{"id":1923,"date":"2020-04-15T23:46:44","date_gmt":"2020-04-15T21:46:44","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=1923"},"modified":"2020-06-29T08:26:04","modified_gmt":"2020-06-29T06:26:04","slug":"zatruty-ogrod","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2020\/04\/15\/zatruty-ogrod\/","title":{"rendered":"Zatruty ogr\u00f3d"},"content":{"rendered":"\n
Alex Marwood<\/strong><\/h5>\n

\"\"<\/p>\n


Zatruty ogr\u00f3d <\/strong>
Prze\u0142o\u017cy\u0142a Anna Dobrza\u0144ska <\/strong>
Wydawnictwo Albatros
Sp. z o.o.,Warszawa 2020<\/strong><\/h5>\n

Rekomendacja: 4\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Jutro przyjdzie koniec \u015bwiata?<\/u><\/strong><\/span><\/h3>\n

Przekonanie, \u017ce nasz \u015bwiat dobiegnie ko\u0144ca nieoczekiwanie i w spos\u00f3b gwa\u0142towny, nie jest niczym nowym w dziejach cywilizacji i tzw. my\u015bli ludzkiej. Z przekonania owego wynik\u0142o mniemanie \u2013 jak\u017ce typowe dla rozpowszechnionego wewn\u0105trz gatunku ludzkiego poczucia wy\u017cszo\u015bci – \u017ce na gwa\u0142towny koniec nale\u017cy by\u0107 przygotowanym, \u017ce uda si\u0119 w ten spos\u00f3b oszuka\u0107 si\u0142y natury lub wr\u0119cz bog\u00f3w. I przetrwa\u0107… Po co? Tego ju\u017c tw\u00f3rcy doktryn przetrwaniowych nie rozwa\u017caj\u0105. A warto, skoro si\u0142y natury lub wszechmocny b\u00f3g jakowy\u015b ju\u017c nas skre\u015blili ze swego porz\u0105dku. To czemu si\u0119 upieramy przy istnieniu na przek\u00f3r nim? Czy to wyraz buntu, po\u0142\u0105czonego z pych\u0105, czy mo\u017ce pokorna pro\u015bba o \u0142ask\u0119? O drug\u0105 szans\u0119?<\/p>\n

Osobliwej akceleracji dozna\u0142o to przekonanie zapewne wraz z post\u0119pami religii chrze\u015bcija\u0144skich. Ot\u00f3\u017c oparte s\u0105 one na wierze w paruzj\u0119, czyli ponowne przyj\u015bcie boga na \u015bwiat, na wierze w Apokalips\u0119, czyli gwa\u0142towny koniec rodzaju ludzkiego w p\u0142omieniach i wstrz\u0105sach (czy\u017cby to mia\u0142o by\u0107 zacieranie \u015blad\u00f3w po nieudanym eksperymencie?), oraz wierze w s\u0105d ostateczny, czyli definitywne oddzielenie dobra od z\u0142a, prawdy od k\u0142amstwa, wiary od nihilizmu… Przeto przez te dwa tysi\u0105clecia trwania wiary chrze\u015bcija\u0144skiej co i rusz jaki\u015b guru, prorok, wizjoner, fanatyk lub sugestywny fantasta gromadzi\u0142 garstk\u0119 wyznawc\u00f3w (cho\u0107 czasem robi\u0142 to sam…), by si\u0119 wyrwa\u0107 na pustyni\u0119, gdzie umartwiaj\u0105c si\u0119, poszcz\u0105c i nieustannie modl\u0105c – przygotowywano si\u0119 na rych\u0142e spotkanie z ponownie nawiedzaj\u0105cym Ziemi\u0119 bogiem. Gorliwo\u015b\u0107 preparacji do tego spotkania jest wprost proporcjonalna do ubolewania, \u017ce na \u015bwiecie tyle jest ju\u017c nieprawo\u015bci, z\u0142a, gwa\u0142tu, \u017ce b\u00f3g zapewne tego znie\u015b\u0107 d\u0142u\u017cej nie mo\u017ce. Co oznacza, \u017ce za chwil\u0119 przyjdzie w gniewie \u2013 ale w szale niszczenia rozpozna swych wiernych admirator\u00f3w, kt\u00f3rzy odci\u0119li si\u0119 i odgrodzili od gorszycieli, i nagrodzi ich \u017cyciem wiecznym bez s\u0105du.<\/p>\n

Opieranie nadziei zbawienia i nagrody na zbiorowym praktykowaniu cnotliwo\u015bci jest oczywi\u015bcie obarczone b\u0142\u0119dem logicznym, wynikaj\u0105cym z nieumiej\u0119tno\u015bci rozumienia Pisma, kt\u00f3re stanowi jasno, \u017ce ka\u017cdy sam za swoje \u017cycie odpowie, przeto zbiorowa pokuta jest bez znaczenia; mo\u017ce by\u0107 co najwy\u017cej okoliczno\u015bci\u0105 \u0142agodz\u0105c\u0105 wyrok wieczny, ale wcale nie musi. W ka\u017cdym jednak razie oczekiwanie na koniec (je\u015bli ma ono charakter intensywnego i do tego jeszcze zbiorowego prze\u017cycia ekspiacyjnego), zawsze jest wypatrywaniem nagrody za po\u015bwi\u0119cenie. Wewn\u0119trzne \u017cycie takich samoizoluj\u0105cych si\u0119 sekt musi by\u0107 szalenie stresuj\u0105ce. Oczekiwanie si\u0119 przed\u0142u\u017ca, wi\u0119c wewn\u0119trzna \u017carliwo\u015b\u0107 u jednych ro\u015bnie, u innych maleje. Wraz z r\u00f3\u017cnicowaniem si\u0119 potencja\u0142\u00f3w wiary rosn\u0105 wewn\u0119trzne napi\u0119cia, pojawia si\u0119 kwestia przyw\u00f3dztwa, objawiaj\u0105 si\u0119 si\u0142y od\u015brodkowe. W ko\u0144cu niekt\u00f3re z takich grup czy sekt ulegaj\u0105 autodestrukcji, nierzadko w wyj\u0105tkowo odra\u017caj\u0105cej postaci zbiorowych samob\u00f3jstw (ofiarami padaj\u0105 nawet dzieci). Albo rozpadaj\u0105 si\u0119; pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c samotni dezerterzy z w\u0142asnej woli b\u0105d\u017a wygnani banici, nadal uznaj\u0105cy ide\u0119 oczekiwania tudzie\u017c stosownego przygotowania na nadej\u015bcie Ko\u0144ca za s\u0142uszn\u0105, ale towarzystwo, w kt\u00f3rym te oczekiwania przysz\u0142o im sprawowa\u0107 \u2013 za niegodne…<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie rozmaite ruchy religijne, scjentystyczne \u201ep\u0105czkuj\u0105\u201d takimi \u201eprzetrwalnikowymi\u201d wsp\u00f3lnotami. S\u0105 te\u017c zbiorowiska, kt\u00f3re \u017cadnej tkanki religijnej, metafizycznej nie maj\u0105. Idzie im tylko o przetrwanie-w-razie-Czego. Czego \u2013 czyli katastrofy cywilizacyjnej: globalnego ocieplenia, kosmicznego impaktu, ataku na sie\u0107 komputerow\u0105, zab\u00f3jczej pandemii wirusowej nie do wyleczenia (taka bole\u015bnie aktualna ciekawostka…), wojny j\u0105drowej, parali\u017cuj\u0105cego \u015bwiat terroryzmu albo gigantycznego kryzysu ekonomicznego \u2013 lub ka\u017cdej innej daj\u0105cej si\u0119 dowolnie wymy\u015bli\u0107 plagi… Trzeba tylko mie\u0107 pod r\u0119k\u0105 Plecak Ucieczkowy BOB (Big Out Bag – bagatela: jakie\u015b \u0107wier\u0107 cetnara przydatnych w g\u00f3rach, d\u017cungli, na pustyni i w lodach r\u00f3\u017cnych r\u00f3\u017cno\u015bci \u2013 z porz\u0105dnym no\u017cem i trzema metrami sznurka na czele), a za sob\u0105 gruntowny trening wojskowo-survivalowy. Pionierzy ruchu preppers\u00f3w (czyli Przygotowanych) to budowniczowie indywidualnych, bogato wyposa\u017conych schron\u00f3w przeciwatomowych z lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego stulecia. Nie przyda\u0142y si\u0119 nigdy do niczego, ale idea zakie\u0142kowa\u0142a.<\/p>\n

Idea Ko\u0144ca \u015awiata i jak ten koniec oszuka\u0107… Stacjonarni budowniczowie schron\u00f3w wydali na \u015bwiat nowe pokolenie preppers\u00f3w, stawiaj\u0105cych na ruchliwo\u015b\u0107 (uwaga \u2013 buty trzeba nosi\u0107 trekkingowe, o wieloletniej wytrzyma\u0142o\u015bci) i wy\u0107wiczon\u0105 odporno\u015b\u0107 na pogarszaj\u0105ce si\u0119 warunki \u017cycia. Dzisiejsza globalna pandemia to wymarzony dla ideolog\u00f3w prepperstwa pejza\u017c rozkwitu ich filozofii \u017cyciowej. Niewykluczone, \u017ce w tle tych wydarze\u0144 powr\u00f3c\u0105, uaktywni\u0105 si\u0119 sekty i inne formy grupowego Oczekiwania Na Koniec.<\/p>\n

Alex Marwood \u2013 brytyjska autorka thriller\u00f3w (Marwood to pseudonim; naprawd\u0119 nazywa si\u0119 Serena Mackesy i pochodzi z literackiej rodziny: dwie babcie by\u0142y pisarkami, tata \u2013 wyk\u0142adowc\u0105 literatury angielskiej) \u2013 rok temu wyda\u0142a \u201eZatruty ogr\u00f3d\u201d (naturalnie pod tytu\u0142em \u201eThe Poison Garden\u201d, bo rzecz w Zjednoczonym Kr\u00f3lestwie si\u0119 dzia\u0142a). To historia idealnie wpisuj\u0105ca si\u0119 w dzisiejsz\u0105 scenografi\u0119, niepokoj\u0105co prorocza, ostrzegawczo dystopijna, apokaliptyczna co si\u0119 zowie. Oto na pustaciach mi\u0119dzy hrabstwem Essex a ksi\u0119stwem Walii (zn\u00f3w? dopiero co pisa\u0142em o \u201eDrugim \u015bnie\u201d Roberta Harrisa, dziej\u0105cym si\u0119 w nieodleg\u0142ej okolicy…) odludn\u0105 farm\u0119 (jakie\u015b dwa kilometry kwadratowe gruntu) zasiedli\u0142a grupa obcych, ale z pozoru nieszkodliwych, siej\u0105cych sa\u0142at\u0119, marchewk\u0119, buractwo i wszelk\u0105 inn\u0105 znan\u0105 ludzko\u015bci zielenin\u0119, wypasaj\u0105cych owieczki i kr\u00f3wki spokojnych farmer\u00f3w-amator\u00f3w. Odizolowani (zakazy wst\u0119pu, warty stra\u017cnik\u00f3w na granicach…) i samowystarczalni rolnicy wiedli bukoliczne, szcz\u0119\u015bliwe \u017cycie. Z pozoru. Pewnego dnia patrol policji, wezwany przez zaniepokojonego niezwyk\u0142ym smrodem farmera z s\u0105siedztwa, sforsowa\u0142 bram\u0119 i znalaz\u0142 stosy trup\u00f3w p\u0142ci obojga i r\u00f3\u017cnego wieku w zaawansowanym stadium rozk\u0142adu \u2013 schwytanych i \u201eupozowanych\u201d przez \u015bmier\u0107 tak, jakby chcia\u0142y w ostatniej chwili ucieka\u0107… Zbrodnia, samob\u00f3jstwo czy inna makabra? Temperatura grozy podnios\u0142a si\u0119, gdy ustalono, \u017ce masakr\u0119 prze\u017cy\u0142y trzy osoby: dwudziestojednoletnia (w przybli\u017ceniu kobieta), pi\u0119tnastoletnia dziewczynka i trzynastoletni ch\u0142opiec. Co wi\u0119cej \u2013 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce s\u0105 rodze\u0144stwem \u2013 dzie\u0107mi tej samej matki \u2013 i po stronie normalnego \u015bwiata maj\u0105 ciotk\u0119, siostr\u0119 matki. Matki, kt\u00f3ra w m\u0142odo\u015bci zbieg\u0142a z domu ojca \u2013 surowego pastora do\u015b\u0107 radykalnej ortodoksyjnej parafii ewangelickiej i po kilku latach tu\u0142aczki, z ma\u0142\u0105 c\u00f3reczk\u0105 na r\u0119ku, przyst\u0105pi\u0142a do wsp\u00f3lnoty, zwanej Ark\u0105 (niewymy\u015blnie, prawda?).<\/p>\n

Wedle ustale\u0144 policji i ciekawskich medi\u00f3w \u201esamob\u00f3jcz\u0105\u201d Ark\u0119 za\u0142o\u017cy\u0142 pewien profesor filozofii i politologii na jednym z prowincjonalnych uniwersytet\u00f3w po\u0142udniowej Anglii, kt\u00f3ry tak sugestywnie g\u0142osi\u0142 swe pogl\u0105dy o nadchodz\u0105cej katastrofie, \u017ce zacz\u0119li si\u0119 wok\u00f3\u0142 niego gromadzi\u0107 wyznawcy, osobliwie panie, bardziej skoncentrowane na jego charyzmatycznym g\u0142osie i innych walorach cia\u0142a, ni\u017c na g\u0142oszonej filozofii egzystencji… Ale w ko\u0144cu wsp\u00f3lnota odizolowa\u0142a si\u0119, zbudowa\u0142a szczelny system warto\u015bci i gospodarczej samowystarczalno\u015bci, ustanowi\u0142a osobny porz\u0105dek spo\u0142eczny z w\u0142asn\u0105 hierarchi\u0105 ludzi i regulaminami \u2013 a w ko\u0144cu wprowadzi\u0142a w\u0142asne rytua\u0142y parareligijne…<\/p>\n

Marwood nie jest wybitn\u0105 mistrzyni\u0105 literatury. Ot, przyzwoita z niej powie\u015bciopisarka rozrywkowa (je\u017celi thriller to rozrywka…), umiej\u0119tnie opowiadaj\u0105ca intrygi, prowadz\u0105ca wymy\u015blone bez zarzutu fabu\u0142y; nie s\u0105 jej obce wymagania suspensu i fina\u0142owej kulminacji grozy, czytelnie komponuje wielow\u0105tkow\u0105 narracj\u0119 na odsuni\u0119tych od siebie p\u0142aszczyznach czasowych, umie ciekawie naszkicowa\u0107 portreciki (a w zasadzie profile psychologiczne) swoich bohater\u00f3w, nie rozprasza zanadto opowiadania dygresjami, aczkolwiek wie, jak dojecha\u0107 z Reading do Finbrough, omijaj\u0105c korki wok\u00f3\u0142 Heathrow. I wie, co to jest szczw\u00f3\u0142 plamisty… No i na pewno wzi\u0119\u0142a sobie do serca tudzie\u017c intelektu lektur\u0119 \u201eW\u0142adcy much\u201d noblisty sir Williama Goldinga.<\/p>\n

Marwood pilnie odrobi\u0142a lekcj\u0119 psychologii grupowej. Wie jak wygl\u0105da standardowo ewolucja postaw, pogl\u0105d\u00f3w i dzia\u0142a\u0144 w odizolowanej grupie, kt\u00f3ra zostanie pozostawiona sama sobie. W dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu i dziewi\u0119ciu dziesi\u0105tych przypadk\u00f3w na sto (tak: 99,9…) ka\u017cda gromada bukolicznie nastrojonych, wolnych, r\u00f3wnych, solidarnych, pokojowo usposobionych kmieci, pastuszk\u00f3w i ogrodnik\u00f3w (z odzysku \u2013 g\u0142\u00f3wnie to przestraszone i zdeterminowane mieszczuchy…), prze\u017cyje metamorfoz\u0119. Stanie si\u0119 faszystowsk\u0105, ponur\u0105, mordercz\u0105 hord\u0105 z autokratycznym przyw\u00f3dc\u0105 i \u015bcis\u0142\u0105 hierarchiczn\u0105 struktur\u0105 terroru. Rozstawieni wprz\u00f3dy na granicach stra\u017cnicy zamieni\u0105 si\u0119 w bezwzgl\u0119dn\u0105 policj\u0119, wymuszaj\u0105c\u0105 pos\u0142usze\u0144stwo, dopuszczaj\u0105c\u0105 si\u0119 gwa\u0142t\u00f3w i zab\u00f3jstw. S\u0142absi (w tym oczywi\u015bcie kobiety, a przynajmniej ich wi\u0119kszo\u015b\u0107) b\u0119d\u0105 gn\u0119bieni, oszukiwani i wykorzystywani na wszelkie mo\u017cliwe sposoby. Pojawi si\u0119 silny przyw\u00f3dca, tyrano-dyktator, kt\u00f3ry w ko\u0144cu doprowadzi do zbrodni, wykorzystuj\u0105c przewrotnie pierwotne has\u0142a przy\u015bwiecaj\u0105ce zgromadzeniu… Grupa ulegnie autodestrukcji. Czemu? Bo taka jest ludzka natura… Marwood, zdaje si\u0119, poj\u0119\u0142a istot\u0119 tektoniki ewolucji grup spo\u0142ecznych. Ca\u0142a nadzieja w tej jednej dziesi\u0105tej.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie nie b\u0119d\u0119 tu streszcza\u0142 akcji \u201eZatrutego ogrodu\u201d. Je\u015bli jednak wasza psychika, nadw\u0105tlona obecnymi wypadkami pandemicznymi, zniesie jeszcze jedno dobre proroctwo mo\u017cliwego rozwoju sytuacji, we\u017acie si\u0119 za lektur\u0119 Marwood. Satysfakcja gwarantowana.<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(15 04 2020)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Alex Marwood Zatruty ogr\u00f3d Prze\u0142o\u017cy\u0142a Anna Dobrza\u0144ska Wydawnictwo Albatros Sp. z o.o.,Warszawa 2020 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Jutro przyjdzie koniec \u015bwiata? Przekonanie, \u017ce nasz \u015bwiat dobiegnie ko\u0144ca nieoczekiwanie i w spos\u00f3b gwa\u0142towny, nie jest niczym nowym w dziejach cywilizacji i tzw. my\u015bli ludzkiej. Z przekonania owego wynik\u0142o mniemanie \u2013 jak\u017ce typowe dla rozpowszechnionego wewn\u0105trz gatunku ludzkiego poczucia wy\u017cszo\u015bci – \u017ce na gwa\u0142towny koniec nale\u017cy by\u0107 przygotowanym, \u017ce uda si\u0119 w ten spos\u00f3b oszuka\u0107 si\u0142y natury lub wr\u0119cz bog\u00f3w. I przetrwa\u0107… Po co? Tego ju\u017c tw\u00f3rcy doktryn przetrwaniowych nie rozwa\u017caj\u0105. A warto, skoro si\u0142y natury lub wszechmocny b\u00f3g jakowy\u015b ju\u017c nas skre\u015blili ze swego porz\u0105dku. To czemu si\u0119 upieramy przy istnieniu na przek\u00f3r nim? Czy to wyraz buntu, po\u0142\u0105czonego z pych\u0105, czy mo\u017ce pokorna pro\u015bba o \u0142ask\u0119? O drug\u0105 szans\u0119? Osobliwej akceleracji dozna\u0142o to przekonanie zapewne wraz z post\u0119pami religii chrze\u015bcija\u0144skich. Ot\u00f3\u017c oparte s\u0105 one na wierze w paruzj\u0119, czyli ponowne przyj\u015bcie boga na \u015bwiat, na wierze w Apokalips\u0119, czyli gwa\u0142towny koniec rodzaju ludzkiego w p\u0142omieniach i wstrz\u0105sach (czy\u017cby to mia\u0142o by\u0107 zacieranie \u015blad\u00f3w po nieudanym eksperymencie?), oraz wierze w s\u0105d ostateczny, czyli definitywne oddzielenie dobra od z\u0142a, prawdy od k\u0142amstwa, wiary od nihilizmu… Przeto przez te dwa tysi\u0105clecia trwania…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1925,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[236],"tags":[282],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1923"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1923"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1923\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2095,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1923\/revisions\/2095"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1925"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1923"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1923"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1923"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}