{"id":1826,"date":"2020-02-23T01:47:06","date_gmt":"2020-02-23T00:47:06","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=1826"},"modified":"2021-03-11T14:17:30","modified_gmt":"2021-03-11T13:17:30","slug":"trzynasc13","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2020\/02\/23\/trzynasc13\/","title":{"rendered":"Trzyna\u015bc13"},"content":{"rendered":"\n

Steve Cavanagh\u00a0<\/strong><\/h4>\n

\"\"<\/p>\n


Trzyna\u015bc13 <\/strong>
Prze\u0142o\u017cy\u0142 Janusz Ochab <\/strong>
Wydawnictwo Albatros
Sp. z o.o., Warszawa 2020<\/strong><\/h4>\n

Rekomendacja: 4\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

Zbrodnia bez granic…<\/u><\/strong><\/span><\/h3>\n

Od pocz\u0105tku wiemy, kto zabija (cho\u0107 nie tak \u0142atwo go zidentyfikowa\u0107…) i mniej wi\u0119cej domy\u015blamy si\u0119 te\u017c \u2013 dlaczego… Wi\u0119c dwa podstawowe elementy suspence’u na wst\u0119pie odpadaj\u0105. Pozostaje trzeci. Czyli – jak on to robi? Innymi s\u0142owy: anatomia morderstwa. Bardzo wyrafinowanego morderstwa. Wielu bardzo wyrafinowanych morderstw. W tych okoliczno\u015bciach narracyjnych pojawia si\u0119 zasadne sk\u0105din\u0105d pytanie \u2013 czy warto \u015bledzi\u0107 sam\u0105 technologi\u0119 zab\u00f3jcy, gdy jego to\u017csamo\u015b\u0107 i motywy, aczkolwiek s\u0105 podmiotami \u015bledztwa, prowadzonego gdzie\u015b w tle, na drugim planie, dla czytelnika ods\u0142aniaj\u0105 si\u0119 po prostu. Dzi\u0119ki udzia\u0142owi g\u0142\u00f3wnego sprawcy w przeprowadzonym przez autora procesie opowiadania. Morderca nie jest wprawdzie \u201epodmiotem lirycznym\u201d narracji, ale opis jego dzia\u0142a\u0144 symultanicznie wype\u0142nia jedn\u0105 z dwu g\u0142\u00f3wnych linii konstrukcyjnych ca\u0142ej intrygi. Opis beznami\u0119tnie szczeg\u00f3\u0142owy i nad wyraz precyzyjny \u2013 spisany tak, jakby autor mia\u0142 ambicj\u0119 sporz\u0105dzi\u0107 raport behawioralno-sytuacyjny i nie obawia\u0142 si\u0119, \u017ce ktokolwiek zechcia\u0142by zosta\u0107 na\u015bladowc\u0105 sprawcy. Cho\u0107by dlatego, \u017ce nadmiar szczeg\u00f3\u0142\u00f3w i stopie\u0144 ich zagmatwania wyklucza\u0142by przeci\u0119tnego cz\u0142owieka z grona podejrzanych. Z powodu niedostatku kwalifikacji intelektualnych do ogarni\u0119cia ca\u0142ego zbrodniczego zamierzenia. To zadanie dla niepospolitego geniusza mordowania…<\/p>\n

No i Cavanagh wykreowa\u0142 sobie takiego potwora… Po pierwsze \u2013 wyposa\u017cy\u0142 go w analgezj\u0119, czyli niewra\u017cliwo\u015b\u0107 na b\u00f3l \u2013 genetycznie uwarunkowane, wrodzone uszkodzenie uk\u0142adu przewodz\u0105cego bod\u017ace mi\u0119dzy kom\u00f3rkami nerwowymi a m\u00f3zgiem. Osobnik dotkni\u0119ty analgezj\u0105 nie odczuwa niczego z tego, co zwali\u0142oby z n\u00f3g ka\u017cdego z nas; brak uczucia b\u00f3lu wy\u0142\u0105cza praktycznie instynkt samozachowawczy. Znosi bariery w\u0142asnego bezpiecze\u0144stwa… K\u0142ujesz takiego na wylot, dziurawisz pociskami, a on idzie i robi swoje. Padnie trupem dopiero, gdy si\u0119 wykrwawi. Albo porcja o\u0142owiu przewierci mu m\u00f3zg. Osobnik analgetyczny to por\u0119czna figura w procesie kreowania intrygi kryminalnej. T\u0105 osobliwo\u015bci\u0105 mo\u017cna wyt\u0142umaczy\u0107 wiele nieprawdopodobnych zdarze\u0144 i bez czytelniczego zdumienia posuwa\u0107 fabu\u0142\u0119 do przodu…<\/p>\n

Po drugie \u2013 potw\u00f3r Cavanagha na misj\u0119. Nie mo\u017ce przecie\u017c mordowa\u0107 ot, tak sobie, wy\u0142\u0105cznie z powodu zbrodniczej fiksacji. On postanowi\u0142 eliminowa\u0107 ludzi, kt\u00f3rym si\u0119 powiod\u0142o, kt\u00f3rzy zrealizowali American Dream \u2013 legend\u0119 o nieograniczonych mo\u017cliwo\u015bciach rozwoju i wzbogacenia si\u0119, je\u015bli tylko b\u0119dziesz uczciwie i pracowicie tyra\u0107 na rzecz sukcesu… Bo jemu z mamusi\u0105 si\u0119 nie powiod\u0142o \u2013 do tego stopnia, \u017ce musia\u0142 i mamusi\u0119 zabi\u0107, by si\u0119 nie m\u0119czy\u0142a (nie wspominaj\u0105c ju\u017c domniemanego tatusia, kt\u00f3ry pierwszy poszed\u0142 pod n\u00f3\u017c…). No i te zbrodnie to nie tylko zemsta \u2013 to rodzaj przes\u0142ania, by nie ufa\u0107 systemowi, bo ten z natury rzeczy jest morderczy, bezwzgl\u0119dny i rabunkowy… Do tego g\u0142upi, niemoralny i bole\u015bnie niesprawiedliwy.<\/p>\n

Tak, tak \u2013 system wymiaru sprawiedliwo\u015bci w Stanach Zjednoczonych Ameryki P\u00f3\u0142nocnej przez swe osobliwo\u015bci nie jest ani doskona\u0142y, ani przyjazny obywatelom, ani bezpieczny. Zapewne nawet jego sie\u0107 ma za du\u017ce oczka. Ale innego tam nie maj\u0105. Wi\u0119c Cavanagh wykoncypowa\u0142 prywatne remedium na niedoskona\u0142o\u015bci systemu i u\u017cywa go intensywnie w swoich ksi\u0105\u017ckach \u2013 je\u015bli mnie pami\u0119\u0107 nie myli, to chyba ju\u017c po raz czwarty. Osobnik nazywa si\u0119 Eddie Flynn i jest adwokatem praktykuj\u0105cym w Nowym Jorku z pe\u0142nymi uprawnieniami do stawania przed s\u0105dami w stanie Nowy Jork i zapewne w ca\u0142ym Drugim Okr\u0119gu Apelacyjnym s\u0105downictwa federalnego. Eddie Flynn jest… by\u0142ym przest\u0119pc\u0105, \u015bciganym za oszustwa (nigdy mu niczego nie udowodniono), zresocjalizowanym a\u017c nadto (ale wci\u0105\u017c nie wiem, jak si\u0119 to ma do wymogu nieskazitelno\u015bci adwokata…). Eddie przyja\u017ani si\u0119 (i czasem popija…) z pewnym s\u0119dzi\u0105, w\u0142a\u015bnie dobiega ko\u0144ca jego rozwalone ma\u0142\u017ce\u0144stwo, a w ko\u015bciach i mi\u0119\u015bniach ma wieloletni regularny, amatorski, ale intensywny trening bokserski. No i jeszcze co\u015b: bierze sprawy tylko wtedy, gdy uwa\u017ca, \u017ce oskar\u017cony jest niewinny. To z pewno\u015bci\u0105 rzadka cecha w\u015br\u00f3d nowojorskiej palestry. Niezwykle rzadka… I nie sprzyjaj\u0105ca regularno\u015bci ani wysoko\u015bci dochod\u00f3w przedstawianych, ujawnianych do opodatkowania.<\/p>\n

Maj\u0105c ju\u017c wykreowanych g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w intrygi, Cavanagh \u015bmia\u0142o zabiera si\u0119 do opowiadania. Je\u015bli ma si\u0119 niez\u0142omnego prawnika, adwokata uciemi\u0119\u017conych i sponiewieranych przez system niewinnych obywateli \u2013 a z drugiej strony r\u00f3wnie niez\u0142omnego zab\u00f3jc\u0119, to (jak si\u0119 wydaje) oczywistym polem konfrontacji winna by\u0107 sala s\u0105dowa. I tak jest… Ale nie w klasycznym uj\u0119ciu. Cavanagh wymy\u015bli\u0142 intryg\u0119 inn\u0105 od wszystkich standardowo dot\u0105d u\u017cywanych w literaturze. A konflikt przeni\u00f3s\u0142 w rejony jednak rzadko eksploatowane…<\/p>\n

Eddie Flynn do\u0142\u0105cza do zespo\u0142u obro\u0144czego w g\u0142o\u015bniej medialnie sprawie zab\u00f3jstwa: m\u0142ody, robi\u0105cy gwiazdorsk\u0105, celebryck\u0105 karier\u0119 aktor filmowy zostaje oskar\u017cony o zab\u00f3jstwo \u017cony i jej domniemanego kochanka (zarazem ochroniarza). Prokurator ma twarde dowody, ale Eddie po to w\u0142a\u015bnie jest: by takowe obala\u0107, a przynajmniej zamienia\u0107 w stos w\u0105tpliwo\u015bci. Faktycznie \u2013 po serii pyta\u0144 Flynna do \u015bwiadk\u00f3w dowody przestaj\u0105 trzyma\u0107 si\u0119 kupy. Wychodzi na to, \u017ce policja wrabia oskar\u017conego na pot\u0119g\u0119. Intuicja to w arsenale Eddiego pot\u0119\u017cna bro\u0144… Niezawodna nawet wtedy, gdy z obrony wycofuje si\u0119 wielka i s\u0142awna kancelaria wynaj\u0119ta przez wytw\u00f3rni\u0119 i Flynn zostaje sam na sali rozpraw. I wtedy stawia sobie oczywiste pytanie: je\u015bli nie jego klient (a na pewno nie on) \u2013 to kto zamordowa\u0142 \u017con\u0119 z kochankiem? I co si\u0119 w\u0142a\u015bciwie dzieje w obsadzie \u0142awy przysi\u0119g\u0142ych?<\/p>\n

Nie b\u0119d\u0119 wam dalej opowiada\u0142 \u2013 sami sobie przeczytacie. Zreszt\u0105 mamy umow\u0119: nie spoilerowa\u0107 (za bardzo). Powiem tylko, \u017ce intryga, kt\u00f3r\u0105 obmy\u015bli\u0142 Cavanagh, jest diaboliczna; co\u015b takiego mog\u0142o powsta\u0107 wy\u0142\u0105cznie w umy\u015ble pracuj\u0105cym na najwy\u017cszych obrotach tw\u00f3rczych. Do tego jedynym w swoim rodzaju. Wolnym od ogranicze\u0144 intelektualnych, wolnym od imad\u0142a prawdopodobie\u0144stwa. Ch\u0142opcom takim jak Dugoni, Grisham, Child czy Masterton kopary opad\u0142y ze zdumienia. I dobrze. Steve Cavanagh jest jak g\u0142odny szczupak w stawie ot\u0142uszczonych karpi.<\/p>\n

Czyta si\u0119 to znakomicie \u2013 na og\u00f3\u0142 bez przerw, ciurkiem. Nie spos\u00f3b si\u0119 oderwa\u0107, bo szkoda traci\u0107 czas. Je\u015bli wci\u0105gniesz si\u0119 w tryb spekulacji intelektualnych sugerowanych przez autora \u2013 to koniec; musisz doczyta\u0107 do fina\u0142u od zaraz, bo ciekawo\u015b\u0107 ci\u0119 sparali\u017cuje. Cavanagh znalaz\u0142 patent (a\u017c za dobry!), by czytelnik zachowa\u0142 wi\u0119\u017a emocjonaln\u0105 z ksi\u0105\u017ck\u0105. Na czym to polega? Nie tylko na ciekawym opowiadaniu \u2013 to by\u0142oby za ma\u0142o… Nie tylko na polubieniu narratora \u2013 to te\u017c nie wystarczy. Nieprzewidywalno\u015b\u0107 zagadki? C\u00f3\u017c \u2013 przecie\u017c wszystko zdradzone, podane na talerzu. No wi\u0119c co? My\u015bl\u0119, \u017ce chodzi o jeden ze sk\u0142adnik\u00f3w inteligentnej intrygi, czyli nieoczekiwan\u0105 oczywisto\u015b\u0107, jak\u017ce cz\u0119sto manifestuj\u0105c\u0105 si\u0119 klepni\u0119ciem w czo\u0142o z okrzykiem: – no jasne, \u017ce te\u017c o tym nie pomy\u015bla\u0142em! Cavanagh jest mistrzem \u201eniepomy\u015blanego\u201d – depozytariuszem pomys\u0142\u00f3w nie z tego \u015bwiata, kt\u00f3re nieoczekiwanie znajduj\u0105 zastosowanie, wr\u0119cz uj\u015bcie w zgrabnej intrydze kryminalnej. Pomys\u0142, \u017ce seryjny zab\u00f3jca do ko\u0144ca stara si\u0119 kontrolowa\u0107 los swych wrobionych w zbrodni\u0119 ofiar, zostaj\u0105c przysi\u0119g\u0142ym w ich procesach, ma w sobie co\u015b demonicznego, aczkolwiek tylko wykorzystuje szczeliny (i o to nieoczywiste, na pierwszy rzut oka niemo\u017cliwe) w racjonalnym porz\u0105dku stosowania prawa. Cavanagh odkry\u0142 i spo\u017cytkowa\u0142 pewn\u0105 zagadk\u0119 natury ludzkiej \u2013 nie ma granic dla fantazji, a z\u0142o mo\u017ce by\u0107 sexy… Dobrze, \u017ce poprzesta\u0142 na ambicji bycia pisarzem. Dobrze, \u017ce nie bawi si\u0119 na przyk\u0142ad w polityk\u0119 \u2013 by\u0142by niebezpiecznym sukinsynem…<\/p>\n

Tomasz Sas<\/strong>
(23 02 2020)<\/strong><\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Steve Cavanagh\u00a0 Trzyna\u015bc13 Prze\u0142o\u017cy\u0142 Janusz Ochab Wydawnictwo Albatros Sp. z o.o., Warszawa 2020 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Zbrodnia bez granic… Od pocz\u0105tku wiemy, kto zabija (cho\u0107 nie tak \u0142atwo go zidentyfikowa\u0107…) i mniej wi\u0119cej domy\u015blamy si\u0119 te\u017c \u2013 dlaczego… Wi\u0119c dwa podstawowe elementy suspence’u na wst\u0119pie odpadaj\u0105. Pozostaje trzeci. Czyli – jak on to robi? Innymi s\u0142owy: anatomia morderstwa. Bardzo wyrafinowanego morderstwa. Wielu bardzo wyrafinowanych morderstw. W tych okoliczno\u015bciach narracyjnych pojawia si\u0119 zasadne sk\u0105din\u0105d pytanie \u2013 czy warto \u015bledzi\u0107 sam\u0105 technologi\u0119 zab\u00f3jcy, gdy jego to\u017csamo\u015b\u0107 i motywy, aczkolwiek s\u0105 podmiotami \u015bledztwa, prowadzonego gdzie\u015b w tle, na drugim planie, dla czytelnika ods\u0142aniaj\u0105 si\u0119 po prostu. Dzi\u0119ki udzia\u0142owi g\u0142\u00f3wnego sprawcy w przeprowadzonym przez autora procesie opowiadania. Morderca nie jest wprawdzie \u201epodmiotem lirycznym\u201d narracji, ale opis jego dzia\u0142a\u0144 symultanicznie wype\u0142nia jedn\u0105 z dwu g\u0142\u00f3wnych linii konstrukcyjnych ca\u0142ej intrygi. Opis beznami\u0119tnie szczeg\u00f3\u0142owy i nad wyraz precyzyjny \u2013 spisany tak, jakby autor mia\u0142 ambicj\u0119 sporz\u0105dzi\u0107 raport behawioralno-sytuacyjny i nie obawia\u0142 si\u0119, \u017ce ktokolwiek zechcia\u0142by zosta\u0107 na\u015bladowc\u0105 sprawcy. Cho\u0107by dlatego, \u017ce nadmiar szczeg\u00f3\u0142\u00f3w i stopie\u0144 ich zagmatwania wyklucza\u0142by przeci\u0119tnego cz\u0142owieka z grona podejrzanych. Z powodu niedostatku kwalifikacji intelektualnych do ogarni\u0119cia ca\u0142ego zbrodniczego zamierzenia. To zadanie dla niepospolitego geniusza mordowania… No i Cavanagh wykreowa\u0142 sobie takiego…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1828,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[10,17],"tags":[277],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1826"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1826"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1826\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2604,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1826\/revisions\/2604"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1828"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1826"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1826"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1826"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}