![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/osiecka-neponset-poziom-300x169.jpg\")
\nNeponset
\nWydawnictwo Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2016<\/h4>\n
Rekomendacja: 5\/7<\/strong><\/span> Wiele lat temu, pisz\u0105c o ksi\u0105\u017cce \u201eSzpetni czterdziestoletni\u201d nazwa\u0142em Agnieszk\u0119 Osieck\u0105 \u201epoetk\u0105 miedzianej pi\u0119ciogrosz\u00f3wki\u201d, na my\u015bli maj\u0105c tak\u0105 monet\u0119 obiegow\u0105 z lat 50. ubieg\u0142ego stulecia (techniczne rzecz ujmuj\u0105c, by\u0142a chyba z br\u0105zu – stopu miedzi i cyny…), kt\u00f3ra w obrocie wielkiego znaczenia zapewne ju\u017c wtedy nie mia\u0142a (co mo\u017cna by\u0142o za 5 groszy kupi\u0107, chyba tylko ma\u0142\u0105 torebk\u0119 oran\u017cady w proszku…) ale dla zawodowego niemal\u017ce gracza w cymbergaja by\u0142a wa\u017cna… No i dla wagarowicza \u2013 pi\u0119ciogrosz\u00f3wka idealnie nadawa\u0142a si\u0119 do wywalenia instalacji elektrycznej w budzie, osobliwe w jesienne mroczne popo\u0142udnie (szko\u0142a dzia\u0142a\u0142a na dwie zmiany…) – wystarczy\u0142o w\u0142o\u017cy\u0107 pi\u0105tk\u0119 zamiast tzw. lamelki w starej sieci 110 volt\u00f3w… Par\u0119 sekund strachu. Zanim elektryk\u0119 naprawiono, lekcji nie by\u0142o. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Agnieszka Osiecka Neponset Wydawnictwo Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2016 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Nad rzek\u0105, kt\u00f3ra ju\u017c prawie nie p\u0142ynie… Wiele lat temu, pisz\u0105c o ksi\u0105\u017cce \u201eSzpetni czterdziestoletni\u201d nazwa\u0142em Agnieszk\u0119 Osieck\u0105 \u201epoetk\u0105 miedzianej pi\u0119ciogrosz\u00f3wki\u201d, na my\u015bli maj\u0105c tak\u0105 monet\u0119 obiegow\u0105 z lat 50. ubieg\u0142ego stulecia (techniczne rzecz ujmuj\u0105c, by\u0142a chyba z br\u0105zu – stopu miedzi i cyny…), kt\u00f3ra w obrocie wielkiego znaczenia zapewne ju\u017c wtedy nie mia\u0142a (co mo\u017cna by\u0142o za 5 groszy kupi\u0107, chyba tylko ma\u0142\u0105 torebk\u0119 oran\u017cady w proszku…) ale dla zawodowego niemal\u017ce gracza w cymbergaja by\u0142a wa\u017cna… No i dla wagarowicza \u2013 pi\u0119ciogrosz\u00f3wka idealnie nadawa\u0142a si\u0119 do wywalenia instalacji elektrycznej w budzie, osobliwe w jesienne mroczne popo\u0142udnie (szko\u0142a dzia\u0142a\u0142a na dwie zmiany…) – wystarczy\u0142o w\u0142o\u017cy\u0107 pi\u0105tk\u0119 zamiast tzw. lamelki w starej sieci 110 volt\u00f3w… Par\u0119 sekund strachu. Zanim elektryk\u0119 naprawiono, lekcji nie by\u0142o. T\u0119 w\u0142a\u015bnie monet\u0119 mia\u0142em na my\u015bli \u2013 symbol czego\u015b zdawkowego. Okruszka, kr\u00f3tkotrwa\u0142ego przemkni\u0119cia przez scen\u0119 \u017cycia, nietrwa\u0142ego wra\u017cenia, drobiazgu. Projektu listu na paczce zapa\u0142ek. Gumki recepturki, karty z kompletu czarnego piotrusia zapisanej \u015bci\u0105g\u0105 na matm\u0119, pude\u0142ka po wawelach pe\u0142nego stal\u00f3wek, kawa\u0142ka \u0142owickiej wycinanki z M\u0105kolic oraz \u0142uski wigilijnego karpia na szcz\u0119\u015bcie i fors\u0119 (ani jedno, ani drugie nigdy nie przysz\u0142o…). Wtedy wydawa\u0142o mi…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":439,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[42,16],"tags":[43],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/166"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=166"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/166\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":440,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/166\/revisions\/440"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/439"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=166"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=166"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=166"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\nNad rzek\u0105, kt\u00f3ra ju\u017c prawie nie p\u0142ynie…<\/span><\/h3>\n
\nT\u0119 w\u0142a\u015bnie monet\u0119 mia\u0142em na my\u015bli \u2013 symbol czego\u015b zdawkowego. Okruszka, kr\u00f3tkotrwa\u0142ego przemkni\u0119cia przez scen\u0119 \u017cycia, nietrwa\u0142ego wra\u017cenia, drobiazgu. Projektu listu na paczce zapa\u0142ek. Gumki recepturki, karty z kompletu czarnego piotrusia zapisanej \u015bci\u0105g\u0105 na matm\u0119, pude\u0142ka po wawelach pe\u0142nego stal\u00f3wek, kawa\u0142ka \u0142owickiej wycinanki z M\u0105kolic oraz \u0142uski wigilijnego karpia na szcz\u0119\u015bcie i fors\u0119 (ani jedno, ani drugie nigdy nie przysz\u0142o…).
\nWtedy wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce Osiecka okruszkom nadaje sens; no, \u017ce poezj\u0119 z nich robi… Bo zna\u0142em tylko jej genialne piosenki, ociekaj\u0105ce niezwyk\u0142ymi metaforami jak przelukrowane ciasteczka, rozrzutnie szafuj\u0105ce ma\u0142ymi rado\u015bciami, wi\u0119dn\u0105cymi kwiatkami, niemo\u017cliwymi mi\u0142o\u015bciami i wszech\u015bwiatowymi afektami (wszelako wszystko z nutk\u0105 pio\u0142unowej goryczy…). Czepliwe i rozpaczliwe. Deszcze by\u0142y oczywi\u015bcie niespokojne, ksi\u0119\u017cyc si\u0119 rozgo\u015bci\u0142, a dzieci urodzi\u0142y si\u0119 nowe nam, cho\u0107 nie wiedzie\u0107 czemu siedzieli\u015bmy na dworcu w Kansas City, za\u015b serce ostatecznie uciek\u0142o, bo drugi raz nie zaprosili na bal…
\nAle \u017ceby proza? No nie… Owszem, \u201eBia\u0142a bluzka\u201d niesamowita afektywnie dwubiegunowa z elementami rozgardiaszu \u2013 to jest co\u015b osobnego w literaturze i genialnie na scen\u0119 si\u0119 nadaje, czego s\u0105 dowody. Troszk\u0119 minoderyjne, autodestrukcyjne \u201eZabi\u0142am ptaka w locie\u201d i par\u0119 innych drobiazg\u00f3w… Wreszcie \u201eDzienniki\u201d na razie ledwo rozpocz\u0119te edytorsko. M\u0142odzie\u0144cze jeszcze i niewiele jak dot\u0105d t\u0142umacz\u0105ce, ale obiecuj\u0105ce.
\nNic wszelako, ale to dos\u0142ownie nic nie sygnalizowa\u0142o, \u017ce w archiwalnych ineditach, jak\u017ce pieczo\u0142owicie segregowanych i uzdatnianych przez C\u00f3rk\u0119 wesp\u00f3\u0142 z Fundacj\u0105, tkwi co\u015b tak niezwyk\u0142ego jak \u201eNeponset\u201d – mikropowie\u015b\u0107 z samego ko\u0144ca lat 70., gdy poetka z c\u00f3reczk\u0105 Agatk\u0105 towarzyszy\u0142a w USA Danielowi Passentowi (mia\u0142 stypendium w Uniwersytecie Harvarda, kt\u00f3ry to jak wiadomo, dla niepoznaki siedzib\u0119 ma w miasteczku Cambridge, w gruncie ju\u017c rzeczy dzielnicy metropolitalnego Bostonu…). Par\u0119 wersji tekstu odkryto w maszynopisach, zaadiustowanych, poprawianych i uzupe\u0142nianych (b\u0105d\u017a wprost przeciwnie) przez autork\u0119. A Neponset to rzeczka w rzeczonym Cambridgo-Bostonie…
\nUmie\u015bciwszy rzecz w czasie (podobno rok 1980…) i koordynatach (42 stopnie 22 minuty i 25 sekund szeroko\u015bci geograficznej p\u00f3\u0142nocnej oraz 71 stopni, sze\u015b\u0107 minut i 38 sekund d\u0142ugo\u015bci zachodniej…), oddajmy si\u0119 lekturze…
\nFormalnie to dziennik kobiety w wieku u\u015brednionym, po przej\u015bciach mi\u0142osnych i trudno\u015bciach z \u017cyciem w sensie \u015bcis\u0142ym, kt\u00f3ra zdecydowa\u0142a si\u0119 zosta\u0107 \u017cebraczk\u0105 ze wzgl\u0119du na dogodne godziny pracy i ca\u0142kowit\u0105 utrat\u0119 serca (wyci\u0119li?) po za\u0142amaniu si\u0119 (jednostronnym \u2013 z jego strony) mi\u0142o\u015bci z w\u0119dkarzem z drugiego brzegu rzeki (notabene innej rzeki z Bostono-Cambridge’u: Rzeki Karola, czyli Charley River…). W dzienniku pi\u0119knie si\u0119 zapisuje regularna schizofrenia z dorodn\u0105 mani\u0105 prze\u015bladowcz\u0105 i spiskiem. W kontrze za\u015b ustawia si\u0119 bystra, cokolwiek egzaltowana kloszardka, do tego stopnia niewa\u017cna, \u017ce nie odbija si\u0119 w lustrze. Ale przyuczona w szkole b\u0142azn\u00f3w (tak, tak…) do regularnej obserwacji otoczenia zza szminkowo-pudrowej maski \u2013 niby to wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cej, ale stwarzaj\u0105cej upragnion\u0105 anonimowo\u015b\u0107… Ba, pozwalaj\u0105cej umkn\u0105\u0107 cho\u0107 na chwil\u0119 ca\u0142emu imaginarium prze\u015bladowc\u00f3w.
\nWniosek: zakochanie to przede wszystkim, je\u015bli nie wy\u0142\u0105cznie, dezintegracja. Ale autorka i jej podmiot liryczny z ca\u0142\u0105 moc\u0105 broni\u0105 swego prawa do wprowadzania si\u0119 w ten stan \u2013 po raz kolejny i kolejny w \u017cyciu zreszt\u0105… To nie perwersja, lecz manifest niepodleg\u0142o\u015bci: jestem wolna i z wolno\u015bci\u0105 co chc\u0119 to robi\u0119; niech nikt nie wa\u017cy si\u0119 prostowa\u0107 moich \u015bcie\u017cek… Zw\u0142aszcza gdy wiod\u0105 ku efektownemu zako\u0144czeniu w nurcie rzeki, kt\u00f3ra ju\u017c prawie wcale nie p\u0142ynie…
\nA poniewa\u017c rzecz ca\u0142a zosta\u0142a pieczo\u0142owicie opatulona solennymi (i ciekawymi nie mniej…) komentarzami przez skrupulatn\u0105 Badaczk\u0119, mamy gwarancj\u0119 nienaruszalno\u015bci i sp\u00f3jno\u015bci legendy Poetki. Lektura wa\u017cna i uzupe\u0142niaj\u0105ca. Co? A, to ju\u017c ka\u017cdemu co innego…
\nTomasz Sas
\n(10 07 2016)<\/p>\n
\n