{"id":2331,"date":"2020-10-30T00:29:57","date_gmt":"2020-10-29T23:29:57","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=2331"},"modified":"2020-12-11T17:56:27","modified_gmt":"2020-12-11T16:56:27","slug":"zycie-bez-konca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2020\/10\/30\/zycie-bez-konca\/","title":{"rendered":"\u017bycie bez ko\u0144ca"},"content":{"rendered":"\n
Frederic Beigbeder\u00a0<\/strong><\/h5>\n

\"\"<\/p>\n


\u017bycie bez ko\u0144ca <\/strong>
Prze\u0142o\u017cy\u0142 Wiktor D\u0142uski <\/strong>
Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2020<\/strong><\/h5>\n

Rekomendacja: 5\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 4\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Za d\u0142ugo biegniesz zygzakiem…<\/u><\/strong><\/span><\/h3>\n

Wi\u0119c tak, my\u015bl\u0119 o \u015bmierci. Niecz\u0119sto, ale my\u015bl\u0119. Wiem, \u017ce czai si\u0119 niedaleko \u2013 raczej bli\u017cej ni\u017c dalej, raczej wcze\u015bniej ni\u017c p\u00f3\u017aniej. Nieub\u0142agane, nieprzekupne s\u0105 bowiem prawa Matki Natury. Jako i pocz\u0105tek, tak i koniec jest faktem. Nie wierz\u0119 w \u017cycie po \u017cyciu, wi\u0119c skupiam si\u0119 na tym, co tu i teraz. Jestem ju\u017c w wieku, gdy my\u015bli si\u0119 \u2013 co te\u017c takiego po sobie zostawisz? Dobra materialne jako\u015b umiem policzy\u0107, lecz pami\u0119\u0107? Tego nie wiem, ale na podstawie ekstrapolacji statystycznej, zliczonej ze znanych mi los\u00f3w pami\u0119ci o ludziach, kt\u00f3rych zna\u0142em, a odeszli przede mn\u0105, mniej wi\u0119cej wiem, czego si\u0119 spodziewa\u0107… Aha, i jeszcze tych kilkaset tekst\u00f3w zostanie tak d\u0142ugo, na ile ja sam op\u0142ac\u0119 lub moi spadkobiercy zdecyduj\u0105 si\u0119 op\u0142aci\u0107 abonament u w\u0142a\u015bciciela serwera czy tam chmury…<\/p>\n

Wi\u0119c nie, jako\u015b si\u0119 tego wszystkiego nie boj\u0119. Wol\u0119 oczywi\u015bcie, by \u201eto wszystko\u201d zdarzy\u0142o si\u0119 jak najp\u00f3\u017aniej \u2013 bo mam co i z kim robi\u0107, nie nudz\u0119 si\u0119 w oczekiwaniu na \u015bmier\u0107. Ale akceptuj\u0119 zawczasu i takie zako\u0144czenie, kt\u00f3rego nawet mog\u0119 nie zauwa\u017cy\u0107 \u2013 statystycznie bowiem kwesti\u0119 ujmuj\u0105c, niekiedy \u201eostateczne rozwi\u0105zania\u201d nadchodz\u0105 nagle i spe\u0142niaj\u0105 si\u0119 bez udzia\u0142u \u015bwiadomo\u015bci. \u015awiadomo\u015bci tego od\u0142\u0105czonego; reszta \u015bwiata, kt\u00f3ra wci\u0105\u017c \u017cyje, doskonale zdaje sobie spraw\u0119 z tego, co si\u0119 sta\u0142o. Niekt\u00f3rzy przyst\u0119puj\u0105 od razu do sprz\u0105tania.<\/p>\n

Wi\u0119c nie mam z tym problemu… Tak sobie teraz my\u015bl\u0119. Ale przecie\u017c nie wyklucz\u0119, \u017ce gdyby przysz\u0142o co do czego, a mia\u0142bym czas na mgnienie refleksji, zbuntowa\u0142bym si\u0119: dlaczego ja? Dlaczego akurat teraz? Ale od rozpaczliwego buntu w chwili ostatecznej daleko do pomys\u0142u, pragnienia obej\u015bcia zasadzki \u015bmierci \u2013 s\u0142owem: do nie\u015bmiertelno\u015bci. Ale taki w\u0142a\u015bnie jest koncept Beigbedera… Ten francuski pisarz i tw\u00f3rca telewizyjny, w drugiej po\u0142owie \u017cycia (jest po pi\u0119\u0107dziesi\u0105tce, wi\u0119c raczej tak…) dozna\u0142 prze\u0142omu w bulwie i doszed\u0142 do wniosku, \u017ce te jeszcze dwadzie\u015bcia par\u0119, g\u00f3ra trzydzie\u015bci lat pobytu na tym \u015bwiecie, kt\u00f3re gwarantuje mu statystyka (je\u015bli b\u0119dzie si\u0119 trzyma\u0142 \u015bredniego, zdrowego modelu egzystencji, u\u015brednionych obyczaj\u00f3w i odrzuci ekstremalne wyg\u0142upy) \u2013 to dla niego za ma\u0142o. By zrealizowa\u0107 sw\u00f3j plan, potrzebuje \u017cy\u0107 d\u0142ugo d\u0142u\u017cej, ni\u017c czas, na kt\u00f3ry \u0142askawie godz\u0105 si\u0119 biologia pospo\u0142u ze statystyk\u0105, medycyn\u0105 i powszechnym systemem ubezpiecze\u0144. A poza tym obieca\u0142 swej dziesi\u0119cioletniej c\u00f3rce Romy, \u017ce nie umr\u0105 \u2013 ona i on. Po prostu. To teraz obietnicy trzeba dotrzyma\u0107.<\/p>\n

Fr\u00e9<\/span>d\u00e9<\/span>ric Beigbeder – pisarz i tw\u00f3rca telewizyjny; do\u015b\u0107 osobliwy, jak na europejskie standardy poprawno\u015bci (jego g\u0142\u00f3wny program, to emitowane na kt\u00f3rej\u015b z platform internetowych talk-show, w kt\u00f3rym go\u015bcie i sam prowadz\u0105cy \u2013 on\u017ce Beigbeder \u2013 \u0142ykaj\u0105 przed rozpocz\u0119ciem emisji \u015brodki psychoaktywne, wybrane losowo, a potem wszystko, w tym tak\u017ce pr\u00f3ba zbornej rozmowy, leci na \u017cywio\u0142; ma to miliony subskrybent\u00f3w, tysi\u0105ce lajk\u00f3w na dob\u0119, wysokop\u0142atne reklamy…) – zabra\u0142 si\u0119 do roboty. Obliczy\u0142, \u017ce ma do\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w na zrealizowanie planu badawczego, zwolni\u0142 si\u0119 ze swojej telewizji i zacz\u0105\u0142 intensywnie wizytowa\u0107 uczonych i o\u015brodki naukowe, zajmuj\u0105ce si\u0119 badaniami genetycznymi, modyfikacjami genetycznymi, terapiami genowymi. Zacz\u0105\u0142 nawiedza\u0107 kliniki i o\u015brodki paramedyczne, oferuj\u0105ce medytacje transcendentalne, odnow\u0119, odm\u0142adzanie, kompleksowe naprawy organ\u00f3w i ca\u0142ego cia\u0142a, kuracje odchudzaj\u0105co-oczyszczaj\u0105ce, regeneracj\u0119 kom\u00f3rek, totalne karmienie zmodyfikowanym genetycznie \u017carciem, szarlata\u0144skie zabiegi z krwi\u0105 w roli g\u0142\u00f3wnej (wampiryczna wymiana na m\u0142odsz\u0105 krew, genetyczne modyfikacje osocza, na\u015bwietlania), bada\u0142 mo\u017cliwo\u015bci transplantologii, chcia\u0142 nawet przepisa\u0107 zawarto\u015b\u0107 swego m\u00f3zgu na pendrive’a…<\/p>\n

Oszcz\u0119d\u017amy sobie drastycznych, futurologicznych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w; nie balansujmy po kraw\u0119dziach i manowcach obszar\u00f3w obj\u0119tych ludzkim pomy\u015blunkiem. W szczeg\u00f3lno\u015bci za\u015b nie zbaczajmy na terytoria b\u0119d\u0105ce zwykle domen\u0105 teologii \u2013 \u017ce niby oto cz\u0142owiek bawi si\u0119 w Boga, uzurpuje sobie boskie uprawnienia stworzyciela. Nie o to chodzi. Wiara i nauka to dwa odmienne porz\u0105dki. Tak\u017ce intelektualne. Emocje to nie logika, dylematy zawierzenia istocie wy\u017cszej to nie prawa przyrody. Problem Beigbedera nie polega na uzurpacji stworzycielskich atrybut\u00f3w Matki Natury czy jakiejkolwiek innej mocy nadrz\u0119dnej, transcendentalnej \u2013 problem Beigbedera sprowadza si\u0119 do pr\u00f3by wyzyskania na sw\u00f3j prywatny, egoistyczny i narcystyczny u\u017cytek tej cz\u0119\u015bci dorobku ludzkiej wiedzy, kt\u00f3ra pozwoli\u0142aby skokowo przed\u0142u\u017cy\u0107 \u017cycie, nie troch\u0119 ponad \u015bredni\u0105, ale o rz\u0105d wielko\u015bci na pocz\u0105tek, powiedzmy. \u015amia\u0142y to eksces, nawet je\u015bli za\u0142o\u017cymy, \u017ce w ca\u0142o\u015bci jest prowokacj\u0105, maj\u0105c\u0105 obna\u017cy\u0107: a) nieetyczne, wykraczaj\u0105ce poza ludzk\u0105 przyzwoito\u015b\u0107, projekty niekt\u00f3rych tzw. uczonych dotycz\u0105ce mo\u017cno\u015bci skomercjalizowania rezultat\u00f3w bada\u0144 nad kondycj\u0105 ludzkiej pow\u0142oki doczesnej (wraz z zawarto\u015bci\u0105), b) \u015bwiadom\u0105, umy\u015bln\u0105 oraz nie\u015bwiadom\u0105 szarlataneri\u0119, c) prawnie niedozwolone manipulacje eugeniczne…<\/p>\n

Beigbeder \u2013 zdemoralizowany swymi pozornymi (aczkolwiek przeliczalnymi na bie\u017c\u0105co na tward\u0105 walut\u0119) medialnymi sukcesami megaloman \u2013 zapragn\u0105\u0142 wykona\u0107 numer stulecia, b\u0105d\u017a przynajmniej uprawdopodobni\u0107, \u017ce go wykonuje. A mo\u017ce tylko przekonuj\u0105co udawa\u0107… W ka\u017cdym razie postanowi\u0142, \u017ce zafunduje sobie (i swoim bliskim te\u017c) nie mniej ni wi\u0119cej, tylko nie\u015bmiertelno\u015b\u0107. A ca\u0142y proces dochodzenia do takowej pi\u0119knie opisze i bestsellerowo wyda u Grasseta czy tam Gallimarda albo nawet u Flammariona lub Hachette’a b\u0105d\u017a u Plona. Z chwa\u0142\u0105, s\u0142aw\u0105 i kas\u0105 naturalnie… Trudno\u015bci wi\u0119kszych by\u0107 nie powinno \u2013 przecie\u017c biotechnika tak pi\u0119knie i szybko si\u0119 rozwija. No i paru uczonych \u015bwiatowej klasy, pukaj\u0105cych do wr\u00f3t Komitetu Noblowskiego, da si\u0119 nam\u00f3wi\u0107 na wywiady niechybnie \u2013 w ko\u0144cu maj\u0105 parcie na szk\u0142o, na celebryckie szybkie numerki. Ka\u017cdy ma.<\/p>\n

Beigbeder nie by\u0142by sob\u0105, gdyby w tym celu nie wymy\u015bli\u0142 nawet specjalnego gatunku literatury. On uzna\u0142, \u017ce czytelnika nie interesuje, czy ma do czynienia z faktami czy z dobrze obmy\u015blon\u0105 fikcyjn\u0105 fabu\u0142k\u0105. Bo w literaturze liczy si\u0119 zabawa \u2013 dobra zabawa. A prawda? No dajcie spok\u00f3j, kog\u00f3\u017c ona obchodzi? Dzi\u015b sukces literacki gwarantuje dokudrama \u2013 fikcja zdokumentalizowana albo dokument fabularyzowany. On to nazwa\u0142 \u201efakcj\u0105\u201d. Jak zwa\u0142, tak zwa\u0142 \u2013 do\u015b\u0107, \u017ce ta formu\u0142a lekko, niezobowi\u0105zuj\u0105co i w gruncie rzeczy umownie traktuje kwesti\u0119 zgodno\u015bci z rzeczywisto\u015bci\u0105. Za czym idzie regu\u0142a nieoznaczania, co jest dokumentem, co fikcj\u0105. W rezultacie Beigbeder pisze o… Beigbederze; niby relacja to reporterska, ale z przymru\u017ceniem oka \u2013 sam sobie czytelniku os\u0105d\u017a, co prawd\u0105, co zmy\u015bleniem. S\u0105 spl\u0105tane tropy, oczywiste i nieoczywiste aluzje literackie, mocno lub tylko z grubsza zaszyfrowane wskaz\u00f3wki do odczytania kod\u00f3w, szyfr\u00f3w kulturowych.<\/p>\n

Beigbeder mia\u0142 z czego wybiera\u0107. Zagadka (wapros \u2013 jak mawiaj\u0105 od Kr\u00f3lewca po Czukotk\u0119) nie\u015bmiertelno\u015bci k\u0142opocze ludzko\u015b\u0107 od chwili, gdy takowa zacz\u0119\u0142a my\u015ble\u0107 i nauczy\u0142a si\u0119 my\u015bl t\u0119 gromadzi\u0107 \u2013 na pocz\u0105tek w mitach przekazywanych ustnie… Najstarszy utw\u00f3r literacki, sumeryjski \u201eEpos o Gilgameszu\u201d, nie jest niczym innym, jak rozwa\u017caniem dylemat\u00f3w nie\u015bmiertelno\u015bci, fenomenu \u015bmierci, zmartwychwstania i \u017cycia wiecznego. (Zwracam przy okazji uwag\u0119, \u017ce jedna z g\u0142\u00f3wnych protagonistek \u201ew\u0119dr\u00f3wki dusz\u201d Beigbedera \u2013 paryska przenikliwa psychoanalityczka \u2013 nazywa si\u0119 Enkidu…). A stary Faust, a Dorian Gray wiecznie m\u0142ody, Dracula i legiony bohater\u00f3w literatury wampirycznej albo siostrzenica naszego kr\u00f3la Stefana \u2013 niejaka Erzs\u00e9<\/span>bet B\u00e1<\/span>thory? Wszak to dylemat nie\u015bmiertelno\u015bci w czystej postaci… A w sensie \u015bcis\u0142ym rzecz ujmuj\u0105c: niemo\u017cno\u015bci nie\u015bmiertelno\u015bci.<\/p>\n

Beigbeder sw\u0105 narracj\u0119 prowadzi mocno, nie szcz\u0119dz\u0105c drastycznych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, czarnego humoru (przeczytajcie epizod o pobycie w luksusowej austriackiej klinice detoksu og\u00f3lnego i totalnego w Karyntii, w wiosce Maria W\u00f6<\/span>rth; to groteskowy persyfla\u017c w stanie czystym…) oraz element\u00f3w grozy science fiction (ca\u0142y w\u0105tek Peppera \u2013 japo\u0144skiego robota do towarzystwa \u2013 ma co\u015b z Lema i \u201eGwiezdnych wojen\u201d). Ale narracja ta doznaje trwa\u0142ego uszczerbku \u2013 rzek\u0142bym: za\u0142amuje si\u0119. Jak bokser po celnym nokaucie flaczeje i traci kontakt z rzeczywisto\u015bci\u0105, tak Beigbeder w chwili szczytowej euforii, gdy zaw\u0142adn\u0119\u0142o nim my\u015blenie tunelowe tylko o swej idee fixe, dostaje mocnego kopa w podbrzusze i genitalia – i to od najbli\u017cszej mu osoby, sprowokowanej do czynu ostatecznego. Wystarczy\u0142o zapyta\u0107, co te\u017c takiego osobliwego zamierza robi\u0107 Beigbeder ze sw\u0105 nie\u015bmiertelno\u015bci\u0105 \u2013 w samotno\u015bci, wyci\u0119ty ze swojego \u015bwiata, pozbawiony rodziny, trwa\u0142ych punkt\u00f3w odniesienia, marker\u00f3w nawigacyjnych… Czy za ca\u0142y program mog\u0142oby wystarczy\u0107 faustowskie zdyszane dupczenie coraz m\u0142odszych Ma\u0142gorzatek?<\/p>\n

Beigbeder zerwa\u0142 kontrakt z samym sob\u0105 pod wp\u0142ywem tego pytania. Pokapowa\u0142 si\u0119, \u017ce ten bieg zygzakiem, by nie da\u0107 si\u0119 trafi\u0107, to w istocie ucieczka od odpowiedzialno\u015bci. M\u0119\u017cczyzna z dorobkiem tak nie post\u0119puje. Jego przeznaczeniem jest kocha\u0107, ale przecie\u017c niekoniecznie tylko samego siebie… Zorientowa\u0142 si\u0119 w ostatniej chwili, gdy jeszcze mia\u0142 gdzie l\u0105dowa\u0107. Dlatego przeczytajcie \u201e\u017bycie bez ko\u0144ca\u201d, ale nie przywi\u0105zujcie si\u0119 do ani jednej my\u015bli autora \u2013 mo\u017ce wyj\u0105wszy jedn\u0105: nie b\u00f3j si\u0119 \u017cy\u0107, to nie b\u0119dziesz si\u0119 ba\u0142 umrze\u0107…<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(29 10 2020)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Frederic Beigbeder\u00a0 \u017bycie bez ko\u0144ca Prze\u0142o\u017cy\u0142 Wiktor D\u0142uski Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2020 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 4\/5 Za d\u0142ugo biegniesz zygzakiem… Wi\u0119c tak, my\u015bl\u0119 o \u015bmierci. Niecz\u0119sto, ale my\u015bl\u0119. Wiem, \u017ce czai si\u0119 niedaleko \u2013 raczej bli\u017cej ni\u017c dalej, raczej wcze\u015bniej ni\u017c p\u00f3\u017aniej. Nieub\u0142agane, nieprzekupne s\u0105 bowiem prawa Matki Natury. Jako i pocz\u0105tek, tak i koniec jest faktem. Nie wierz\u0119 w \u017cycie po \u017cyciu, wi\u0119c skupiam si\u0119 na tym, co tu i teraz. Jestem ju\u017c w wieku, gdy my\u015bli si\u0119 \u2013 co te\u017c takiego po sobie zostawisz? Dobra materialne jako\u015b umiem policzy\u0107, lecz pami\u0119\u0107? Tego nie wiem, ale na podstawie ekstrapolacji statystycznej, zliczonej ze znanych mi los\u00f3w pami\u0119ci o ludziach, kt\u00f3rych zna\u0142em, a odeszli przede mn\u0105, mniej wi\u0119cej wiem, czego si\u0119 spodziewa\u0107… Aha, i jeszcze tych kilkaset tekst\u00f3w zostanie tak d\u0142ugo, na ile ja sam op\u0142ac\u0119 lub moi spadkobiercy zdecyduj\u0105 si\u0119 op\u0142aci\u0107 abonament u w\u0142a\u015bciciela serwera czy tam chmury… Wi\u0119c nie, jako\u015b si\u0119 tego wszystkiego nie boj\u0119. Wol\u0119 oczywi\u015bcie, by \u201eto wszystko\u201d zdarzy\u0142o si\u0119 jak najp\u00f3\u017aniej \u2013 bo mam co i z kim robi\u0107, nie nudz\u0119 si\u0119 w oczekiwaniu na \u015bmier\u0107. Ale akceptuj\u0119 zawczasu i takie zako\u0144czenie, kt\u00f3rego nawet mog\u0119 nie zauwa\u017cy\u0107 \u2013 statystycznie bowiem kwesti\u0119 ujmuj\u0105c, niekiedy…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2333,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[17],"tags":[299],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2331"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2331"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2331\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2412,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2331\/revisions\/2412"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2331"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2331"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2331"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}