{"id":2413,"date":"2020-12-11T18:12:15","date_gmt":"2020-12-11T17:12:15","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=2413"},"modified":"2021-11-22T17:30:45","modified_gmt":"2021-11-22T16:30:45","slug":"naprawde","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2020\/12\/11\/naprawde\/","title":{"rendered":"Naprawd\u0119?"},"content":{"rendered":"\n

Jeremy Clarkson<\/strong><\/h4>\n

\"\"<\/h4>\n


Naprawd\u0119? <\/strong>
Prze\u0142o\u017cyli Bo\u017cena J\u00f3\u017awiak, Micha\u0142 J\u00f3\u017awiak, Micha\u0142 Str\u0105kow <\/strong>
Wydawnictwo Insignis,
Krak\u00f3w 2020<\/strong><\/h4>\n

Rekomendacja: 4\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Tako rzecze bia\u0142y mi\u015b: po co komu samoch\u00f3d?<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

Jestem zawiedziony… Oto wydawcy kolejnego tomu felieton\u00f3w Clarksona powr\u00f3cili (zapewne w porozumieniu z autorem) do starego konceptu recenzowania samochod\u00f3w. W tym nowym tomie zmie\u015bci\u0142o si\u0119 130 gazetowych felieton\u00f3w (ufam wydawcy; kt\u00f3\u017cby je tam liczy\u0142, zw\u0142aszcza \u017ce podobne jeden do drugiego jak krople wody) z \u201eSunday Timesa\u201d od stycznia 2015 do grudnia 2018 roku. Zatytu\u0142owane s\u0105 wszystkie w rozwlek\u0142ym ironiczno-wrednym, metaforycznym clarksonowskim stylu, ale ka\u017cdy sygnowany jest pe\u0142n\u0105 nazw\u0105 recenzowanego w nim egzemplarza pojazdu mechanicznego. Zreszt\u0105 s\u0142owo \u201erecenzja\u201d to w przypadku Clarksona poj\u0119cie osobliwe oraz umowne. O wi\u0119kszej lub mniejszej dozie dos\u0142owno\u015bci, wszelako bez przesady. Recenzje te, aczkolwiek motoryzacyjnemu i dziennikarskiemu profesjonalizmowi ich autora niczego zgo\u0142a zarzuci\u0107 nie mo\u017cna, to raczej do\u015b\u0107 swobodne wariacje clarksonowskie, pe\u0142ne dygresji (a czasem kompletnych odlot\u00f3w…), idiosynkrazji i natr\u0119ctw, uprzedze\u0144 i wycieczek osobistych (jego kumple z \u201eTop Gear\u201d \u2013 James May i Richard Hammond \u2013 za cierpliwe znoszenie chamskich wybryk\u00f3w i niewybrednych szar\u017c Clarksona maj\u0105 pewnie procent z zysk\u00f3w; taka marketingowa ustawka…). Wygl\u0105da na to, \u017ce Clarkson ma p\u0142acone za skrajny subiektywizm, za kontrowersyjne, niespecjalnie sprawiedliwe opinie na kraw\u0119dzi wyg\u0142upu, za egoistyczne, snobistyczne wypady w stron\u0119 plebsu gorszego sortu (z jednoczesnymi umizgami ku temu\u017c plebsowi, osobliwie gdy chodzi o liczenie funciak\u00f3w na motoryzacyjne ekstrawagancje). Innymi s\u0142owy: Clarkson, enfant terrible<\/em> bran\u017cy, tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo przysparza czytelnik\u00f3w \u201eSunday Timesowi\u201d, b\u0119dzie tolerowany \u2013 ba, ho\u0142ubiony. Sta\u0107 go b\u0119dzie na alimenty, prywatn\u0105 stajni\u0119 samochodow\u0105, a sw\u0105 posiad\u0142o\u015b\u0107 w Cotswolds spokojnie niezad\u0142u\u017con\u0105 zostawi spadkobiercom.<\/p>\n

Z tego, co wiem o angielskim rynku prasowym, wynika, \u017ce pr\u0119dzej, pewniej i bezpieczniej osi\u0105gnie taki sukces jako recenzent samochodowy ni\u017c felietonista polityczny. Dwie poprzednie ksi\u0105\u017cki Clarksona to by\u0142y w\u0142a\u015bnie zbiorki felieton\u00f3w \u015bci\u015ble politycznych, obyczajowych i tym\u017ce podobnej konduity (oczywi\u015bcie ze smakowitymi wypadami personalnymi, potyczkami i filipikami wkurzonego obywatela…). Czyli co\u015b, co Clarkson potrafi najlepiej… Problem w tym, \u017ce jest wyrazisty i zdefiniowany. Spolaryzowany nawet… Od biedy nazwa\u0107 go mo\u017cna konserwatywnym libera\u0142em albo liberalnym konserwatyst\u0105. Z dominacj\u0105 konserwatyzmu w obu tych uk\u0142adach. I to konserwatyzmu radykalnego. Politycznie jest przeciwnikiem brexitu (w czym zapewne utwierdza go mi\u0142o\u015b\u0107 do niemieckich samochod\u00f3w i sybarytyzm francuskiego chowu), socjalist\u00f3w, labourzyst\u00f3w, ekolog\u00f3w, cyklist\u00f3w, polityk\u00f3w i dzia\u0142aczy samorz\u0105d\u00f3w miejskich (ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem Wielkiego Londynu). Jest pyskatym, nieokrzesanym chor\u0105\u017cym zdrowego rozs\u0105dku, gotowym do bezkompromisowych szturm\u00f3w i pojedynk\u00f3w. A poza tym \u2013 no c\u00f3\u017c: bywa troch\u0119 zdziadzia\u0142ym ch\u0142opczykiem, pe\u0142nym rozmaitych uprzedze\u0144, fiksacji i wynaturze\u0144, bezlito\u015bnie \u015bciganych przez herold\u00f3w politycznej poprawno\u015bci, rzecznik\u00f3w feminizmu i samozwa\u0144czych adwokat\u00f3w populacji bia\u0142ego misia.<\/p>\n

Uprawianie publicystyki politycznej przez takiego typa samo w sobie szkodliwe nie jest. Ale gdy wydawcy gazety sp\u0119dza sen z powiek malej\u0105ca populacja czytelnik\u00f3w, ten\u017ce got\u00f3w jest zrezygnowa\u0107 z dumy posiadania w swej stajni publicysty-komentatora, kt\u00f3ry potrafi ka\u017cdemu fest przypieprzy\u0107. Wydawca w niepewnych czasach mniej ceni katastrofy, konflikty i awantury w spos\u00f3b nieunikniony dziel\u0105ce czytelnik\u00f3w (ergo: nara\u017caj\u0105ce na utrat\u0119 ich cz\u0119\u015bci). Bardziej zale\u017cy mu na \u0142agodzeniu, koncyliacyjno\u015bci i \u015bwi\u0119tym spokoju. Polityka w stylu, jaki uprawia\u0142 (i czasem jeszcze uprawia…) Clarkson, dzieli czytelnik\u00f3w. I to tak, \u017ce ju\u017c si\u0119 nigdy nad jego tekstami nie spotkaj\u0105 \u2013 wi\u0119c lepiej, je\u015bli terytorium buszowania takiego utalentowanego prowokatora ograniczy si\u0119 do wystawiania cenzurek samochodom… Zreszt\u0105, um\u00f3wmy si\u0119 \u2013 to po prostu rubryka satyryczna, na po\u0142y b\u0142aze\u0144ska, od kt\u00f3rej czytelnicy oczekuj\u0105 ostrych sformu\u0142owa\u0144, \u015bmiesznych, wymy\u015blnych metafor, j\u0119zyka brutalnego i populistycznego pospo\u0142u ze snobistyczn\u0105 gadk\u0105 eto\u0144czyk\u00f3w na torze w Ascot lub na trybunach Wimbledonu nad pucharkiem truskawek w \u015bmietance i kieliszkiem \u201ewdowy klikot\u201d. Czytelnicy lubi\u0105, gdy kto\u015b znany ruga publicznie innych w ich ulubionej gazecie (nawet gdy czasem odnajd\u0105 si\u0119 w\u015br\u00f3d zruganych). Z nim si\u0119 uto\u017csamiaj\u0105 \u2013 nie z tymi wyszydzonymi. Jedynie producenci, importerzy i sprzedawcy samochod\u00f3w mogliby mie\u0107 co\u015b przeciw. Mogliby, ale nie maj\u0105 \u2013 maj\u0105 faceta wkalkulowanego w koszty…<\/p>\n

Zreszt\u0105, um\u00f3wmy si\u0119 po raz drugi \u2013 kto dzi\u015b podejmuje decyzj\u0119 o kupnie samochodu pod wp\u0142ywem gazetowych recenzji? No kto? S\u0142usznie podejrzewacie, \u017ce nikt. Decyduj\u0105 dwa algorytmy, w zasadzie niewykluczaj\u0105ce si\u0119. Pierwszy jest towarzyski: nigdy, przenigdy nie kupujesz samochodu gorszego ni\u017c pojazdy s\u0105siad\u00f3w wok\u00f3\u0142, a nawet przyjaci\u00f3\u0142 \u2013 zreszt\u0105 sam wiesz, dlaczego. Od wsp\u00f3\u0142czucia gorszy jest tylko syfilis przywleczony z Bangkoku… Ale gdy mo\u017cesz wszystkim dooko\u0142a przydzwoni\u0107 po oczach jakim\u015b ekstrawaganckim w\u00f3zkiem na kredyt \u2013 robisz to bez zawahania! Drugi algorytm ma bardziej formalny charakter \u2013 przed podj\u0119ciem decyzji obejrzyj dok\u0142adnie parking firmowy i nie zaskocz \u017cadnego z szef\u00f3w (na dowolnym szczeblu hierarchii) zakupem lepszym ni\u017c jego bryka. To twoje by\u0107 albo nie by\u0107, to po prostu kwestia instynktu samozachowawczego. Pami\u0119tam opowie\u015b\u0107 kumpla \u2013 lekarza w klinice uniwersyteckiej gdzie\u015b w Zag\u0142\u0119biu Ruhry, kt\u00f3ry dziesi\u0119\u0107 lat uje\u017cd\u017ca\u0142 starutkie volvo z drugiej r\u0119ki, bo jego szef mia\u0142 s\u0142abo\u015b\u0107 do wykwintnego, acz przechodzonego merca; dopiero gdy profesor poszed\u0142 na emerytur\u0119, parking zakwit\u0142 dziewi\u0119\u0107setjedenastkami, pojawi\u0142o si\u0119 kanarkowe lambo, a nawet bentley mulsanne (nabytek nowego ordynatora, kt\u00f3ry wysoko i mi\u0142osiernie zawiesi\u0142 poprzeczk\u0119 swemu personelowi…).<\/p>\n

Czy do tego potrzebny jest Clarkson? Um\u00f3wmy si\u0119 po raz trzeci, \u017ce nie… Wyobra\u017a sobie, \u017ce masz do dyspozycji jakie\u015b dwana\u015bcie circa tysi\u0119cy funciak\u00f3w, lubisz kolor z\u0142oty i dochodzisz do wniosku, \u017ce mo\u017ce dacia \u2013 dajmy na to duster. A tu ci taki Clarkson pisze, \u017ce jednak nie \u2013 chocia\u017c nie \u015bmierdzi. I \u017ce on wola\u0142by za te pieni\u0105dze co\u015b z drugiej r\u0119ki \u2013 nawet gdy w kokpicie unosi si\u0119 aura olfaktoryjna wytworzona podczas intensywnego u\u017cytkowania przez pierwszego w\u0142a\u015bciciela (a mo\u017ce kilku?), a \u015blady niekonwencjonalnej eksploatacji nie daj\u0105 si\u0119 usun\u0105\u0107 z tapicerki, podsufitki i dywanik\u00f3w. No c\u00f3\u017c \u2013 je\u015bli nie lubicie smrodu, za te pieni\u0105dze przewarto\u015bciujecie styl \u017cycia: kupicie wypasiony rower, miesi\u0119czny na autobus i aplikacj\u0119 Ubera.<\/p>\n

W tej sytuacji \u2013 po co komu samoch\u00f3d? Recenzenci motoryzacyjni, a w ich gronie i rozchichotany Clarkson, wiedz\u0105: samoch\u00f3d to w\u0142a\u015bnie im jest potrzebny \u2013 du\u017cym ch\u0142opcom z zasobnymi portfelami, kt\u00f3rzy czerpi\u0105 satysfakcj\u0119 z samej jazdy, kt\u00f3rym skoki na pe\u0142nym gazie po tych nonsensownych progach zwalniaj\u0105cych czy drifty bokiem po zakr\u0119tach dostarczaj\u0105 orgazm\u00f3w lepszych ni\u017c da\u0142by seks z Monik\u0105 Bellucci ewentualnie Charlize Theron… Lambo czy bugatti to jak okaza\u0142y fiut, kt\u00f3ry ka\u017cdy z nich chcia\u0142by mie\u0107 \u2013 ale go nie kupi, a lambo naby\u0107 mo\u017ce. Wi\u0119c chodzi o satysfakcj\u0119, dreszczyk, adrenalin\u0119, nieustann\u0105 walk\u0119 samc\u00f3w alfa, o dominacj\u0119. A co ma do tego przemieszczanie si\u0119 z punktu A do punktu B? Zapomnijcie… Gdy zale\u017ca\u0142o nam tylko na tym, kupiliby\u015bmy elektryka od Muska, albo flot\u0119 u\u017cywanych multipli (chyba najbrzydszy samoch\u00f3d \u015bwiata) i eksploatowali jedn\u0105 po drugiej a\u017c do odstawki na szrot.<\/p>\n

A ze wspomnianymi przed chwil\u0105 elektrykami te\u017c jawi si\u0119 ciekawa sprawa… Clarkson za nimi nie przepada, bo nie lubi, gdy ktokolwiek apodyktycznie dyktuje mu, co jest dobre, a co nie. Podobno elektryki, nie wydalaj\u0105c dwutlenku i niczego innego (poza \u0142zami naiwnego w\u0142a\u015bciciela, dr\u017c\u0105cego, czy uda mu si\u0119 dojecha\u0107 na jednym \u0142adowaniu cho\u0107 po\u0142ow\u0119 zasi\u0119gu deklarowanego przez producenta), spowalniaj\u0105 proces topnienia lod\u00f3w Arktyki i pozwalaj\u0105 d\u0142u\u017cej \u017cy\u0107 pog\u0142owiu bia\u0142ych nied\u017awiedzi. Pewnie to prawda \u2013 ale po\u0142owiczna lub zgo\u0142a g\u00f3wnoprawda. Czy kto\u015b kiedy\u015b zastanowi\u0142 si\u0119 z kartk\u0105 i o\u0142\u00f3wkiem, ile potrzeba dodatkowo wyprodukowa\u0107 (i z czego \u2013 bo przecie\u017c nie z w\u0119gla, ani ze spopielania wierzby energetycznej czy z tzw. fotowoltaiki…) energii i rozes\u0142a\u0107 do setek tysi\u0119cy gniazdek \u0142adowarek w ca\u0142ym kraju, by poruszy\u0107 milion zapowiadanych samochod\u00f3w elektrycznych? A to tylko jeden z podstawowych problem\u00f3w techniczno-ekonomicznych nowego nap\u0119du. A produkcja tzw. baterii \u2013 jak, z czego i gdzie? I za ile? Zaiste \u2013 elektryfikacja motoryzacji to jaka\u015b bajka o \u017celaznym wilku \u2013 pe\u0142na zasadzek, zagwozdek, intelektualnych pu\u0142apek, ekonomicznych bezece\u0144stw i in\u017cynierskiej szarlatanerii. Bo przecie\u017c to b\u0119dzie nowa produkcja, nie zamiast czego\u015b; rezygnacja z wytwarzania paliw p\u0142ynnych uwolni tylko niewielk\u0105 rezerw\u0119 energii elektrycznej na nowe cele.<\/p>\n

Ale nie w tym rzecz. Teraz wyobra\u017acie sobie m\u0119ki recenzowania pojazd\u00f3w elektrycznych \u2013 kto\u015b taki jak Clarkson pr\u0119dzej paln\u0105\u0142by sobie w \u0142eb – nawet na tylnej kanapie dustera… Czy kto\u015b, dla kogo sensem istnienia samochodu jest d\u017awi\u0119k wydobywaj\u0105cy si\u0119 z turbodo\u0142adowanego silniczka fa\u0142-\u00f3semki w Porsche Panamera, potrafi\u0142by r\u00f3wnie pi\u0119knie prze\u017cy\u0107 i opisa\u0107 pi\u0119\u0107dziesi\u0105t odcieni niczego, czyli ciszy startuj\u0105cego i przyspieszaj\u0105cego elektryka? Naprawd\u0119 potrafi\u0142by si\u0119 tym cieszy\u0107? Stop kidding<\/em> \u2013 nie b\u0105d\u017amy a\u017c tak okrutni… Tak, tak \u2013 samoch\u00f3d to nie trywialny \u015brodek transportu. To rado\u015b\u0107 \u017cycia, przyjaciel, obiekt adoracji, nak\u0142adka wzd\u0142u\u017cna na fiuta (lub wibrator \u2013 to zale\u017cy od p\u0142ci…). Wszelkie pr\u00f3by odarcia go z tych szat s\u0105 skazane na niepowodzenie \u2013 przynajmniej dop\u00f3ty, dop\u00f3ki pisze Clarkson…<\/p>\n

Potraktujcie zatem motoryzacyjne felietony Clarksona jako rubryk\u0119 satyryczn\u0105 rozbrykanego satyra \u2013 pisan\u0105 dla rozr\u00f3by, czytan\u0105 dla rozrywki. Przecie\u017c z wi\u0119kszo\u015bci\u0105 recenzowanych marek i tak si\u0119 nie spotkacie w realu. Chyba \u017ce kiedy\u015b w snobistycznym komisie \u2013 ale wtedy liczcie si\u0119 z tym, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 literek w takich dumnych napisach jak Lamborghini Huracan LP 610-4, Alfa Romeo Giulia Quadrifoglio Verde czy Ferrari GTC4Lusso i tak dawno poodpada\u0142a na wszystkich szosach Europy \u2013 a nasi po\u017cal si\u0119 Bo\u017ce celebryci zbieraj\u0105 swymi ekscytuj\u0105cymi \u201ezakupami\u201d okruszki po \u015bniadaniach mistrz\u00f3w… A ty, dinozaurze Jeremiaszu, b\u0105d\u017a zdr\u00f3w. I do nast\u0119pnego spotkania…<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(11 12 2020)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jeremy Clarkson Naprawd\u0119? Prze\u0142o\u017cyli Bo\u017cena J\u00f3\u017awiak, Micha\u0142 J\u00f3\u017awiak, Micha\u0142 Str\u0105kow Wydawnictwo Insignis, Krak\u00f3w 2020 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Tako rzecze bia\u0142y mi\u015b: po co komu samoch\u00f3d? Jestem zawiedziony… Oto wydawcy kolejnego tomu felieton\u00f3w Clarksona powr\u00f3cili (zapewne w porozumieniu z autorem) do starego konceptu recenzowania samochod\u00f3w. W tym nowym tomie zmie\u015bci\u0142o si\u0119 130 gazetowych felieton\u00f3w (ufam wydawcy; kt\u00f3\u017cby je tam liczy\u0142, zw\u0142aszcza \u017ce podobne jeden do drugiego jak krople wody) z \u201eSunday Timesa\u201d od stycznia 2015 do grudnia 2018 roku. Zatytu\u0142owane s\u0105 wszystkie w rozwlek\u0142ym ironiczno-wrednym, metaforycznym clarksonowskim stylu, ale ka\u017cdy sygnowany jest pe\u0142n\u0105 nazw\u0105 recenzowanego w nim egzemplarza pojazdu mechanicznego. Zreszt\u0105 s\u0142owo \u201erecenzja\u201d to w przypadku Clarksona poj\u0119cie osobliwe oraz umowne. O wi\u0119kszej lub mniejszej dozie dos\u0142owno\u015bci, wszelako bez przesady. Recenzje te, aczkolwiek motoryzacyjnemu i dziennikarskiemu profesjonalizmowi ich autora niczego zgo\u0142a zarzuci\u0107 nie mo\u017cna, to raczej do\u015b\u0107 swobodne wariacje clarksonowskie, pe\u0142ne dygresji (a czasem kompletnych odlot\u00f3w…), idiosynkrazji i natr\u0119ctw, uprzedze\u0144 i wycieczek osobistych (jego kumple z \u201eTop Gear\u201d \u2013 James May i Richard Hammond \u2013 za cierpliwe znoszenie chamskich wybryk\u00f3w i niewybrednych szar\u017c Clarksona maj\u0105 pewnie procent z zysk\u00f3w; taka marketingowa ustawka…). Wygl\u0105da na to, \u017ce Clarkson ma p\u0142acone za skrajny subiektywizm, za kontrowersyjne, niespecjalnie sprawiedliwe opinie na kraw\u0119dzi…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2415,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[24],"tags":[63],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2413"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2413"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2413\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3087,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2413\/revisions\/3087"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2415"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2413"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2413"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2413"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}