![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/pilch-poziom-300x169.jpg\")
\nPilch w sensie \u015bcis\u0142ym. Pierwsza biografia
\nWydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2016<\/h4>\n
Rekomendacja: 5\/7<\/strong><\/span> Biografowanie podmiot\u00f3w \u017cyj\u0105cych jest zaj\u0119ciem obarczonym wielorakim ryzykiem \u2013 od tak trywialnego pocz\u0105wszy, jak wieczysta obraza z wyklinaniem do trzeciego pokolenia wpieriod i nazad, co ten\u017ce podmiot \u0142acno mo\u017ce biografuj\u0105cemu uczyni\u0107 (i jak\u017ce cz\u0119sto rzeczywi\u015bcie czyni!). Z powodu albo i bez… Obra\u017calstwo \u017cywych podmiot\u00f3w jest wielkie, nad\u0119te i wredne. Reaguje z ca\u0142\u0105 moc\u0105 na delikatny nawet dotyk. Eksploduje wybuchem – jakby z trzewi najg\u0142\u0119bszych swoj\u0105 syntez\u0119 bior\u0105cym… Ale to i tak nic w por\u00f3wnaniu z obra\u017calstwem spadkobierc\u00f3w; ci to dopiero potrafi\u0105 zademonstrowa\u0107, co mo\u017ce w warunkach krajowych, tubylczych (ale nie tylko!) znaczy\u0107 obraza \u2013 a s\u0105 nawet tacy, co nie tylko uwielbiaj\u0105 s\u0105dowe ekscesy, s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy posuwaj\u0105 si\u0119 do fizycznej przemocy na bezbronnej spu\u015bci\u017anie (materialnej: listy, pami\u0119tniki, zdj\u0119cia, dokumentacja mechaniczna, r\u0119kopisma…). Wi\u0119c obra\u017calstwo \u017cywych podmiot\u00f3w biografowania (pozwalam sobie tym neologizmem zdefiniowa\u0107 ca\u0142o\u015b\u0107 procesu…) nie jest zapewne najbardziej upierdliwym ryzykiem. Katarzyna Kubisiowska Pilch w sensie \u015bcis\u0142ym. Pierwsza biografia Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2016 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Podobno to mia\u0142o by\u0107 krojenie na \u017cywca… Biografowanie podmiot\u00f3w \u017cyj\u0105cych jest zaj\u0119ciem obarczonym wielorakim ryzykiem \u2013 od tak trywialnego pocz\u0105wszy, jak wieczysta obraza z wyklinaniem do trzeciego pokolenia wpieriod i nazad, co ten\u017ce podmiot \u0142acno mo\u017ce biografuj\u0105cemu uczyni\u0107 (i jak\u017ce cz\u0119sto rzeczywi\u015bcie czyni!). Z powodu albo i bez… Obra\u017calstwo \u017cywych podmiot\u00f3w jest wielkie, nad\u0119te i wredne. Reaguje z ca\u0142\u0105 moc\u0105 na delikatny nawet dotyk. Eksploduje wybuchem – jakby z trzewi najg\u0142\u0119bszych swoj\u0105 syntez\u0119 bior\u0105cym… Ale to i tak nic w por\u00f3wnaniu z obra\u017calstwem spadkobierc\u00f3w; ci to dopiero potrafi\u0105 zademonstrowa\u0107, co mo\u017ce w warunkach krajowych, tubylczych (ale nie tylko!) znaczy\u0107 obraza \u2013 a s\u0105 nawet tacy, co nie tylko uwielbiaj\u0105 s\u0105dowe ekscesy, s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy posuwaj\u0105 si\u0119 do fizycznej przemocy na bezbronnej spu\u015bci\u017anie (materialnej: listy, pami\u0119tniki, zdj\u0119cia, dokumentacja mechaniczna, r\u0119kopisma…). Wi\u0119c obra\u017calstwo \u017cywych podmiot\u00f3w biografowania (pozwalam sobie tym neologizmem zdefiniowa\u0107 ca\u0142o\u015b\u0107 procesu…) nie jest zapewne najbardziej upierdliwym ryzykiem. Ryzykiem gro\u017anym, acz przez publiczno\u015b\u0107 by\u0107 mo\u017ce niedocenianym, jest deal. Uk\u0142ad znaczy… Cz\u0119sto zale\u017cny od stopnia za\u017cy\u0142o\u015bci podmiotu z biografem. W skr\u00f3cie wygl\u0105da to tak: ja ci podrzuc\u0119 smakowite \u015bwie\u017ce kawa\u0142ki mi\u0119ska (kt\u00f3re narracj\u0119 ubarwi\u0105, a…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":486,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[20],"tags":[59],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/213"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=213"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/213\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2920,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/213\/revisions\/2920"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/486"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=213"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=213"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=213"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\nPodobno to mia\u0142o by\u0107 krojenie na \u017cywca…<\/span><\/h3>\n
\nRyzykiem gro\u017anym, acz przez publiczno\u015b\u0107 by\u0107 mo\u017ce niedocenianym, jest deal. Uk\u0142ad znaczy… Cz\u0119sto zale\u017cny od stopnia za\u017cy\u0142o\u015bci podmiotu z biografem. W skr\u00f3cie wygl\u0105da to tak: ja ci podrzuc\u0119 smakowite \u015bwie\u017ce kawa\u0142ki mi\u0119ska (kt\u00f3re narracj\u0119 ubarwi\u0105, a ju\u017c sprzeda\u0107 je mog\u0119 bezpiecznie), kt\u00f3rych nikomu jeszcze nie zdradzi\u0142em, a w zamian ty, biografie m\u00f3j kochany, pominiesz, przemilczysz par\u0119 innych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w wielce wstydliwych. Braciszkiem nieodrodnym takiego dealu jest mi\u0142osierdzie w og\u00f3lno\u015bci, narzucaj\u0105ce mniemanie, i\u017cby nie robi\u0107 \u015bwi\u0144stw (\u017cywym tako\u017c, ale zmar\u0142ym jeszcze silniej…). Chyba \u017ce z pozycji wrogich piszemy \u2013 to i podmiot mo\u017ce nawet sika\u0107 do kropielnicy!
\nZmor\u0105 biografistyki vivus tuus<\/em> (de mortuis<\/em> te\u017c zreszt\u0105), s\u0105 \u201eprzyjaciele i komentatorzy, kt\u00f3rzy wiedz\u0105 lepiej\u201d. Lepiej sobie nie wyobra\u017ca\u0107, do czego s\u0105 zdolni i jak ekstremalnie na nice wywr\u00f3ci\u0107 mog\u0105 wszelk\u0105 najlepsz\u0105 nawet, intencjonalnie czyst\u0105 robot\u0119…
\nChyba tylko ryzyko kupieckie, czysto merkantylne, w zasadzie nie ima si\u0119 biografowania \u017cywych (s\u0105 wszelako wyj\u0105tki, oj s\u0105!), Ba, potrafi cz\u0119sto i niekiepsko wynagrodzi\u0107 niedogodno\u015bci opisane wy\u017cej. Za co kosmicznej ewolucji wieczna chwa\u0142a, i\u017c tak pi\u0119knie rzecz ca\u0142\u0105 urz\u0105dzi\u0142a!
\nPoczyniwszy garstk\u0119 uwag tytu\u0142em wst\u0119pu, zmierzam ku tezie otwarcia… Epoka Jerzego Pilcha w krajowej literaturze wsp\u00f3\u0142czesnej dobieg\u0142a definitywnego ko\u0144ca, aczkolwiek autor \u017cyje i wszak mo\u017ce co\u015b jeszcze z siebie wyda\u0107… I nie sta\u0142o si\u0119 to za spraw\u0105 cz\u0142owieka \u2013 przez rozkaz alibo te\u017c zaniechanie \u2013 tak zdecydowa\u0142a Matka Natura. Z w\u0142a\u015bciw\u0105 sobie okrutn\u0105, beznami\u0119tn\u0105 dezynwoltur\u0105. Dostrzeg\u0142 ten fakt znamienny prezes Znaku Jerzy Illg, zamawiaj\u0105c wnikliw\u0105, drobiazgow\u0105 i arcyszczer\u0105 biografi\u0119 pisarza u Katarzyny Kubisiowskiej, sk\u0105din\u0105d prominentnej bywszej lokatorki fraucymeru Pilcha (tyle \u017ce mo\u017ce z drugiego albo nawet trzeciego kr\u0119gu, liczonego nie wedle pomiaru intymnej blisko\u015bci, co raczej wi\u0119zi metafizycznej). W czym oczywi\u015bcie nic wstydliwego ni uw\u0142aczaj\u0105cego nie ma \u2013 przeciwnie: bliska znajomo\u015b\u0107 trzeciego stopnia (z kontekstem erotycznym czy bez \u2013 nic komu do tego…) pozwala biografce nie da\u0107 si\u0119 nabiera\u0107 (przynajmniej teoretycznie) na \u201eoczywiste oczywisto\u015bci\u201d curriculum vitae et laborem<\/em> podmiotu swej uwagi… No i lepszy ma dost\u0119p do \u017ar\u00f3de\u0142, cho\u0107 z drugiej strony \u0142atwiej ulec mo\u017ce wspomnianym ju\u017c sugestiom (co\u015b za co\u015b…) pozacierania tudzie\u017c podmalowania tego czy owego faktu, opinii, fotografii…
\n\u201ePilch w sensie \u015bcis\u0142ym\u201d to biografia osobliwa \u2013 w sensie by\u0107 mo\u017ce nie ca\u0142kiem \u015bcis\u0142ym, ale za to niepospolitej urody, niezwykle odmienna od masowej produkcji tego gatunku zalewaj\u0105cej rynek. Autorka si\u0119 postara\u0142a. W sensie \u015bcis\u0142ym. Notabene \u201ew sensie \u015bcis\u0142ym\u201d to ulubiona fraza Pilcha; gdyby kto\u015b zada\u0142 sobie trud policzenia, ile\u017c razy autor jej u\u017cy\u0142 we wszystkich swych dzie\u0142ach zwartych i nadal rozproszonych, publicznych i prywatnych – wyjdzie liczba o ci\u0119\u017carze kosmicznym. W sensie \u015bcis\u0142ym to dla Pilcha chyba miara rzeczywisto\u015bci: co\u015b jest tym, czym jest \u2013 tylko tym i niczym wi\u0119cej, Wi\u0119c Pilch jest Pilchem, jest Pilchem \u2013 niczym innym, niczym ponad Pilcha nie jest… A trudno\u015b\u0107 zasadnicza w sensu \u015bcis\u0142ego szukaniu i oznajmianiu na tym polega, \u017ce wszystkie (no, prawie…) podstawowe sk\u0142adniki biografii Pilcha s\u0105 ju\u017c znane, skonsumowane przez samego w\u0142a\u015bciciela i oswojone… Luterska Wis\u0142a, babka Czy\u017cowa, stary Kubica, biskup Wantu\u0142a, kot G\u0142upielok, tata z mam\u0105, Cracovia, \u201eTygodnik Powszechny\u201d, picie w \u201eZwisie\u201d, literatura, ostre picie gdzie b\u0105d\u017a, felietony w \u201ePolityce\u201d, kobiety (du\u017co kobiet…), awanturnicze umowy wydawnicze na kwoty \u0142askocz\u0105ce wyobra\u017ani\u0119 (i gen zazdro\u015bci u mniej utalentowanych…), jeszcze ostrzejsze picie (w domu na og\u00f3\u0142), odwyk, parkinson, depresja, samotno\u015b\u0107 w pokoiku na Ho\u017cej, ewangeliczna pokora na finiszu… Co z tego jeszcze mo\u017cna zrobi\u0107, czego autor sam nie zrobi\u0142? Dopieprzy\u0107 skandalami, dowali\u0107 kompromituj\u0105ce szczeg\u00f3\u0142y? No, mo\u017cna, pole wolne \u2013 zw\u0142aszcza \u017ce Pilch (jak si\u0119 wydaje…) po ukazaniu si\u0119 \u201eZawsze nie ma nigdy\u201d – gruntownego wywiadu-rzeki przeprowadzonego przez inn\u0105 z kobiet mistrza (Ewelin\u0119 Piechowiak) \u2013 zarzuci\u0142 projekt napisania, doprowadzenia do ko\u0144ca obszernej \u201eAutobiografii w sensie \u015bcis\u0142ym\u201d.
\nKubisiowska z \u017cyciem i dzie\u0142em Pilcha post\u0105pi\u0142a inaczej. Przede wszystkim uniewa\u017cni\u0142a o\u015b czasu. Tworzy struktur\u0119 nielinearn\u0105, pogrupowan\u0105 wedle… postaci w \u017cyciu Pilcha najwa\u017cniejszych. Jest Ojciec, Matula, Wantu\u0142a i Stary Kubica (naprawd\u0119: cz\u0119\u015bci biografii takie nosz\u0105 tytu\u0142y…).
\nPod patronatem Ojca (W\u0142adys\u0142aw mu by\u0142o) roztrz\u0105sane s\u0105 aspekty \u017ar\u00f3d\u0142owe Pilchowej biografii: sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119, licz\u0105c od korzeni, co przez wi\u015bla\u0144skie okno widzia\u0142, co od Ojca s\u0142ysza\u0142 (w sumie niewiele: fater by\u0142 apodyktycznym nerwusem, stawiaj\u0105cym potomkowi nadludzkie wymagania, ale zupe\u0142nie nieinteresuj\u0105cym si\u0119, jak te\u017c dzieciak z tymi oczekiwaniami sobie radzi), jak musia\u0142 z nim konkurowa\u0107…
\nW rozdziale Matula (Wanda Pilchowa) rz\u0105dz\u0105 emocje \u2013 Pilch jest analizowany pod k\u0105tem relacji z lud\u017ami (i dlaczego przewa\u017cnie tak szybko relacje si\u0119 degeneruj\u0105 lub w og\u00f3le s\u0105 kiepskie…). Mowa jest oczywi\u015bcie te\u017c o kobietach w \u017cyciu pisarza. Co tu ukrywa\u0107 \u2013 Pilch w \u017cyciu codziennym intensywnie stawia\u0142 na r\u00f3\u017cnic\u0119 p\u0142ci, nauczy\u0142 si\u0119 t\u0119 r\u00f3\u017cnic\u0119 ho\u0142ubi\u0107 i wykorzystywa\u0107.
\nBiskup lutera\u0144ski Andrzej Wantu\u0142a by\u0142 pierwszym Pilcha autorytetem intelektualnym, tote\u017c w cz\u0119\u015bci biografii naznaczonej jego nazwiskiem mamy kompletn\u0105 analiz\u0119 luterskich rudyment\u00f3w Pilchowej drogi zawodowej i powa\u017cn\u0105 (cho\u0107 za ma\u0142o analityczn\u0105: dlaczego upierdliwy felietonista mistrzem prozy si\u0119 sta\u0142?) pr\u00f3b\u0119 skatalogowania tw\u00f3rczego dorobku wraz z meandrami pisarskiego losu. Tutaj Pilch wreszcie jawi si\u0119 jako powa\u017cny element sk\u0142adowy polskiego pejza\u017cu literackiego, bez kt\u00f3rego nic… Z tym \u017ce Kubisiowska oczywi\u015bcie nie podj\u0119\u0142a trudu krytycznej, naukowej wiwisekcji dzie\u0142a Pilcha \u2013 ju\u017c to z braku stosownego aparatu filologicznego, ju\u017c to z braku powagi. Tak to, tak \u2013 o wiele \u0142atwiej samego pisarza bra\u0107 na z\u0105b ni\u017ali jego dzie\u0142o. Zreszt\u0105, Bogiem a prawd\u0105 nie tego od biografii wymagamy! (Wymagamy tylko, by autora by\u0142o zdecydowanie mniej ni\u017c bohatera, co Kubisiowskiej nie do ko\u0144ca si\u0119 uda\u0142o…)
\nStary Kubica (czyli dziadek Pawe\u0142 Czy\u017c, z charakteru i intelektu \u2013 obu niepospolitych \u2013 prawdziwy g\u00f3ral) \u2013 posta\u0107 wielce osobliwa (nawet na tle egzotycznej kolekcji wi\u015bla\u0144skich por\u0105ba\u0144c\u00f3w) \u2013 daje paliwo i spoiwo do opisania ciemniejszej strony \u017cywota Pilcha: na\u0142og\u00f3w, zdrad, obsesji (w tym pasji kibica, czego Kubisiowska, jak si\u0119 wydaje, do ko\u0144ca nie pojmuje) tudzie\u017c obsesyjnej sk\u0142onno\u015bci do zadawania ran – najbli\u017cszym i ca\u0142kiem obcym…
\nCzy co\u015b wa\u017cnego Kubisiowskiej umkn\u0119\u0142o? Zapewne. Ale je\u015bli nawet, to by\u0142o co\u015b, co i tak na razie z\u0142apa\u0107 by si\u0119 nie da\u0142o. Tak to jest biografowaniem \u017cyj\u0105cych \u2013 dotkniemy tylko tego, czego sami dozwol\u0105… Czy zatem biografia Pilcha jest prawdziwa? Tak i nie. Tak \u2013 bo bogactwo szczeg\u00f3\u0142\u00f3w z elementami szczero\u015bci (lub domniemania szczero\u015bci) podmiotu robi takie wra\u017cenie. Nie \u2013 bo jednak Pilch jest mistrzem autokreacji; sam wielokrotnie wykorzysta\u0142 i przepracowa\u0142 sk\u0142adniki swego CV. A kt\u00f3\u017c lepiej ni\u017c on sam wie, co do\u0142o\u017cy\u0142, dofabularyzowa\u0142, a co wprost przeciwnie: ukry\u0142 na wieki. Zapewne to i owo pami\u0119taj\u0105 pro\u015bci luterkowie z Wise\u0142ki, ale kt\u00f3\u017cby tam z nich zarzuca\u0142 wydawc\u0119 sprostowaniami… Zapewne koledzy, a kobiety osobliwie, co nieco mogliby do\u0142o\u017cy\u0107, obja\u015bni\u0107, da\u0107 \u015bwiadectwo… Ale po co? Gwoli prawdy? A czym\u017ce ona jest? Czym\u015b tak wa\u017cnym, by dla niej zabija\u0107? Sam Pilch zreszt\u0105 ju\u017c paru swoich zabi\u0142… Wystarczy. Zreszt\u0105 szukanie prawdy w takich na przyk\u0142ad klimatach baru \u201ePod Mocnym Anio\u0142em\u201d wydaje si\u0119 czym\u015b mocno niestosownym w sytuacji, gdy autor tak mocno zr\u00f3s\u0142 si\u0119 ze swym dzie\u0142em, \u017ce a\u017c odseparowa\u0107 ich (by osobno obejrze\u0107 i zbada\u0107) prawie nie mo\u017cna.
\nPilch \u017cyje i czas jaki\u015b (zapewne d\u0142ugi; oby!) po\u017cyje. Warto wi\u0119c dalej z nim \u017cywym i\u015b\u0107, trop\u00f3w nie gubi\u0105c. Kiedy\u015b wspomina\u0142, \u017ce chcia\u0142by jeszcze napisa\u0107 swoj\u0105 \u201ePostyll\u0119\u201d, czyli zbi\u00f3r kaza\u0144 stosownych, przeznaczonych na ka\u017cd\u0105 kolejn\u0105 niedziel\u0119 roku (nader popularny buch w ewangelickiej literaturze religijnej…). To by\u0142oby co\u015b, idealne zwie\u0144czenie \u015bcis\u0142ego sensu istnienia Pilcha!
\nTomasz Sas<\/strong>
\n(27 10 2016)<\/strong><\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"