{"id":2300,"date":"2020-10-16T01:28:10","date_gmt":"2020-10-15T23:28:10","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=2300"},"modified":"2023-03-30T17:23:53","modified_gmt":"2023-03-30T15:23:53","slug":"nareszcie-w-dudapeszcie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2020\/10\/16\/nareszcie-w-dudapeszcie\/","title":{"rendered":"Nareszcie w Dudapeszcie"},"content":{"rendered":"\n

Krzysztof i Aleksander
<\/strong>Daukszewiczowie\u00a0<\/strong><\/h3>\n

\"\"<\/h3>\n

\u00a0<\/h3>\n

Nareszcie w Dudapeszcie<\/strong><\/h3>\n

Wydawnictwo Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka,
Warszawa 2020<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 4\/7
<\/strong>Ocena ok\u0142adki: 4\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Przemy\u015bl i Wrzeszcz<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

Jak si\u0119 ma taki talent i genialny s\u0142uch (tzw. s\u0142uch obywatelski), to oczywi\u015bcie i bezwarunkowo zostaje si\u0119 satyrykiem. A przeznaczenie ju\u017c o to zadba, by po w\u0142a\u015bciwej stronie, czyli po naszej (tymczasowo opozycyjnej, ale to si\u0119 zmieni…). Jak wygramy. Kiedy\u015b… Ale czy wtedy nasz satyryk pozostanie po naszej stronie i zacznie szydzi\u0107 z debiutuj\u0105cych przegryw\u00f3w, czy mu wewn\u0119trzna busola ka\u017ce si\u0119 obr\u00f3ci\u0107 na ich stron\u0119 i nam dopieprza\u0107? Nie wiem, nie wiem \u2013 wola\u0142bym, \u017ceby nie. Ale to i tak dylemat czysto teoretyczny, albowiem nie zanosi si\u0119, by\u015bmy wygrali wybory w daj\u0105cej si\u0119 przewidzie\u0107 przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

W ka\u017cdym razie satyryk Daukszewicz Krzysztof jest po naszej stronie. A jeszcze tym razem dodatkowo wci\u0105gn\u0105\u0142 w ten proceder syna Aleksandra. No i pi\u0119knie \u2013 teraz jest ich dw\u00f3ch… Wzmocnienie nie oznacza \u017cadn\u0105 miar\u0105, \u017ce pan Krzysztof s\u0142abuje, \u017ce potrzebuje wsparcia. Nic z tych rzeczy \u2013 to po prostu rodzaj sta\u017cu, szkolenia przywarsztatowego.<\/p>\n

Warsztat satyryka – je\u015bli spojrze\u0107 na zagadnienie z punktu widzenia samej konstrukcji, mechanizmu dzia\u0142ania \u2013 nadzwyczajnie skomplikowany nie jest. Sk\u0142ada si\u0119 z trzech cz\u0142on\u00f3w. Pierwszy to optyczno-akustyczne postrzeganie \u015bwiata (wspierane przez pozosta\u0142e zmys\u0142y w nieco mniejszej skali, ale w\u0119ch \u2013 czasem tylko symboliczny – odgrywa w tym procesie specyficzn\u0105 rol\u0119…). Zawodowy satyryk przy pomocy zmys\u0142\u00f3w nieustannie penetruje otoczenie bli\u017csze i okolice dalsze, w poszukiwaniu surowca do profesjonalnej obr\u00f3bki \u015bmiechem; to dzia\u0142a jak kr\u0119c\u0105cy si\u0119 w k\u00f3\u0142ko radar… Wychwytuje, robi wst\u0119pn\u0105 selekcj\u0119 (czyli oddziela \u015bmieszne od nie\u015bmiesznego) i to \u015bmieszne zapisuje w zasobach do wykorzystania. Musi to robi\u0107 szybko i bezb\u0142\u0119dnie, bo nat\u0142ok zdarze\u0144 i okoliczno\u015bci zmusza, by oddziela\u0107 przydatne \u015bmieszne od zb\u0119dnego nie\u015bmiesznego w tempie w\u0142a\u015bciwym dla pracy sekserki w zak\u0142adach drobiarskich, oddzielaj\u0105cej na ta\u015bmie z wyklutymi dopiero co kurczaczkami-jednodni\u00f3wkami przydatne kurki od zb\u0119dnych kogucik\u00f3w. W\u0142a\u015bnie: \u201eoddziela\u0107\u201d to s\u0142owo-klucz. Selekcja ma dwa etapy. Pierwszy ju\u017c opisa\u0142em, a drugi to wy\u0142owienie z zasobu \u015bmiesznych zdarze\u0144, epizod\u00f3w, cytat\u00f3w tego naj\u015bmieszniejszego, najbardziej obiecuj\u0105cego. I to jest istota uprawiania satyry… Bo czy tego si\u0119 mo\u017cna nauczy\u0107? Nie. Nawet ojciec syna nie nauczy przy warsztacie. Bo to kwestia talentu jest, a talent \u2013 zdecydowanie niewyuczalny. Ale mo\u017ce dziedziczny? Tak jest \u2013 geny maj\u0105 tu co\u015b do gadania i czasem, przy odpowiedniej konfiguracji chromosomalnej, dochodzi do przeniesienia talentu z ojca na syna (w innych wariantach zreszt\u0105 te\u017c). W przypadku pan\u00f3w Daukszewicz\u00f3w proces ten obserwujemy in statu nascendi<\/i>, a mo\u017ce nawet in progress<\/i>. Zawsze\u0107 to mi\u0142o, gdy niedaleko pada jab\u0142ko od jab\u0142oni.<\/p>\n

Drugi cz\u0142on warsztatu satyryka to samo pisanie. Te\u017c niewyuczalne \u2013 to trzeba umie\u0107. Nie da si\u0119 przyuczy\u0107 do \u015bmiesznego pisania \u2013 co najwy\u017cej mo\u017cna wskaza\u0107 b\u0142\u0119dy (w\u0119\u017cykiem…), uniemo\u017cliwiaj\u0105ce prawid\u0142ow\u0105 percepcj\u0119 dowcipu. Ale zapisywa\u0107 linijka po linijce? Nie. W zasadzie zbyt intensywne nauczanie \u015bmiesznego (zreszt\u0105 jakiegokolwiek…), kreatywnego pisania mo\u017ce doprowadzi\u0107 do schorzenia, zaburzenia psychiki \u2013 tzw. bardinizmu. Nie wiem, czy pami\u0119tacie \u015bwi\u0119tej pami\u0119ci profesora Aleksandra Bardiniego \u2013 aktora, re\u017cysera, pedagoga i w og\u00f3le guru teatru? On ci to w latach 70. w telewizyjnym Studiu 2 intensywnie naucza\u0142 m\u0142\u00f3d\u017a artystyczn\u0105 (amator\u00f3w i p\u00f3\u0142zawodowc\u00f3w) \u015bpiewania, czyli tzw. piosenki aktorskiej. W rezultacie tych kurs\u00f3w, dobrowolnych przecie\u017c, ca\u0142e pokolenie d\u0142ugie lata \u015bpiewa\u0142o \u201ebardinim\u201d – i wszyscy tak samo… \u015awiadomie rezygnowali z w\u0142asnych, kulawych zazwyczaj, ale autentycznych projekt\u00f3w interpretacyjnych. Bo \u201epiecz\u0105tka\u201d z nazwiskiem profesora dawa\u0142a pewniejszy propusk<\/i> do kariery… W bran\u017cy literackiej mo\u017ce doj\u015b\u0107 do tego samego \u2013 adept zacznie (czasem bez udzia\u0142u cynicznej \u015bwiadomo\u015bci…) pisa\u0107 \u201emistrzem\u201d, by si\u0119 przypodoba\u0107 i unikn\u0105\u0107 po\u0142ajanek…<\/p>\n

Trzeci cz\u0142on warsztatu satyryka zamyka si\u0119 w jednym s\u0142owie: pointa (po spolszczeniu \u2013 puenta). Czyli zamkni\u0119cie tematu. Daukszewicz senior jest mistrzem Polski w tej konkurencji, mo\u017ce nawet mistrzem \u015bwiata, tylko o tym nie wiemy, z racji pewnej prowincjonalnej egzotyczno\u015bci j\u0119zyka polskiego i niewielkiej sk\u0142onno\u015bci do translacji takowego na j\u0119zyki globalne. Zreszt\u0105 przekonajcie si\u0119 o tym mistrzostwie sami, cho\u0107by z analizy dialogu meneli ze strony 101 \u2013 z puentuj\u0105cym zdaniem: \u201e- To dojebiemy mu z dw\u00f3ch metr\u00f3w.\u201d<\/i> Junior Daukszewicz mo\u017ce a\u017c tak b\u0142yskotliwy nie jest, ale to kwestia praktyki i przezwyci\u0119\u017cenia pewnej takiej nie\u015bmia\u0142o\u015bci. Poczekamy z mi\u0142\u0105 ch\u0119ci\u0105…<\/p>\n

Czym\u017ce zatem jest wsp\u00f3lne dzie\u0142o pan\u00f3w Daukszewicz\u00f3w (Daukszewiczy?). Formalnie to taki satyryczny raptularzyk pandemiczny \u2013 strukturalnie niezwykle r\u00f3\u017cnorodny. S\u0105 w nim wiersze i wierszyki, teksty piosenek estradowych, monologi stand-upowe, korespondencja z panem Hrabi\u0105, korespondencja ojca z synem, klasyczne meneliki, czyli wprowadzony przez Daukszewicza-seniora gatunek literacki \u2013 kr\u00f3tka forma rejestruj\u0105ca satyryczny dorobek werbalny PT Menela Polskiego \u2013 gatunku ludzkiego o wysokiej samo\u015bwiadomo\u015bci grupowej i osobistej, osobliwej godno\u015bci i bardzo specyficznym poczuciu humoru (na og\u00f3\u0142 nieu\u015bwiadomionym…). S\u0105 te\u017c d\u0142u\u017csze rozprawki, s\u0105 zwi\u0119z\u0142e dowcipy, notatki z pandemicznej raport\u00f3wki i wyborcze ulotki-agitki, demaskuj\u0105ce k\u0142amstwa i g\u0142upot\u0119. Tak si\u0119 bowiem z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce pierwszym miesi\u0105com pandemii intensywnie towarzyszy\u0142a absurdalna kampania wyborcza kandydat\u00f3w na prezydenta… Dla satyryka raj. Zdarza si\u0119 bowiem, \u017ce wtedy spi\u0119trzenie g\u0142upoty w przestrzeni publicznej przekracza nie tylko stany alarmowe, ale i wszelkiej przyzwoito\u015bci. Nie wiadomo, w co najpierw r\u0119ce w\u0142o\u017cy\u0107…<\/p>\n

Ojciec i syn Daukszewiczowie (Daukszewicze?) maj\u0105 w tej kwestii przechy\u0142 \u201edrobiazgowo-obyczajowy\u201d. Znaczy \u2013 wol\u0105 zajmowa\u0107 si\u0119 drobiazgami ze sfery \u017cycia obyczajowego rodak\u00f3w, ni\u017c wydeptywa\u0107 salony. Ale od wi\u0119kszej polityki nie stroni\u0105. Zreszt\u0105 samo u\u017cycie w tytule kalamburowatego przeinaczenia \u201edudapeszt\u201d o tym \u015bwiadczy. \u201eDudapeszt\u201d to symboliczne miejsce na Ziemi, ku kt\u00f3remu tu i teraz chc\u0105 nas zaprowadzi\u0107 (si\u0142\u0105!) pan Kaczy\u0144ski i jego gwardzi\u015bci. Wyb\u00f3r pana Andrzeja D. (pe\u0142ne nazwisko tylko do wiadomo\u015bci…) na stolec prezydencki to krok w tym kierunku. \u201eDudapeszt\u201d to kraina absolutystycznego zamordyzmu \u2013 tak gro\u017ana, \u017ce a\u017c przez to \u015bmieszna. Do rozpuku. Panowie ojciec i syn Daukszewiczowie (Daukszewicze?) usi\u0142uj\u0105 nas oswoi\u0107 z wizj\u0105 \u201eDudapesztu\u201d, zawczasu j\u0105 co nieco ob\u015bmiewaj\u0105c. By\u0107 mo\u017ce to ju\u017c ostatnia chwila, by rozbroi\u0107 strach. Bo gdy \u201eDudapeszt\u201d nadejdzie i si\u0119 zi\u015bci \u2013 to ju\u017c nikomu nie b\u0119dzie do \u015bmiechu. Pozostanie tylko rozwi\u0105za\u0107 dylemat \u2013 dok\u0105d zawczasu wia\u0107? Na Hawaje czy do Hawany? Na Bermudy czy na Berdycz\u00f3w? B\u0105d\u017a tak dobry, obywatelu, i przemy\u015bl to sobie, i wrzeszcz… Przemy\u015bl i Wrzeszcz, Przemy\u015bl i Wrzeszcz… Ale zosta\u0144cie w domach na razie \u2013 p\u00f3ki si\u0119 nie zi\u015bci wizja pana Krzysztofa z wierszyka \u201eDyktaturka\u201d (str. 111) – znanego ju\u017c poniek\u0105d i wielce profetycznego:<\/p>\n

\u201eKr\u0105\u017cy w gabinetach,
<\/i>szepc\u0105 na podw\u00f3rkach
<\/i>opini\u0119,
<\/i>\u017ce dobra ma\u0142a dyktaturka,
<\/i>kt\u00f3ra w czas niepewny
<\/i>potrz\u0105\u015bnie cz\u0142owieczkiem,
<\/i>a i w razie czego schwyci za mordeczk\u0119.\u201d<\/i><\/p>\n

Czy trzeba wi\u0119cej ostrze\u017ce\u0144? Chyba nie… Oczywi\u015bcie historia powszechna niezwykle rzadko (albo i wcale…) odnotowuje przypadki upadku w\u0142adcy pod wp\u0142ywem \u015bmiechu. I nasz w\u0142adca wsp\u00f3\u0142czesny od tego si\u0119 nie wywr\u00f3ci, cho\u0107 jego k\u0142amstwa, brednie i banialuki maj\u0105 kr\u00f3tkie i wyj\u0105tkowo niestabilne n\u00f3\u017cki. Ale co nam szkodzi g\u0142o\u015bno si\u0119 \u015bmia\u0107? Wszystkich nie zamkn\u0105… Nawet wszystkich popularnych nie dadz\u0105 rady. Bo to takie \u0142az\u0119gi i nieudaczniki s\u0105 \u2013 te wszystkie sasiny, suskie, w\u0105siki, jakie, kowalskie i brudzi\u0144skie… Mi\u0142ej lektury, g\u0142o\u015bnego \u015bmiechu \u2013 oby nam okazji do takowego nigdy nie zabrak\u0142o!<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(16 10 2020)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Krzysztof i Aleksander Daukszewiczowie\u00a0 \u00a0 Nareszcie w Dudapeszcie Wydawnictwo Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2020 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 4\/5 Przemy\u015bl i Wrzeszcz Jak si\u0119 ma taki talent i genialny s\u0142uch (tzw. s\u0142uch obywatelski), to oczywi\u015bcie i bezwarunkowo zostaje si\u0119 satyrykiem. A przeznaczenie ju\u017c o to zadba, by po w\u0142a\u015bciwej stronie, czyli po naszej (tymczasowo opozycyjnej, ale to si\u0119 zmieni…). Jak wygramy. Kiedy\u015b… Ale czy wtedy nasz satyryk pozostanie po naszej stronie i zacznie szydzi\u0107 z debiutuj\u0105cych przegryw\u00f3w, czy mu wewn\u0119trzna busola ka\u017ce si\u0119 obr\u00f3ci\u0107 na ich stron\u0119 i nam dopieprza\u0107? Nie wiem, nie wiem \u2013 wola\u0142bym, \u017ceby nie. Ale to i tak dylemat czysto teoretyczny, albowiem nie zanosi si\u0119, by\u015bmy wygrali wybory w daj\u0105cej si\u0119 przewidzie\u0107 przysz\u0142o\u015bci. W ka\u017cdym razie satyryk Daukszewicz Krzysztof jest po naszej stronie. A jeszcze tym razem dodatkowo wci\u0105gn\u0105\u0142 w ten proceder syna Aleksandra. No i pi\u0119knie \u2013 teraz jest ich dw\u00f3ch… Wzmocnienie nie oznacza \u017cadn\u0105 miar\u0105, \u017ce pan Krzysztof s\u0142abuje, \u017ce potrzebuje wsparcia. Nic z tych rzeczy \u2013 to po prostu rodzaj sta\u017cu, szkolenia przywarsztatowego. Warsztat satyryka – je\u015bli spojrze\u0107 na zagadnienie z punktu widzenia samej konstrukcji, mechanizmu dzia\u0142ania \u2013 nadzwyczajnie skomplikowany nie jest. Sk\u0142ada si\u0119 z trzech cz\u0142on\u00f3w. Pierwszy to optyczno-akustyczne postrzeganie \u015bwiata (wspierane…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2302,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[14],"tags":[297],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2300"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2300"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2300\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3964,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2300\/revisions\/3964"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2302"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2300"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2300"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2300"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}