{"id":1666,"date":"2019-09-23T03:04:47","date_gmt":"2019-09-23T01:04:47","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=1666"},"modified":"2019-09-23T03:04:47","modified_gmt":"2019-09-23T01:04:47","slug":"wezwanie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2019\/09\/23\/wezwanie\/","title":{"rendered":"Wezwanie"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

John Grisham
Wezwanie
Prze\u0142o\u017cy\u0142 Andrzej Leszczy\u0144ski
Wydawnictwo Albatros Sp. <\/strong>
z o.o., Warszawa 2019<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rekomendacja: 3\/7
Ocena ok\u0142adki: 2\/5<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Czemu Kain zabi\u0142 Abla?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dobre pytanie. Bo opowiada\u0142\nprzeterminowane dowcipy? Bo wy\u017cera\u0142 lepsze k\u0105ski ze wsp\u00f3lnej\nmiski? By\u0107 mo\u017ce… Ale prawdziwy pow\u00f3d by\u0142 inny. Obaj byli\nnarcystycznymi egoistami, obaj planowali to samo – tylko jeden okaza\u0142\nsi\u0119 szybszy od drugiego. I bardziej bezwzgl\u0119dny. A mo\u017ce by\u0142 po\nprostu lepiej lepiej przystosowany do wymaga\u0144 \u015bwiata tego?\nHistoria, wykorzystana przez Grishama w \u201eWezwaniu\u201d, jest w\nistocie modyfikacj\u0105 braterskiej zwady (o to, czyja ofiara lepsza\nby\u0142a i milsza Bogu…) Adamowych potomk\u00f3w, cho\u0107 nie ko\u0144czy si\u0119\nzbrodni\u0105 jak pierwowz\u00f3r. Ba \u2013 nie da si\u0119 bezspornie ustali\u0107,\nkt\u00f3ry z dw\u00f3ch syn\u00f3w prowincjonalnego s\u0119dziego Reubena Atlee z\nMissisipi \u2013 Ray czy Forrest \u2013 by\u0142by w tej historii Kainem, a\nkt\u00f3ry Ablem… \n<\/p>\n\n\n\n

A historia braci Atlee ma w tle trzy\nmiliony dolar\u00f3w w got\u00f3wce, porz\u0105dnie spakowane w kartonach po\nmateria\u0142ach biurowych, ukrytych w staro\u017cytnej komodzie w gabinecie\ntaty-s\u0119dziego, kt\u00f3ry nie poczeka\u0142 na wezwanych pilnie do domu\nsyn\u00f3w. Powodem wezwania potomk\u00f3w przed oblicze tatusia (s\u0142usznie\nprzewiduj\u0105cego swe rych\u0142e odej\u015bcie z tego \u015bwiata) by\u0142o\noczywi\u015bcie spadkobranie, a \u015bci\u015blej: nieformalna i mo\u017ce\nniespecjalnie legalna cz\u0119\u015b\u0107 tzw. masy, czyli wzmiankowane trzy\nmiliony, porz\u0105dnie spakowane w kartonach, ukrytych w komodzie…\nRay, pierworodny synalek s\u0119dziego, rozwiedziony i niezbyt maj\u0119tny\nwyk\u0142adowca prawa korporacyjnego na Uniwersytecie Stanu Wirginia w\nCharlottesville, do tego pilot-amator, przyjecha\u0142 pierwszy\n(dwadzie\u015bcia minut przed wyznaczonym terminem) do rodzinnego domu\n(czyli rezydencji Klonowy Zdr\u00f3j w Clanton, stan Missisipi…).\nPrzynajmniej tak mu si\u0119 zdawa\u0142o…<\/p>\n\n\n\n

Niestety, s\u0119dzia Reuben V. Atlee\nspoczywa\u0142 na kanapie w swym gabinecie. Pod portretem genera\u0142a\nKonfederacji Nathana Bedforda Forresta (sk\u0105din\u0105d osobistego idola i\nukochanego bohatera pana s\u0119dziego…). I by\u0142 martwy. S\u0119dzia \u2013\nnie genera\u0142. Nieodwo\u0142alnie, bez zawieszenia, bezapelacyjnie,\ndefinitywnie i na serio \u2013 wszystkie znane Rayowi oznaki opuszczenia\n\u015bwiata \u017cywych na to wskazywa\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Na biurku, obok sfatygowanego\nunderwooda le\u017ca\u0142a koperta z testamentem. Dokument by\u0142 lakoniczny \u2013\nca\u0142y maj\u0105tek s\u0119dzia podzieli\u0142 mi\u0119dzy syn\u00f3w Raya i Forresta po\npo\u0142owie, a Raya dodatkowo obci\u0105\u017cy\u0142 przywilejem i zaszczytem\nfunkcji wykonawcy swej ostatniej woli. Co oznacza\u0142o, \u017ce pan\nprofesor b\u0119dzie musia\u0142 ustali\u0107 sk\u0142adniki maj\u0105tku i oszacowa\u0107\nich warto\u015b\u0107, sporz\u0105dzi\u0107 projekt podzia\u0142u, dopilnowa\u0107\nformalno\u015bci, zap\u0142aci\u0107 podatki… I tym\u017ce podobne podj\u0105\u0107\nczynno\u015bci. Ray zacz\u0105\u0142 niespiesznie penetrowa\u0107 gabinet i\nzalegaj\u0105ce w nim papiery. W\u0142a\u015bnie wtedy odkry\u0142 wspomniany ju\u017c\nskarb w komodzie. Pieni\u0105dze prowizorycznie przeliczy\u0142, przeni\u00f3s\u0142\npaczki w inne miejsce… I wtedy przyjecha\u0142 m\u0142odszy syn s\u0119dziego –\nForrest, mocno sp\u00f3\u017aniony i solidnie wstrz\u0105\u015bni\u0119ty nowinami. Ray\nnie wspomnia\u0142 mu o got\u00f3wce. Zracjonalizowa\u0142 sobie t\u0119 decyzj\u0119\nprosto: Forrest nie by\u0142 wzorowym synem ani bratem… Intensywny\nalkoholik, wielokrotnie odtruwany i leczony, narkoman, awanturnik,\nskrajnie narcystyczny paso\u017cyt, b\u0119cwa\u0142 i chciwy sukinsyn. Po\u0142owa\nznalezionej sumy to by\u0142aby niez\u0142a zach\u0119ta do wzmo\u017cenia\nniezdrowego trybu \u017cycia, kt\u00f3re Forrest z lubo\u015bci\u0105 prowadzi\u0142by,\ngdyby mia\u0142 \u015brodki \u2013 w sumie: zaproszenie do samob\u00f3jstwa przy\npomocy w\u00f3dy i drag\u00f3w. Na to mi\u0142o\u015b\u0107 braterska pozwoli\u0107 nie\nmog\u0142a…<\/p>\n\n\n\n

I to jest pocz\u0105tek intrygi, kt\u00f3rej\noczywi\u015bcie opowiada\u0107 dalej nie b\u0119dziemy, zostawiaj\u0105c czytelnikowi\nprzyjemno\u015b\u0107 dobrni\u0119cia do fina\u0142u – zaskakuj\u0105cego, w stylu\ncokolwiek noir – jak rzadko si\u0119 zdarza u Grishama. Dla uspokojenia\nnastroj\u00f3w zdradz\u0119 tylko, \u017ce \u017caden z braci na koniec nie zabi\u0142\ntego drugiego brata. Nic z tych rzeczy. Zreszt\u0105 to by\u0142oby za \u0142atwe,\na przecie\u017c wiemy, \u017ce Grishama sta\u0107 na bardzo wyrafinowane zagadki.\nW \u201eWezwaniu\u201d chodzi jednak nie tyle o kryminaln\u0105 ciekawostk\u0119,\nale o pewien problem prawny \u2013 a w\u0142a\u015bciwie dwa problemy z r\u00f3\u017cnych,\nnader odleg\u0142ych od siebie dziedzin. Jeden z nich to tamtejsze prawo\ndziedziczenia. Ale z tym mniejsza – chyba \u017ce kto\u015b spodziewa si\u0119\nspadku z Ameryki. No \u2013 to musi by\u0107 przygotowany, \u017ce kwota, kt\u00f3r\u0105\nrealnie dostanie, znacznie b\u0119dzie si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0107 (w sensie\nujemnym…) od tej, kt\u00f3r\u0105 mamiono go na pocz\u0105tku post\u0119powania.\nFiskus tamtejszy i adwokaci bardzo nie lubi\u0105, gdy forsa wymyka si\u0119\nz ich zasi\u0119gu. Po\u0142owa \u201emasy\u201d to optymalny wynik post\u0119powania\nspadkowego dla spadkobierc\u00f3w \u2013 wynik marze\u0144; z regu\u0142y jednak\nbywa mniej…<\/p>\n\n\n\n

Drugi problem to rozlewaj\u0105ce si\u0119 po\nwszystkich stanach epidemie tzw. pozw\u00f3w zbiorowych, zwanych te\u017c\ngrupowymi. Czyli roszcze\u0144 opartych na tej samej lub takiej samej\n(subtelna r\u00f3\u017cnica, prawda?) podstawie faktycznej \u2013 innymi s\u0142owy:\nszkoda u ka\u017cdego z pozywaj\u0105cych musi by\u0107 spowodowana to\u017csamym co\ndo przes\u0142anek definiuj\u0105cych dzia\u0142aniem strony pozwanej. A poza tym\npowodowie z g\u00f3ry godz\u0105 si\u0119 na ustalenie jednakowej dla wszystkich\nprzyst\u0119puj\u0105cych do akcji kwoty ewentualnego odszkodowania Jest to\ninstytucja prawna znana r\u00f3wnie\u017c u nas od kilku lat. Ale polska\nprocedura cywilna dopuszcza pozwy zbiorowe w kilku \u015bci\u015ble\nwyliczonych w ustawie przypadkach (ochrona praw konsumenckich, szkody\nwyrz\u0105dzone przez wadliwe produkty w obrocie powszechnym i szkody z\ntytu\u0142u czyn\u00f3w niedozwolonych). Prawo ameryka\u0144skie nie ma w\nzasadzie merytorycznych ogranicze\u0144 co do materii pozwu \u2013 wszcz\u0119cie\nakcji zale\u017cy jedynie od przyzwolenia s\u0119dziego. Ameryka\u0144scy\ns\u0119dziowie cz\u0119sto si\u0119 godz\u0105 na wyst\u0119powanie powod\u00f3w pod wsp\u00f3lnym\nsztandarem, a wokandy pe\u0142ne s\u0105 proces\u00f3w tego rodzaju. Pozywane s\u0105\nfirmy farmaceutyczne, tytoniowe, producenci \u017cywno\u015bci, samochod\u00f3w,\nzabawek dla dzieci, dostawcy us\u0142ug telekomunikacyjnych, sieci\nhandlowe. Firmy komunalne i zarz\u0105dy miast… Praktycznie wsz\u0119dzie\ntam, gdzie jedno konkretne zdarzenie powoduje szkod\u0119 u wi\u0119kszej\nliczby os\u00f3b, mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 pozew zbiorowy \u2013 wygodna dla\nzwyk\u0142ych obywateli formu\u0142a prawna, bo zdejmuje im z g\u0142\u00f3w ci\u0119\u017car\nprowadzenia spraw i gwarantuje jakie\u015b tam odszkodowanie.\nWyspecjalizowane kancelarie prawnicze, wielkie firmy \u017cyj\u0105 i dobrze\nprosperuj\u0105 wyszukuj\u0105c odpowiednie przypadki i zarz\u0105dzaj\u0105c\npozwami. Z drugiej za\u015b strony jeszcze wi\u0119ksze kancelarie ochoczo\nreprezentuj\u0105 nieszcz\u0119snych pozywanych. Ka\u017cdy prawnik swoje\nzarobi… \n<\/p>\n\n\n\n

W \u201eWezwaniu\u201d w\u0142a\u015bnie decyzja\ns\u0119dziego Atlee sprzed kilku lat, umo\u017cliwiaj\u0105ca z\u0142o\u017cenie pozwu\nzbiorowego w pewnej skomplikowanej sprawie, leg\u0142a u podstaw ca\u0142ej\nmi\u0119dzybraterskiej intrygi. Dlatego zach\u0119cam do uwa\u017cnego\nprzestudiowania tego aspektu fabu\u0142y \u2013 wielce pouczaj\u0105cego i nieco\n\u2013 co tu ukrywa\u0107 \u2013 demistyfikuj\u0105cego tamtejszy \u201eporz\u0105dek\u201d.\nNiemal ca\u0142a zreszt\u0105 proza kryminalno-sensacyjna Grishama nosi w\nsobie ten nieodparty \u0142ut pedagogiki prawniczej. Autor bowiem\nbardziej ni\u017c swymi intrygami i fabu\u0142kami (w\u0105t\u0142ymi przecie\u017c\nnierzadko jak strumyczki na pustyni lub \u017ad\u017ab\u0142a przesuszonej,\nprzepalonej trawki)) fascynuje si\u0119 osobliwo\u015bciami i zagwozdkami\nameryka\u0144skiego prawa. Tak\u0105 ma misj\u0119… Thrillery prawnicze potrafi\npisa\u0107 jak nikt.<\/p>\n\n\n\n

\u201eWezwanie\u201d jest jednym z\ndawniejszych tekst\u00f3w Grishama \u2013 pochodzi z 2002 roku, z epoki\n\u201e\u015brodkowego Grishama\u201d. Wtedy swe najwi\u0119ksze sukcesy wydawnicze\ni czytelnicze \u2013 od \u201eCzasu zabijania\u201d (1989), przez \u201eFirm\u0119\u201d,\n\u201eRaport Pelikana\u201d, \u201eKlienta\u201d, \u201eKomor\u0119\u201d, \u201eZaklinacza\ndeszczu\u201d po \u201e\u0141aw\u0119 przysi\u0119g\u0142ych\u201d (1996) \u2013 mia\u0142 za sob\u0105.\nOd tamtej pory pisuje w zasadzie \u201elekk\u0105 konfekcj\u0119\u201d: powie\u015bci\nsensacyjno-kryminalne, thrillery prawnicze o eleganckiej formie,\nwci\u0105gaj\u0105cej umiarkowanie intrydze i… beznadziejnie jednostajne.\nAle to nic. Rozrywka jest zawsze gwarantowana; zreszt\u0105 i tak w razie\nzawiedzionych nadziei lub innych nieporozumie\u0144 firma wydatk\u00f3w nie\nzwraca, szk\u00f3d nie rekompensuje. Pozwa\u0107 zbiorowo Grishama o utrat\u0119\nspodziewanych korzy\u015bci raczej si\u0119 nie uda. Wi\u0119c lektur\u0119 si\u0119\nzaleca, aczkolwiek pow\u015bci\u0105gliwie i ostro\u017cnie; mo\u017cna bez niej\n\u017cy\u0107…<\/p>\n\n\n\n

Tomasz Sas
(23 09 2019)<\/p>\n\n\n\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

John Grisham Wezwanie Prze\u0142o\u017cy\u0142 Andrzej Leszczy\u0144ski Wydawnictwo Albatros Sp. z o.o., Warszawa 2019 Rekomendacja: 3\/7 Ocena ok\u0142adki: 2\/5 Czemu Kain zabi\u0142 Abla? Dobre pytanie. Bo opowiada\u0142 przeterminowane dowcipy? Bo wy\u017cera\u0142 lepsze k\u0105ski ze wsp\u00f3lnej miski? By\u0107 mo\u017ce… Ale prawdziwy pow\u00f3d by\u0142 inny. Obaj byli narcystycznymi egoistami, obaj planowali to samo – tylko jeden okaza\u0142 si\u0119 szybszy od drugiego. I bardziej bezwzgl\u0119dny. A mo\u017ce by\u0142 po prostu lepiej lepiej przystosowany do wymaga\u0144 \u015bwiata tego? Historia, wykorzystana przez Grishama w \u201eWezwaniu\u201d, jest w istocie modyfikacj\u0105 braterskiej zwady (o to, czyja ofiara lepsza by\u0142a i milsza Bogu…) Adamowych potomk\u00f3w, cho\u0107 nie ko\u0144czy si\u0119 zbrodni\u0105 jak pierwowz\u00f3r. Ba \u2013 nie da si\u0119 bezspornie ustali\u0107, kt\u00f3ry z dw\u00f3ch syn\u00f3w prowincjonalnego s\u0119dziego Reubena Atlee z Missisipi \u2013 Ray czy Forrest \u2013 by\u0142by w tej historii Kainem, a kt\u00f3ry Ablem… A historia braci Atlee ma w tle trzy miliony dolar\u00f3w w got\u00f3wce, porz\u0105dnie spakowane w kartonach po materia\u0142ach biurowych, ukrytych w staro\u017cytnej komodzie w gabinecie taty-s\u0119dziego, kt\u00f3ry nie poczeka\u0142 na wezwanych pilnie do domu syn\u00f3w. Powodem wezwania potomk\u00f3w przed oblicze tatusia (s\u0142usznie przewiduj\u0105cego swe rych\u0142e odej\u015bcie z tego \u015bwiata) by\u0142o oczywi\u015bcie spadkobranie, a \u015bci\u015blej: nieformalna i mo\u017ce niespecjalnie legalna cz\u0119\u015b\u0107 tzw. masy, czyli wzmiankowane trzy miliony, porz\u0105dnie…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1667,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[17,252],"tags":[94],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1666"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1666"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1666\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1669,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1666\/revisions\/1669"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1667"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1666"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1666"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1666"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}