{"id":2483,"date":"2021-01-26T17:42:14","date_gmt":"2021-01-26T16:42:14","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=2483"},"modified":"2021-04-16T10:52:44","modified_gmt":"2021-04-16T08:52:44","slug":"dziecko-ksiezyca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2021\/01\/26\/dziecko-ksiezyca\/","title":{"rendered":"Dziecko ksi\u0119\u017cyca"},"content":{"rendered":"\n
Piotr Ibrahim Kalwas <\/strong><\/h5>\n

\"\"<\/p>\n


Dziecko ksi\u0119\u017cyca <\/strong>
Wydawnictwo Wielka Litera, Warszawa 2020<\/strong><\/h5>\n

Rekomendacja: 5\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 4\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

D\u0142ugie \u017cycie suma Andrzeja<\/u><\/strong><\/span><\/h3>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 (i to licz\u0105ca si\u0119 nader powa\u017cnie) pisarzy p\u0142ci obojga albo zaczyna pisa\u0107 od (w sensie debiutancki temat), albo gdzie\u015b w trakcie kariery zatr\u0105ca o \u2013 dzieci\u0144stwo. Gdy kto\u015b nie wie, o czym by tu, gdy ma problemy z pisarsk\u0105 inicjacj\u0105, albo cierpi na uwi\u0105d (ma si\u0119 rozumie\u0107 \u2013 chwilowy…) lub zgo\u0142a niemanie talentu, zwrot ku dzieci\u0144stwu i m\u0142odo\u015bci to pewniak, jak wielog\u0142owa hydra niedomagaj\u0105ca na nerwic\u0119 natr\u0119ctw. Bo to surowy ojciec \u2013 oprawca i pijak, nie szcz\u0119dz\u0105cy pasa, bo to formacyjny dziadek, nauczaj\u0105cy odr\u00f3\u017cnia\u0107 dobro od z\u0142a podczas dy\u017cur\u00f3w przy p\u0119dzeniu bimbru, bo to toksyczna babcia \u2013 rozmodlona, dewocyjna stra\u017cniczka pierwszych pi\u0105tk\u00f3w i siedmiu grzech\u00f3w, bo to mamcia nadopieku\u0144cza, karmi\u0105ca pomidorow\u0105, jak zbity pies wiernopodda\u0144czo wpatrzona w faceta-oprawc\u0119, bo to molestuj\u0105cy wuj lub kochanek matki, bo to przyw\u00f3dca podw\u00f3rkowej albo szkolnej bandy, zn\u0119caj\u0105cy si\u0119 nad bohaterem bez umiaru, bo to tamta dziewczyna p\u0142ocha i z\u0142a, rozpalaj\u0105ca poca\u0142unkami i niespe\u0142nionymi obietnicami, potem odchodz\u0105ca w dal z tamtym ch\u0142opakiem r\u00f3wnie jak ona z\u0142ym (za\u015b bohater ze z\u0142amanym sercem i pierwszym wzwodem wpada w na\u0142\u00f3g w\u0105chania kleju lub nawet wali kompot w \u017cy\u0142\u0119…).<\/p>\n

Taaak, dzieci\u0144stwo to kopalnia literackich mo\u017cliwo\u015bci kreacyjnych. Kopalnia zryta a\u017c do ja\u0142owej calizny przez poszukiwania tematu i sensu. Dobrze udramatyzowane dzieci\u0144stwo to pewniak, wiod\u0105cy ku s\u0142awie, zaszczytom, nagrodom, nak\u0142adom… Wp\u0142yw dzieci\u0144stwa \u2013 osobliwie z gatunku tych straumatyzowanych \u2013 na literatur\u0119 to okoliczno\u015b\u0107 notoryjna, nie wymagaj\u0105ca dowodu prawdy. Dzieci\u0144stwo jako tworzywo literackie nie ma sobie r\u00f3wnych i ka\u017cdy pisz\u0105cy chce chocia\u017c raz spr\u00f3bowa\u0107… A cierpliwo\u015b\u0107 czytelnik\u00f3w wydaje si\u0119 niezmierzona. No bo ka\u017cdy jakie\u015b dzieci\u0144stwo w\u0142asne mia\u0142, nie wszystkim si\u0119 uda\u0142o tamtoczesne traumy i transy przepracowa\u0107, wi\u0119c nadal poszukuj\u0105 wzorca czy podpowiedzi… \u0141ykaj\u0105 przeto ksi\u0105\u017cki o cudzym dzieci\u0144stwie, oczekuj\u0105c rozgrzeszenia w\u0142asnych my\u015bli, s\u0142\u00f3w i uczynk\u00f3w. Ale z Kalwasem to si\u0119 mo\u017ce nie uda\u0107… Kalwas to mistrz makija\u017cu, kamufla\u017cu, persyfla\u017cu (wybitny!), bonda\u017cu, kapota\u017cu, kupa\u017cu (znaczy mieszania gatunk\u00f3w), dekrypta\u017cu, dekupa\u017cu i reporta\u017cu. Brni\u0119cie przez przygotowane przez niego zasadzki prozatorskie to czysta przyjemno\u015b\u0107.<\/p>\n

\u201eDziecko ksi\u0119\u017cyca\u201d nie jest typow\u0105 powie\u015bci\u0105 o traumach dzieci\u0144stwa \u2013 ani nawet parodi\u0105 takowej… Chocia\u017c jej pierwiastki inicjacyjne zdaj\u0105 si\u0119 mie\u0107 dominuj\u0105cy charakter. W zasadzie to historia o tym, jak wewn\u0119trzny wkurw t\u0119\u017ceje i zmienia w gruncie rzeczy stan skupienia \u2013 no, staje si\u0119 zmaterializowanym nap\u0119dem rzeczywistego dzia\u0142ania, bod\u017acem zbrodni. Ile\u017c to razy bezg\u0142o\u015bnie, ale niezmiernie sugestywnie wrzeszczeli\u015bcie, \u017ce zabijecie tego oto skurwysyna albo t\u0119 tu wredn\u0105 cip\u0119. No i co? I nic. M\u00f3zg wrzeszcza\u0142, ale sygna\u0142 nie dociera\u0142 do r\u0105k. A Kalwasowi dociera\u0142. I to jest ta r\u00f3\u017cnica. I o niej jest ta ksi\u0105\u017cka.<\/p>\n

Piotr Ibrahim Kalwas to w og\u00f3le do\u015b\u0107 osobliwa posta\u0107 w tym sk\u0105din\u0105d i tak pe\u0142nym dziwol\u0105g\u00f3w zbiorowisku funkcjonariuszy literatury. Pisarz i dziennikarz, syn znanego prawnika (w swoim czasie nawet kr\u00f3tko ministra sprawiedliwo\u015bci, w kt\u00f3rym\u015b z niepoliczalnych rz\u0105d\u00f3w Trzeciej Rzeczypospolitej; je\u015bli pami\u0119\u0107 mnie nie myli – u Belki…) z nie ca\u0142kiem zrozumia\u0142ych powod\u00f3w (cho\u0107 t\u0142umaczy\u0142 to drukiem) przekonwertowa\u0142 si\u0119 religijnie na islam i mieszka\u0142 wiele lat w Egipcie bodaj\u017ce, ale post\u0119puj\u0105ca radykalizacja i narastaj\u0105ca ksenofobia tamtejszego muzu\u0142ma\u0144skiego w wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa, sk\u0142oni\u0142y go przed paroma laty do przenosin na Gozo \u2013 wysepk\u0119 nale\u017c\u0105c\u0105 do Malty… Pisarstwo i kunszt reporterski Kalwasa zapewne wsp\u00f3\u0142graj\u0105 z jego osobliwym \u017cyciorysem, bowiem wszystko mo\u017cna o ich przymiotach powiedzie\u0107, ale nie to, \u017ce tw\u00f3rca si\u0119 obcyndala. Przeciwnie. Kalwas nale\u017cy do tych, kt\u00f3rzy bawi\u0105 si\u0119 konwencjami, ale \u017cadn\u0105 miar\u0105 im nie ulegaj\u0105…<\/p>\n

W sensie \u015bcis\u0142ym \u201eDziecko ksi\u0119\u017cyca\u201d to relacja z kilku zbrodni (dok\u0142adnie pi\u0119ciu) pope\u0142nionych przez bohatera-narratora, nie bez przyczyny nazywaj\u0105cego si\u0119 Piotrek Kalwas \u2013 a ofiarami tych zbrodni by\u0142y osoby, wobec kt\u00f3rych (wyj\u0105wszy mo\u017ce pierwsz\u0105 ofiar\u0119; to zab\u00f3jstwo by\u0142o rodzajem coup de grace, aktu \u0142aski mniej wi\u0119cej…) narrator mia\u0142 \u201ezobowi\u0105zania\u201d natury emocjonalnej. Innymi s\u0142owy: odp\u0142aca\u0142 za krzywdy, traumy i przewiny; wymierza\u0142 kary po prostu. Zemsta… To, o czym wszyscy marzymy \u2013 by krwawo i definitywnie pom\u015bci\u0107 udr\u0119ki epoki dojrzewania \u2013 Kalwas zamieni\u0142 w praktyk\u0119. Jego bohater morduje z zawzi\u0119t\u0105 precyzj\u0105, a zarazem z fantazj\u0105, godn\u0105 wyrafinowanego podr\u0119cznika sadyzmu. Jakby przestudiowa\u0142 i tw\u00f3rczo przeobrazi\u0142 (mo\u017ce nawet zaadaptowa\u0142) niekt\u00f3re procedury z kompendium Malleus maleficarum<\/i>… Wyd\u0142ubywanie oka cyrklem znienawidzonej prze\u015bladowczyni \u2013 nauczycielce matematyki z liceum, to tylko jeden z \u0142agodniejszych \u201eprojekt\u00f3w\u201d Kalwasa. Pozosta\u0142ych nie podejmuj\u0119 si\u0119 opisa\u0107 \u2013 ka\u017cda pr\u00f3ba \u201epodej\u015bcia do tematu\u201d ko\u0144czy si\u0119 wstrz\u0105sem anafilaktycznym. Chocia\u017c te pomys\u0142y s\u0105 odlotowe \u2013 przynajmniej z punktu widzenia technologii zbrodni. Wystarczy zreszt\u0105 wyobrazi\u0107 sobie prac\u0119 technik\u00f3w kryminalistyki na miejscu przest\u0119pstwa i podczas badania zw\u0142ok takiego Tarzana czy starej M. – trucicielki osiedlowych piesk\u00f3w. Jeden wielki rzyg \u2013 czyli osobliwa si\u0142a wyobra\u017ani tw\u00f3rczej Kalwasa. Do tego trzeba mie\u0107 talent, by tak balansowa\u0107 po ostrej grani i nie przedobrzy\u0107, nie zwali\u0107 si\u0119 \u0142bem w przepa\u015b\u0107.<\/p>\n

W sensie naj\u015bci\u015blejszym \u201eDziecko ksi\u0119\u017cyca\u201d jest wo\u0142aniem o uwag\u0119, sprawiedliwo\u015b\u0107 i r\u00f3wno\u015b\u0107. A jak nie wychodzi, robisz sobie dobrze sam… Piotrek Kalwas chcia\u0142by by\u0107 kochany, ale bez przesady; gdyby nie wysz\u0142o, zado\u015b\u0107uczyni sobie, daj\u0105c upust emocjom. W re\u017cimie raczej fantazji, ni\u017c rzeczywistej akcji. Chocia\u017c… No nie \u2013 ze stuprocentow\u0105 pewno\u015bci\u0105 przyjmijmy, \u017ce nie jest to relacja z prawdziwych zdarze\u0144. Aczkolwiek w statystykach kryminalnych zbrodnie z zemsty, sprowokowane upokorzeniami, nawet sprzed wielu lat, maj\u0105 swoje miejsce, to taka motywacja nie jest masowa. Czy\u017cby\u015bmy zatem wy\u0142adowywali si\u0119, tylko wrzeszcz\u0105c (i to niemo \u2013 w g\u0142\u0119bi duszy) o zabijaniu? Zapewne… Zbrodnia, chocia\u017c w zasadzie \u0142atwa do pomy\u015blenia, nie jest standardowym baga\u017cem intelektualnym na d\u0142ug\u0105 drog\u0119 przez \u015bwiat. Piotrek Kalwas \u2013 narrator \u201eDziecka ksi\u0119\u017cyca\u201d- po prostu zosta\u0142 przez Natur\u0119 wyposa\u017cony w s\u0142absze hamulce moralne, z czego nie omieszka\u0142 skorzysta\u0107. Jego zbrodnicze scenariusze w sensie literackim s\u0105 najwy\u017cszej pr\u00f3by, cho\u0107 mo\u017ce nazbyt krwawe i oczywiste. Ale nadadz\u0105 si\u0119 jako plaster na zn\u0119kan\u0105 dusz\u0119 \u2013 je\u015bli zn\u0119kana dusza chce si\u0119 leczy\u0107 i rehabilitowa\u0107…<\/p>\n

Tak, tak \u2013 proza Kalwasa ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci terapeutyczne. Oto jest kto\u015b, kto mnie zast\u0105pi\u0142 i si\u0119 za mnie wyzwierzy\u0142… Zem\u015bci\u0142, cho\u0107by tylko symbolicznie. A ja poczu\u0142em ulg\u0119 \u2013 cho\u0107by tylko cz\u0119\u015bciowo i przej\u015bciowo. Ale poczu\u0142em. Tej w\u0142a\u015bciwo\u015bci prozy Kalwasa nie spos\u00f3b zlekcewa\u017cy\u0107. Co nie znaczy, \u017ce polecam j\u0105 tylko skrzywdzonym, kt\u00f3rym si\u0142y i determinacji nie staje, by si\u0119 odegra\u0107 na w\u0142asny spos\u00f3b. Wi\u0119c pokrzepiaj\u0105 si\u0119 literatur\u0105. Nie \u2013 to lektura tak\u017ce dla tych, kt\u00f3rzy doceniaj\u0105 t\u0119 odrobin\u0119 szale\u0144stwa tkwi\u0105c\u0105 w pisarzu pour <\/i>\u00e9<\/i><\/span>pater les bourgeois<\/i>… Istnienie takich autor\u00f3w niezmiernie mnie cieszy.<\/p>\n

Ale prywatnie mam pro\u015bb\u0119 do Piotra Kalwasa. Ot\u00f3\u017c uwiod\u0142a mnie intelektualnie opowiastka o sumie Andrzeju. I domagam si\u0119 jej rozwini\u0119cia w pe\u0142nokrwist\u0105, pe\u0142nowymiarow\u0105 fabu\u0142\u0119. Sum Andrzej jako brakuj\u0105ce ogniwo porozumienia mi\u0119dzygatunkowego? Czemu nie… Talent Kalwasa mo\u017ce i powinien temu wyzwaniu sprosta\u0107.<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(26 01 2021)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Piotr Ibrahim Kalwas  Dziecko ksi\u0119\u017cyca Wydawnictwo Wielka Litera, Warszawa 2020 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 4\/5 D\u0142ugie \u017cycie suma Andrzeja Wi\u0119kszo\u015b\u0107 (i to licz\u0105ca si\u0119 nader powa\u017cnie) pisarzy p\u0142ci obojga albo zaczyna pisa\u0107 od (w sensie debiutancki temat), albo gdzie\u015b w trakcie kariery zatr\u0105ca o \u2013 dzieci\u0144stwo. Gdy kto\u015b nie wie, o czym by tu, gdy ma problemy z pisarsk\u0105 inicjacj\u0105, albo cierpi na uwi\u0105d (ma si\u0119 rozumie\u0107 \u2013 chwilowy…) lub zgo\u0142a niemanie talentu, zwrot ku dzieci\u0144stwu i m\u0142odo\u015bci to pewniak, jak wielog\u0142owa hydra niedomagaj\u0105ca na nerwic\u0119 natr\u0119ctw. Bo to surowy ojciec \u2013 oprawca i pijak, nie szcz\u0119dz\u0105cy pasa, bo to formacyjny dziadek, nauczaj\u0105cy odr\u00f3\u017cnia\u0107 dobro od z\u0142a podczas dy\u017cur\u00f3w przy p\u0119dzeniu bimbru, bo to toksyczna babcia \u2013 rozmodlona, dewocyjna stra\u017cniczka pierwszych pi\u0105tk\u00f3w i siedmiu grzech\u00f3w, bo to mamcia nadopieku\u0144cza, karmi\u0105ca pomidorow\u0105, jak zbity pies wiernopodda\u0144czo wpatrzona w faceta-oprawc\u0119, bo to molestuj\u0105cy wuj lub kochanek matki, bo to przyw\u00f3dca podw\u00f3rkowej albo szkolnej bandy, zn\u0119caj\u0105cy si\u0119 nad bohaterem bez umiaru, bo to tamta dziewczyna p\u0142ocha i z\u0142a, rozpalaj\u0105ca poca\u0142unkami i niespe\u0142nionymi obietnicami, potem odchodz\u0105ca w dal z tamtym ch\u0142opakiem r\u00f3wnie jak ona z\u0142ym (za\u015b bohater ze z\u0142amanym sercem i pierwszym wzwodem wpada w na\u0142\u00f3g w\u0105chania kleju lub nawet wali kompot w \u017cy\u0142\u0119…)….<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2485,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[16],"tags":[311],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2483"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2483"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2483\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2656,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2483\/revisions\/2656"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2485"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2483"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2483"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2483"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}