{"id":2539,"date":"2021-02-17T17:05:38","date_gmt":"2021-02-17T16:05:38","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=2539"},"modified":"2021-03-08T16:07:21","modified_gmt":"2021-03-08T15:07:21","slug":"wachmistrz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2021\/02\/17\/wachmistrz\/","title":{"rendered":"Wachmistrz"},"content":{"rendered":"\n
Krzysztof Bochus <\/strong><\/h5>\n

\"\"<\/p>\n


Wachmistrz <\/strong>
Wydawnictwo Skarpa Warszawska, Warszawa 2020<\/strong><\/h5>\n

Rekomendacja: 3\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Kuku\u0142ka z Wolnego Miasta<\/u><\/strong><\/span><\/h3>\n

Mia\u0142em taki pomys\u0142, by kto\u015b z naszych dzielnych rekonstruktor\u00f3w kryminalnych zajrza\u0142 w wolnej chwili do Wolnego Miasta Gda\u0144ska. My\u015bla\u0142em, \u017ce na wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119 m\u00f3g\u0142by to zrobi\u0107 Krajewski, skoro ju\u017c raz spr\u00f3bowa\u0142, ekspediuj\u0105c do Gda\u0144ska swego Popielskiego w roli agenta kontrwywiadu, tropi\u0105cego sowieckich szpieg\u00f3w i dywersant\u00f3w. Ale to by\u0142 kr\u00f3tki wypad \u2013 i na placu boju zosta\u0142 tylko prywatny detektyw Bednarski. Oraz kupa \u015bmiechu (z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w…) nieod\u0142\u0105cznie mu towarzysz\u0105ca.<\/p>\n

Nie mia\u0142em poj\u0119cia, \u017ce gdzie\u015b na zapleczu przemys\u0142u literatury sensacyjnej od paru lat szykuje si\u0119 do skoku i konsekwentnie, profesjonalnie robi swoje niejaki Krzysztof Bochus \u2013 dziennikarz, pisarz, biznesmen, do\u015bwiadczony (rocznik 1955, z Kwidzyna) rzemie\u015blnik literacki. On\u017ce Bochus par\u0119 lat temu wykreowa\u0142 figur\u0119 radcy kryminalnego Christiana Abella \u2013 echt und edel<\/i> pruskiego weterana Wielkiej Wojny (z cesarskiej marynarki), zatrudnionego w Kriminalpolizei w Wolnym Mie\u015bcie Gda\u0144sku \u2013 osobnika wielce prawego, inteligentnego i konsekwentnego legalist\u0119 o wy\u015brubowanych standardach moralnych i nieskazitelnym zawodowym do\u015bwiadczeniu. S\u0142owem: idea\u0142 na s\u0142u\u017cbie. Rzadki okaz, nie tylko w siedzibie gda\u0144skiego prezydium policji na Karrenwall (czyli na dzisiejszej Okopowej), ale w og\u00f3le. Z tym, \u017ce oczywi\u015bcie ten modelowy gliniarz odznacza si\u0119 wybitnie nieuporz\u0105dkowanym \u017cyciem towarzyskim i uczuciowym. By nie rzec \u2013 chaos i ruina… Schemat, wedle kt\u00f3rego wykreowano radc\u0119 Abella, jest do\u015b\u0107 prosty i u\u017cywany wielokrotnie tu i \u00f3wdzie. Takich dobrych gliniarzy literatura kryminalna ma na p\u0119czki. Pow\u00f3d prosty \u2013 czytelnicy ich lubi\u0105. Ba, do niekt\u00f3rych si\u0119 przywi\u0105zuj\u0105. Oczywi\u015bcie \u2013 dobrze jest te\u017c wykreowa\u0107 detektywa w stylu noir: brutalnego, zachlanego typa (mo\u017ce zgo\u0142a kokainist\u0119), dewianta i skurwysyna, mizogina, mo\u017ce nawet niespecjalnie uczciwego, prawdom\u00f3wnego te\u017c tyle o ile \u2013 za to piekielnie skutecznego. Takich te\u017c czytelnicy lubi\u0105. Ale sam proces kreacji \u0142atwy nie jest – najgorzej z zachowaniem wiarygodnych proporcji mi\u0119dzy \u0142otrostwem a wspomnian\u0105 skuteczno\u015bci\u0105. No, ale to przypadku Bochusa nie dotyczy \u2013 jego bohater Abell to gliniarz z innej gliny \u2013 zaiste wzorzec niepokalanej doskona\u0142o\u015bci…<\/p>\n

A czytelnicy maj\u0105 cierpliwo\u015b\u0107, skoro jest ju\u017c na rynku pi\u0119\u0107 tom\u00f3w o prawym i sprawiedliwym Abellu. S\u0142owo daj\u0119 \u2013 nie mia\u0142em poj\u0119cia o istnieniu Bochusa i jego obfitej kryminalno-sensacyjnej rekonstrukcji z epoki Wolnego Miasta Gda\u0144ska. No bo sk\u0105d? \u015aledz\u0119 wprawdzie targowisko ksi\u0105\u017ckowych recenzji, ale nie po\u015bwi\u0119cam mu zbyt wiele uwagi, bo na w\u0142asne lektury zabrak\u0142oby czasu. Zaiste, przypadek sprawi\u0142, \u017ce trafi\u0142em na \u201eWachmistrza\u201d – pi\u0105t\u0105 ju\u017c ksi\u0105\u017ck\u0119 Bochusa z radc\u0105 Abellem w akcji. No i ten wydawca \u2013 Skarpa Warszawska… Wiedzia\u0142em ze s\u0142yszenia, \u017ce specjalizuj\u0105 si\u0119 w varsavianach, a po takowe z racji narzuconych samemu sobie ogranicze\u0144 nie si\u0119gam. Okaza\u0142o si\u0119 wszelako, \u017ce \u201eSkarpa…\u201d to potentat, rekin zgo\u0142a, na rynku sensacyjno-kryminalnym, edytuj\u0105cy (obok ksi\u0105\u017cek) nawet specjalny, \u015brodowiskowy magazyn \u201ePocisk\u201d. Rety, jaki\u017c zap\u00f3\u017aniony i niedoinformowany potrafi by\u0107 cz\u0142owiek w zasadzie niemal zawodowo zajmuj\u0105cy si\u0119 rekomendowaniem literatury do lektury!<\/p>\n

Ale mniejsza z tym… Wi\u0119c naby\u0142em tego \u201eWachmistrza\u201d drog\u0105 kupna (wysy\u0142kowego \u2013 ma si\u0119 rozumie\u0107…). I mia\u0142em szcz\u0119\u015bcie. Albo pecha \u2013 zale\u017cy, jak na to spojrze\u0107. Pecha \u2013 bo akurat nie jest to klasyczny \u201eabell\u201d – z samotnym, przenikliwym, prawym i nieprzekupnym radc\u0105 kryminalnym na pierwszym planie. To ju\u017c jakby prequel-sequel tamtej tetralogii. O czym\u015b (kim\u015b) innym w zasadzie. I to jest w\u0142a\u015bnie owo szcz\u0119\u015bcie. Bo to \u201eco\u015b innego\u201d to rozwini\u0119cie postaci w pewnym sensie drugoplanowej, troch\u0119 ju\u017c sprefigurowanej gdzieniegdzie przedtem.<\/p>\n

W \u201eWachmistrzu\u201d rzeczony Abell (wci\u0105\u017c sk\u0105din\u0105d na pierwszym planie) spotyka si\u0119 po raz pierwszy s\u0142u\u017cbowo i prywatnie z tytu\u0142owym funkcjonariuszem gda\u0144skiej Kriminalpolizei \u2013 Gustawem Kukulk\u0105. On\u017ce Kukulka to prusko-kaszubski mieszaniec z podgda\u0144skiego Praust (Pruszcz), weteran Wielkiej Wojny – piechota, Verdun, Flandria, Moza itp., dzielno\u015b\u0107 w boju i niesubordynacja, awanse, odznaczenia i… degradacje; pod koniec wojny d\u0142uga kuracja w szpitalu w Pasewalk, zapewne tym samym, gdzie leczy\u0142 si\u0119 po ataku gazowym meldeg\u00e4<\/span>nger<\/em> z bawarskiego pu\u0142ku piechoty Lista \u2013 ochotnik z austriackim obywatelstwem, niejaki Adolf Hitler… Kukulka \u2013 spory facet z nieciekaw\u0105 fizjonomi\u0105, z \u0142apami jak bochny, mi\u0142o\u015bnik boksu i niekonwencjonalnych (a ju\u017c na pewno nieprzewidywanych przez regulaminy, pragmatyki i kodeksy…) metod \u015bledczych, wyznawca prostych zasad pojmowania sprawiedliwo\u015bci, do\u015bwiadczony \u017co\u0142nierz i bystry \u015bledczy \u2013 troch\u0119 kontrapunktuje mo\u017ce nazbyt przes\u0142odzonego Abella. I to jest jeden z lepszych pomys\u0142\u00f3w (je\u015bli nie jedyny lepszy…) ca\u0142ej tej fabu\u0142y.<\/p>\n

O szczeg\u00f3\u0142ach intrygi \u2013 zgodnie z umow\u0105 rozpisywa\u0107 si\u0119 nie b\u0119dziemy. Ale tytu\u0142em wprowadzenia w akcj\u0119 par\u0119 zda\u0144 si\u0119 nale\u017cy… Oto dobiega ko\u0144ca rok 1929 i zaczyna si\u0119 Wielki Kryzys gospodarczy i wszelaki inny \u2013 globalna zapa\u015b\u0107, kt\u00f3ra, pocz\u0105wszy od czarnego czwartku na nowojorskiej gie\u0142dzie 24 pa\u017adziernika 1929 roku, zmieni\u0142a \u015bwiatowy pejza\u017c ekonomiczny, polityczny i spo\u0142eczny. Ale nie tak szybko, jak to opisuje Bochus. Wprawdzie mi\u0119dzynarodowy system bankowy, walutowy i kredytowy za\u0142ama\u0142 si\u0119 w tempie po\u017caru buszu \u2013 a wraz z nim produkcja przemys\u0142owa, rolna i handel, lecz miesi\u0105c po ameryka\u0144skim krachu, tu w Europie symptomy kryzysu, wprawdzie odczuwalne, nie by\u0142y jeszcze tak spektakularne, jak maluje Bochus \u2013 ani uderzaj\u0105cej po oczach wielkiej n\u0119dzy na ulicach (poza tym, co zwykle w portowym mie\u015bcie), ani kolejek przed garkuchniami dla bezrobotnych, ani fali widowiskowych bankructw; przest\u0119pczo\u015b\u0107 wzrasta\u0142a na razie w swoim naturalnym tempie, intrygi polityczne sz\u0142y zwyk\u0142ym torem, a biznes nie odczuwa\u0142 zastoju, za\u015b kontrabanda (osobliwie polskiego spirytusu do Szwecji, gdzie mieli prohibicj\u0119…) ros\u0142a szybko, zdobywaj\u0105c oraz wi\u0119kszy udzia\u0142 w strukturze dochod\u00f3w obywateli Freie Stadt Danzig. Dopiero od pocz\u0105tku wiosny 1930 roku symptomy kryzysu sta\u0142y si\u0119 bardziej widoczne i dotkliwe, szczeg\u00f3lnie w \u017cegludze. Ale stocznia Schichaua wci\u0105\u017c cieszy\u0142a si\u0119 pe\u0142nym portfelem zam\u00f3wie\u0144 (k\u0142opoty by\u0142y tylko z wyegzekwowaniem zap\u0142aty…). Wi\u0119c bez przesady z tym kryzysem ju\u017c w w grudniu 1929 roku.<\/p>\n

W tej sytuacji radca kryminalny Abell dosta\u0142 spraw\u0119 znikaj\u0105cych w Gda\u0144sku m\u0142odych kobiet o atrakcyjnej powierzchowno\u015bci i aryjskim (cho\u0107 ta definicja jeszcze nie by\u0142a ani modna, ani urz\u0119dowa…) wygl\u0105dzie. Wraz z rozkazem od wiceszefa gda\u0144skiej Kripo radca Abell otrzyma\u0142 wsparcie: samoch\u00f3d z demobilu i w\u0142a\u015bnie rzeczonego wachmistrza Gustawa Kukulk\u0119, kt\u00f3ry ostatnio podpad\u0142 kierownictwu i dosta\u0142 szans\u0119 pewnej takiej naprawy wizerunku s\u0142u\u017cbowego. W ten spos\u00f3b obaj panowie si\u0119 spotkali i zacz\u0119li wzajemnie si\u0119 poznawa\u0107… Troch\u0119 im to zgrzyta\u0142o a\u017c na kraw\u0119dzi podszytego nielojalno\u015bci\u0105 zerwania. Ale posz\u0142o. Podejrzliwo\u015b\u0107 formalisty Abella ust\u0105pi\u0142a nieco przed impetem metodyki wymierzania sprawiedliwo\u015bci i prywatnymi motywami wachmistrza, dzi\u0119ki czemu sprawa znalaz\u0142a prowizoryczne, aczkolwiek zadowalaj\u0105ce rozwi\u0105zanie, za\u015b g\u0142\u00f3wny sprawca poni\u00f3s\u0142 kar\u0119, cho\u0107 nie stan\u0105\u0142 przed obliczem s\u0105du… Akcja toczy si\u0119 wartko, pe\u0142na jest zaskakuj\u0105cych zwrot\u00f3w i zap\u0119tle\u0144, pomys\u0142owych zagadek i dobrze, akuratnie porcjowanego okrucie\u0144stwa. A wszystko z precyzyjnie, wiarygodnie sportretowanym Gda\u0144skiem (z przyleg\u0142o\u015bciami) w tle. Innymi s\u0142owy: rekonstrukcja historyczna jak si\u0119 patrzy…<\/p>\n

I wszystko by\u0142oby w porz\u0105dku, gdyby autor nie zafundowa\u0142 swym bohaterom pot\u0119\u017cnej dawki… zg\u0142upienia, niemo\u017cliwego doprawdy u zawodowych policjant\u00f3w. Ju\u017c na wst\u0119pie intrygi, gdy panowie \u015bledczy konstruuj\u0105 pierwsze hipotezy \u2013 pojawiaj\u0105 si\u0119 przypuszczenia, \u017ce to mo\u017ce seryjny morderca albo obsesyjny dewiant seksualny, szukaj\u0105cy dziewczyn okre\u015blonego typu fizycznego, ulubionego dla swych niecnych praktyk; mo\u017ce szalony naukowiec, op\u0119tany teoriami o germa\u0144skiej dominacji, badaj\u0105cy rasowe dominanty ludu gda\u0144skiego? Nawet wojna band przemytniczych o terytoria wesz\u0142a w gr\u0119, a na samym ko\u0144cu, s\u0142abiutko, bez przekonania panowie sk\u0142onni byli rozwa\u017cy\u0107 hipotez\u0119 handlu \u017cywym towarem…<\/p>\n

Naprawd\u0119? W Gda\u0144sku, w 1929 roku, tak sobie pomy\u015bleli dobrze poinformowani policjanci? Przecie\u017c w akwenie Zatoki Gda\u0144skiej (Danziger Bucht) ka\u017cda mewa (die M\u00f6<\/span>we) doskonale wiedzia\u0142a, \u017ce co najmniej od trzydziestu lat ten port jest jednym z dw\u00f3ch (ten drugi to Hamburg…) najwi\u0119kszych \u201erejon\u00f3w za\u0142adunkowych\u201d eksportu \u017cywego towaru z Rosji, Ukrainy, Polski i Litwy wprost do burdeli i lupanar\u00f3w boskiego Buenos czy r\u00f3wnie dekadenckiego Montevideo po drugiej stronie La Platy. Ka\u017cda mewa (die M<\/span>\u00f6<\/span>we) z boja\u017ani\u0105 i dr\u017ceniem wymawia\u0142a has\u0142o Zwi Migdal (je\u015bli ju\u017c w og\u00f3le musia\u0142a to na g\u0142os powiedzie\u0107). A je\u017celi wiedzia\u0142a ka\u017cda mewa (die M<\/span>\u00f6<\/span>we), to jak m\u00f3g\u0142 nie wiedzie\u0107 prominentny gda\u0144ski policjant? Jak m\u00f3g\u0142 nie od takiej hipotezy zacz\u0105\u0107 \u015bledztwo? Zw\u0142aszcza gdy zza Oceanu w tym\u017ce roku 1929 dotar\u0142y informacje, \u017ce argenty\u0144ska policja (pod wp\u0142ywem oburzonej opinii publicznej i dzi\u0119ki dyskretnej pomocy kilku europejskich ambasad…) zacz\u0119\u0142a skutecznie zwalcza\u0107 proceder handlu \u017cywym towarem, na czym rzeczona Zwi Migdal \u2013 za\u0142o\u017cona na prze\u0142omie wiek\u00f3w przez \u017byd\u00f3w z Polski (z mocnym udzia\u0142em ch\u0142opak\u00f3w z Odessy) organizacja str\u0119czycieli, w\u0142a\u015bcicieli burdeli, szemranych handlarzy i pok\u0105tnych armator\u00f3w statk\u00f3w handlowych \u2013 znacznie ucierpia\u0142a… Cho\u0107 wedle manifest\u00f3w okr\u0119towych dostawy \u201edywan\u00f3w smyrne\u0144skich\u201d (tak kamuflowano eksport kobiet) zmala\u0142y tylko nieznacznie. No i gda\u0144scy policjanci o tym nie wiedzieli? Panie Krzysztofie, prosz\u0119 nie obra\u017ca\u0107 inteligencji swoich czytelnik\u00f3w…<\/span><\/p>\n

Ale poza tym \u201eWachmistrz\u201d jest naprawd\u0119 w porz\u0105dku \u2013 kawa\u0142ek przyzwoitej lektury na jeden zimowy wiecz\u00f3r. Mo\u017cna spokojnie poleci\u0107 \u2013 rodzinie, s\u0105siadce, kasjerce w \u201eBiedronce\u201d i innym ofiarom pandemicznych lockdown\u00f3w…<\/span><\/p>\n

Tomasz Sas
<\/span>(17 02 2021)<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Krzysztof Bochus  Wachmistrz Wydawnictwo Skarpa Warszawska, Warszawa 2020 Rekomendacja: 3\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Kuku\u0142ka z Wolnego Miasta Mia\u0142em taki pomys\u0142, by kto\u015b z naszych dzielnych rekonstruktor\u00f3w kryminalnych zajrza\u0142 w wolnej chwili do Wolnego Miasta Gda\u0144ska. My\u015bla\u0142em, \u017ce na wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119 m\u00f3g\u0142by to zrobi\u0107 Krajewski, skoro ju\u017c raz spr\u00f3bowa\u0142, ekspediuj\u0105c do Gda\u0144ska swego Popielskiego w roli agenta kontrwywiadu, tropi\u0105cego sowieckich szpieg\u00f3w i dywersant\u00f3w. Ale to by\u0142 kr\u00f3tki wypad \u2013 i na placu boju zosta\u0142 tylko prywatny detektyw Bednarski. Oraz kupa \u015bmiechu (z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w…) nieod\u0142\u0105cznie mu towarzysz\u0105ca. Nie mia\u0142em poj\u0119cia, \u017ce gdzie\u015b na zapleczu przemys\u0142u literatury sensacyjnej od paru lat szykuje si\u0119 do skoku i konsekwentnie, profesjonalnie robi swoje niejaki Krzysztof Bochus \u2013 dziennikarz, pisarz, biznesmen, do\u015bwiadczony (rocznik 1955, z Kwidzyna) rzemie\u015blnik literacki. On\u017ce Bochus par\u0119 lat temu wykreowa\u0142 figur\u0119 radcy kryminalnego Christiana Abella \u2013 echt und edel pruskiego weterana Wielkiej Wojny (z cesarskiej marynarki), zatrudnionego w Kriminalpolizei w Wolnym Mie\u015bcie Gda\u0144sku \u2013 osobnika wielce prawego, inteligentnego i konsekwentnego legalist\u0119 o wy\u015brubowanych standardach moralnych i nieskazitelnym zawodowym do\u015bwiadczeniu. S\u0142owem: idea\u0142 na s\u0142u\u017cbie. Rzadki okaz, nie tylko w siedzibie gda\u0144skiego prezydium policji na Karrenwall (czyli na dzisiejszej Okopowej), ale w og\u00f3le. Z tym, \u017ce oczywi\u015bcie ten modelowy gliniarz odznacza si\u0119 wybitnie nieuporz\u0105dkowanym…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2541,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[306],"tags":[314],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2539"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2539"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2539\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2586,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2539\/revisions\/2586"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2541"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2539"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2539"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2539"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}