![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/knight-nike-poziom-300x169.jpg\")
\nSztuka zwyci\u0119stwa
\nPrze\u0142o\u017cy\u0142: Maciej Szyma\u0144ski
\nDom Wydawniczy Rebis, Pozna\u0144 2016<\/h4>\n
Rekomendacja: 2\/7<\/strong><\/span> Gdy kt\u00f3ry\u015b tam z licznych gatunk\u00f3w homo zlaz\u0142 wreszcie z drzewa, bo zobaczy\u0142, jak wiele mo\u017cliwo\u015bci \u017cycia i wy\u017cycia daje mu trawiasta sawanna, Matka Natura u\u017cy\u0142a wszystkich si\u0142 i narz\u0119dzi ewolucji, by \u00f3w homo sta\u0142 si\u0119 erectusem (cz\u0142owiekiem wyprostowanym), a jego dolne odn\u00f3\u017ca, s\u0142u\u017c\u0105ce do przemieszczania si\u0119, sta\u0142y si\u0119 zarazem jego w\u0142asn\u0105 najgro\u017aniejsz\u0105 broni\u0105, atrybutem przystosowawczego sukcesu. Matka Natura nie da\u0142a erectusowi k\u0142\u00f3w ani pazur\u00f3w, zabra\u0142a okryw\u0119 z ow\u0142osienia (wyj\u0105wszy \u0142eb i kilka innych, drugorz\u0119dnych z punktu widzenia tej historii okolic korpusu…). W zamian ukszta\u0142towa\u0142a mu nogi, zako\u0144czone sprawnymi, wielofunkcyjnymi stopami, nogi o d\u0142ugich mi\u0119\u015bniach, zdolnych nie tylko do szybkiego, ale przede wszystkim wytrwa\u0142ego, d\u0142ugodystansowego biegu. Erectus bowiem zdobywa\u0142 po\u017cywienie gnaj\u0105c tak szybko i d\u0142ugo, by zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do celu na odleg\u0142o\u015b\u0107 pozwalaj\u0105c\u0105 skutecznie (znaczy: zab\u00f3jczo) miotn\u0105\u0107 kamorem, zakrzywionym kijaszkiem czy zaostrzon\u0105 ga\u0142\u0119zi\u0105. Albo zgo\u0142a zam\u0119czy\u0107, zabiega\u0107 ofiar\u0119 do zdechu i skr\u0119ci\u0107 jej kark… <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Phil Knight Sztuka zwyci\u0119stwa Prze\u0142o\u017cy\u0142: Maciej Szyma\u0144ski Dom Wydawniczy Rebis, Pozna\u0144 2016 Rekomendacja: 2\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/7 Do utraty tchu… Supermaraton Jak-To-Si\u0119-Robi Gdy kt\u00f3ry\u015b tam z licznych gatunk\u00f3w homo zlaz\u0142 wreszcie z drzewa, bo zobaczy\u0142, jak wiele mo\u017cliwo\u015bci \u017cycia i wy\u017cycia daje mu trawiasta sawanna, Matka Natura u\u017cy\u0142a wszystkich si\u0142 i narz\u0119dzi ewolucji, by \u00f3w homo sta\u0142 si\u0119 erectusem (cz\u0142owiekiem wyprostowanym), a jego dolne odn\u00f3\u017ca, s\u0142u\u017c\u0105ce do przemieszczania si\u0119, sta\u0142y si\u0119 zarazem jego w\u0142asn\u0105 najgro\u017aniejsz\u0105 broni\u0105, atrybutem przystosowawczego sukcesu. Matka Natura nie da\u0142a erectusowi k\u0142\u00f3w ani pazur\u00f3w, zabra\u0142a okryw\u0119 z ow\u0142osienia (wyj\u0105wszy \u0142eb i kilka innych, drugorz\u0119dnych z punktu widzenia tej historii okolic korpusu…). W zamian ukszta\u0142towa\u0142a mu nogi, zako\u0144czone sprawnymi, wielofunkcyjnymi stopami, nogi o d\u0142ugich mi\u0119\u015bniach, zdolnych nie tylko do szybkiego, ale przede wszystkim wytrwa\u0142ego, d\u0142ugodystansowego biegu. Erectus bowiem zdobywa\u0142 po\u017cywienie gnaj\u0105c tak szybko i d\u0142ugo, by zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do celu na odleg\u0142o\u015b\u0107 pozwalaj\u0105c\u0105 skutecznie (znaczy: zab\u00f3jczo) miotn\u0105\u0107 kamorem, zakrzywionym kijaszkiem czy zaostrzon\u0105 ga\u0142\u0119zi\u0105. Albo zgo\u0142a zam\u0119czy\u0107, zabiega\u0107 ofiar\u0119 do zdechu i skr\u0119ci\u0107 jej kark… Na tymczasowym (kto wie, co b\u0119dzie dalej?) ko\u0144cu procesu ewolucji, ju\u017c wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, przystosowanie do biegania nie jest niezb\u0119dnym warunkiem zdobywania \u017carcia \u2013 jest (jak to zwykle bywa na manowcach ewolucji) elementem zabawy, pozosta\u0142o\u015bci\u0105, atawizmem……<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":527,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[20,21],"tags":[71],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/256"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=256"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/256\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":526,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/256\/revisions\/526"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/527"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=256"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=256"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=256"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/7<\/strong><\/span><\/p>\nDo utraty tchu… Supermaraton Jak-To-Si\u0119-Robi<\/span><\/h3>\n
\nNa tymczasowym (kto wie, co b\u0119dzie dalej?) ko\u0144cu procesu ewolucji, ju\u017c wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, przystosowanie do biegania nie jest niezb\u0119dnym warunkiem zdobywania \u017carcia \u2013 jest (jak to zwykle bywa na manowcach ewolucji) elementem zabawy, pozosta\u0142o\u015bci\u0105, atawizmem… Jedni biegaj\u0105 dla przyjemno\u015bci b\u0105d\u017a dla zdrowia, dla treningu i katowania cia\u0142a. Inni \u2013 ci najszybsi \u2013 biegaj\u0105 za pieni\u0105dze, by zdoby\u0107 s\u0142aw\u0119 i da\u0107 przyjemno\u015b\u0107 (no, powiedzmy: rozrywk\u0119) innym. Wzgl\u0119dnie patriotyczn\u0105 eufori\u0119. Zreszt\u0105 nie tylko biegaj\u0105 – tak\u017ce skacz\u0105, miotaj\u0105, walcz\u0105 ze sob\u0105 na pi\u0119\u015bci, bia\u0142\u0105 broni\u0105, kopi\u0105 i rzucaj\u0105 kuliste albo jajcowate pi\u0142ki, wal\u0105 w nie kijami, p\u0142askimi durszlakami i pa\u0142ami. Od dawna nie robi\u0105 tego boso, jak pierwsze erectusy…
\nW tym miejscu w \u0142a\u0144cuchu ewolucji zjawia si\u0119 nasz bohater i jemu podobni. Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c: szewcy i handlarze… \u015awiat chce biega\u0107, to my go obujemy \u2013 wygodnie, bezpiecznie, niedrogo. I wm\u00f3wimy, \u017ce pop\u0119dzi szybciej, komfortowo i estetycznie. A boso to sobie mo\u017ce popyla\u0107 na urlopie – kraw\u0119dzi\u0105 pla\u017cy po mokrym piasku… A poza tym – trza by\u0107 w butach! (Gdzie?)
\nTeraz czas, by na scen\u0119 wszed\u0142 nasz autor Phil Knight. Jest rok 1962: 24-letni ch\u0142opak z Portland w Oregonie (po niespe\u0142nionej karierze sportowca, po studiach zarz\u0105dzania na uniwerku Stanforda, po wojsku…) nosi w g\u0142owie ide\u0119, kt\u00f3ra za\u015bwita\u0142a mu na biznesowym seminarium w Dolinie Krzemowej; sporz\u0105dzi\u0142 wtedy na zaliczenie prezentacj\u0119 o mo\u017cliwo\u015bciach globalnego rynku buta sportowego. I zapami\u0119ta\u0142 \u2013 do tego stopnia, \u017ce w ko\u0144cu sam zapragn\u0105\u0142 na tym rynku si\u0119 znale\u017a\u0107. Wi\u0119cej: na nim wygra\u0107! Czyli przy pomocy Japo\u0144czyk\u00f3w wykosi\u0107 monopol niemieckich braci Dassler\u00f3w z bawarskiego miasteczka Herzogenaurach – z ich kultowym adidasem (Adolfa) i pum\u0105 (Rudolfa).
\nPonad 50 lat p\u00f3\u017aniej emerytowany prezes korporacji, filantrop i miliarder (15. miejsce na li\u015bcie magazynu \u201eForbes\u201d) wynaj\u0105\u0142 ghostwritera (albo i nie – ale znamy powszechn\u0105 praktyk\u0119…) i zabra\u0142 si\u0119 do pisania wspomnie\u0144 (nie autobiografii w sensie \u015bcis\u0142ym). Jak prawie ka\u017cdy ambitny ameryka\u0144ski (i nie tylko \u2013 to przypad\u0142o\u015b\u0107 globalna…) biznesmen. O bezpretensjonalnym tytule \u201eShoe Dog\u201d (pies buta, pies but\u00f3w, mo\u017ce pies w butach albo piesek do but\u00f3w \u2013 przyrz\u0105d do \u015bci\u0105gania oficerek; ale anglosaski s\u0142ownik idiom\u00f3w mniema, \u017ce znaczy to szewc lub szerzej: pracownik przemys\u0142u obuwniczego…), co u nas przyswojono a\u017c nadto pretensjonalnie: \u201eSztuka zwyci\u0119stwa\u201d.
\nNie dowiecie si\u0119 od Knighta, jak si\u0119 biznes robi \u2013 krok po kroku, by osi\u0105gn\u0105\u0107 sukces. Nie jest to ani elementarz, ani przewodnik, ani podr\u0119cznik. To tylko gaw\u0119da okraszona anegdotami r\u00f3\u017cnego kalibru, o przeci\u0119tnej mocy poznawczej, inkrustowana zawstydzaj\u0105co ma\u0142\u0105 liczb\u0105 (jak na rozd\u0119te ego ka\u017cdego typowego ameryka\u0144skiego cz\u0142owieka sukcesu) aforyzm\u00f3w, z\u0142otych my\u015bli i dobrych rad. Na tle tych gwiazd przedsi\u0119biorczo\u015bci: Gates\u00f3w, Zuckerberg\u00f3w, Musk\u00f3w, Koch\u00f3w, Buffett\u00f3w, Jobs\u00f3w, Walton\u00f3w, Soros\u00f3w, Murdoch\u00f3w, Brin\u00f3w jawi si\u0119 Knight jako skromny facet z innego \u015bwiata. Z tym, \u017ce ca\u0142y czas m\u00f3wimy o \u015bwiecie obracaj\u0105cym miliardami dolar\u00f3w… A ta pogaw\u0119dka wspomnieniowa dziadka Knighta zaleca si\u0119 tylko pieczo\u0142owicie piel\u0119gnowan\u0105 pochwa\u0142\u0105 czego\u015b, co w ameryka\u0144skiej prakseologii nazywa si\u0119 team spirit. Duch dru\u017cyny. Zespo\u0142owo\u015bci. Co\u015b, czego u nas nie u\u015bwiadczysz, nawet w szko\u0142ach tego nie ucz\u0105.
\nSwoj\u0105 drog\u0105, gdzie przeci\u0119tny \u015bredniodystansowiec (bieganie to sport raczej indywidualny, wyj\u0105wszy sztafety…) z ekipy uniwersyteckiej (\u017cyci\u00f3wka na jedn\u0105 mil\u0119, czyli circa 1600 mer\u00f3w: 4 minuty 10 sekund…) zdoby\u0142 tak\u0105 eksperiencj\u0119 wsp\u00f3lnotow\u0105? W szkole, w wojsku, w sportowej szatni, na uniwerku? Niewa\u017cne \u2013 wa\u017cne, \u017ce wsz\u0119dzie tam m\u00f3g\u0142 j\u0105 zdoby\u0107! A je\u015bli to do\u015bwiadczanie po\u017cytk\u00f3w gry dru\u017cynowej zespoli\u0142o si\u0119 z geniuszem indywidualizmu, rezultat m\u00f3g\u0142 by\u0107 tylko jeden: sukces. Knight powiada, \u017ce sw\u00f3j spos\u00f3b na \u017cycie zbudowa\u0142 wedle takiego tropu: \u201eKto chce, niech nazywa tw\u00f3j pomys\u0142 szalonym, a ty… p\u0119d\u017a naprz\u00f3d, Nie zatrzymuj si\u0119. Nawet nie my\u015bl o odpoczynku, dop\u00f3ki nie dotrzesz do celu, i nie zastanawiaj si\u0119 zbyt cz\u0119sto nad tym, gdzie \u00f3w cel si\u0119 znajduje. Cokolwiek si\u0119 zdarzy, nie zatrzymuj si\u0119.\u201d Reszta opowie\u015bci jest tylko dodatkiem, mi\u0142\u0105 paplanin\u0105 staruszka, wspominaj\u0105cego niegdysiejsze przewagi i wpadki, wartko zapisan\u0105 i godn\u0105 lektury z powodu nietypowej, rzadko wyst\u0119puj\u0105cej w przyrodzie, podziwu godnej szczerej skromno\u015bci i rozrzutnej szczero\u015bci…
\nA powody tej pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci narracji s\u0105 nie ca\u0142kiem jasne \u2013 w ko\u0144cu Knight dokona\u0142 cudu… Ma si\u0119 czym chwali\u0107. Zacz\u0105\u0142 od paru par but\u00f3w sportowych marki Tiger wzi\u0119tych od japo\u0144skich szewc\u00f3w (firma Onitsuka), nazwa\u0142 sw\u00f3j biznes Blue Ribbon (b\u0142\u0119kitna wst\u0105\u017cka), w tygodniu pracowa\u0142 jako ksi\u0119gowy w Price Waterhouse, naucza\u0142 ksi\u0119gowo\u015bci na uniwersytecie w Portland, a w weekendy \u0142adowa\u0142 kapcie do wys\u0142u\u017conego plymoutha valianta i sprzedawa\u0142 z baga\u017cnika na meczach i innych imprezach sportowych. Co roku podwaja\u0142 warto\u015b\u0107 sprzeda\u017cy, zatrudnia\u0142 ludzi, kontrolowa\u0142 ekspansj\u0119, walczy\u0142 z bankami, potyka\u0142 si\u0119 z Japo\u0144cami, u\u017cera\u0142 z federaln\u0105 s\u0142u\u017cb\u0105 celn\u0105, promowa\u0142 nowe wynalazki (waflowa podeszwa, trapezowate pi\u0119ty, w ko\u0144cu buty z wk\u0142adk\u0105 powietrzn\u0105: Air Jordany to kosmos…), wprowadzi\u0142 na rynek mark\u0119 Nike (kt\u00f3\u017c nie kojarzy charakterystycznego znaku firmowego, zwanego swoosh?) i w ko\u0144cu ten rynek zdominowa\u0142. Temi r\u0119cami – z ma\u0142\u0105 pomoc\u0105 niez\u0142omnych, lojalnych przyjaci\u00f3\u0142, dobrych wsp\u00f3lnik\u00f3w, odwa\u017cnych prawnik\u00f3w, kreatywnych ksi\u0119gowych, gwiazd sportu i wizjoner\u00f3w szewstwa sportowego. Jak tego dokona\u0142? Ba…
\nGdy par\u0119 lat temu Knight rozwija\u0142 interesy w Wietnamie, poprosi\u0142 o spotkanie z legendarnym genera\u0142em Giapem, pogromc\u0105 Japo\u0144czyk\u00f3w, Francuz\u00f3w, Chi\u0144czyk\u00f3w i armii USA. Zapyta\u0142 o to samo: jak tego dokona\u0142… Stary weteran Vo Nguyen Giap u\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119 i po namy\u015ble odpar\u0142: by\u0142em profesorem d\u017cungli.
\nUniwersalna prawda. Niczego wi\u0119cej si\u0119 o biznesie od Knighta nie dowiecie. Ale czyta si\u0119 z zainteresowaniem, bo skurczybyk (czy te\u017c mo\u017ce ghostwriter jego…) umie opowiada\u0107. Zrozumiecie, co mam na my\u015bli, gdy traficie na historyjk\u0119 o spotkaniu Phila z jego starym japo\u0144skim partnerem,,, Siedzieli wieczorem w nadmorskiej willi japo\u0144skiego prezesa, oczywi\u015bcie z drinkami w jaccuzi, s\u0142uchali szumu lasu i gaworzyli o k\u0142opotach… Phil na m\u0142odych si\u0119 skar\u017cy\u0142, \u015bci\u0105ganych z zewn\u0105trz manager\u00f3w, kt\u00f3rzy nie rozumieli ducha, kultury firmy… Kumpel Hayami pokaza\u0142 mu wtedy drzewa bambusowe i powiedzia\u0142: gdy przyjedziesz za rok, b\u0119d\u0105 o stop\u0119 wy\u017csze… Zrozumieli\u015bcie?
\nA teraz na koniec ma\u0142e \u0107wiczenie warsztatowe z wyobra\u017ani… Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce bohater nie nazywa si\u0119 Phil Knight i nie urodzi\u0142 si\u0119 w Portland w stanie Oregon. Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce nazywa si\u0119 Filip Skoczek (knight to, opr\u00f3cz rycerza, miano figury szachowej…) i na \u015bwiat przyszed\u0142 jako syn szewca w Dukli albo w Szlichtyngowej lub Braniewie… Jak potoczy\u0142yby si\u0119 jego losy? Powiedzmy, \u017ce zrobi\u0142by jaki\u015b interes. Na przyk\u0142ad jeszcze w 1989 roku za po\u017cyczone od rodziny dolary sprowadzi\u0142by z Seulu kontener kapci do biegania w kolorze gnij\u0105cego szpinaku, za to z neonowymi sznurowad\u0142ami: lewym r\u00f3\u017cowym, prawym w\u015bciekle \u017c\u00f3\u0142tym… I one by poooosz\u0142y! Jak szybko zgnoi\u0142aby go skarb\u00f3wka? Ile miesi\u0119cy przesiedzia\u0142by w areszcie wydobywczym? Jak szybko odesz\u0142aby \u017cona, dzieci si\u0119 wyrzek\u0142y, a maj\u0105tek przepad\u0142? Ile zdrowia by straci\u0142? A to Polska w\u0142a\u015bnie…
\nTomasz Sas
\n(7 01 2017)<\/p>\n
\n