![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/dahl-ciuciubabka-poziom-300x169.jpg\")
\nCiuciubabka
\nPrzek\u0142ad: Anna Krochmal, Robert K\u0119dzierski
\nWydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2016<\/h4>\n
Rekomendacja: 3\/7<\/strong><\/span> Kreowany na now\u0105 gwiazd\u0119 kryminalno-sensacyjnego nurtu literatury skandynawskiej szwedzki pisarz (etatowo pracuj\u0105cy \u2013 ciekawostka! – jako researcher i lektor noblowskiego komitetu…) Arne Dahl (naprawd\u0119 nazywa si\u0119 Jan Lennart Arnald) powoli dorasta do oczekiwa\u0144 krytyki… Starsi mistrzowie ustawili jednak poprzeczk\u0119 tak wysoko, \u017ce dla juniora-aspiranta (rocznik 1963 – ledwie 53 lata \u2013 doprawdy, c\u00f3\u017c to za wiek…) ci\u0105gle jest wolna przestrze\u0144 na wypracowanie pot\u0119gi skoku… <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Arne Dahl Ciuciubabka Przek\u0142ad: Anna Krochmal, Robert K\u0119dzierski Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2016 Rekomendacja: 3\/7 Ocena ok\u0142adki: 2\/5 Precyzja niewidz\u0105cego Kreowany na now\u0105 gwiazd\u0119 kryminalno-sensacyjnego nurtu literatury skandynawskiej szwedzki pisarz (etatowo pracuj\u0105cy \u2013 ciekawostka! – jako researcher i lektor noblowskiego komitetu…) Arne Dahl (naprawd\u0119 nazywa si\u0119 Jan Lennart Arnald) powoli dorasta do oczekiwa\u0144 krytyki… Starsi mistrzowie ustawili jednak poprzeczk\u0119 tak wysoko, \u017ce dla juniora-aspiranta (rocznik 1963 – ledwie 53 lata \u2013 doprawdy, c\u00f3\u017c to za wiek…) ci\u0105gle jest wolna przestrze\u0144 na wypracowanie pot\u0119gi skoku… A przestrze\u0144 to niezwykle potrzebna. Dot\u0105d bowiem uwa\u017ca\u0142em Dahla za sprawnego wyrobnika-rzemie\u015blnika, dobrego w opowiadaniu i snuciu intrygi, operuj\u0105cego przy tym j\u0119zykiem przyzwoitej pr\u00f3by (je\u017celi co\u015b nie zosta\u0142o lost in translation, czego zweryfikowa\u0107 nie spos\u00f3b, je\u015bli si\u0119 nie zna szwedzkiego ni w z\u0105b…). By\u0107 mo\u017ce krzywdz\u0119 wielkiego pisarza niechc\u0105cy, ale przed kilkoma laty ju\u017c zaliczy\u0142em trzy (z o\u015bmiu lub dziewi\u0119ciu…) jego seryjne powie\u015bci o tak zwanej Dru\u017cynie A, wyimaginowanej kom\u00f3rce szwedzkiej policji do zwalczania przest\u0119pczo\u015bci niekonwencjonalnej, zorganizowanej i przekraczaj\u0105cej granice kraju: \u201eMisterioso\u201d (2010), \u201eNa szczyt g\u00f3ry\u201d (2011) i \u201eEuropa Blues\u201d (2012; wszystkie wydane w Muzie, a w Szwecji jak\u0105\u015b dekad\u0119 wcze\u015bniej…). No i nie wyda\u0142y mi si\u0119 one lektur\u0105 wielk\u0105, szlusuj\u0105c\u0105 do Mankella, L\u00e4ckberg czy tego…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":459,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[10,12],"tags":[49],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/186"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=186"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/186\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":458,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/186\/revisions\/458"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/459"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=186"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=186"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=186"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 2\/5<\/strong><\/span><\/p>\nPrecyzja niewidz\u0105cego<\/span><\/h3>\n
\nA przestrze\u0144 to niezwykle potrzebna. Dot\u0105d bowiem uwa\u017ca\u0142em Dahla za sprawnego wyrobnika-rzemie\u015blnika, dobrego w opowiadaniu i snuciu intrygi, operuj\u0105cego przy tym j\u0119zykiem przyzwoitej pr\u00f3by (je\u017celi co\u015b nie zosta\u0142o lost in translation, czego zweryfikowa\u0107 nie spos\u00f3b, je\u015bli si\u0119 nie zna szwedzkiego ni w z\u0105b…). By\u0107 mo\u017ce krzywdz\u0119 wielkiego pisarza niechc\u0105cy, ale przed kilkoma laty ju\u017c zaliczy\u0142em trzy (z o\u015bmiu lub dziewi\u0119ciu…) jego seryjne powie\u015bci o tak zwanej Dru\u017cynie A, wyimaginowanej kom\u00f3rce szwedzkiej policji do zwalczania przest\u0119pczo\u015bci niekonwencjonalnej, zorganizowanej i przekraczaj\u0105cej granice kraju: \u201eMisterioso\u201d (2010), \u201eNa szczyt g\u00f3ry\u201d (2011) i \u201eEuropa Blues\u201d (2012; wszystkie wydane w Muzie, a w Szwecji jak\u0105\u015b dekad\u0119 wcze\u015bniej…). No i nie wyda\u0142y mi si\u0119 one lektur\u0105 wielk\u0105, szlusuj\u0105c\u0105 do Mankella, L\u00e4ckberg czy tego nieposkromionego gadu\u0142y Stiega Larssona. Co najwy\u017cej puka\u0142y od do\u0142u na \u015brednionisk\u0105 p\u00f3\u0142k\u0119 z As\u0105 Larsson, Kristin\u0105 Ohlsson albo tym du\u0144skim radyka\u0142em Katz Krefeldem…
\nDahl utrudni\u0142 sobie literack\u0105 egzystencj\u0119 na w\u0142asne \u017cyczenie, wybieraj\u0105c dla swych gaw\u0119d fabularn\u0105 struktur\u0119 o za\u0142o\u017ceniach niemo\u017cliwych do spe\u0142nienia \u2013 oksymoronicznych zgo\u0142a. Za\u0142o\u017cy\u0142 bowiem, \u017ce szwedzka policja \u2013 oci\u0119\u017ca\u0142a, zbiurokratyzowana, sparali\u017cowana polityczn\u0105 poprawno\u015bci\u0105, tkwi\u0105ca ochoczo w niewoli procedur, niespecjalnie inteligentna, znakomita w spychologii i recytowaniu wymy\u015blonych przez spec\u00f3w od komunikacji spo\u0142ecznej formu\u0142ek, a przy tym nudna jak \u015bmier\u0107 w domu starc\u00f3w w niedzielne popo\u0142udnie \u2013 \u017ce taka policja mo\u017ce by\u0107 \u017cwawym tworzywem sensacyjnych fabu\u0142, osnow\u0105 porywaj\u0105cych intryg oraz wyl\u0119garni\u0105 niekonwencjonalnych, inteligentnych, przystojnych i sprawnych detektyw\u00f3w p\u0142ci obojga, rozwi\u0105zuj\u0105cych zagadki jednym kopem lub m\u00f3zgu zmarszczeniem… W kraju, gdzie 95 procent zbrodni pope\u0142niaj\u0105 nordyccy, s\u0142owia\u0144scy czy zgo\u0142a bliskowschodni lub ba\u0142ka\u0144scy alkoholicy, kt\u00f3rym kilka koron zabrak\u0142o do op\u0142acenia rachunku w Systembolaget? Albo gdy partner si\u0119 im zbiesi\u0142? Niewiarygodne…
\nAle Dahl w to wchodzi i kreuje grupk\u0119 policyjnych supermen\u00f3w (p\u0142ci obojga, \u017ceby nie by\u0142o…), Wida\u0107 jednak jak na d\u0142oni, \u017ce zarz\u0105dza nimi z najwy\u017cszym trudem \u2013 do tego stopnia s\u0105 sztuczni i stereotypowi, mimo brutalnych zabieg\u00f3w ucz\u0142owieczaj\u0105cych. Oczywi\u015bcie \u2013 z lat biegiem i przyrostem do\u015bwiadczenia historie Dahla nabieraj\u0105 rumie\u0144c\u00f3w i coraz sprawniej broni\u0105 si\u0119 przed rutyn\u0105. Ale Dahl do tego wszystkiego radykalizuje si\u0119 spo\u0142ecznie; jego kreatury ju\u017c nie tropi\u0105 morderc\u00f3w z nami\u0119tno\u015bci czy za zdrad\u0119; na celowniku s\u0105 siatki pedofilskie, handlarze \u017cywym towarem, \u0142owcy i sprzedawcy noworodk\u00f3w, przemytnicy proch\u00f3w, korumpuj\u0105cy i korumpowani na wysokich szczeblach, handlarze broni\u0105… Innymi s\u0142owy: w s\u0142usznej sprawie i dla spo\u0142ecze\u0144stwa… Przez taki mur zapewne nie przeci\u015bnie si\u0119 zwyczajny seryjny zbrodniarz z por\u0105ban\u0105, perwersyjn\u0105 psychik\u0105. Dahl \u017cyje w \u015bwiecie cynicznych zawodowc\u00f3w (na oko ca\u0142kiem normalnych, no, mo\u017ce troch\u0119 przypakowanych…), kolekcjoner\u00f3w forsy i w\u0142adzy, wyznawc\u00f3w i kap\u0142an\u00f3w \u017c\u0105dzy posiadania.
\nNo i bardzo dobrze…Udana literacko penetracja tego dok\u0142adnie wyimaginowanego \u015brodowiska, maj\u0105cego na dodatek wiele wsp\u00f3lnego z kreowanymi przez media (ale korzystaj\u0105ce z policyjnych raport\u00f3w…) wizytami w rzeczywistym \u015bwiecie zbrodni, to towar pierwszej jako\u015bci, kt\u00f3rego \u0142akn\u0105 czytelnicy. Dahl z lat biegiem si\u0119 wyspecjalizowa\u0142, odnalaz\u0142 i misternie rozbudowa\u0142 sw\u00f3j pisarski biotop \u2013 nisz\u0119, w kt\u00f3rej porusza si\u0119 jego finezyjna, coraz bardziej koronkowa inwencja tw\u00f3rcza. Nie uwierzycie, na czym to polega \u2013 ambitny Dahl po prostu odkry\u0142 Europ\u0119! Gwoli sprawiedliwo\u015bci dodajmy, \u017ce nie on jedyny, nie pierwszy i nie ostatni; rzecz w tym wszelako, co z tym odkryciem zrobi\u0142 (i mo\u017ce jeszcze zrobi…).
\nStary Kontynent, zw\u0142aszcza gdy wyst\u0119puje w gwia\u017adzistym kostiumie Unii Europejskiej, to kopalnia temat\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci kreacyjnych, poczynaj\u0105c cho\u0107by od zawi\u0142o\u015bci strukturalnych, biurokracji i polityki unijnej. Sama Strefa Schengen to czysty krymina\u0142 keine Grenzen. Nieograniczona barierami paszportowo-celnymi, mobilna i uzbrojona w Sie\u0107 przest\u0119pczo\u015b\u0107 potrzebuje przecie takiej\u017ce policji… Wyobra\u017acie sobie zatem, \u017ce kompletujecie policyjn\u0105 supergrup\u0119: nordycki geniusz, uporz\u0105dkowana Niemka, bystry Iberyjczyk, mokra W\u0142oszka (pardon: m\u0105dra W\u0142oszka i do tego \u015bliczna), chytry, ambitny Grek, misiowaty Polaczek, twarda Litwinka (nie dziewica-bohater, ale prawie…), osobliwy Rumun z wielkim uchem, roztargniony Fin, angielska \u017byd\u00f3wka o kwalifikacjach Bonda z MI5, ostra Francuzka z berberyjskimi korzonkami… Tak uk\u0142ada\u0107 mo\u017cecie w k\u00f3\u0142ko z niesko\u0144czon\u0105 chmar\u0105 wariant\u00f3w, z mn\u00f3stwem osobistych historyjek, \u017cyciorys\u00f3w, sk\u0142onno\u015bci, talent\u00f3w… A teraz postawcie przed nimi handluj\u0105c\u0105 lud\u017ami rumu\u0144sko-romsk\u0105 mafi\u0119 \u017cebracz\u0105, w\u0142osk\u0105 mafi\u0119 (mo\u017ce by\u0107 kalabryjska 'ndrangheta…), zmow\u0119 koncern\u00f3w naftowych i szemran\u0105 firm\u0119 niby-ochroniarsk\u0105… Kocio\u0142 si\u0119 zrobi jak cholera! A w tym kotle akcja frunie wam mi\u0119dzy Amsterdamem, Bruksel\u0105, Sztokholmem, Atenami i w\u0119gierskim zadupiem tak szybko, \u017ce ledwo zd\u0105\u017cycie po\u0142apa\u0107 wszystkie w\u0105tki za ogon… Taka to bowiem jest lektura \u2013 wartka, wymagaj\u0105ca wysokich stan\u00f3w skupienia i wci\u0105gaj\u0105ca. Owszem, Dahl stosuje spowalniacze w postaci licznych wtr\u0119t\u00f3w ideolo z arsena\u0142u wra\u017cliwego spo\u0142ecznie lewicuj\u0105cego intelektualisty. Owszem, wprowadza w\u0105tki liryczne (od dyskretnej erotyki nie stroni\u0105c…) czy zgo\u0142a ba\u015bniowe (niewidomy cyga\u0144ski gitarzysta…) albo fantazyjne (seksualna przesz\u0142o\u015b\u0107 elokwentnej i altruistycznej unijnej pani komisarz) czy z gatunku hipotez science fiction (te akumulatory…). Ale jest w tym wszystkim du\u017cy \u0142adunek iskry bo\u017cej \u2013 no, talentu, ma si\u0119 rozumie\u0107…
\nTak oto na naszych oczach Arne Dahl zmienia kategori\u0119 wagow\u0105 \u2013 przechodzi do gromadki autor\u00f3w ci\u0119\u017cszego kalibru. Zapowiada si\u0119 ciekawie \u2013 zw\u0142aszcza \u017ce ju\u017c jest nasz ulubiony ci\u0105g dalszy!
\nTomasz Sas
\n(12 08 2016)<\/p>\n
\n