{"id":1725,"date":"2019-11-07T01:55:45","date_gmt":"2019-11-07T00:55:45","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=1725"},"modified":"2020-01-18T03:19:28","modified_gmt":"2020-01-18T02:19:28","slug":"swiateczny-dyzur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2019\/11\/07\/swiateczny-dyzur\/","title":{"rendered":"\u015awi\u0105teczny dy\u017cur"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Adam Kay
\u015awi\u0105teczny dy\u017cur
Prze\u0142o\u017cy\u0142a Katarzyna Dudzik
Wydawnictwo Insignis, Krak\u00f3w 2019<\/h4>\n

Rekomendacja: 4\/7<\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 4\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

\u015awi\u0119ty Miko\u0142aj w parze z Ponurym \u017bniwiarzem…<\/u><\/span><\/h3>\n

Je\u015bli kto\u015b jeszcze nie czyta\u0142 m\u0105drej, zabawnej i pouczaj\u0105cej ksi\u0105\u017cki Adama Kaya \u201eB\u0119dzie bola\u0142o\u201d, winien to zaniedbanie nadrobi\u0107 czym pr\u0119dzej. Gdyby jednak pojawi\u0142y si\u0119 trudno\u015bci realizacyjne, w tak zwanym mi\u0119dzyczasie mo\u017cna zaryzykowa\u0107 kr\u00f3tkie (dwie \u2013 trzy godzinki na lektur\u0119 wystarcz\u0105, z przerw\u0105 na herbat\u0119…) spotkanie ze \u201e\u015awi\u0105tecznym dy\u017curem\u201d – drug\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 Kaya, wydan\u0105 kilka tygodni temu, ponownie eksploatuj\u0105c\u0105 jego w sumie nied\u0142ugi (siedem zaledwie lat!), ale owocny i niezwykle intensywny \u017cyciowy epizod w s\u0142u\u017cbie dla medycyny, \u015bci\u015blej: publicznej s\u0142u\u017cby zdrowia w Wielkiej Brytanii, w zawodzie ginekologa-po\u0142o\u017cnika. Adam Kay porzuci\u0142 medycyn\u0119, bo poczu\u0142 si\u0119 wypalony, niepewny swych decyzji; zw\u0105tpi\u0142 te\u017c w swe umiej\u0119tno\u015bci rozmowy z pacjentami… S\u0142owem: zacz\u0105\u0142 bole\u015bnie odczuwa\u0107 wszystkie skumulowane niedogodno\u015bci d\u0142ugotrwa\u0142ego… i pierwszorz\u0119dnego, pe\u0142noobjawowego stresu bojowego \u2013 jak weteran ze starganymi nerwami po kilku turach na linii ognia w jakiej\u015b pustynnej, uporczywej wojnie z dysponuj\u0105cymi imponuj\u0105cymi nadwy\u017ckami amunicji partyzantami…<\/p>\n

Adam Kay jest dzi\u015b aktorem, komikiem estradowym w trudnej sztuce stand-upu, pisarzem, scenarzyst\u0105 telewizyjnym, autorem tekst\u00f3w piosenek (czasem ich wykonawc\u0105), bywalcem (obficie nagradzanym) festiwalu Fringe w Edynburgu. No i… zdrajc\u0105, odszczepie\u0144cem, czarn\u0105 owc\u0105 w medycznej rodzinie Kay\u00f3w (pochodz\u0105cej zreszt\u0105 z Polski; prawdziwe nazwisko – Strykowski…). Formalnie lekarzem te\u017c ju\u017c nie jest \u2013 zosta\u0142 skre\u015blony z listu uprawnionych do wykonywania zawodu. Wi\u0119c gdyby goni\u0142 za wami ze skalpelem, obiecuj\u0105c, \u017ce udzieli pomocy, macie prawo u\u017cy\u0107 si\u0142y w samoobronie. Artystyczna kariera Kaya zapewne rozwija\u0142aby si\u0119 p\u0142ynnie i zdecydowanie, aczkolwiek w granicach normy. Ale tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce odchodz\u0105c definitywnie od profesjonalnych zwi\u0105zk\u00f3w z medycyn\u0105, spali\u0142 swoje prywatne archiwum, wyj\u0105wszy spisywane regularnie, w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci codziennie, notatki ze swej zawodowej aktywno\u015bci. Te zachowane w przeb\u0142ysku geniuszu raptularze\/raporty pos\u0142u\u017cy\u0142y mu do sporz\u0105dzenia ksi\u0105\u017ceczki \u201eB\u0119dzie bola\u0142o\u201d. Absolutna (miarkowana tylko wzgl\u0119dami przyzwoito\u015bci) szczero\u015b\u0107 w po\u0142\u0105czeniu z autentycznym talentem satyrycznym i fenomenalnym s\u0142uchem j\u0119zykowym uczyni\u0142y z \u201eB\u0119dzie bola\u0142o\u201d (w stylu: b\u0119d\u0105c m\u0142odom lekarkom…) bestseller o imponuj\u0105cych rozmiarach (blisko p\u00f3\u0142tora miliona sprzedanych egzemplarzy) i zapewni\u0142y Kayowi s\u0142aw\u0119, jakiej nie dobije si\u0119 nigdy \u017caden z jego protagonist\u00f3w z kr\u0119g\u00f3w brytyjskiej publicznej s\u0142u\u017cby zdrowia. No i dobrze bardzo.<\/p>\n

Ale s\u0142awa ma to do siebie, \u017ce pragnie (czasem bez udzia\u0142u \u201eos\u0142awionego\u201d) by\u0107 jeszcze wi\u0119ksza; ma \u2013 innymi s\u0142owy \u2013 niepowstrzyman\u0105 potrzeb\u0119 wzrostu. Kay ponownie przewertowa\u0142 swe raptularze i odkry\u0142, \u017ce podczas s\u0142u\u017cby na szpitalnych dy\u017curach sp\u0119dzi\u0142 wszystkie \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia, wi\u0119kszo\u015b\u0107 Sylwestr\u00f3w i \u201eNowych Rok\u00f3w\u201d. Przypadkowy zbieg okoliczno\u015bci, pechowy los, brak szcz\u0119\u015bcia w losowaniu? Nie. To twarda polityka personalna w publicznej s\u0142u\u017cbie zdrowia. M\u0142ody i samotny, bez rodziny (tego, \u017ce ma od lat sta\u0142ego partnera w szcz\u0119\u015bliwym zwi\u0105zku, nikt oczywi\u015bcie powa\u017cnie nie bra\u0142 pod uwag\u0119…), a do tego \u017byd (przecie\u017c \u017bydzi nie obchodz\u0105 Bo\u017cego Narodzenia, nieprawda\u017c?)… Idealny kandydat na \u015bwi\u0105teczn\u0105 ofiar\u0119 systemu dy\u017cur\u00f3w. I tak oto Adam kilka kolejnych Bo\u017cych Narodze\u0144 sp\u0119dzi\u0142 w robocie \u2013 bez prawa do protestu, odwo\u0142ania i amnestii…<\/p>\n

Przeto postanowi\u0142 odp\u0142aci\u0107 sobie tamte krzywdy \u2013 sposobem, kt\u00f3ry ju\u017c raz mu si\u0119 sprawdzi\u0142: opisuj\u0105c szczerze, bez ogr\u00f3dek Christmas w szpitalu… Karko\u0142omna to figura fabularna, bowiem wymusza po\u0142\u0105czenie niepo\u0142\u0105czalnego. Z jednej strony rytualny luzik, chichocik. Z drugiej \u2013 powaga spraw ostatecznych: \u015bmierci, cierpienia, kl\u0119ski… B\u00f3l nie da sobie przyprawi\u0107 g\u0142upkowato u\u015bmiechni\u0119tej mordy Santa Clausa, prawdziwa tragedia nie przystraja si\u0119 w infantylny pysk czerwononosego reniferka… Nie mo\u017cna jednak wykluczy\u0107, \u017ce wyg\u0142up komu\u015b ul\u017cy w cierpieniu. To mo\u017cliwe, wielce prawdopodobne. W ko\u0144cu widok surowej, zasadniczej pani profesor, kt\u00f3ra na obch\u00f3d w \u201eten dzie\u0144\u201d przyodzia\u0142a si\u0119 w kolorowy sweter z bo\u017conarodzeniowymi motywami, mo\u017ce zdzia\u0142a\u0107 cuda… Bidulka nie zauwa\u017cy\u0142a, kupuj\u0105c w po\u015bpiechu sweterek na straganie \u015bwi\u0105tecznego jarmarku ulicznego w Camden, \u017ce \u017cwawe reniferki w\u015br\u00f3d chmurki \u015bnie\u017cynek rado\u015bnie sobie… kopuluj\u0105 w tr\u00f3jk\u0105ciku. Ale wynios\u0142a dama medycyny, u\u015bwiadomiona w ko\u0144cu przez asystentur\u0119 w kwestii sweterkowego faux pas, wytrwa\u0142a do ko\u0144ca d\u0142ugiego obchodu nie zdejmuj\u0105c feralnej garderoby, czym wzbudzi\u0142a podziw orszaku i nolens volens pacjent\u00f3w, troszk\u0119 pobudzonych…<\/p>\n

Bo\u017ce Narodzenie w szpitalu to w sumie nie jest pierwszorz\u0119dny temat do \u017cart\u00f3w. Ponury \u017bniwiarz \u2013 najwytrwalszy z rezydent\u00f3w szpitalnego universum \u2013 s\u0142abo chyba toleruje okazjonalnych, \u015bwi\u0105tecznych go\u015bci. Ale te\u017c nie spos\u00f3b ulega\u0107 jego bezwzgl\u0119dnemu dyktatowi \u2013 nie da\u0107 si\u0119 dosmutni\u0107, sparali\u017cowa\u0107 i zgn\u0119bi\u0107. Inna sprawa, czy ten bunt rozgrywany jest we w\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b, czy ta trywialna, jarmarczna banalizacja, wymuszona rozrywka i \u017conglowanie opatrzonymi gad\u017cetami to dobra droga do prze\u0142amania emocjonalnego monopolu Ponurego \u017bniwiarza, Czy profesjonalna, powa\u017cna atmosfera musi wyklucza\u0107 u\u015bmiech \u2013 nawet gdy jest odrobin\u0119 prostacki i niewyrafinowany intelektualnie? Dobry dowcip, nie tylko abstrakcyjny, ale sytuacyjny, potrafi czasem zdzia\u0142a\u0107 wiele w szpitalnej rzeczywisto\u015bci. A ju\u017c samo takie wepchni\u0119cie bombeczki choinkowej b\u0105d\u017a posrebrzanego cukierasa czy te\u017c \u015bwiec\u0105cej lampki z choinki w pewien istotny otw\u00f3r intymny \u2013 no to sama rado\u015b\u0107, \u017ce boki zrywa\u0107 (poza oczywi\u015bcie ofiar\u0105, kt\u00f3rej do \u015bmiechu nie jest). A takie na przyk\u0142ad opakowanie po batoniku Mars u\u017cyte zamiast prezerwatywy? Czy mo\u017ce by\u0107 co\u015b zabawniejszego (oczywi\u015bcie wyj\u0105wszy pacjentk\u0119, kt\u00f3rej raczej nie wypada zazdro\u015bci\u0107…) od takiego ekscesu na izbie przyj\u0119\u0107 SOR-u w \u015bwi\u0105teczny poranek? No nie mo\u017ce…<\/p>\n

\u015awi\u0119ta w szpitalu zdaj\u0105 si\u0119 by\u0107 niewyczerpanym \u017ar\u00f3d\u0142em zabawnych anegdot, pouczaj\u0105cych historyjek z mora\u0142em i obserwacji o znaczeniu socjologicznym tudzie\u017c kulturowym. Pod wzgl\u0119dem jako\u015bci i barwno\u015bci por\u00f3wnawczego materia\u0142u obserwacyjnego mo\u017cna by je por\u00f3wna\u0107 chyba tylko z raportami ochmistrza z za\u0142ogi hotelowej sporego statku wycieczkowego w rejsie na Karaibach. Mo\u017ce tylko w szpitalu wi\u0119cej by\u0142oby pe\u0142nokrwistych (w sensie \u015bci\u015ble dos\u0142ownym te\u017c…) historyjek, ale typ napi\u0119cia socjalnego \u2013 ten sam.<\/p>\n

Kay zbudowa\u0142 ju\u017c w poprzedniej ksi\u0105\u017cce, czyli \u201eB\u0119dzie bola\u0142o\u201d, szczeg\u00f3lny rodzaj szpitalnej biosfery, w zasadzie nie podlegaj\u0105cej regularnym prawom przyrody. W tym \u015bwiecie nawet dobry dowcip wygl\u0105da inaczej. Inaczej te\u017c brzmi satyryczna fraza. W tyle g\u0142owy g\u0142o\u015bno daje o sobie zna\u0107 ta osobliwa biosfera, w kt\u00f3rej o prawdziwy dramat \u0142atwiej, wi\u0119c trzeba si\u0119 pilnowa\u0107, by nie uchybi\u0107. Z tym pan doktor Adam Kay jako\u015b sobie daje rad\u0119. W ko\u0144cu to jego nowy zaw\u00f3d… Ale gdy co\u015b (lub kogo\u015b) trzeba skwitowa\u0107 z odrobin\u0105 wsp\u00f3\u0142czucia i moralnego wsparcia \u2013 te\u017c daje sobie rad\u0119. Jak wci\u0105\u017c rasowy lekarz, z tych, kt\u00f3rych zawsze chcieliby\u015bcie spotyka\u0107 przy szpitalnym \u0142\u00f3\u017cku. Czy to swoim w\u0142asnym, czy kogo\u015b z waszych bliskich. Szkoda, \u017ce ju\u017c nie ordynuje, bo wci\u0105\u017c lubi ludzi i sw\u00f3j dawny fach… I chyba jest mu tego brak.<\/p>\n

Czytanie Adama Kaya to czysta przyjemno\u015b\u0107. Z tym, \u017ce \u201e\u015awi\u0105teczny dy\u017cur\u201d koniecznie jeszcze przed \u015bwi\u0119tami.<\/p>\n

Tomasz Sas
(7 11 2019)<\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Adam Kay \u015awi\u0105teczny dy\u017cur Prze\u0142o\u017cy\u0142a Katarzyna Dudzik Wydawnictwo Insignis, Krak\u00f3w 2019 Rekomendacja: 4\/7Ocena ok\u0142adki: 4\/5 \u015awi\u0119ty Miko\u0142aj w parze z Ponurym \u017bniwiarzem… Je\u015bli kto\u015b jeszcze nie czyta\u0142 m\u0105drej, zabawnej i pouczaj\u0105cej ksi\u0105\u017cki Adama Kaya \u201eB\u0119dzie bola\u0142o\u201d, winien to zaniedbanie nadrobi\u0107 czym pr\u0119dzej. Gdyby jednak pojawi\u0142y si\u0119 trudno\u015bci realizacyjne, w tak zwanym mi\u0119dzyczasie mo\u017cna zaryzykowa\u0107 kr\u00f3tkie (dwie \u2013 trzy godzinki na lektur\u0119 wystarcz\u0105, z przerw\u0105 na herbat\u0119…) spotkanie ze \u201e\u015awi\u0105tecznym dy\u017curem\u201d – drug\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 Kaya, wydan\u0105 kilka tygodni temu, ponownie eksploatuj\u0105c\u0105 jego w sumie nied\u0142ugi (siedem zaledwie lat!), ale owocny i niezwykle intensywny \u017cyciowy epizod w s\u0142u\u017cbie dla medycyny, \u015bci\u015blej: publicznej s\u0142u\u017cby zdrowia w Wielkiej Brytanii, w zawodzie ginekologa-po\u0142o\u017cnika. Adam Kay porzuci\u0142 medycyn\u0119, bo poczu\u0142 si\u0119 wypalony, niepewny swych decyzji; zw\u0105tpi\u0142 te\u017c w swe umiej\u0119tno\u015bci rozmowy z pacjentami… S\u0142owem: zacz\u0105\u0142 bole\u015bnie odczuwa\u0107 wszystkie skumulowane niedogodno\u015bci d\u0142ugotrwa\u0142ego… i pierwszorz\u0119dnego, pe\u0142noobjawowego stresu bojowego \u2013 jak weteran ze starganymi nerwami po kilku turach na linii ognia w jakiej\u015b pustynnej, uporczywej wojnie z dysponuj\u0105cymi imponuj\u0105cymi nadwy\u017ckami amunicji partyzantami… Adam Kay jest dzi\u015b aktorem, komikiem estradowym w trudnej sztuce stand-upu, pisarzem, scenarzyst\u0105 telewizyjnym, autorem tekst\u00f3w piosenek (czasem ich wykonawc\u0105), bywalcem (obficie nagradzanym) festiwalu Fringe w Edynburgu. No i… zdrajc\u0105, odszczepie\u0144cem, czarn\u0105 owc\u0105 w medycznej rodzinie Kay\u00f3w…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1726,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[113,14,85],"tags":[208],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1725"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1725"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1725\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1791,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1725\/revisions\/1791"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1726"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1725"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1725"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1725"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}