![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/ludlum-bourne-poziom-300x169.jpg\")
\nRobert Ludlum. Odwet Bourne’a
\nPrzek\u0142ad: Jan Kra\u015bko
\nWydawnictwo Albatros Andrzej Kury\u0142owicz S.C.,
\nWarszawa 2016<\/h3>\n
Rekomendacja: 1\/7<\/strong><\/span> Tor lotu pocisku kalibru od mniej wi\u0119cej 7,62 mm do jakie\u015b 12,5 mm, kt\u00f3ry w wyniku gwa\u0142townej eksplozji \u0142adunku miotaj\u0105cego opu\u015bci\u0142 luf\u0119 broni strzeleckiej, kr\u00f3tkiej lub d\u0142ugiej, szalenie trudno zak\u0142\u00f3ci\u0107. Owszem – snajperzy, czyli precyzyjni strzelcy d\u0142ugodystansowi, od razu powiedz\u0105, \u017ce czynniki takie jak wiatr, ci\u015bnienie atmosferyczne, wilgotno\u015b\u0107 i temperatura powietrza… Maj\u0105 nawet specjalne tablice przeliczeniowe i algorytmy w podr\u0119cznych komputerkach polowych (opancerzonych i w kamufla\u017cu bojowym), by te niedogodno\u015bci usun\u0105\u0107. Ale w zasadzie wystrzelony pocisk porusza si\u0119 po swej trajektorii (wybranej przez wycelowan\u0105 lub nie luf\u0119…) bez przeszk\u00f3d i z si\u0142\u0105 pewn\u0105 tak\u0105 – niepohamowan\u0105 i destrukcyjn\u0105. Wi\u0119c je\u015bli przypadkiem (lub nie) na tej drodze znajdzie si\u0119 obiekt jakowy\u015b, dajmy na to cia\u0142o ludzkie, nie ma ono prawa unikn\u0105\u0107 dekompozycji (z du\u017cym \u2013 rosn\u0105cym wraz z kalibrem pocisku – prawdopodobie\u0144stwem zej\u015bcia definitywnego). Eric van Lustbader Robert Ludlum. Odwet Bourne’a Przek\u0142ad: Jan Kra\u015bko Wydawnictwo Albatros Andrzej Kury\u0142owicz S.C., Warszawa 2016 Rekomendacja: 1\/7 Ocena ok\u0142adki: 2\/5 Zabili go i uciek\u0142 Tor lotu pocisku kalibru od mniej wi\u0119cej 7,62 mm do jakie\u015b 12,5 mm, kt\u00f3ry w wyniku gwa\u0142townej eksplozji \u0142adunku miotaj\u0105cego opu\u015bci\u0142 luf\u0119 broni strzeleckiej, kr\u00f3tkiej lub d\u0142ugiej, szalenie trudno zak\u0142\u00f3ci\u0107. Owszem – snajperzy, czyli precyzyjni strzelcy d\u0142ugodystansowi, od razu powiedz\u0105, \u017ce czynniki takie jak wiatr, ci\u015bnienie atmosferyczne, wilgotno\u015b\u0107 i temperatura powietrza… Maj\u0105 nawet specjalne tablice przeliczeniowe i algorytmy w podr\u0119cznych komputerkach polowych (opancerzonych i w kamufla\u017cu bojowym), by te niedogodno\u015bci usun\u0105\u0107. Ale w zasadzie wystrzelony pocisk porusza si\u0119 po swej trajektorii (wybranej przez wycelowan\u0105 lub nie luf\u0119…) bez przeszk\u00f3d i z si\u0142\u0105 pewn\u0105 tak\u0105 – niepohamowan\u0105 i destrukcyjn\u0105. Wi\u0119c je\u015bli przypadkiem (lub nie) na tej drodze znajdzie si\u0119 obiekt jakowy\u015b, dajmy na to cia\u0142o ludzkie, nie ma ono prawa unikn\u0105\u0107 dekompozycji (z du\u017cym \u2013 rosn\u0105cym wraz z kalibrem pocisku – prawdopodobie\u0144stwem zej\u015bcia definitywnego). Zasada ta ulega jednak zawieszeniu na gruncie tzw. literatury sensacyjnej, z osobliw\u0105 za\u015b si\u0142\u0105 zawieszenie to demonstruje si\u0119 w przypadku osobnika, znanego pod prowizorycznym (ale od lat wa\u017cnym) imieniem i nazwiskiem Jason Bourne… Posta\u0107 t\u0119 wykoncypowa\u0142 ameryka\u0144ski klasyk powie\u015bci sensacyjnej, awanturniczej,…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":460,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[12],"tags":[50,51],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/189"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=189"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/189\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3796,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/189\/revisions\/3796"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/460"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=189"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=189"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=189"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 2\/5<\/strong><\/span><\/p>\nZabili go i uciek\u0142<\/span><\/h2>\n
\nZasada ta ulega jednak zawieszeniu na gruncie tzw. literatury sensacyjnej, z osobliw\u0105 za\u015b si\u0142\u0105 zawieszenie to demonstruje si\u0119 w przypadku osobnika, znanego pod prowizorycznym (ale od lat wa\u017cnym) imieniem i nazwiskiem Jason Bourne…
\nPosta\u0107 t\u0119 wykoncypowa\u0142 ameryka\u0144ski klasyk powie\u015bci sensacyjnej, awanturniczej, szpiegowskiej i politycznego thrillera (aczkolwiek kompletnie odjechanego, czyli fantasy…) niejaki Robert Ludlum, kt\u00f3ry po\u015bwi\u0119ci\u0142 mu trzy dzie\u0142ka: \u201eTo\u017csamo\u015b\u0107 Bourne’a\u201d, \u201eKrucjata Bourne’a\u201d i \u201eUltimatum Bourne’a\u201d (opr\u00f3cz \u0107wierci setki innych, kt\u00f3re przynios\u0142y mu miliony i s\u0142aw\u0119; oba zdarzenia raczej zas\u0142u\u017cenie…), zanim w 2001 roku… zmar\u0142 spokojnie w rezydencji na Florydzie, w Naples (po przeciwnej stronie p\u00f3\u0142wyspu ni\u017c ha\u0142a\u015bliwe Miami…), miasteczku nazywanym stolic\u0105 milioner\u00f3w USA (najwi\u0119cej milion\u00f3w na metr kwadratowy, najwi\u0119cej na g\u0142ow\u0119 mieszka\u0144ca…).
\nWymy\u015blony przez Ludluma Bourne to produkt fikcyjnego (aczkolwiek przez to wielce prawdopodobnego) projektu CIA (nazwa kodowa: Treadstone), polegaj\u0105cego na pozbawieniu parunastu ochotnik\u00f3w (no, mo\u017ce nie ca\u0142kiem dobrowolnych…) to\u017csamo\u015bci, pami\u0119ci, korzeni, systemu warto\u015bci itp. Po obr\u00f3bce i treningu zostali oni precyzyjnymi maszynami do zabijania (w eufemistycznym j\u0119zyku agencji to \u201eeliminacja zagro\u017ce\u0144\u201d). Bourne zerwa\u0142 si\u0119 ze smyczy systemu (niedok\u0142adnie \u201ewyczyszczony\u201d m\u00f3zg zareagowa\u0142 na ekstremalny dylemat moralny: czy mo\u017cna zabi\u0107 dziecko?). I odt\u0105d walczy \u2013 a) z systemem, pragn\u0105cym go wyeliminowa\u0107, jak z\u0142omuje si\u0119 robota, kt\u00f3remu sfajczy\u0142 si\u0119 procesor, b) o odzyskanie pami\u0119ci i \u015bwiadomo\u015bci sprzed kolapsu…
\nPrawda, jaki\u017c to genialny koncept, obfituj\u0105cy w mn\u00f3stwo atrakcyjnych (i dobrze sprzedaj\u0105cych si\u0119) mo\u017cliwo\u015bci fabularnych?
\nSam Ludlum potencja\u0142 ten, jako si\u0119 rzek\u0142o, wyeksploatowa\u0142 trzykrotnie. Film\u00f3w powsta\u0142o jak dot\u0105d z pi\u0119\u0107 (plus serial…) – przy czym tylko pierwszy (\u201eTo\u017csamo\u015b\u0107 Bourne’a\u201d Douga Limana z 2002 roku) mia\u0142 cokolwiek wi\u0119cej wsp\u00f3lnego z literackim pierwowzorem ni\u017c tytu\u0142 i bohatera. Jaki by\u0142 serial Rogera Younga z 1988 roku (z Richardem Chamberlainem) \u2013 nie mam poj\u0119cia, nie widzia\u0142em… W ka\u017cdym razie trzy filmy z Bourne’em w tytule (wspomniana \u201eTo\u017csamo\u015b\u0107\u201d i dwa kolejne – \u201eKrucjata\u201d z 2004 roku. \u201eUltimatum\u201d z 2007; oba w re\u017cyserii Paula Greengrassa…) maj\u0105 swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 sequelow\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 fabularn\u0105, wewn\u0119trzn\u0105 logik\u0119 i dobry zesp\u00f3\u0142 aktorski z wyrazistym Mattem Damonem na czele (opr\u00f3cz niego Franka Potente, Julia Stiles, Joan Allen, David Strathairn, Albert Finney…). No, po prostu porz\u0105dne rzemios\u0142o rozrywkowe… Ba, nawet odleg\u0142y parasequel \u201eDziedzictwo Bourne’a\u201d (wirus przenosz\u0105cy sekwencj\u0119 DNA, daj\u0105c\u0105 nadludzk\u0105 moc mi\u0119\u015bni i intelektu agentom-zab\u00f3jcom!?) Tony’ego Gilroya z 2012 roku z Jeremym Rennerem, cho\u0107 to film s\u0142abiutki i g\u0142upiutki, ogl\u0105da\u0142o si\u0119 bez jakiego\u015b szczeg\u00f3lnego obrzydzenia… C\u00f3\u017c, mog\u0119 przyzna\u0107 bez tortur, \u017ce troch\u0119 mnie wci\u0105gn\u0105\u0142 i zemocjonowa\u0142.
\nNajnowszy za\u015b \u201eJason Bourne\u201d (tegoroczny: z Damonem w niez\u0142ej formie, fenomenalnym Tommym Lee Jonesem z pobru\u017cd\u017con\u0105 efektownymi zmarchami twarz\u0105, kapitalnym francuskim brzydalem Vincentem Casselem i zn\u00f3w produkcji Greengrassa…) to majstersztyk gatunku spiskowo-po\u015bcigowo-zab\u00f3jczego, a\u017c kipi\u0105cy fajerwerkami inteligentnej intrygi. I oczywi\u015bcie ni\u0107 wsp\u00f3lnego z poprzednimi przes\u0142ania: organa bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa to najwi\u0119ksze… niebezpiecze\u0144stwo dla obywateli, albowiem demokracja jako ustr\u00f3j nie radzi sobie zupe\u0142nie z ich kontrolowaniem; a do tego ludzie s\u0105, jacy s\u0105: cyniczni, zdeprawowani, \u017c\u0105dni w\u0142adzy, nad\u0119ci wa\u017cniacy…
\nNa literackiej p\u0142aszczy\u017anie drukowanej Ludlum, a z nim Bourne, ju\u017c takiego szcz\u0119\u015bcia nie mieli. Na mocy przyzwolenia nader anonimowego konsorcjum familijno-edytorskiego (raz nazywa si\u0119 Myn Pyn, innym razem Grand Central \u2013 a rachunek bankowy zapewne ma na Kajmanach…), w\u0142adaj\u0105cego prawami autorskimi i wszelkimi innymi, do spu\u015bcizny intelektualnej Ludluma (a w sensie \u015bcis\u0142ym do wyimka zw\u0105cego si\u0119 Bourne) dorwa\u0142 si\u0119 niejaki Eric van Lustbader, wynaj\u0119ty tuzinkowy wyrobnik pi\u00f3ra, aczkolwiek ciesz\u0105cy si\u0119 jak\u0105 tak\u0105 renom\u0105 sprawnego rzemiechy, kt\u00f3ry poni\u017cej pewnego (sk\u0105din\u0105d niskawego…) poziomu nie schodzi i termin\u00f3w (to wa\u017cne: fabryka musi si\u0119 kr\u0119ci\u0107 w jednostajnym rytmie i zarabia\u0107, zarabia\u0107, zarabia\u0107…) nie zawala.
\nImitator Lustbader nastuka\u0142 ju\u017c osiem \u201ebourn\u00f3w\u201d. Ich lektura to zaj\u0119cie raczej dla fanatyk\u00f3w lub zblazowanych zawodowc\u00f3w (odfajkowa\u0107 w konwencjonalnej recenzji na 3 tysi\u0105ce znak\u00f3w typo, niekoniecznie powi\u0105zanych my\u015bl\u0105 jakow\u0105\u015b…). \u00d3smy – \u201eOdwet B.\u201d – le\u017cy przede mn\u0105. Przeczytany. Po tej czynno\u015bci zdecydowa\u0142em da\u0107 we wst\u0119pnej metryczce tylko jedno nazwisko autora, czyli Lustbadera; nazwisko za\u015b Ludlum przenios\u0142em do tytu\u0142u… Tak chyba uczciwiej!
\nSytuacja jest taka: Bourne po \u015bmierci ukochanej prze\u017cywa (na sw\u00f3j spos\u00f3b, czyli niczego po sobie nie pokazuj\u0105c…). Nagle meksyka\u0144scy narcotraficantes maczet\u0105 obcinaj\u0105 \u0142eb agenta Mosadu, przyjaciela Bourne’a i w jego (Bourne’a) obecno\u015bci. Trop wiedzie ku… Szanghajowi, a na jego ni\u0107 nawleka si\u0119 chi\u0144ski minister i cz\u0142onek tamecznego Biura Politycznego (on\u017ce mistrz sztuk walki na miecze, intrygant \u017c\u0105dny forsy i w\u0142adzy, tudzie\u017c posiadacz nami\u0119tnej meksyka\u0144skiej \u017cony z kartelowych sfer…).
\nFabularna gaw\u0119da rozpo\u015bciera si\u0119 tedy mi\u0119dzy Chinami, Mexico City i Tel Awiwem \u2013 pe\u0142na przeto jest zgie\u0142ku, strzelaniny, trup\u00f3w, knowa\u0144, spisk\u00f3w, zdrad i zasadzek. Biuro Polityczne chi\u0144skiej kompartii to jaczejka skorumpowanych makiawelicznych tetryk\u00f3w, marz\u0105cych tylko o powrocie do starego re\u017cimu. Kartele to oczywi\u015bcie supermachismo i \u017c\u0105dze wszelakie nieokie\u0142znane (w tym nieustanne por\u00f3wnywanie wielko\u015bci cojones…) plus cyngle chodz\u0105ce niezwykle lekko. Mosad to naturalnie bogobojna firma rodzinna, zarz\u0105dzana przez nobliwych hebrajskich d\u017centelmen\u00f3w w bia\u0142ych koszulach z kr\u00f3tkim r\u0119kawkiem i w tenis\u00f3wkach; fach agenta, mordercy i szpiega przechodzi u nich z dziadka na ojca i c\u00f3rk\u0119 (aczkolwiek i tam zdarzaj\u0105 si\u0119 nielojalne mendy…). Innymi s\u0142owy: jak ma\u0142y Eryczek widzi \u015bwiat du\u017cych ch\u0142opc\u00f3w z jeszcze wi\u0119kszymi spluwami, majchrami i fiutami.
\nZabawa leci na ca\u0142ego \u2013 tylko po co? G\u0142upie pytanie. By sprzeda\u0107 i zarobi\u0107. Dlatego szarga si\u0119 nazwisko Ludluma, majstra mo\u017ce nie genialnego, ale w swym gatunku bardzo przyzwoitego. Ale Ludlum SPRZEDAJE nawet po \u015bmierci… Pod nazwiskiem Lustbadera mo\u017cna opchn\u0105\u0107 co najwy\u017cej kabin\u0119 prysznicow\u0105 z masa\u017cem. Jedn\u0105. Dlaczego jednak jak barany bierzemy udzia\u0142 w tej mistyfikacji? Primo:<\/em> bo\u015bmy baranami s\u0105. Zapewne nie wszyscy, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u2013 tak; a taka literatura to drukowany odpowiednik disco-polo. A secundo:<\/em> bo \u2013 jak Bourne’a w Treadstone \u2013 te\u017c nas odm\u00f3\u017cd\u017caj\u0105, do utraty pami\u0119ci. Pami\u0119ci, \u017ce literatura nawet podlejszego gatunku te\u017c kiedy\u015b by\u0142a strawna, a czasami (co ju\u017c trudniej sobie wyobrazi\u0107) zgo\u0142a zabawna…
\nTomasz Sas<\/strong>
\n(15 08 2016)<\/strong><\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"