{"id":1693,"date":"2019-10-10T20:06:38","date_gmt":"2019-10-10T18:06:38","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=1693"},"modified":"2021-11-14T02:32:34","modified_gmt":"2021-11-14T01:32:34","slug":"niezbity-dowod","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2019\/10\/10\/niezbity-dowod\/","title":{"rendered":"Niezbity dow\u00f3d"},"content":{"rendered":"\n

Peter James<\/strong><\/h4>\n

\"\"<\/p>\n


Niezbity dow\u00f3d <\/strong>
Prze\u0142o\u017cy\u0142a Izabela Matuszewska <\/strong>
Wydawnictwo Albatros, Warszawa 2019<\/strong><\/h4>\n

Rekomendacja: 2\/7 <\/strong><\/span>
Ocena ok\u0142adki: 2\/5<\/strong><\/span><\/p>\n

AAADylemat transcendentalny rozwi\u0105\u017c\u0119 definitywnie. Cena do uzgodnienia. Tel…<\/strong><\/span><\/h2>\n

Jest, czy te\u017c Go nie ma? Tak, o Boga chodzi. Centraln\u0105 figur\u0119 (pod r\u00f3\u017cnymi nazwami…) religii monoteistycznych \u2013 wszechmocnego, wszechwiedz\u0105cego, wszechobecnego, wszechdobrego, jedynego, na og\u00f3\u0142 bezpostaciowego inicjatora wszechrzeczy, sprawcy, mechanika i stra\u017cnika, regulatora porz\u0105dku, prawodawcy, s\u0119dziego i obserwatora. Wyznawcy boskiego pochodzenia, boskiego \u017ar\u00f3d\u0142a i boskiej natury wszechrzeczy, boskiej organizacji wszech\u015bwiata nie potrzebuj\u0105 rozstrzygaj\u0105cego dowodu istnienia swego Boga. Ich B\u00f3g JEST bez w\u0105tpienia, wi\u0119c po co jeszcze jakie\u015b dowody \u2013 spekulacje intelektualne czy te\u017c nawet materialne, fizycznie dotykalne, obserwowalne i poznawalne \u015blady. Wierz\u0105cy nie zadaj\u0105 sobie pytania, czy B\u00f3g istnieje. Bo ISTNIEJE. I ten proces internalizacji od samego pocz\u0105tku (po narodzinach b\u0105d\u017a konwersji) w umy\u015ble ka\u017cdego ze spo\u0142eczno\u015bci wierz\u0105cych obywa si\u0119 bez dowod\u00f3w; takowe s\u0105 niepotrzebne. Dowody s\u0105 zast\u0105pione przez uk\u0142ad nauczaj\u0105cego z nauczanym \u2013 konwencj\u0119 o bezspornym istnieniu Boga.<\/p>\n

Z drugiej strony niewierz\u0105cy w bosk\u0105 natur\u0119 porz\u0105dku tego \u015bwiata te\u017c \u017cadnych dowod\u00f3w nie potrzebuj\u0105. Po co im one? Ich universum jest urz\u0105dzone inaczej i burzy\u0107 go dowodami przeciwnymi nie zamierzaj\u0105. Im potrzebne s\u0105 raczej argumenty de non existentia Dei<\/i> (jak w swoim traktacie o takim\u017ce tytule dowodzi\u0142 pierwszy polski \u015bwiadomy ateista Kazimierz \u0141yszczy\u0144ski, spalony na stosie w 1689 roku razem z jedynym – niestety! – egzemplarzem owego traktatu…).<\/p>\n

Zatem zainteresowanie \u015bwiata (wierz\u0105cego i nie…) materialnymi, niepodwa\u017calnymi dowodami na istnienie Boga z natury rzeczy wielkie nie jest. Owszem dysputa trwa, momentami nabieraj\u0105c wielkiej za\u017carto\u015bci, ale prowadzona jest na p\u0142aszczy\u017anie intelektualnych spekulacji \u2013 nie za\u015b w obszarze naukowego eksperymentu, ekspedycji archeologicznej czy bada\u0144 laboratoryjnych. Zreszt\u0105 przyjrzyjcie si\u0119 utarczkom guru ateist\u00f3w profesora Richarda Dawkinsa z legionami tzw. kreacjonist\u00f3w, zwolennik\u00f3w Inteligentnego Projektu i diabli wiedz\u0105, z kim tam jeszcze. Fizycznych, mierzalnych dowod\u00f3w istnienia Boga czy te\u017c \u015blad\u00f3w jego istnienia (w sensie por\u00f3wnywalnym z sensem kryminalistycznym…) raczej nikt nie szuka…<\/p>\n

Ale dla literatury \u2013 zw\u0142aszcza tej rozrywkowej, obliczonej na komercyjny sukces \u2013 \u017cadna to przeszkoda. Tajemnice, teorie spiskowe, kody, tajne sprzysi\u0119\u017cenia, zakony stra\u017cnik\u00f3w utajnionych miejsc i zdarze\u0144, mity templariuszy… Bogata symbolika opowie\u015bci biblijnych sprzyja rozkwitowi literackiej otoczki dylematu istnienia b\u0105d\u017a nieistnienia Boga… Do\u015b\u0107 wspomnie\u0107 Dana Browna i jego \u201eKod Leonarda da Vinci\u201d – przedni\u0105 spiskow\u0105 zabaw\u0119 na najwy\u017cszym poziomie dla typowego dreszczowca – z gonitw\u0105 akcji, nieustannymi spi\u0119ciami, pogoniami i zagadkami. O to przecie\u017c chodzi w rozrywce, nieprawda\u017c? Ambicji intelektualnych nie ma w tym \u017cadnych. I czyta si\u0119 wartko, z satysfakcj\u0105… A jak si\u0119 tak dobrze zastanowi\u0107 \u2013 to po prostu spi\u0119trzenie nieprawdopodobie\u0144stw, fantazji, zwyk\u0142ych zmy\u015ble\u0144 i g\u0142upot. Ale c\u00f3\u017c z tego? Klient i tak kupi\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 i obejrza\u0142 film, a transfer got\u00f3wki powi\u0119kszy\u0142 konto autora, wydawc\u00f3w i innych po\u015brednik\u00f3w. \u017badnych przeto z\u0142udze\u0144 \u2013 to tylko biznes! A co powiedzie\u0107 o fenomenalnych dw\u00f3ch filmach Stevena Spielberga z cyklu o Indianie Jonesie, penetruj\u0105cych pobrze\u017ca interesuj\u0105cego nas teraz obszaru tematycznego – \u201ePoszukiwaczach zaginionej Arki\u201d i \u201eOstatniej krucjacie\u201d? Te\u017c rzemios\u0142o najwy\u017cszej pr\u00f3by, z milionow\u0105 widowni\u0105.<\/p>\n

Nie ulega zatem w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce dylemat o istnieniu (lub nieistnieniu) Boga to atrakcyjny teren penetracji dla literatury l\u017cejszego kalibru, ale zalecaj\u0105cej si\u0119 dobr\u0105 jako\u015bci\u0105 samego opowiadania, pomys\u0142owo\u015bci\u0105 fabu\u0142y i rozmachem akcji. Poprzeczka zawieszona wysoko, ale bez przesady. Utalentowany zawodnik, \u015brednio wytrenowany, powinien da\u0107 rad\u0119. A takich na rynku literackim przecie\u017c nie brakuje. I ci\u0105gle zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 nowi na list\u0119… Ale gdy w temacie istnienia Boga zameldowa\u0142 si\u0119 Peter James \u2013 przyznam, \u017ce troch\u0119 si\u0119 zdziwi\u0142em. To zawodowy i ca\u0142kiem sprawny nad wyraz (mimo siedemdziesi\u0105tki na karku…) autor krymina\u0142\u00f3w policyjnych i psychologicznych thriller\u00f3w o niebanalnej konstrukcji i rzetelnym podej\u015bciu do \u015bledczej roboty tudzie\u017c do profilowania psychologicznego. Rzemie\u015blnik w kwestii formy, narz\u0119dzi opowiadania i pomys\u0142\u00f3w fabularnych \u2013 ale artysta, gdy bra\u0107 pod uwag\u0119 budowanie napi\u0119cia, zwroty akcji i portrety bohater\u00f3w… I taki majster postanowi\u0142 rozszerzy\u0107 emploi \u2013 od krymina\u0142u przej\u015b\u0107 do sensacyjnego thrillera, od zbrodniczej intrygi \u2013 do pejza\u017cu spiskowego \u015bwiata, prze\u017cartego intrygami i podejrzanymi interesami. Albo chcia\u0142 si\u0119 pisarsko sprawdzi\u0107 na nowym poletku, albo chcia\u0142 tylko sprawdzi\u0107, czy i tam uda si\u0119 zarobi\u0107…<\/p>\n

Mniejsza z tym \u2013 w ka\u017cdym razie wyprodukowa\u0142 \u201eNiezbity dow\u00f3d\u201d, z miejsca proklamowany jako niezwyk\u0142y bestseller wypr\u00f3bowanego mistrza, kt\u00f3ry w sensacyjnej formie postawi\u0142 pytania najwa\u017cniejsze w dziejach ludzko\u015bci jako takiej. \u017be z grubej rury? A c\u00f3\u017c to szkodzi? Marketing nie takie numery ju\u017c widzia\u0142, a publiczno\u015b\u0107… Ta zniesie wiele, wiele wi\u0119cej. Ale przyzna\u0107 nale\u017cy, \u017ce James napina ci\u0119ciw\u0119 wytrzyma\u0142o\u015bci czytelniczej nader silnie…<\/p>\n

C\u00f3\u017c zatem wymy\u015bli\u0142 nasz zacny autor? By nie zdradzi\u0107 zbyt wiele, poprzesta\u0144my na zawi\u0105zku intrygi i jej implikacjach. Oto pewien szanowany dziennikarz angielski, niejaki Ross Hunter, do\u015bwiadczony reporter (ze sta\u017cem i po przej\u015bciach w Afganistanie), w zasadzie freelancer, ale bli\u017cej zwi\u0105zany z redakcj\u0105 popularnego i powa\u017canego \u201eSunday Timesa\u201d – odebra\u0142 intryguj\u0105cy telefon. Pewien obywatel, kt\u00f3ry przedstawi\u0142 si\u0119 jako Harry F. Cook, by\u0142y oficer kr\u00f3lewskiego lotnictwa i emerytowany uniwersytecki wyk\u0142adowca historii sztuki, stwierdzi\u0142, \u017ce otrzyma\u0142 niepodwa\u017calny dow\u00f3d na istnienie Boga. Ni mniej, ni wi\u0119cej \u2013 tylko istnienie Boga… Wariat, maniak religijny? Ale mia\u0142 argument: spirytystyczn\u0105 ze swej natury, bowiem pochodz\u0105c\u0105 od zmar\u0142ego tragicznie przed laty Ricky’ego – brata-bli\u017aniaka Rossa \u2013 wiadomo\u015b\u0107, kt\u00f3rej sens i tre\u015b\u0107 mog\u0142y by\u0107 znane tylko obojgu braciom i nikomu innemu na \u015bwiecie… Powa\u017cnie nadkruszony zosta\u0142 naturalny, zawodowy sceptycyzm Rossa. W rezultacie dziennikarz \u2013 po przestudiowaniu dokumentacji Cooka, w tzw. mi\u0119dzyczasie… zabitego przez niewiadomokogo \u2013 rusza w drog\u0119 \u015bladem wskaz\u00f3wek zostawionych przez emerytowanego oficera RAF-u. Oczywi\u015bcie Hunter jest \u015bcigany prze niezidentyfikowane komanda \u015bmierci (na szcz\u0119\u015bcie w\u0142a\u017c\u0105 sobie w drog\u0119…), nagabywany przez kupc\u00f3w tajemnic, infiltrowany przez wywiad, zastraszany… Ale dzielny reporter wytrzymuje presj\u0119 i ostatecznie zdobywa oraz przekazuje do analizy naukowej (przez takie ichnie brytyjskie CSI) dwa artefakty: kielich \u015bwi\u0119tego Graala (wydobyty ze… studni w po\u0142udniowej Anglii), do kt\u00f3rego J\u00f3zef z Arymatei zebra\u0142 krew Jezusa, oraz zabrany z jaskini w g\u00f3rach Egiptu autentyczny… z\u0105b tego\u017c Jezusa. Z\u0105b \u2013 wa\u017cny dow\u00f3d; w ko\u0144cu profesor Svante P\u00e4\u00e4<\/span>bo identyfikuje genomy neandertalczyk\u00f3w i denisowian po z\u0119bach w\u0142a\u015bnie…<\/p>\n

No i co si\u0119 okaza\u0142o? \u017be wypreparowane DNA z obu przedmiot\u00f3w jest identyczne. Czy\u017cby zatem dow\u00f3d istnienia? Hola, hola \u2013 nie tak pr\u0119dko, panie James! Prosz\u0119 nie obra\u017ca\u0107 inteligencji czytelnik\u00f3w swych… Identyczno\u015b\u0107 pr\u00f3bek DNA oznacza tylko tyle, \u017ce zaschni\u0119ta krew i z\u0105b od tego samego pochodzi\u0142y cz\u0142owieka. I tylko tyle. Ale czy by\u0142-ci on jednocze\u015bnie Bogiem? Synem Boga? Tego nale\u017ca\u0142oby dowie\u015b\u0107 osobno. I raczej bez udzia\u0142u biologii molekularnej. Gdyby jednak podj\u0105\u0107 tok rozumowania Petera Jamesa, nale\u017ca\u0142oby spyta\u0107 \u2013 czy B\u00f3g ma DNA? Odpowied\u017a nasuwa si\u0119 prosta: oczywi\u015bcie, \u017ce ma \u2013 przecie\u017c mo\u017ce mie\u0107 wszystko… Ale, jak wiadomo, ludzki komplet gen\u00f3w w po\u0142owie od ojca pochodzi, w po\u0142owie \u2013 od matki. Je\u015bli zatem przyj\u0105\u0107, \u017ce \u201ena obraz i podobie\u0144stwo swoje\u201d… Czy\u017cby mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce istnia\u0142 ojciec Boga, istnia\u0142a matka Boga? Niekoniecznie, ostatecznie B\u00f3g m\u00f3g\u0142by sam sobie, jednorazowo, stworzy\u0107 komplet stosownych gen\u00f3w i umie\u015bci\u0107 je w odpowiednim miejscu cia\u0142a kobiety, kt\u00f3r\u0105 wybra\u0142 na matk\u0119 swego syna. Jak to zrobi\u0142? Odpowied\u017a na to pytanie przekracza moje horyzonty kreatywnego my\u015blenia, cho\u0107 wyobra\u017ania podpowiada najrozmaitsze supozycje… Ale to temat na osobne opowiadanie.<\/p>\n

Pozosta\u0144my przy DNA… Je\u015bli obie zdobyte przez Rossa pr\u00f3bki by\u0142y identyczne, a zarazem oczywi\u015bcie zindywidualizowane \u2013 no i jednocze\u015bnie mia\u0142y cechy zbiorowe charakterystyczne dla ludzkiego DNA \u2013 to co to oznacza? \u017be w\u0142a\u015bnie wszelkie mo\u017cliwo\u015bci wywnioskowania na podstawie ich badania (w dowolnym kierunku, z dowolnym za\u0142o\u017ceniem), i\u017c osobnik maj\u0105cy te cechy jest kim\u015b innym, ni\u017c cz\u0142owiekiem, zosta\u0142y zniweczone. Ludzkie pochodzenie gen\u00f3w w tych pr\u00f3bkach DNA dok\u0142adnie zamaskowa\u0142o ich ewentualn\u0105 bosko\u015b\u0107. T\u0105 drog\u0105 nigdy nie uda si\u0119 jej dowie\u015b\u0107. Gdyby pan James pomy\u015bla\u0142 logicznie, musia\u0142by chyba fundamentalnie przeredagowa\u0107 sw\u00f3j r\u0119kopis. Na angielskich uniwersytetach przestali uczy\u0107 logiki, czy co?<\/p>\n

Wi\u0119c w sumie, drodzy czytelnicy, nie dajmy si\u0119 nabra\u0107 na \u201eNiezbity dow\u00f3d\u201d. Pozostaje tylko zabawa przy lekturze. W ko\u0144cu to technicznie dobrze opowiedziana fabu\u0142ka, w miar\u0119 sensacyjna, obfituj\u0105ca w zaskakuj\u0105ce momenty, z odpowiednim napi\u0119ciem i temu\u017c podobnymi imponderabiliami. Daje si\u0119 czyta\u0107 bez znudzenia. A \u017ce to wszystko g\u0142upotka? No c\u00f3\u017c, chyba nie oczekiwali\u015bcie traktatu teologiczno-filozoficznego, stawiaj\u0105cego istotnie fundamentalne, egzystencjalne pytania. Wa\u017cne dla ludzko\u015bci… Nie m\u00f3wcie, \u017ce tak, \u017ce jednak oczekiwali\u015bcie, bo si\u0119 rozp\u0142acz\u0119.<\/p>\n

Tomasz Sas <\/strong>
(10 10 2019)<\/strong><\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Peter James Niezbity dow\u00f3d Prze\u0142o\u017cy\u0142a Izabela Matuszewska Wydawnictwo Albatros, Warszawa 2019 Rekomendacja: 2\/7 Ocena ok\u0142adki: 2\/5 AAADylemat transcendentalny rozwi\u0105\u017c\u0119 definitywnie. Cena do uzgodnienia. Tel… Jest, czy te\u017c Go nie ma? Tak, o Boga chodzi. Centraln\u0105 figur\u0119 (pod r\u00f3\u017cnymi nazwami…) religii monoteistycznych \u2013 wszechmocnego, wszechwiedz\u0105cego, wszechobecnego, wszechdobrego, jedynego, na og\u00f3\u0142 bezpostaciowego inicjatora wszechrzeczy, sprawcy, mechanika i stra\u017cnika, regulatora porz\u0105dku, prawodawcy, s\u0119dziego i obserwatora. Wyznawcy boskiego pochodzenia, boskiego \u017ar\u00f3d\u0142a i boskiej natury wszechrzeczy, boskiej organizacji wszech\u015bwiata nie potrzebuj\u0105 rozstrzygaj\u0105cego dowodu istnienia swego Boga. Ich B\u00f3g JEST bez w\u0105tpienia, wi\u0119c po co jeszcze jakie\u015b dowody \u2013 spekulacje intelektualne czy te\u017c nawet materialne, fizycznie dotykalne, obserwowalne i poznawalne \u015blady. Wierz\u0105cy nie zadaj\u0105 sobie pytania, czy B\u00f3g istnieje. Bo ISTNIEJE. I ten proces internalizacji od samego pocz\u0105tku (po narodzinach b\u0105d\u017a konwersji) w umy\u015ble ka\u017cdego ze spo\u0142eczno\u015bci wierz\u0105cych obywa si\u0119 bez dowod\u00f3w; takowe s\u0105 niepotrzebne. Dowody s\u0105 zast\u0105pione przez uk\u0142ad nauczaj\u0105cego z nauczanym \u2013 konwencj\u0119 o bezspornym istnieniu Boga. Z drugiej strony niewierz\u0105cy w bosk\u0105 natur\u0119 porz\u0105dku tego \u015bwiata te\u017c \u017cadnych dowod\u00f3w nie potrzebuj\u0105. Po co im one? Ich universum jest urz\u0105dzone inaczej i burzy\u0107 go dowodami przeciwnymi nie zamierzaj\u0105. Im potrzebne s\u0105 raczej argumenty de non existentia Dei (jak w swoim traktacie o takim\u017ce tytule…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1694,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"-1","book_review_summary":""},"categories":[17,12,236],"tags":[269],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1693"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1693"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1693\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3060,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1693\/revisions\/3060"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1694"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1693"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1693"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1693"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}