{"id":2390,"date":"2020-11-30T18:08:29","date_gmt":"2020-11-30T17:08:29","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=2390"},"modified":"2021-12-08T01:47:33","modified_gmt":"2021-12-08T00:47:33","slug":"droga-pani-bird","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2020\/11\/30\/droga-pani-bird\/","title":{"rendered":"Droga pani Bird"},"content":{"rendered":"\n

AJ Pearce\u00a0<\/strong><\/h4>\n

\"\"<\/h4>\n


Droga pani Bird <\/strong>
Prze\u0142o\u017cy\u0142a Katarzyna Makaruk <\/strong>
Wydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 2020<\/strong><\/h4>\n

Rekomendacja: 4\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Rewolucja panny Emmeline pod bombami<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

No, no \u2013 bez przesady z t\u0105 rewolucj\u0105! Nie ma tu mowy o \u017cadnej ruchawce spo\u0142eczno-politycznej w celu zdobycia w\u0142adzy, do tego ruchawce silnie bombardowanej przez wra\u017ce eskadry starego re\u017cimu. S\u0142\u00f3wka \u201erewolucja\u201d pozwolili\u015bmy sobie u\u017cy\u0107 w kontek\u015bcie znacznie \u0142agodniejszym ni\u017c gwa\u0142towna zmiana stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych i politycznych, z u\u017cyciem metod zbrojnych i radykalnych, w \u015brodkach niezbyt przebieraj\u0105cych. Idzie mianowicie o rewolucj\u0119 obyczajow\u0105… W zasadzie bezkrwaw\u0105, tyle \u017ce wywracaj\u0105c\u0105 na nice pogl\u0105dy i zasady moralne \u2013 co te\u017c prowadzi\u0142o do ofiar, jeno w warstwie raczej symbolicznej (bez potrzeby organizowania pogrzeb\u00f3w).<\/p>\n

Od chwalebnego ko\u0144ca epoki wiktoria\u0144skiej Wielka Brytania dozna\u0142a kilku powa\u017cnych wstrz\u0105s\u00f3w natury obyczajowej. Ju\u017c wojna \u015bwiatowa (zwana p\u00f3\u017aniej pierwsz\u0105 \u2013 nie bez powodu…) wymusi\u0142a zmiany w traktowaniu kobiet, kt\u00f3re u zaprzesz\u0142ych liderek wiktoria\u0144skiej opinii publicznej wywo\u0142ywa\u0142y spazmy, histerie i gwa\u0142towne reakcje organizmu. Daleko by\u0142o do r\u00f3wnego traktowania obu p\u0142ci (traktowania si\u0119 nawzajem \u2013 powiedzmy otwarcie, bo przecie\u017c nie chodzi\u0142o o r\u00f3wne traktowanie przez kogo\u015b trzeciego, arbitra jakowego\u015b…), ale dosz\u0142o do powa\u017cnych wy\u0142om\u00f3w w wiktoria\u0144skich fortyfikacjach. Potem przysz\u0142a walka o prawa wyborcze kobiet (zr\u00f3wnane z m\u0119skimi dopiero w 1928 roku) i przede wszystkim rewolucyjna w gruncie rzeczy zmiana umeblowania sceny politycznej… Dwubiegunowy uk\u0142ad torys\u00f3w z wigami zosta\u0142 zast\u0105piony przez duet: torysi \u2013 Labour Party (reprezentacja klasy robotniczej, co w konserwatywnej Anglii by\u0142o szokiem o ogromnym zasi\u0119gu spo\u0142ecznym…), za\u015b libera\u0142owie zepchni\u0119ci zostali do roli nieistotnego (no, nie zawsze…) appendixu. W dziedzinie obyczaju sprawi\u0142o to, \u017ce kobiety zyska\u0142y na pewno\u015bci siebie, miarkowanej wszak\u017ce przez wci\u0105\u017c siln\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 ekonomiczn\u0105. Reszty dokona\u0142o ameryka\u0144skie kino, ameryka\u0144ska muzyka taneczna i rosn\u0105ca popularno\u015b\u0107 handlowa francuskiego bia\u0142ego wina (w tym tak\u017ce otrzymywanego z winoro\u015bli metod\u0105 szampa\u0144sk\u0105) oraz wyrob\u00f3w gumowych Reckitt&Colman…<\/p>\n

Gdy w 1939 roku sir Neville Chamberlainowi nie powiod\u0142o si\u0119 wy\u0142ganie Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa i w og\u00f3le ca\u0142ego imperium z wojny (zwanej teraz drug\u0105 \u015bwiatow\u0105…), rewolucja obyczajowa w zasadzie ju\u017c si\u0119 dokona\u0142a. Ale zosta\u0142o jeszcze troch\u0119 do zrobienia dla panny Emmeline Lake, dwudziestotrzyletniej kancelistki w londy\u0144skiej firmie prawniczej oraz ochotniczo dy\u017curnej w centrali alarmowej stra\u017cy po\u017carnej. Panna Emmeline w grudniu 1940 roku \u2013 ju\u017c po Dunkierce i bitwie powietrznej o Angli\u0119 \u2013 uzna\u0142a, \u017ce jej wk\u0142ad w wojenny wysi\u0142ek spo\u0142eczno\u015bci brytyjskich obywateli jest zawstydzaj\u0105co ma\u0142y, wi\u0119c postanowi\u0142a co\u015b zmieni\u0107. Dlatego odpowiedzia\u0142a na og\u0142oszenie szacownej gazety – \u201eLondy\u0144skiej Kroniki Wieczornej\u201d – poszukuj\u0105cej kogo\u015b do pracy w redakcji. Uzna\u0142a, \u017ce to pierwszy krok do spe\u0142nienia marzenia; chcia\u0142a bowiem nade wszystko zosta\u0107 korespondentk\u0105 wojenn\u0105.<\/p>\n

Pope\u0142ni\u0142a b\u0142\u0105d \u2013 dosta\u0142a wprawdzie posad\u0119 u wydawcy \u201eKroniki\u201d, ale w redakcji \u201ePrzyjaci\u00f3\u0142ki Kobiety\u201d – tygodniowego magazynu dla \u201enowoczesnych pa\u0144\u201d, a jej robota polega\u0142a na przepisywaniu list\u00f3w i odpowiedzi do rubryki porad sercowych \u201eHenrietta Bird pomaga\u201d. Katastrofalna pomy\u0142ka… St\u0105d do kariery dziennikarskiej droga raczej niemo\u017cliwa. A sama Henrietta Bird to potw\u00f3r \u2013 odwo\u0142ane z emerytury (ach, ta wojna i k\u0142opoty kadrowe…) wykopalisko z epoki dinozaur\u00f3w o osobliwym kodeksie moralnym i takich\u017ce wyobra\u017ceniach w kwestii przyzwoito\u015bci tudzie\u017c nieprzyzwoito\u015bci…<\/p>\n

Do zada\u0144 panny Lake nale\u017ca\u0142a preselekcja list\u00f3w od czytelniczek. Otrzyma\u0142a od szefowej d\u0142ug\u0105 list\u0119 sytuacji, typowych pyta\u0144 i nawet s\u0142\u00f3w zakazanych. Listy, w kt\u00f3rych pojawia\u0142y si\u0119 prohibity, sz\u0142y do kosza. Na odpowied\u017a poczt\u0105 zwrotn\u0105 albo zgo\u0142a w druku mog\u0142y liczy\u0107 tylko teksty neutralne, bezkonfliktowe \u2013 innymi s\u0142owy: g\u0142upia i og\u0142upiaj\u0105ca paplanina idiotek. Prawdziwe problemy egzystencjalne (wojenne perturbacje w nieustannie i ci\u0119\u017cko bombardowanym Londynie to nie by\u0142 dobry czas dla kobiet) trafia\u0142y do \u015bmieci. Wyj\u0105wszy do\u0142\u0105czone znaczki pocztowe na odpowied\u017a \u2013 te zasila\u0142y fundusze akcji charytatywnych samej pani Bird. Zdezorientowane i zawiedzione czytelniczki odwraca\u0142y si\u0119 od \u201ePrzyjaci\u00f3\u0142ki Kobiety\u201d i nak\u0142ad pikowa\u0142 w d\u00f3\u0142, czego kierownictwo na razie zdawa\u0142o si\u0119 nie zauwa\u017ca\u0107…<\/p>\n

W tej sytuacji Emmeline uzna\u0142a, \u017ce mo\u017ce powinna co\u015b zaradzi\u0107. Po kryjomu rozpocz\u0119\u0142a akcj\u0119 dywersyjn\u0105 wobec moralnej dyktatury pani Bird i na niekt\u00f3re listy sama zacz\u0119\u0142a odpowiada\u0107 w imieniu redakcji, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 nazwiskiem (niezbyt legalnie…) szefowej. Niewiele sama wiedzia\u0142a o \u017cyciu, wi\u0119c jej rady to w zasadzie nie by\u0142y rady w sensie \u015bcis\u0142ym, jeno intuicyjne, przyjacielskie s\u0142owa otuchy. Przewa\u017cnie, cho\u0107 czasem udawa\u0142o si\u0119 jej utrafi\u0107 z dobr\u0105 porad\u0105 (jak dla panny Dolly Wardynski, kt\u00f3ra jednak wysz\u0142a za m\u0105\u017c za polskiego lotnika…). Nieoficjalne biuro panny Lake zacz\u0119\u0142o si\u0119 rozrasta\u0107, a ona sama wpad\u0142a na i\u015bcie szata\u0144ski pomys\u0142, by niekt\u00f3re z list\u00f3w i jej w\u0142asnych odpowiedzi skierowa\u0107 do druku \u2013 poza oficjalnym kana\u0142em obiegu materia\u0142\u00f3w redakcyjnych, bez wiedzy pani Bird. Emmy czu\u0142a si\u0119 bezpieczna, albowiem szefowa nigdy nie czyta\u0142a swej rubryki po wydrukowaniu numeru…<\/p>\n

Ale kiedy\u015b \u2013 raczej pr\u0119dzej ni\u017c p\u00f3\u017aniej \u2013 intryga musia\u0142a si\u0119 wysypa\u0107… Afera zrobi\u0142a si\u0119 wielka \u2013 z gro\u017ceniem policj\u0105, pozwami s\u0105dowymi i trzaskaniem drzwiami \u2013 uda\u0142o si\u0119 j\u0105 utrzyma\u0107 w ryzach tylko z obawy przed skandalem, jaki z upodobaniem upichci\u0142aby konkurencja. A w\u0142a\u015bciciela \u201eKroniki\u201d i \u201ePrzyjaci\u00f3\u0142ki\u201d \u2013 lorda Overtona \u2013 przekona\u0142a informacja od ksi\u0119gowego o dziewi\u0119tnastoprocentowym wzro\u015bcie prenumerat w ci\u0105gu dw\u00f3ch miesi\u0119cy… Panna Emmeline mog\u0142a dalej udziela\u0107 rad (oczywi\u015bcie pod pilnym nadzorem do\u015bwiadcze\u0144szych cz\u0142onk\u00f3w zespo\u0142u redakcyjnego), a lord Overton mia\u0142 dobry pow\u00f3d, by od czasu do czasu wprowadzi\u0107 do organizmu \u0142yczek szkockiej z przedwojennych zapas\u00f3w…<\/p>\n

Moi czytelnicy zapewne pami\u0119taj\u0105, \u017ce raz do roku jako\u015b tak o przed\u015bwi\u0105tecznej porze mam ochot\u0119 (i dobry pow\u00f3d), by zarekomendowa\u0107 co\u015b z tak zwanej literatury romansowej \u2013 o mi\u0142o\u015bci znaczy i towarzysz\u0105cych jej zjawiskach przyrodniczych. Nie bez przyjemno\u015bci \u2013 przyznaj\u0119… Ale do tej pory lektur\u0119 wybiera\u0142em przypadkowo, na chybi\u0142-trafi\u0142 – z kupki usk\u0142adanej z nades\u0142anych przez wydawc\u00f3w romansowych lektur. Tym razem jednak odst\u0105pi\u0142em od tej randomowej gry, zawierzywszy rekomendacji wydawcy, gdy\u017c \u201eDroga pani Bird\u201d – aczkolwiek spe\u0142nia podstawowe wymogi definicji romansu \u2013 jest czym\u015b wi\u0119cej, znacznie wi\u0119cej…<\/p>\n

\u201eDroga pani Bird\u201d to przede wszystkim ho\u0142d z\u0142o\u017cony kobietom wojny. Jak to? Przecie\u017c nie walczy\u0142y? Wojna to wci\u0105\u017c by\u0142a m\u0119ska robota, m\u0119ska przygoda. Na pocz\u0105tku 1941 roku armia brytyjska ju\u017c si\u0119 nieco otrz\u0105sn\u0119\u0142a z chwalebnego dupozbicia w Dunkierce. \u017bo\u0142nierze przede wszystkim wci\u0105\u017c stali na pozycjach przeciwdesantowych nad kana\u0142em i innych fragmentach wybrze\u017ca (inwazja by\u0142a mniej prawdopodobna, ale nikt niczego nie odwo\u0142a\u0142…). Du\u017ce jednostki zasili\u0142y wojska w Afryce (Egipt i kana\u0142 Sueski g\u0142\u00f3wnie), w Gibraltarze i na Malcie,Grecji i wschodniej cz\u0119\u015bci Morza \u015ar\u00f3dziemnego, w Indiach, Birmie i na Malajach. Dziesi\u0105tki tysi\u0119cy marynarzy s\u0142u\u017cy\u0142o na transportowcach w konwojach atlantyckich i w ich eskorcie. Tysi\u0105ce pilot\u00f3w i ich towarzyszy z obs\u0142ugi naziemnej pilnowa\u0142y nieba. Tysi\u0105ce pilnie szkoli\u0142y si\u0119 w szkockich g\u00f3rach. Inne tysi\u0105ce s\u0142u\u017cy\u0142y w stra\u017cach po\u017carnych i jednostkach ratowniczych. Tysi\u0105ce w s\u0142u\u017cbie i pod broni\u0105… No dobrze, ale to faceci \u2013 gdzie kobiety w tym wszystkim?<\/p>\n

Po pierwsze \u2013 zosta\u0142y same. Same, znaczy samotne. Ich m\u0119\u017cowie, ojcowie, bracia, narzeczeni, ch\u0142opcy, przyjaciele, s\u0105siedzi wyszli z dom\u00f3w. Dom\u00f3w, na kt\u00f3re zacz\u0119\u0142y si\u0119 sypa\u0107 bomby… Dom\u00f3w, w kt\u00f3rych trzeba by\u0142o opanowa\u0107 i jako\u015b wychowywa\u0107 dzieci, a do tego codziennie kombinowa\u0107, co do garnka w\u0142o\u017cy\u0107. M\u0142odsze, sprawniejsze fizycznie i na og\u00f3\u0142 bezdzietne posz\u0142y do wojskowych s\u0142u\u017cb pomocniczych; sama c\u00f3rka kr\u00f3la zasuwa\u0142a jako szofer w kolumnie transportowej. Inne zaj\u0119\u0142y opuszczone m\u0119skie stanowiska pracy. Posz\u0142y ochotniczo do szpitali, s\u0142u\u017cb sanitarnych, do \u0142\u0105czno\u015bci. Robi\u0142y wszystko, czego teraz nie robili m\u0119\u017cczy\u017ani. Da\u0142y rad\u0119. Ale mia\u0142y swoje problemy… A pa\u0144stwo mia\u0142o swoje k\u0142opoty i nie zawsze by\u0142o skore do pomagania.<\/p>\n

Roz\u0142\u0105ka na masow\u0105 skal\u0119 to t\u0119sknota na masow\u0105 skal\u0119, strach, niepewno\u015b\u0107, w\u0105tpliwo\u015bci… Samotno\u015b\u0107 podpowiada kiepskie wybory, prowokuje b\u0142\u0119dy, \u017ale lokowane uczucia zast\u0119pcze, pochopne decyzje, zdrady… Deficyty w sferze zwi\u0105zk\u00f3w zwi\u0119kszaj\u0105 popyt na przyja\u017a\u0144, powiernictwo, dobre rady… Dlatego popularne i przed wojn\u0105 k\u0105ciki porad w prasie kobiecej przesterowa\u0142y si\u0119 z kwestii mody i praktycznych regu\u0142 prowadzeniu domu ku doradztwu psychologicznemu, pedagogicznemu, uczuciowemu \u2013 sta\u0142y si\u0119 ostatni\u0105 lini\u0105 obrony przeciw depresjom, zw\u0105tpieniu, szale\u0144stwom i rezygnacji. AJ Pearce z wielkim oddaniem i szacunkiem podkre\u015bli\u0142a ten w\u0142a\u015bnie aspekt swe historyjki \u2013 romansowej na pierwszy rzut oka. Ale nie dajcie si\u0119 zwie\u015b\u0107 pozorom. Romans romansem, lekka, dowcipna formu\u0142a lekk\u0105, dowcipn\u0105 formu\u0142\u0105 \u2013 ale to w istocie literacki pok\u0142on dla tamtego wojennego pokolenia kobiet, kt\u00f3re nie da\u0142y si\u0119 sterroryzowa\u0107 ani z\u0142ama\u0107. No bo komu? Temu koszmarnemu, niewydarzonemu Hitlerkowi? No, dajcie spok\u00f3j! Stop kidding…<\/em><\/p>\n

Zamiast zwyczajowego romansu na \u015bwi\u0119ta polecam \u201eDrog\u0105 pani\u0105 Bird\u201d. Te\u017c si\u0119 wzruszycie… I to jak!<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(30 11 2020)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

AJ Pearce\u00a0 Droga pani Bird Prze\u0142o\u017cy\u0142a Katarzyna Makaruk Wydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 2020 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Rewolucja panny Emmeline pod bombami No, no \u2013 bez przesady z t\u0105 rewolucj\u0105! Nie ma tu mowy o \u017cadnej ruchawce spo\u0142eczno-politycznej w celu zdobycia w\u0142adzy, do tego ruchawce silnie bombardowanej przez wra\u017ce eskadry starego re\u017cimu. S\u0142\u00f3wka \u201erewolucja\u201d pozwolili\u015bmy sobie u\u017cy\u0107 w kontek\u015bcie znacznie \u0142agodniejszym ni\u017c gwa\u0142towna zmiana stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych i politycznych, z u\u017cyciem metod zbrojnych i radykalnych, w \u015brodkach niezbyt przebieraj\u0105cych. Idzie mianowicie o rewolucj\u0119 obyczajow\u0105… W zasadzie bezkrwaw\u0105, tyle \u017ce wywracaj\u0105c\u0105 na nice pogl\u0105dy i zasady moralne \u2013 co te\u017c prowadzi\u0142o do ofiar, jeno w warstwie raczej symbolicznej (bez potrzeby organizowania pogrzeb\u00f3w). Od chwalebnego ko\u0144ca epoki wiktoria\u0144skiej Wielka Brytania dozna\u0142a kilku powa\u017cnych wstrz\u0105s\u00f3w natury obyczajowej. Ju\u017c wojna \u015bwiatowa (zwana p\u00f3\u017aniej pierwsz\u0105 \u2013 nie bez powodu…) wymusi\u0142a zmiany w traktowaniu kobiet, kt\u00f3re u zaprzesz\u0142ych liderek wiktoria\u0144skiej opinii publicznej wywo\u0142ywa\u0142y spazmy, histerie i gwa\u0142towne reakcje organizmu. Daleko by\u0142o do r\u00f3wnego traktowania obu p\u0142ci (traktowania si\u0119 nawzajem \u2013 powiedzmy otwarcie, bo przecie\u017c nie chodzi\u0142o o r\u00f3wne traktowanie przez kogo\u015b trzeciego, arbitra jakowego\u015b…), ale dosz\u0142o do powa\u017cnych wy\u0142om\u00f3w w wiktoria\u0144skich fortyfikacjach. Potem przysz\u0142a walka o prawa wyborcze kobiet (zr\u00f3wnane z m\u0119skimi dopiero w 1928 roku) i…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2392,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[17,15],"tags":[304],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2390"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2390"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2390\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3134,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2390\/revisions\/3134"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2392"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2390"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2390"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}