{"id":2251,"date":"2020-10-05T02:10:54","date_gmt":"2020-10-05T00:10:54","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=2251"},"modified":"2020-11-17T03:23:55","modified_gmt":"2020-11-17T02:23:55","slug":"mordercow-tropimy-w-czwartki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2020\/10\/05\/mordercow-tropimy-w-czwartki\/","title":{"rendered":"Morderc\u00f3w tropimy w czwartki"},"content":{"rendered":"\n
Richard Osman<\/strong><\/h5>\n
Morderc\u00f3w tropimy w czwartki<\/strong><\/h5>\n

\"\"<\/p>\n

Prze\u0142o\u017cy\u0142a Anna Rajca-Salata <\/strong>
Wydawnictwo Muza SA, Warszawa 2020<\/strong><\/h5>\n

Rekomendacja: 3\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Weso\u0142e jest \u017cycie staruszka…<\/u><\/strong><\/span><\/h3>\n

Nie oszukujmy si\u0119: u wi\u0119kszo\u015bci (szacowanej na jakie\u015b dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t procent) poddanych Jej Kr\u00f3lewskiej Mo\u015bci El\u017cbiety Drugiej, przebywaj\u0105cych aktualnie na emeryturze, bud\u017cety osobiste spinaj\u0105 si\u0119 ledwo-ledwo lub wcale. Jak u nas… Za\u0142\u00f3\u017cmy przeto, \u017ce owa przewa\u017caj\u0105ca, bo dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119cioprocentowa wi\u0119kszo\u015b\u0107 emeryt\u00f3w nie zajmuje si\u0119 niczym innym, ni\u017c usilnymi pr\u00f3bami zaktywizowania, poprawy bilansu \u015brodk\u00f3w pozostaj\u0105cych do dyspozycji miesi\u0105c w miesi\u0105c, podejmuj\u0105c jakie\u015b zaj\u0119cia, na og\u00f3\u0142 niskop\u0142atne, ale to zawsze co\u015b. Lecz te dziesi\u0119\u0107 procent… No c\u00f3\u017c, \u0107wiartka lub nawet jedna trzecia z nich w og\u00f3le nie ma \u017cadnych problem\u00f3w materialnych, a zgromadzony przed emerytur\u0105 kapita\u0142 pozwala \u2013 primo: korzystnie sprzeda\u0107 mieszkanie w Londynie czy domek w Cottswolds, a za zarobione pieni\u0105dze naby\u0107 \u2013 secundo: jakie\u015b mas<\/i> lub ma\u0142e chateau<\/i> w Prowansji, farm\u0119 w Burgundii lub Normandii, will\u0119 w Toskanii, hacjend\u0119 na Majorce, apartament pod Malag\u0105, opiti<\/i> (domek znaczy, po grecku…) na Korfu, albo zgo\u0142a hotelik na Bahamach, by \u2013 tertio: znikn\u0105\u0107 z pola widzenia, zw\u0142aszcza s\u0142u\u017cb podatkowych Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa. Ci nas nie obchodz\u0105.<\/p>\n

Pozostaje liczna gromadka emeryt\u00f3w, czerpi\u0105cych z pa\u0144stwowych, komunalnych i prywatnych funduszy ubezpieczeniowych, opr\u00f3cz tych zabezpiecze\u0144 posiadaj\u0105cych zask\u00f3rniaczki w postaci \u0142adnie sp\u0119cznia\u0142ych kont bankowych, portfeli akcji i obligacji, lokat i papier\u00f3w d\u0142u\u017cnych. Byli bankowcy, zapobiegliwi lekarze i denty\u015bci, spensjonowani funkcjonariusze Home Office, maklerzy i agenci ubezpieczeniowi, dzia\u0142acze zwi\u0105zkowi, personel lataj\u0105cy linii lotniczych, weterani i oficerowie si\u0142 zbrojnych Jej Kr\u00f3lewskiej Mo\u015bci, wyk\u0142adowcy uniwersyteccy, hydraulicy z Polski (je\u015bli decyduj\u0105 si\u0119 zosta\u0107 w UK…), dziennikarze i aktorzy z wy\u017cszej p\u00f3\u0142ki, za\u0142oganci naftowych platform wiertniczych, farmerzy, kt\u00f3rzy posprzedawali sw\u0105 ojcowizn\u0119 (g\u0142\u00f3wnie owcze pastwiska…) pod budow\u0119 park\u00f3w rozrywki i apartamentowc\u00f3w oraz inni, kt\u00f3rych dzieciom si\u0119 baaardzo powiod\u0142o… Ludzie ci maj\u0105 wystarczaj\u0105ce \u015brodki, by wie\u015b\u0107 samodzielne \u017cycie, ale za ma\u0142o si\u0142 i zdrowia, by wymaganiom (i scenograficznym didaskaliom…) samodzielno\u015bci sprosta\u0107. Ich godne zazdro\u015bci, imponuj\u0105ce zasoby i mo\u017cliwo\u015bci finansowe czyni\u0105 z nich atrakcyjny target rynkowy, czyli grup\u0119 docelow\u0105. Skazani na samodzielno\u015b\u0107 (nie ma rodzin tr\u00f3jpokoleniowych w Wielkiej Brytanii; dzieci posz\u0142y na swoje i rozproszy\u0142y si\u0119 od Vancouver po Wellington, od Port Stanley po Singapur) \u2013 maj\u0105 \u015brodki, by sobie t\u0119 samodzielno\u015b\u0107 kupi\u0107…<\/p>\n

Naprzeciw popytowi na okre\u015blony styl \u017cycia wysz\u0142a poda\u017c \u2013 gromadka przedsi\u0119biorczych inwestor\u00f3w-deweloper\u00f3w zabudowuje urocze zak\u0105tki po\u0142udniowej Anglii ca\u0142ymi \u201ewinogronami\u201d osiedli apartament\u00f3w (drogich jak cholera!) dla emeryt\u00f3w \u2013 stwarzaj\u0105cych z\u0142udne wra\u017cenie tej samodzielno\u015bci \u2013 ale pod \u015bcis\u0142ym, dyskretnym nadzorem, pod parasolem bezpiecznych urz\u0105dze\u0144 socjalnych: z w\u0142asn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0105 zdrowia, infrastruktur\u0105 rekreacyjn\u0105, gastronomi\u0105 (raczej na poziomie \u201eClaridge’a\u201d ni\u017c szpitalnej sto\u0142\u00f3wki), terapi\u0105 zaj\u0119ciow\u0105, swobod\u0105 zrzeszania si\u0119… S\u0142owem: luz, blues, ultramaryna \u2013 bo po takie pieni\u0105dze warto si\u0119 schyli\u0107! I w\u0142a\u015bnie do takiego \u015bwiata prowadzi nas Osman \u2013 do ekskluzywnego osiedla dla lepiej sytuowanych pensjonariuszy, w kt\u00f3rym emeryci prowadz\u0105 aktywne \u017cycie (w niekt\u00f3rych przypadkach mo\u017ce nawet nadaktywne, nawet seksualnie), a w\u0142a\u015bciciel przybytku dba o ich rozrywki – w obawie, by z nud\u00f3w nie zacz\u0119li na przyk\u0142ad przygl\u0105da\u0107 si\u0119 ksi\u0119gowo\u015bci. Ale i tak niekt\u00f3rzy z nich na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 szukaj\u0105 uj\u015bcia dla swych kapita\u0142\u00f3w do\u015bwiadczenia i potencja\u0142\u00f3w intelektualnych (bo z ruchowymi to ju\u017c gorzej…).<\/p>\n

W osiedlu Coopers Chase (przebudowanym z nieu\u017cywanego ju\u017c zgodnie z przeznaczeniem \u017ce\u0144skiego klasztoru w hrabstwie Kent) w\u0105skie, ale do\u015b\u0107 wyspecjalizowane grono lokator\u00f3w za\u0142o\u017cy\u0142o ni mniej ni wi\u0119cej, tylko Czwartkowy Klub Zbrodni – wykorzystuj\u0105c fakt, \u017ce jedna z za\u0142o\u017cycielek (ostatnio ju\u017c nieczynna, powalona przez Alzheimera bodaj\u017ce i jaki\u015b wylew lub udar…) by\u0142a komisarzem policji i zgromadzi\u0142a (niezbyt legalnie, ale co tam…) spor\u0105 kolekcj\u0119 kserokopii akt spraw nierozwi\u0105zanych. Wyostrzone i rozbudzone na tych starych zagadkach intelekty s\u0105 nie do powstrzymania, gdy zjawia si\u0119 prawdziwa, aktualna sprawa kryminalna \u2013 i to od razu morderstwo (pe\u0142nokrwiste – w sensie dos\u0142ownym te\u017c…). Oto przedsi\u0119biorca budowlany o nazwisku Curran, zajmuj\u0105cy si\u0119 dot\u0105d konserwacj\u0105 i planowan\u0105 rozbudow\u0105 Coopers Chase, ginie od ciosu ci\u0119\u017ckim t\u0119pokraw\u0119dziastym narz\u0119dziem w g\u0142ow\u0119. Spr\u00f3bujcie teraz powstrzyma\u0107 i zniech\u0119ci\u0107 emerytowanych detektyw\u00f3w-amator\u00f3w! Potrafiliby\u015bcie? Bo ja nie… Regulaminowo usposobiony nadkomisarz Chris z lokalnej policji i jego asystentka, ciekawska posterunkowa Donna, te\u017c nie potrafili.<\/p>\n

W tej sytuacji czworo emeryt\u00f3w \u2013 by\u0142a piel\u0119gniarka, by\u0142y dzia\u0142acz zwi\u0105zkowy, by\u0142y psychiatra i by\u0142a (no c\u00f3\u017c, nie jeste\u015bmy zwi\u0105zani tajemnicami tajnych s\u0142u\u017cb Jej Kr\u00f3lewskiej Mo\u015bci, wi\u0119c mo\u017cemy to ujawni\u0107 i napisa\u0107…) agentka MI6 \u2013 rozkr\u0119ca \u015bledztwo lepiej, efektowniej i szerzej ni\u017c policja. A okazji przybywa, bowiem niebawem druga ofiara \u2013 niejaki Ventham, deweloper i w\u0142a\u015bciciel Coopers Chase (prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, do\u015b\u0107 szemrany typ) \u2013 szlusuje do kompletu zw\u0142ok i to nader efektownie: na oczach licznie zgromadzonej publiczno\u015bci… Intryga zag\u0119szcza si\u0119 i zap\u0119tla, ale klarownie tudzie\u017c komunikatywnie, co wystawia \u015bwiadectwo profesjonalnej sprawno\u015bci narracyjnej debiutantowi. Richard Osman bowiem, cho\u0107 tw\u00f3rca z niego dojrza\u0142y i popularny (50-letni, dwumetrowy prezenter telewizyjny, re\u017cyser i kreatywny autor format\u00f3w teleturniejowych dla wytw\u00f3rni Endemol, scenarzysta i ceniony stand-uper…) – w bran\u017cy powie\u015bci kryminalnej jest pocz\u0105tkuj\u0105cy.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie nie zdradzimy (mamy wszak umow\u0119…) szczeg\u00f3\u0142\u00f3w zagadki \u2013 brni\u0119cie w jej zasadzki razem z czworgiem detektyw\u00f3w to czysta przyjemno\u015b\u0107, intelektualna perwersja i doskona\u0142a zabawa. Osman sk\u0105d\u015b wie, jak to si\u0119 robi… Talent do opowiadania ma, ot co. I oko do szczeg\u00f3\u0142\u00f3w \u2013 tych, kt\u00f3re nie zamulaj\u0105 narracji, ale pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 ziarenka pieprzu. Dawno nie czyta\u0142em czego\u015b lepiej i zgrabniej napisanego. Tote\u017c, gdy ksi\u0105\u017cka pojawi si\u0119 niebawem (podobno w po\u0142owie pa\u017adziernika) na rynku, dajcie si\u0119 skusi\u0107 na kawa\u0142ek dobrej, pierwszorz\u0119dnej zabawy intelektualnej. No i dla patriot\u00f3w mamy polski akcent \u2013 jednym z wa\u017cnych bohater\u00f3w jest niejaki Bogdan, z\u0142ota r\u0105czka, budowlaniec spod Krakowa, od lat na Wyspach \u2013 pozytywny, cho\u0107… \u2013 ale nie uprzedzajmy narracji…<\/p>\n

Tylko jeden problem mia\u0142em z t\u0105 lektur\u0105 \u2013 poszukuj\u0105c \u201eniewymuszonego humoru\u201d tudzie\u017c \u201eironicznego brytyjskiego dowcipu\u201d. Bo tak sobie na zach\u0119t\u0119 rado\u015bnie i beztrosko \u201eblurbuj\u0105\u201d wydawcy. Szuka\u0142em i s\u0142owo daj\u0119, \u017ce nie ma. Ani grama… No, ale powo\u0142uj\u0105 si\u0119 na Iana Rankina (\u201eBardzo inteligentna i zabawna.\u201d), czy na sam\u0105 Val McDermid (\u201eUwielbiam t\u0119 powie\u015b\u0107! Jest ciep\u0142a i m\u0105dra.\u201d) – wi\u0119c co\u015b powinno w tym by\u0107… Ale gdzie? To jest napraw\u0119 przyzwoity krymina\u0142, ale raczej nie komedia kryminalna. Lekko\u015b\u0107 intrygi i powaby fabularne \u2013 to za ma\u0142o, by tak\u0105 \u0142atk\u0119 przypi\u0105\u0107, a na si\u0142\u0119 tego robi\u0107 nie warto. O mniemanej komediowo\u015bci i dowcipie narracji decyduje nie tylko sytuacyjna architektura opowiadania \u2013 anegdoty, skojarzenia, zbitki, kalambury, akcenty persyfla\u017cowe i satyryczne, wtr\u0105cenia i dygresje… Decyduje przede wszystkim j\u0119zyk. Nie znam tekstu w angielskim oryginale, zak\u0142adam wszak\u017ce, i\u017c humor jest jego cech\u0105 immanentn\u0105, skoro tacy mistrzowie jak Rankin i McDermid zachwalaj\u0105… To dlaczego polski tekst miejscami sztywno\u015bci\u0105 przypomina dekiel od trumny? Czy\u017cby co\u015b lost in translation<\/i>? To tylko taka niezobowi\u0105zuj\u0105ca supozycja \u2013 bez zamiaru napominania kogokolwiek…<\/p>\n

W ka\u017cdym razie \u2013 pobawi\u0107 si\u0119 intryg\u0105 mo\u017cna, ale u\u015bmia\u0107 z niej raczej trudno. Lecz nie w tym rzecz. Wa\u017cne, \u017ce czasu si\u0119 nie traci.<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(5 10 2020)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Richard Osman Morderc\u00f3w tropimy w czwartki Prze\u0142o\u017cy\u0142a Anna Rajca-Salata Wydawnictwo Muza SA, Warszawa 2020 Rekomendacja: 3\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Weso\u0142e jest \u017cycie staruszka… Nie oszukujmy si\u0119: u wi\u0119kszo\u015bci (szacowanej na jakie\u015b dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t procent) poddanych Jej Kr\u00f3lewskiej Mo\u015bci El\u017cbiety Drugiej, przebywaj\u0105cych aktualnie na emeryturze, bud\u017cety osobiste spinaj\u0105 si\u0119 ledwo-ledwo lub wcale. Jak u nas… Za\u0142\u00f3\u017cmy przeto, \u017ce owa przewa\u017caj\u0105ca, bo dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119cioprocentowa wi\u0119kszo\u015b\u0107 emeryt\u00f3w nie zajmuje si\u0119 niczym innym, ni\u017c usilnymi pr\u00f3bami zaktywizowania, poprawy bilansu \u015brodk\u00f3w pozostaj\u0105cych do dyspozycji miesi\u0105c w miesi\u0105c, podejmuj\u0105c jakie\u015b zaj\u0119cia, na og\u00f3\u0142 niskop\u0142atne, ale to zawsze co\u015b. Lecz te dziesi\u0119\u0107 procent… No c\u00f3\u017c, \u0107wiartka lub nawet jedna trzecia z nich w og\u00f3le nie ma \u017cadnych problem\u00f3w materialnych, a zgromadzony przed emerytur\u0105 kapita\u0142 pozwala \u2013 primo: korzystnie sprzeda\u0107 mieszkanie w Londynie czy domek w Cottswolds, a za zarobione pieni\u0105dze naby\u0107 \u2013 secundo: jakie\u015b mas lub ma\u0142e chateau w Prowansji, farm\u0119 w Burgundii lub Normandii, will\u0119 w Toskanii, hacjend\u0119 na Majorce, apartament pod Malag\u0105, opiti (domek znaczy, po grecku…) na Korfu, albo zgo\u0142a hotelik na Bahamach, by \u2013 tertio: znikn\u0105\u0107 z pola widzenia, zw\u0142aszcza s\u0142u\u017cb podatkowych Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa. Ci nas nie obchodz\u0105. Pozostaje liczna gromadka emeryt\u00f3w, czerpi\u0105cych z pa\u0144stwowych, komunalnych i prywatnych funduszy ubezpieczeniowych, opr\u00f3cz tych zabezpiecze\u0144 posiadaj\u0105cych zask\u00f3rniaczki…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2253,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[10],"tags":[296],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2251"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2251"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2251\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2366,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2251\/revisions\/2366"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2253"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2251"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2251"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2251"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}