{"id":2204,"date":"2020-09-07T00:28:10","date_gmt":"2020-09-06T22:28:10","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=2204"},"modified":"2024-02-01T16:35:34","modified_gmt":"2024-02-01T15:35:34","slug":"dziennik-hipopotama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2020\/09\/07\/dziennik-hipopotama\/","title":{"rendered":"Dziennik hipopotama"},"content":{"rendered":"\n

Krzysztof Varga<\/strong><\/h3>\n

\"\"<\/h3>\n


<\/strong>Dziennik hipopotama
<\/strong>Wydawnictwo Iskry,
Warszawa 2020<\/strong><\/h3>\n

Rekomendacja: 5\/7
<\/strong>Ocena ok\u0142adki: 4\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Wszystko na sprzeda\u017c<\/u><\/strong><\/span><\/h2>\n

Hipopotam nilowy (Hippopotamus amphibius L.)
– du\u017cy (dojrza\u0142e samce osi\u0105gaj\u0105 wag\u0119
do trzech ton…) ro\u015blino\u017cerny ziemnowodny ssak
zamieszkuj\u0105cy doliny rzek i jezior
w Afryce Subsaharyjskiej; najbli\u017cej spokrewniony
nie ze \u015bwiniowatymi, jak niegdy\u015b uwa\u017cano \u2013 ale z… morskimi
waleniami: wielorybami, delfinami… Naturalnych wrog\u00f3w
w przyrodzie praktycznie nie ma; do drastycznego
spadku populacji przyczynia si\u0119
k\u0142usownicza aktywno\u015b\u0107 gatunku homo…<\/i><\/p>\n

(tyle zapami\u0119ta\u0142em bez zagl\u0105dania do encyklopedii…)<\/strong><\/p>\n

Gdy w zapowiedziach Iskier mign\u0105\u0142 mi tytu\u0142 \u201eDziennik hipopotama\u201d, ciepe\u0142ko takie swoiste poczu\u0142em wok\u00f3\u0142 serca i wiedzia\u0142em, \u017ce musz\u0119 to przeczyta\u0107. Natychmiast, nie licz\u0105c si\u0119 z kosztami. Bo jestem hipopotamem; domownicy i bliscy przyjaciele tak do mnie m\u00f3wi\u0105 (zdrobniale oczywi\u015bcie Hipek) od czasu eksces\u00f3w p\u0142ywackich dobre p\u00f3\u0142 wieku temu na pla\u017cy w Warnie, gdzie m\u00f3j nienaganny klasyk skwitowany zosta\u0142 przez najbli\u017csz\u0105 mi wtedy i teraz osob\u0119 jako styl \u201ena hipopotama\u201d… I to mog\u0142o polega\u0107 na prawdzie \u2013 nie spieram si\u0119. Ale od tamtej pory nic, co hipopotamie, nie jest mi obce.<\/p>\n

A do tego jeszcze nazwisko autora… Krzysztof Varga. Tego p\u00f3\u0142-W\u0119grzyna trzymam wysoko w prywatnej hierarchii pisarzy polskich doby doczesnej, kt\u00f3rym ufam, kt\u00f3rym wierz\u0119, kt\u00f3rych lubi\u0119, a opinie i pogl\u0105dy ich (z ma\u0142ymi, niewartymi sporu wyj\u0105tkami) podzielam, afirmuj\u0119 i propaguj\u0119, po \u015bwiecie rozwlekaj\u0105c. Od jego felieton\u00f3w zaczynam lektur\u0119 \u201eDu\u017cego Formatu\u201d – poniedzia\u0142kowego dodatku \u201eWyborczej\u201d – bo w Vargi s\u0105dach znajduj\u0119 odno\u015bniki i potwierdzenia mych w\u0142asnych opinii literackich tudzie\u017c tycz\u0105cych innych poletek kultury (wyj\u0105wszy mo\u017ce seriale, kt\u00f3rych a\u017c tak jak on intensywnym konsumentem nie jestem) i \u017cycia publicznego.<\/p>\n

Hipopotamowa to\u017csamo\u015b\u0107 Vargi za\u015b budzi we mnie rozczulenie i poczucie wsp\u00f3lnoty, gdy pisze on tak: \u201eOgl\u0105dali\u015bmy hipopotamy wyleguj\u0105ce si\u0119 w wodzie, a potem przy posi\u0142ku, gdy metodycznie poch\u0142ania\u0142y sterty trawy, w ca\u0142ej swojej osza\u0142amiaj\u0105cej urodzie, dostojno\u015bci i elegancji. Czu\u0142em zdzicza\u0142\u0105 potrzeb\u0119, \u017ceby zeskoczy\u0107 z niskiego tarasu i wbiec mi\u0119dzy nie, przytula\u0107 si\u0119 do nich, g\u0142aska\u0107, bawi\u0107 si\u0119 z nimi; spodziewam si\u0119, \u017ce sko\u0144czy\u0142oby si\u0119 to szybk\u0105 moj\u0105 \u015bmierci\u0105. A przecie\u017c to najbli\u017csze mi istoty, z kt\u00f3rymi czuj\u0119 tak mocne pokrewie\u0144stwo, jak z niemal \u017cadnymi lud\u017ami, (\u2026) hipopotamy mia\u0142y charakter, osobowo\u015b\u0107, by\u0142y w swej hipopotamowo\u015bci doskona\u0142e, w swej t\u0142usto\u015bci zgrabne, w monumentalno\u015bci delikatne, w dostoje\u0144stwie m\u0105dre, jak nikt z dwuno\u017cnych.\u201d<\/i><\/p>\n

Czy\u017c nie pi\u0119kne, poruszaj\u0105ce wyznanie? Tylko z t\u0105 \u201ezdzicza\u0142\u0105 potrzeb\u0105\u201d bym nie przesadza\u0142 \u2013 hipopotam rzeczywi\u015bcie potrafi zabi\u0107 w try miga. A poza tym, poniewa\u017c nale\u017cy do terytorials\u00f3w, ma zwyczaj zaznaczania swych posiad\u0142o\u015bci. Robi to przy pomocy odpad\u00f3w po procesie przemiany materii. W wodzie ulegaj\u0105 one szybkiej entropii dzi\u0119ki fluktuacjom \u015brodowiska, wywo\u0142anym przez pr\u0105dy i falowanie, no i sedymentacji spowodowanej przez grawitacj\u0119. Na l\u0105dzie, czyli tzw. \u015bwie\u017cym powietrzu hipopotamie zrzuty materii postmetabolicznej (a jednorazowy \u0142adunek mo\u017ce wa\u017cy\u0107 do stu kilogram\u00f3w…) zachowuj\u0105 si\u0119 inaczej \u2013 ot\u00f3\u017c b\u0142yskawicznie przybieraj\u0105 konsystencj\u0119 dobrze zmaturyzowanego betonu. Pozna\u0142em kiedy\u015b cz\u0142owieka, z zawodu operatora filmowego w telewizji wroc\u0142awskiej, kt\u00f3ry niebacznie zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do hipopotamicy na wybiegu… Odkuwanie skorupy z kolegi operatora troch\u0119 trwa\u0142o, a kamer\u0119 \u2013 znakomit\u0105 szesnastk\u0119 arriflexa – trzeba by\u0142o spisa\u0107 ze stanu inwentarza, za\u015b rewelacyjne kadry filmowe oczywi\u015bcie przepad\u0142y…<\/p>\n

Ale mniejsza z ciekawostkami z \u017cycia hipopotam\u00f3w. \u201eDziennik hipopotama\u201d okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 ciekawostk\u0105 z \u017cycia Vargi, albowiem – zgodnie zreszt\u0105 z niemyl\u0105cym tytu\u0142em \u2013 jest to dziennik prawdziwy, diariusz intymny niemal\u017ce, aczkolwiek pisany nie tyle z potrzeby serca, co korzystniejszego zbilansowania bud\u017cetu domowego, co Varga zak\u0142ada od samego pocz\u0105tku pisania. Innymi s\u0142owy dziennik niemal intymny, ale komercyjny. Um\u00f3wmy si\u0119 jednak: nie ma w tym \u017cadnej sprzeczno\u015bci, wszystko jest na sprzeda\u017c. Film o takim tytule nakr\u0119cono dok\u0142adnie w roku, w kt\u00f3rym Varga dopiero przyszed\u0142 na ten \u015bwiat… Mechanizm w nim ujawniony wydaje si\u0119 prosty: wszystko jest tworzywem mojej kreacji artystycznej \u2013 w tym ja sam; granica intymno\u015bci nie istnieje, a przynajmniej sytuuje si\u0119 naprawd\u0119 blisko cia\u0142a, oddaj\u0105c opinii publicznej niezmierzone po\u0142acie moich emocji, my\u015bli, a nawet fizjologii. Granic\u0119 ekspozycji ekshibicjonizmu \u2013 osobliwie, gdy rzecz anga\u017cuje inne osoby \u2013 wyznacza nie tyle sumienie tw\u00f3rcy, ile tzw. ostro\u017cno\u015b\u0107 procesowa, podpowiedziana przez prawnik\u00f3w w trybie rewizji tekstu przed wrzuceniem go w tryby edycji ksi\u0105\u017ckowej.<\/p>\n

A szczero\u015b\u0107? No c\u00f3\u017c, jak ka\u017cdy towar podlega \u201eobr\u00f3bce\u201d w celu urynkowienia. Nawet dyskretne napomknienia o fatalnym stanie stosunk\u00f3w m\u0119sko-damskich (rozw\u00f3d bodaj\u017ce, jaki\u015b romans demoniczno-p\u0142omienny…) doprowadzaj\u0105 pisarza do autopo\u0142ajanki, \u017ceby \u201enie zamienia\u0107 si\u0119 z fallusem na g\u0142owy, co ostatnio rado\u015bnie zrobi\u0142em\u201d<\/em> – tyle \u017ce s\u0142abo wyczuwamy, czy to bolesne szarpni\u0119cie bebech\u00f3w, czy krygowanie si\u0119 narcystycznego, notorycznego hipochondryka emocjonalnego. Diarystyka Vargi jest kreacj\u0105 ostentacyjn\u0105 \u2013 oto mnie macie w ca\u0142ej okaza\u0142o\u015bci (no, niech si\u0119 wam tak wydaje…). Co wam sprzeda\u0142em, to sprzeda\u0142em. Dyskusji si\u0119 nie przewiduje \u2013 zamiast negocjacji poca\u0142ujcie mnie wszyscy w dup\u0119.<\/p>\n

Diarystyka Vargi jest (przy wszystkich swoich zaletach \u2013 erudycji za\u015b w szczeg\u00f3lno\u015bci) jest nieco fircykowata i minoderyjna; m\u0142ody ten cz\u0142owiek (dwadzie\u015bcia lat m\u0142odszy ode mnie) kreuje si\u0119 na definitywnego, przegranego starca, niemal\u017ce stoj\u0105cego nad grobem i przepe\u0142nionego my\u015blami o \u015bmierci. Panie Krzysztofie \u2013 ma pan czas, pan si\u0119 zajmie czym\u015b innym na razie, a o \u015bmierci to za jakie\u015b dwadzie\u015bcia \u2013 trzydzie\u015bci lat. Bo na razie pa\u0144ska fiksacja pachnie sztuczno\u015bci\u0105 i kreacj\u0105 – niemno\u017cko<\/em> kaboty\u0144sk\u0105; napomykanie o \u015bmierci wygl\u0105da jak domaganie si\u0119 uwagi i wsp\u00f3\u0142czucia nawet \u2013 i to od publiczno\u015bci. A ta zmienn\u0105 bywa: jak si\u0119 odwr\u00f3ci, jak w pysk palnie! Sam si\u0119 pan zdziwi…<\/p>\n

W dzienniku w og\u00f3le \u2013 tak sobie mniemam \u2013 nie nale\u017cy przesadza\u0107 z kreowaniem samego siebie, chocia\u017c okazja jest i kusi. Owszem – dziennik si\u0119 pisze po to, by wyda\u0107 si\u0119 lepszym ni\u017c w rzeczywisto\u015bci. I du\u017co lepszym, ni\u017c napisz\u0105 o nas inni. Ka\u017cdy zabieraj\u0105cy si\u0119 za dziennikowanie pisarz zapewne czyta\u0142 przedtem dzienniki Gombrowicza, wi\u0119c mniej wi\u0119cej wie, jakie z grubsza pu\u0142apki i wnyki czekaj\u0105 na diaryst\u0119. Wie, jak wysoko uniesiona jest poprzeczka i jak cienka bywa granica mi\u0119dzy szczero\u015bci\u0105 a \u015bmieszno\u015bci\u0105. Mi\u0119dzy kreacj\u0105 a prawd\u0105, mi\u0119dzy gniewnym okrucie\u0144stwem krytyki a b\u0119cwalstwem manifestowanego nieustannie poczucia wy\u017cszo\u015bci.\u00a0 Wi\u0119c przy lekturze trzeba uwa\u017ca\u0107 i nie nabra\u0107 si\u0119 na pozorn\u0105, hipopotamowat\u0105 \u0142agodno\u015b\u0107.<\/p>\n

Pogl\u0105dy Vargi zdecydowanie podzielam w ca\u0142o\u015bci (i ka\u017cdy pogl\u0105d z osobna…), przeto trudno mi zdoby\u0107 si\u0119 na obiektywizm. (Jeszcze silniej ten defekt pojawia si\u0119 przy lekturze jego cotygodniowych felieton\u00f3w…). Ale mniejsza z tym \u2013 w ko\u0144cu zdobywanie si\u0119 na obiektywizm i dochowywanie takowego nie jest regulaminowym obowi\u0105zkiem recenzenta\/rekomendanta. Przeciwnie. I nie mnie docieka\u0107, czy dopieprzaj\u0105c Mrozowi, Twardochowi, Kuczokowi, Lipi\u0144skiej, Andermanowi, Rudnickiemu czy tam Bondzie, Varga czyni to z dobroci serca i najg\u0142\u0119bszej troski, czy z \u201egnomicznym\u201d u\u015bmieszkiem, w nadziei wywo\u0142ania awanturki male\u0144kiej takiej… Przy okazji uprasza si\u0119 czytelnik\u00f3w, by pami\u0119tali, \u017ce Varga jest niedo\u015bcignionym na polskim rynku mistrzem persyfla\u017cu (lepszym znacznie, ni\u017c niegdy\u015b bywa\u0142 Janusz G\u0142owacki). Nie zach\u0119cam, by czyta\u0107 Varg\u0119 przez siatk\u0119 dyfrakcyjn\u0105, ale warto mie\u0107 w tyle g\u0142owy t\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce czytanie winno i\u015b\u0107 w parze ze zrozumieniem…<\/p>\n

A poza wszystkim \u2013 trzeba ufa\u0107 cz\u0142owiekowi, kt\u00f3ry wyznaje: \u201e(…) – niebywale zaanga\u017cowa\u0142em si\u0119 uczuciowo w hipopotamy, my\u015bl\u0119, \u017ce spe\u0142ni\u0142bym si\u0119 jako opiekun hipopotam\u00f3w w zoo, hipopotam sta\u0142 mi si\u0119 najbli\u017cszym stworzeniem spo\u015br\u00f3d wszystkich. Wsp\u00f3\u0142odczuwam z hipopotamami, rozumiem hipopotami\u0105 filozofi\u0119 \u017cycia, pojmuj\u0119 ich legendarn\u0105 agresywno\u015b\u0107, zajad\u0142\u0105 terytorialno\u015b\u0107, je\u015blibym wierzy\u0142 w reinkarnacj\u0119 \u2013 chcia\u0142bym odrodzi\u0107 si\u0119 jako hipopotam z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 bycia hipopotamem i p\u0142awi\u0107 si\u0119 w swojej hipopotamowo\u015bci.\u201d<\/i>\u00a0 To wyznanie jest r\u00f3wnie\u017c moim wyznaniem. Je\u015bli zatem reinkarnacja rzeczywi\u015bcie odprawia si\u0119 na tym \u015bwiecie wedle buddyjskiego rytua\u0142u w\u0119dr\u00f3wki dusz, czekam na pana, mo\u015bci Vargo, nad brzegiem Limpopo albo Zambezi, z powitaln\u0105 porcj\u0105 hiacynt\u00f3w wodnych. Chyba \u017ce woli pan jakie\u015b zaciszne zoo, gdzie\u015b w kulturalnej Europie, gdzie zachwyceni ludzie dbaj\u0105 o pe\u0142ne koryto dla hipopotam\u00f3w i ich bezstresowy spok\u00f3j ducha…<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(6 09 2020)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Krzysztof Varga Dziennik hipopotama Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2020 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 4\/5 Wszystko na sprzeda\u017c Hipopotam nilowy (Hippopotamus amphibius L.) – du\u017cy (dojrza\u0142e samce osi\u0105gaj\u0105 wag\u0119 do trzech ton…) ro\u015blino\u017cerny ziemnowodny ssak zamieszkuj\u0105cy doliny rzek i jezior w Afryce Subsaharyjskiej; najbli\u017cej spokrewniony nie ze \u015bwiniowatymi, jak niegdy\u015b uwa\u017cano \u2013 ale z… morskimi waleniami: wielorybami, delfinami… Naturalnych wrog\u00f3w w przyrodzie praktycznie nie ma; do drastycznego spadku populacji przyczynia si\u0119 k\u0142usownicza aktywno\u015b\u0107 gatunku homo… (tyle zapami\u0119ta\u0142em bez zagl\u0105dania do encyklopedii…) Gdy w zapowiedziach Iskier mign\u0105\u0142 mi tytu\u0142 \u201eDziennik hipopotama\u201d, ciepe\u0142ko takie swoiste poczu\u0142em wok\u00f3\u0142 serca i wiedzia\u0142em, \u017ce musz\u0119 to przeczyta\u0107. Natychmiast, nie licz\u0105c si\u0119 z kosztami. Bo jestem hipopotamem; domownicy i bliscy przyjaciele tak do mnie m\u00f3wi\u0105 (zdrobniale oczywi\u015bcie Hipek) od czasu eksces\u00f3w p\u0142ywackich dobre p\u00f3\u0142 wieku temu na pla\u017cy w Warnie, gdzie m\u00f3j nienaganny klasyk skwitowany zosta\u0142 przez najbli\u017csz\u0105 mi wtedy i teraz osob\u0119 jako styl \u201ena hipopotama\u201d… I to mog\u0142o polega\u0107 na prawdzie \u2013 nie spieram si\u0119. Ale od tamtej pory nic, co hipopotamie, nie jest mi obce. A do tego jeszcze nazwisko autora… Krzysztof Varga. Tego p\u00f3\u0142-W\u0119grzyna trzymam wysoko w prywatnej hierarchii pisarzy polskich doby doczesnej, kt\u00f3rym ufam, kt\u00f3rym wierz\u0119, kt\u00f3rych lubi\u0119, a opinie i pogl\u0105dy ich…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2207,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[113],"tags":[250],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2204"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2204"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2204\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4560,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2204\/revisions\/4560"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2207"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2204"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2204"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2204"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}