienia zakuska…<\/em> Wyj\u0105\u0142 spod szuby kozik, rozpru\u0142 opakowanie dechy… i! – Nu, czto smatrities… Osietr. Astrachanskij. Niemno\u017cko cha\u0142odnyj…<\/em> Fakt, zmro\u017cony jak cholera, ba\u0142yk<\/em> trzeba by\u0142o no\u017cem struga\u0107. Ale na smak to wp\u0142ywu nie mia\u0142o. \u017badnego. 48 godzin p\u00f3\u017aniej po jesiotrze ju\u017c nie by\u0142o \u015bladu \u2013 ani jednego wi\u00f3rka, a puste butelki (po cz\u0119\u015bci z \u017celaznej racji te\u017c; na szcz\u0119\u015bcie troch\u0119 w ostatnim przeb\u0142ysku \u015bwiadomo\u015bci ocalili\u015bmy) zebra\u0142a ho\u017ca barysznia<\/em>, zasadniczo pilnuj\u0105ca regulaminu \u017celieznodoro\u017cnej<\/em> etyki, by kipiatoka<\/em> w pok\u0142adowym samowarku nie zabrak\u0142o… Umberto Eco Jak podr\u00f3\u017cowa\u0107 z \u0142ososiem Prze\u0142o\u017cy\u0142 Krzysztof \u017baboklicki Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2017 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Jak m\u0119\u017cem by\u0107 uczonym i dobrze si\u0119 bawi\u0107… Czytelnicy \u201eZapisk\u00f3w na pude\u0142ku od zapa\u0142ek\u201d rozpoznaj\u0105, poszperawszy w zakamarkach pami\u0119ci (pierwszy raz \u201eZapiski…\u201d u nas wysz\u0142y w 1993 roku; szmat czasu…), cz\u0119\u015b\u0107 (znaczn\u0105) felieton\u00f3w tam\u017ce ju\u017c pomieszczonych. Ale c\u00f3\u017c to szkodzi? Dobrego mo\u017cna posmakowa\u0107 drugi raz. I trzeci. I czwarty… Bez zniech\u0119cenia, a w zasadzie nawet z rosn\u0105c\u0105 przyjemno\u015bci\u0105…. Tak to ju\u017c jest z tekstami Umberto Eco. Przy bli\u017cszym a uporczywym poznaniu znacznie one zyskuj\u0105 na warto\u015bci. Felietony Eco z rzymskiego tygodnika \u201el’Espresso\u201d (swoj\u0105 drog\u0105 to byli szcz\u0119\u015bciarze: mie\u0107 przez par\u0119 dekad takiego autora!) to dodatkowy atut tego wybitnego socjologa, antropologa, semiotyka, historyka, badacza medi\u00f3w i kultury masowej, erudyty, pisarza, komentatora, filozofa wreszcie. Ale to atut nie najwa\u017cniejszy, na pewno nie decyduj\u0105cy o rozmiarach \u015bwiatowej s\u0142awy w\u0142oskiego uczonego. O tej przes\u0105dzi\u0142a beletrystyka; wystarczy powiedzie\u0107 \u201eImi\u0119 r\u00f3\u017cy\u201d i wszystko jasne. Gdyby nie te dwa s\u0142owa, professore Umberto by\u0142by lokaln\u0105 ciekawostk\u0105 uniwersyteck\u0105, kr\u0105\u017c\u0105c\u0105 mi\u0119dzy Mediolanem (mo\u017ce Boloni\u0105), Oksfordem, Sorbon\u0105, Harvardem ewentualnie Yale lub Stanfordem \u2013 odbieraj\u0105c\u0105 granty, honoraria i doktoraty honoris causa. Znaliby go dobrze co najwy\u017cej bywalcy mi\u0119dzynarodowych kongres\u00f3w, sympozj\u00f3w i seminari\u00f3w,…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":532,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[30,24],"tags":[73],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/265"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=265"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/265\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5567,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/265\/revisions\/5567"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/532"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=265"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=265"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=265"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\nJak m\u0119\u017cem by\u0107 uczonym i dobrze si\u0119 bawi\u0107…<\/span><\/h2>\n
\nFelietony Eco z rzymskiego tygodnika \u201el’Espresso\u201d (swoj\u0105 drog\u0105 to byli szcz\u0119\u015bciarze: mie\u0107 przez par\u0119 dekad takiego autora!) to dodatkowy atut tego wybitnego socjologa, antropologa, semiotyka, historyka, badacza medi\u00f3w i kultury masowej, erudyty, pisarza, komentatora, filozofa wreszcie. Ale to atut nie najwa\u017cniejszy, na pewno nie decyduj\u0105cy o rozmiarach \u015bwiatowej s\u0142awy w\u0142oskiego uczonego. O tej przes\u0105dzi\u0142a beletrystyka; wystarczy powiedzie\u0107 \u201eImi\u0119 r\u00f3\u017cy\u201d i wszystko jasne. Gdyby nie te dwa s\u0142owa, professore<\/em> Umberto by\u0142by lokaln\u0105 ciekawostk\u0105 uniwersyteck\u0105, kr\u0105\u017c\u0105c\u0105 mi\u0119dzy Mediolanem (mo\u017ce Boloni\u0105), Oksfordem, Sorbon\u0105, Harvardem ewentualnie Yale lub Stanfordem \u2013 odbieraj\u0105c\u0105 granty, honoraria i doktoraty honoris causa. Znaliby go dobrze co najwy\u017cej bywalcy mi\u0119dzynarodowych kongres\u00f3w, sympozj\u00f3w i seminari\u00f3w, czytelnicy anna\u0142\u00f3w naukowych i ranking\u00f3w cz\u0119sto cytowanych autor\u00f3w. Powie\u015bciowy debiut (rok 1980) do tej chwili praktycznie anonimowego w\u0142oskiego naukowca to lider pierwszej pi\u0105tki (w ka\u017cdym razie wedle mojej prywatnej klasyfikacji…) najdonio\u015blejszych powie\u015bci XX wieku. (Koniecznie chcecie zna\u0107 pozosta\u0142e? Prosz\u0119 bardzo: \u201eUlisses\u201d, \u201eMistrz i Ma\u0142gorzata\u201d, \u201ePrzygody dzielnego wojaka Szwejka\u201d i \u201eSolaris\u201d). Nigdy nie pojm\u0119 pokr\u0119tnych \u015bcie\u017cek, kt\u00f3rymi krocz\u0105 za\u015bciankowe umys\u0142y koryfeuszy szwedzkiej akademii przyznaj\u0105cej literackie Noble; dlaczego Eco na li\u015bcie nie ma, dlaczego wypar\u0142 go (teraz ju\u017c na zawsze, bo po\u015bmiertnych Nobli nie daj\u0105…) nieco b\u0142aze\u0144ski Dario Fo (gdyby bra\u0107 pod uwag\u0119 tylko W\u0142och\u00f3w) \u2013 zreszt\u0105 te\u017c ju\u017c nie\u017cyj\u0105cy? Otulmy zramola\u0142ych szwedzkich s\u0119dzi\u00f3w ca\u0142unem wstydliwego zapomnienia… Zapewne paru faworyt\u00f3w tej kliki, noblist\u00f3w z \u0142aski str\u00f3\u017c\u00f3w politycznej poprawno\u015bci, da\u0142oby si\u0119 pokroi\u0107 na \u017cywca za kawa\u0142ek s\u0142awy, popularno\u015bci i ekonomicznego sukcesu autora \u201eImienia r\u00f3\u017cy\u201d i kilku mniej znanych, acz tak\u017ce dobrych nast\u0119pnych powie\u015bci (sam najwy\u017cej z nich ceni\u0119 \u201eWahad\u0142o Foucaulta\u201d…).
\nWi\u0119c gdybym redagowa\u0142 powa\u017cny, aspiruj\u0105cy nie bez podstaw do miana opiniotw\u00f3rczego tygodnik polityczny i gdybym mia\u0142 takiego felietonist\u0119 w gronie autor\u00f3w, got\u00f3w by\u0142bym rabowa\u0107 banki po godzinach, byleby tylko nikt mi nie podkupi\u0142 Mistrza! Za\u015b gdybym by\u0142 szefem niezale\u017cnego mediola\u0144skiego wydawnictwa Okr\u0119t (albo lepiej Nawa…) Tezeusza (wyrazy najg\u0142\u0119bszego szacunku dla signory Elisabetty Sgarbi…), ufundowa\u0142bym spi\u017cowy pomnik Umberta \u2013 nadnaturalnej wielko\u015bci pod Castello Sforzesco lub na via Dante ko\u0142o Cairoli albo mo\u017ce na piazza Cavour bli\u017cej Palazzo dei Giornali… Eco za \u017cycia wart by\u0142 tyle z\u0142ota, ile wa\u017cy\u0142, a po nieod\u017ca\u0142owanej \u015bmierci waga jego dzie\u0142a nadal ro\u015bnie.
\nFelietony Eco wybrane ze wzgl\u0119du na pewn\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 cech\u0119 (o niej za chwil\u0119…) i pomieszczone w tym tomie powstawa\u0142y przez 39 lat (1975 \u2013 2014); na przyk\u0142ad tytu\u0142owy \u201eJak podr\u00f3\u017cowa\u0107 z \u0142ososiem\u201d pochodzi z 1986 roku i w zasadzie nie jest instrukcj\u0105 transportowania du\u017cej ryby w baga\u017cu podr\u0119cznym i zwalczania niedogodno\u015bci jej towarzystwa w drodze, tylko profetycznym ostrze\u017ceniem przed dyktatur\u0105 komputer\u00f3w. A przecie\u017c w 1986 roku komputer ledwie wyszed\u0142 z roli elektronicznego liczyd\u0142a w laboratoriach uniwersyteckich i fabrycznych i od naprawd\u0119 niedawna ju\u017c nie musia\u0142 pakowa\u0107 si\u0119 w zestaw szaf i kom\u00f3dek o gabarytach zautomatyzowanej przechowalni baga\u017cu na dworcu kolejowym \u015bredniej wielko\u015bci i przepustowo\u015bci… Ale Eco genialnie wychwyci\u0142 istot\u0119 problemu, czyli \u201eJak-Si\u0119-Odpowiednio-Zaprogramuje-To-Cz\u0142owiek-Ju\u017c-Nie-Musi-My\u015ble\u0107\u201d. Dok\u0142adnie w\u0142a\u015bnie o to chodzi z tymi komputerami! Cz\u0142owiek, kt\u00f3rego naturalnym stanem umys\u0142u i cia\u0142a jest b\u0142ogie, bezrefleksyjne lenistwo, korzysta z ka\u017cdej okazji, by si\u0119 uwolni\u0107 od pracy, a osobliwie intensywnie \u2013 by zwolni\u0107 si\u0119 z obowi\u0105zku my\u015blenia. \u0141ososiowa odyseja (zapewne prawdziwa w ka\u017cdym szczeg\u00f3le, jak przypuszczam…) najlepszym tego dowodem jest. Za co Umbertowi Eco wieczna wdzi\u0119czno\u015b\u0107 i chwa\u0142a!
\nTe akurat felietony Eco po\u015bwi\u0119cone s\u0105 w zasadzie drobnym niedogodno\u015bciom, awariom i opresjom \u017cycia codziennego tudzie\u017c regu\u0142om radzenia sobie z nimi. To na pierwszy rzut oka… Jak odzyska\u0107 prawo jazdy, jak uodporni\u0107 si\u0119 na taks\u00f3wkarzy, jak gaw\u0119dzi\u0107 z kibicem pi\u0142karskim, jak zosta\u0107 filozofem, jak zdoby\u0107 pop\u0142atny zaw\u00f3d, jak je\u015b\u0107 w samolocie… A nawet \u2013 jak gra\u0107 Indianina w westernie. Jak to mi\u0142o, gdy wybitny uczony i autor popularnych bestseller\u00f3w raczy zni\u017cy\u0107 si\u0119 do poziomu i problem\u00f3w maluczkich i bardziej ni\u017c on (uzbrojony w koneksje przecie\u017c i autorytet…) ubezw\u0142asnowolnionych: przez rzeczone komputery, przez biurokracj\u0119, g\u0142upot\u0119, prymitywizm i kiczowato\u015b\u0107 kultury masowej. W istocie wszak\u017ce Eco pokazuje, jak dalece cywilizacja jest struktur\u0105 wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci, jak wielkie dylematy egzystencjalne przy pomocy trywialnych drobiazg\u00f3w podniesionych z ulicy, lotniska, kina, hotelu, uniwersyteckiej sto\u0142\u00f3wki daj\u0105 si\u0119 krytycznie obja\u015bni\u0107, zdefiniowa\u0107 i oswoi\u0107. Innymi s\u0142owy: to podr\u0119cznik filozofii \u017cycia codziennego w odcinkach. Czytelnicy \u201el’Espresso\u201d mieli przez ca\u0142e lata przedni\u0105 zabaw\u0119 i sporo lekkich, niewymuszonych lekcji w przedmiocie \u201ejak \u017cy\u0107?\u201d
\nTak te\u017c potraktujmy przes\u0142anie, spadek mistrza Umberto \u2013 jak nauczk\u0119, by na przeciwno\u015bci, osobliwo\u015bci, uci\u0105\u017cliwo\u015bci i bezsensy \u017cycia, codziennie odkrywane, patrze\u0107 jak na fragmenty wi\u0119kszej ca\u0142o\u015bci, element porz\u0105dku \u015bwiata, kosmiczn\u0105 regulacj\u0119 bytu. I zaraz zrobi si\u0119 nam l\u017cej…
\nTomasz Sas<\/strong>
\n(22 01 2017)<\/strong><\/p>\n
\nWi\u0119c du\u017c\u0105 ryb\u0119 w podr\u00f3\u017cy nale\u017cy po prostu zje\u015b\u0107. O ile to mo\u017cliwe \u2013 w dobrym towarzystwie zacnych obywateli i niemniej zacnych trunk\u00f3w. (TS)<\/strong><\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"