![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/mock-poziom-300x177.jpg\")
\nMock
\nWydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2016<\/h3>\n
Rekomendacja: 4\/7<\/strong><\/span> \u201eBy\u0142 sobie skrzypek Hercowicz,<\/em> Wdzi\u0119czny jestem g\u0142\u0119boko i czo\u0142obitnie (jako czytelnik ze skromnych najskromniejszy…) Markowi Krajewskiemu, filologowi klasycznemu z Wroc\u0142awia, za autorsk\u0105 wolt\u0119, kt\u00f3rej si\u0119 dopu\u015bci\u0142, wracaj\u0105c do postaci literackiej, od kt\u00f3rej zacz\u0105\u0142 by\u0142 sw\u0105 karier\u0119 popularnego autora powie\u015bci kryminalnych. Siedemna\u015bcie lat i szesna\u015bcie ksi\u0105\u017cek (w tym sze\u015b\u0107 w sensie \u015bcis\u0142ym; lub siedem; zale\u017cy jak liczy\u0107…) temu Krajewski wykreowa\u0142 posta\u0107 policjanta. Echt Breslauer (aczkolwiek pochodz\u0105cy z Wa\u0142brzycha…) und Schlesier Eberhard Mock \u2013 t\u0119gi \u017car\u0142ok (powiedzmy raczej: smakosz na miar\u0119 posiadanych \u015brodk\u00f3w…) i op\u00f3j, zwolennik tanich dziwek, niedoko\u0144czony filolog klasyczny (czyli m\u00f3g\u0142by o ma\u0142o co karier\u0119 zrobi\u0107 gimnazjalnego profesora \u2013 jednego z filar\u00f3w, obok instruktora musztry w regimencie pruskiej piechoty, systemu wychowawczego i spo\u0142ecznego Rzeszy), posiadacz osobliwymi drogami chadzaj\u0105cego intelektu tudzie\u017c nosiciel \u017carliwego poczucia sprawiedliwo\u015bci per fas et nefas<\/em>, za wszelk\u0105 cen\u0119, do ko\u0144ca i bez zwa\u017cania na przeszkody egzekwowanego. \u017be ju\u017c o chwycie szcz\u0119k (w sensie symbolicznym, \u015bledczym) godnym bullterriera, gwa\u0142townym charakterze, od demonstrowania si\u0142y fizycznej niestroni\u0105cym wcale, nie wspomn\u0119… Marek Krajewski Mock Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2016 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 1\/5 W p\u0119tli czasu zbrodnia… \u201eBy\u0142 sobie skrzypek Hercowicz, co gra\u0142 z pami\u0119ci jak z nut, z Szuberta on umia\u0142 zrobi\u0107 – no brylant, no istny cud.\u201d (Osip Mandelsztam; przek\u0142ad Wiktora Woroszylskiego; z muzyk\u0105 Andrzeja Zaryckiego \u015bpiewa\u0142a Ewa Demarczyk) Wdzi\u0119czny jestem g\u0142\u0119boko i czo\u0142obitnie (jako czytelnik ze skromnych najskromniejszy…) Markowi Krajewskiemu, filologowi klasycznemu z Wroc\u0142awia, za autorsk\u0105 wolt\u0119, kt\u00f3rej si\u0119 dopu\u015bci\u0142, wracaj\u0105c do postaci literackiej, od kt\u00f3rej zacz\u0105\u0142 by\u0142 sw\u0105 karier\u0119 popularnego autora powie\u015bci kryminalnych. Siedemna\u015bcie lat i szesna\u015bcie ksi\u0105\u017cek (w tym sze\u015b\u0107 w sensie \u015bcis\u0142ym; lub siedem; zale\u017cy jak liczy\u0107…) temu Krajewski wykreowa\u0142 posta\u0107 policjanta. Echt Breslauer (aczkolwiek pochodz\u0105cy z Wa\u0142brzycha…) und Schlesier Eberhard Mock \u2013 t\u0119gi \u017car\u0142ok (powiedzmy raczej: smakosz na miar\u0119 posiadanych \u015brodk\u00f3w…) i op\u00f3j, zwolennik tanich dziwek, niedoko\u0144czony filolog klasyczny (czyli m\u00f3g\u0142by o ma\u0142o co karier\u0119 zrobi\u0107 gimnazjalnego profesora \u2013 jednego z filar\u00f3w, obok instruktora musztry w regimencie pruskiej piechoty, systemu wychowawczego i spo\u0142ecznego Rzeszy), posiadacz osobliwymi drogami chadzaj\u0105cego intelektu tudzie\u017c nosiciel \u017carliwego poczucia sprawiedliwo\u015bci per fas et nefas, za wszelk\u0105 cen\u0119, do ko\u0144ca i bez zwa\u017cania na przeszkody egzekwowanego. \u017be ju\u017c o chwycie szcz\u0119k (w sensie symbolicznym, \u015bledczym) godnym bullterriera, gwa\u0142townym charakterze, od demonstrowania…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":471,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[10],"tags":[54],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/198"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=198"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/198\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3678,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/198\/revisions\/3678"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/471"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=198"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=198"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=198"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 1\/5<\/strong><\/span><\/p>\nW p\u0119tli czasu zbrodnia…<\/span><\/h2>\n
\nco gra\u0142 z pami\u0119ci jak z nut,<\/em>
\nz Szuberta on umia\u0142 zrobi\u0107<\/em>
\n– no brylant, no istny cud.\u201d<\/em>
\n(Osip Mandelsztam; przek\u0142ad Wiktora Woroszylskiego;
\nz muzyk\u0105 Andrzeja Zaryckiego \u015bpiewa\u0142a Ewa Demarczyk)<\/p>\n
\nMock \u2013 posta\u0107 wewn\u0119trznie pe\u0142na i doszlifowana \u2013 wydaje si\u0119 by\u0107 konstruktem o wymiarach zgo\u0142a chandlerowskich, aczkolwiek oczywi\u015bcie nie gra w tej samej literackiej lidze co detektyw Marlowe. Lecz jest niedaleko! W ka\u017cdym razie na rynku polskim \u017caden z innych autor\u00f3w kryminalnych p\u0142ci obojga \u017cadnego ze swych tropicieli zbrodni (tako\u017c p\u0142ci obojga) nie potrafi\u0142 nawet troch\u0119 zbli\u017cy\u0107 do Mocka… Po cz\u0119\u015bci zapewne dlatego, \u017ce nie jest to im do niczego potrzebne. Aby \u0142adnie poprowadzi\u0107 intryg\u0119, wystarczy uruchomi\u0107 p\u0142aski schemat numer jeden: samotny, skopany przez kobiet\u0119, dotkni\u0119ty kryzysem wieku \u015bredniego nadkomisarz macho (wzgl\u0119dnie prokurator lub b\u0142yskotliwy cywilny profiler…), kompulsywnie s\u0142uchaj\u0105cy jazzu (policzcie kiedy\u015b w wolnej chwili, ilu krajowego wyrobu detektyw\u00f3w nami\u0119tnie uwielbia Coltrane’a?), sma\u017c\u0105cy jajecznic\u0119 i graj\u0105cy w szachy sam ze sob\u0105… Aby baaardzo \u0142adnie za\u015b intryg\u0119 wie\u015b\u0107, trzeba napr\u0119dce skleconego (i bardziej szorstkiego…) schematu numer dwa, czyli zdeklarowanego \u015bwira (dobry jest zesp\u00f3\u0142 stresu bojowego \u2013 z omamami, g\u0142osami, alkoholizmem, lekomani\u0105…), socjopaty z nerwic\u0105 natr\u0119ctw czy zgo\u0142a brutalnego motherfuckera<\/em> o niebywa\u0142ej skuteczno\u015bci…
\nPo co komu kto\u015b taki jak Mock \u2013 czy druga z kreacji Krajewskiego (sk\u0105din\u0105d udana znacznie, znacznie mniej): lwowski (ergo przedwojenny) policaj Edward Popielski, z niech\u0119tnym szacunkiem w kr\u0119gach kryminalnych zwany \u0141ysym? Po nic! Komu\u015b… Ale nie Krajewskiemu. On sobie zrobi\u0142 Mocka z potrzeby profesjonalizmu \u2013 by lepiej opowiada\u0107 po prostu. To, co u\u017cy\u0142em w charakterze motta \u2013 wiersz Mandelsztama \u2013 opr\u00f3cz pewnej dominuj\u0105cej dozy rusko-\u017cydowskiego nostalgicznego sentymentalizmu i lirycznego rozmem\u0142ania, to przede wszystkim pochwa\u0142a zawodowstwa: treningu, powtarzania, szlifowania \u2013 a\u017c ku doskona\u0142o\u015bci, niemal boskiej perfekcji. Krajewski produkowa\u0142 swego bohatera sposobem arcytrudnym, albowiem temporalnie nieliniowym \u2013 w postaci pofa\u0142dowanej p\u0119tli z zawijasami. Zaczyna si\u0119 w maju 1933 roku (Mock jest radc\u0105 kryminalnym, a nazi\u015bci dopiero si\u0119 rozkr\u0119caj\u0105…), potem akcja w\u0119druje nazad do roku 1927 (republika weimarska w rozkwicie swej degrengolady…), rozp\u0119dzona wraca do 1919 roku (tu\u017c po I wojnie Ebi jest asystentem kryminalnym o niepewnej przysz\u0142o\u015bci…), skacze a\u017c do wiosny 1945 roku, z Mockiem jako kapitanem Abwehry w obl\u0119\u017conej Festung Breslau, zn\u00f3w zje\u017cd\u017ca do lat 20. (konkretnie 1923-24), w\u0119druje do 1937 roku (Mock \u201ezaz\u0119bia si\u0119\u201d z Popielskim…) i w najnowszym \u201emocku\u201d wraca do roku 1913 (m\u0142ody wachmistrz rozwi\u0105zuje spraw\u0119 mordu na budowie Hali Stulecia – ni mniej, ni wi\u0119cej…). Wypady w jeszcze inne epoki (a\u017c po lata 60. w Nowym Jorku, gdzie Mock umiera jako… agent CIA…) s\u0105 jak fioritury i zawijasy na tej p\u0119tli…
\nOsobliwa ta konstrukcja wymaga\u0142a i nadal b\u0119dzie wymaga\u0107 od Krajewskiego szczeg\u00f3lnej dyscypliny architektonicznej. Budowanie rusztowania utrzymuj\u0105cego w pionie (i w ruchu, co trudne nawet bardziej) figur\u0119 Eberharda, jego otoczenie (w tym \u017cony ze dwie…), \u015brodowisko naturalne policji, przest\u0119pc\u00f3w, burdeli, knajp, salon\u00f3w, \u015bwi\u0105ty\u0144 wiedzy tajemnej, okultyzmu i hochsztaplerki wszelkiego gatunku, uniwersytetu, prosektorium, nadodrza\u0144skich chaszczy… – no, to \u0142atwe nie jest. I jeszcze te archiwalne kwerendy! Utworzenie Mocka w zurbanizowanej zaprzesz\u0142ej topografii miejsca, kt\u00f3re w istocie swej istnie\u0107 przesta\u0142o, straci\u0142o ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 emocjonaln\u0105 \u2013 to zadanie heroiczne. Autor wywi\u0105za\u0142 si\u0119 wiarygodnie \u2013 jego Mock to posta\u0107, jakiej w polskiej literaturze kryminalnej ( i nie tylko w niej…) nie ma z czym por\u00f3wna\u0107. Kawa\u0142 doskona\u0142ej roboty artystycznej, psychologicznej, intelektualnej i jakiej tam sobie chcecie… Nawet gastronomicznej! Te trzeszcz\u0105ce w z\u0119bach kie\u0142baski \u015bl\u0105skie podpiekane, z preclami obsypanymi kminkiem…
\nNajnowszy \u201eMock\u201d (przy okazji: znany sk\u0105din\u0105d z wyrafinowanego gustu Znak m\u00f3g\u0142by si\u0119 postara\u0107 o lepsz\u0105 ok\u0142adk\u0119; ta jest po prostu a\u017c do b\u00f3lu, koszmarnie kiczowata…) koncentruje si\u0119 wok\u00f3\u0142 historii tzw. Hali Stulecia w 1913 roku \u2013 rytualnego mordu na budowie (czterej gimnazjali\u015bci roztrzaskani o beton i wisielec upozowany na Ikara), spisku nacjonalist\u00f3w wielkoniemieckich wobec spodziewanej wizyty kajzera Wilhelma, d\u0142ugich macek masonerii i wywiadu. M\u0142ody wachmistrz kryminalny swej nieokie\u0142znanej \u017cywio\u0142owo\u015bci i bezkompromisowemu d\u0105\u017ceniu do prawdy zawdzi\u0119cza wkr\u0119cenie w nielegalne \u015bledztwo tudzie\u017c bezwiedny udzia\u0142 w sprzysi\u0119\u017ceniu. No i poruszaj\u0105ca silnie cia\u0142a jamiste m\u0119skie z pozoru tylko niewinna perwersja pewnej wszechstronnie wyuczonej sawantki… No i Wroc\u0142aw\/Breslau do fundament\u00f3w spowity narkotyczn\u0105, erotyczn\u0105, moralnie dwuznaczn\u0105 aur\u0105… A je\u015bli chcecie wiedzie\u0107, co w tym wszystkim robi pierwszy… szef CIA admira\u0142 Roscoe Hillenkoetter, musicie odda\u0107 si\u0119 lekturze. Zach\u0119cam!
\nCo zwinniejsi intelektualnie mog\u0105 podj\u0105\u0107 z Krajewskim ryzykown\u0105 gr\u0119 i pr\u00f3bowa\u0107 przy\u0142apa\u0107 go na jakimkolwiek b\u0142\u0119dzie natury rekonstrukcyjnej. Ale ostrzegam \u2013 to udaje si\u0119 rzadko. Mnie, cho\u0107 uchodz\u0119 za t\u0119giego kwerulanta i upierdliwego tropiciela, trafi\u0142o si\u0119 dwa razy znale\u017a\u0107 ewidentny b\u0142\u0105d. W debiutanckiej \u201e\u015amierci w Breslau\u201d policjant Anwaldt zamawia w poci\u0105gu flaszk\u0119 w\u00f3dki Baczy\u0144skiego \u2013 nie Baczewskiego; freudowska zaiste pomy\u0142ka… Za\u015b we \u201eW\u0142adcy liczb\u201d plutonowy na pami\u0105tkowym zdj\u0119ciu \u015bwie\u017co po awansie ma cztery belki, a powinien mie\u0107 trzy, skoro ten fragment akcji toczy si\u0119 w latach 50. a dok\u0142adniej chyba w 1956…
\nMa\u0142o… Bo Krajewski, buduj\u0105c sw\u00f3j osobliwy, wielotomowy kosmos wroc\u0142awsko-lwowski (z wypadem nawet do Dar\u0142owa), dobrze si\u0119 przygotowa\u0142. Mularz ci z niego znamienity. W pas si\u0119 k\u0142aniam!
\nTomasz Sas
\n(18 09 2016)<\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"