{"id":1649,"date":"2019-09-05T02:33:43","date_gmt":"2019-09-05T00:33:43","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=1649"},"modified":"2020-11-04T01:30:30","modified_gmt":"2020-11-04T00:30:30","slug":"mity-polskiego-wrzesnia-1939","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2019\/09\/05\/mity-polskiego-wrzesnia-1939\/","title":{"rendered":"Mity polskiego wrze\u015bnia 1939"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

S\u0142awomir Koper, <\/strong>
Tymoteusz Paw\u0142owski
Mity polskiego wrze\u015bnia 1939
Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2019<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rekomendacja: 2\/7
Ocena ok\u0142adki: 2\/5<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Prosto do nieba czw\u00f3rkami szli…<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci: wszystkie\nkampanie wojenne w miar\u0119 up\u0142ywu lat od ich zako\u0144czenia (dla jednej\nze stron oczywi\u015bcie niefortunnego…) obrastaj\u0105 mitami,\nprzeinaczeniami i fa\u0142szywymi komentarzami. Osobliwie strona\nprzegrana (je\u017celi wci\u0105\u017c istnieje) objawia znaczn\u0105 predylekcj\u0119 do\nmitotw\u00f3rstwa i reinterpretacji. Ale i zwyci\u0119zcy nie s\u0105 wolni od\nuprawiania mitologii… I to nie jest dziwne ani naganne. Ani\nzabronione. Ba, wydaje si\u0119 by\u0107 uprawnione. Mit wojenny jest bowiem\nnarz\u0119dziem walki \u2013 kontynuacji tej walki w innych, zmienionych\nwarunkach. Nie tylko w bie\u017c\u0105cej tzw. publicystyce historycznej ale\ni w historii samej \u2013 obiektywnej nauce badaj\u0105cej fakty i\nopisuj\u0105cej ich znaczenie na osi czasu \u2013 a\u017c po wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107\n(i dalej, je\u015bli wyobra\u017ani starcza…). Co wi\u0119cej: wydaje si\u0119, \u017ce\nw ca\u0142ej historii konflikt\u00f3w zbrojnych (acz nie tylko, nie tylko…)\nfakty maj\u0105 drugorz\u0119dne znaczenie. Mity, legendy i interpretacje,\nkt\u00f3rymi fakty obrastaj\u0105 w miar\u0119 up\u0142ywu czasu, nabieraj\u0105 zasi\u0119\nznaczenia pierwszorz\u0119dnego… Im wi\u0119cej sprzeczno\u015bci, tym gorzej\ndla fakt\u00f3w! \n<\/p>\n\n\n\n

Fakty mo\u017cna pomin\u0105\u0107, a mity? Mity,\nc\u00f3\u017c, tworzy si\u0119 i pisze nie tylko po to, by \u0142adnie wygl\u0105da\u0142y w\ngazetach, zdobi\u0142y opowie\u015bci przy ogniskach i szkolne czytanki. Mity\nzaprz\u0119ga si\u0119 do ci\u0119\u017ckiej pracy. A w sensie \u015bcis\u0142ym \u2013 maj\u0105\nby\u0107 broni\u0105 w walce ideologicznej, w propagandzie. Inwestorzy,\n\u0142aduj\u0105cy \u015brodki w skuteczne mitotw\u00f3rstwo, domagaj\u0105 si\u0119\npor\u0119cznego m\u0142otka do rozbijania wniwecz argument\u00f3w przeciwnik\u00f3w \u2013\ntak, by ju\u017c nigdy nie powsta\u0142y, nie odrodzi\u0142y si\u0119 (argumenty, nie\nprzeciwnicy) w przestrzeni publicznej. Mity i reinterpretacje stosuje\nsi\u0119 zatem zar\u00f3wno przeciw faktom (\u0142atwizna: fakty nie mog\u0105 si\u0119\nbroni\u0107, zmieniaj\u0105c si\u0119…), jak i przeciw mitom i reinterpretacjom\nkreowanym przez przeciwnika. W ten spos\u00f3b wojny w przestrzeni\npublicznej potrafi\u0105 trwa\u0107 d\u0142ugo po realnym zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144\nbojowych i podpisaniu traktat\u00f3w; po prostu akcja przenosi si\u0119 do\nuniwersyteckich katedr historii, wydzia\u0142\u00f3w historycznych sztab\u00f3w,\ndo szk\u00f3\u0142 wojennych, powa\u017cnej publicystyki politycznej i medialnej\npartyzantki. Potem walka trwa w edukacji szkolnej, w dziedzinie\nupami\u0119tniania heroizmu i wysi\u0142ku przesz\u0142ych pokole\u0144, nazewnictwie\ntudzie\u017c \u201epomnikowaniu\u201d plac\u00f3w i ulic, nawet w \u017cyciu codziennym\nskoszarowanych jednostek wojskowych… I tak to leci.<\/p>\n\n\n\n

Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci: do najmocniej\nosza\u0144cowanych i poszatkowanych \u2013 wr\u0119cz zmasakrowanych mitami\nnajr\u00f3\u017cniejszego gatunku \u2013 nale\u017cy kampania wrze\u015bniowa, czyli\nwojna obronna Polski w 1939 roku. Jeszcze nie umilk\u0142y strza\u0142y, nie\npochowano wszystkich ofiar, a ju\u017c wrogowie obozu rz\u0105dz\u0105cego (tym\nzajadlejsi, im kl\u0119ska nabiera\u0142a mocy…) rozpocz\u0119li kampani\u0119\ndyfamacji i odzierania z honoru polityk\u00f3w, dow\u00f3dc\u00f3w, a nawet\n\u017co\u0142nierzy pobitej armii. Organizowano s\u0105dy, degradacje,\ninternowania (w u\u017cyczonych przez troch\u0119 zniesmaczonych aliant\u00f3w\nobozach karnych i aresztach wojskowych). Gorliwie zbierano relacje\nty\u0142owych karierowicz\u00f3w i pomini\u0119tych kandydat\u00f3w na wodz\u00f3w – \n\u015bwiadectwa jakoby zbrodniczej niekompetencji, rzekomych akt\u00f3w\ntch\u00f3rzostwa i zdrady, b\u0142\u0119d\u00f3w i g\u0142upoty. Niepokornymi pomiatano,\nawansowano pos\u0142usznych. Z repertuaru orkiestr wojskowych na\nwychod\u017astwie (utworzono takowe \u2013 a jak\u017ce…) definitywnie\nznikn\u0119\u0142a na kilka lat \u201ePierwsza Brygada\u201d… Tamta wojna o wojn\u0119\nmi\u0119dzy pi\u0142sudczykami a endekami toczy si\u0119 w najlepsze do dzi\u015b \u2013\nw trzecim pokoleniu.<\/p>\n\n\n\n

Tu\u017c po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej\ndu\u017ce zapotrzebowanie na mitologizacj\u0119 (pod r\u00f3\u017cnymi postaciami…)\nwojny obronnej w 1939 roku zg\u0142osi\u0142y tak\u017ce nowe w\u0142adze polskiego\npa\u0144stwa. Od 1944 roku nad Wis\u0142\u0105 obowi\u0105zywa\u0142 dekret o\nodpowiedzialno\u015bci za kl\u0119sk\u0119 wrze\u015bniow\u0105 i faszyzacj\u0119 kraju. Jego\nstosowanie w praktyce \u017cycia publicznego nale\u017ca\u0142o dope\u0142ni\u0107\nw\u0142a\u015bciw\u0105 narracj\u0105 \u2013 przekonuj\u0105c\u0105, a zarazem… odwracaj\u0105c\u0105\nuwag\u0119 od fundamentalnego znaczenia dnia 17 wrze\u015bnia dla los\u00f3w,\nprzebiegu i fina\u0142u wojny obronnej. Suweren wielkiego obozu\npolityczno-terytorialnego, czyli Zwi\u0105zek Radziecki, nie m\u00f3g\u0142 \u017cadn\u0105\nmiar\u0105 by\u0107 przecie\u017c wcze\u015bniejszym sprawc\u0105 kl\u0119ski jednego ze\nswych najwi\u0119kszych sojusznik\u00f3w-podwykonawc\u00f3w. Nast\u0105pi\u0142o\nzderzenie (ale zrobiono wszystko, by nie by\u0142o kolizyjne…) dw\u00f3ch\ntych zapotrzebowa\u0144 na mity: endeckiego i komunistycznego i sz\u0142y\nsobie oba r\u0105sia w r\u0105si\u0119 \u2013 bo\u0107 przecie (poza kosmetycznymi\nszczeg\u00f3\u0142ami) obie \u201enarracje\u201d nie r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 a\u017c tak\nbardzo… W rezultacie wojna obronna zosta\u0142a dos\u0142ownie zasypana\nfa\u0142szywymi interpretacjami, przeinaczeniami, niedopowiedzeniami \u2013\nw nauce, publicystyce, edukacji, sztuce (osobliwie w literaturze i\nkinie).<\/p>\n\n\n\n

No i co teraz? Fakty trzeba odkopa\u0107,\nmity zdefiniowa\u0107 i pozbawi\u0107 znaczenia \u2013 przez opowiedzenie, jak\nto by\u0142o naprawd\u0119. Jeden po drugim… Ambitne zadanie. Ale znale\u017ali\nsi\u0119 dwaj nieustraszeni, arcydzielni autorzy. S\u0142awomir Koper i\nTymoteusz Paw\u0142owski. Ten drugi znany z tego, \u017ce doktoryzowa\u0142 si\u0119\nwydan\u0105 w formie ksi\u0105\u017ckowej prac\u0105 \u201eArmia marsza\u0142ka \u015amig\u0142ego\u201d.\nTen pierwszy \u2013 autor niezliczonych ksi\u0105g, ksi\u0105\u017cek, ksi\u0105\u017ceczek\noraz broszur popularnych i popularyzuj\u0105cych histori\u0119 w aspekcie \u2013\npowiedzmy \u2013 nieco l\u017cejszym. W rodzaju takim jak \u201e\u017bycie prywatne\nelit Drugiej Rzeczypospolitej\u201d, \u201eMi\u0142o\u015b\u0107, seks, i polityka w\nstaro\u017cytnej Grecji i Rzymie\u201d, \u201eLeksykon historii mistrzostw\nEuropy w pi\u0142ce no\u017cnej 1960 \u2013 2008\u201d (naprawd\u0119!), \u201eAfery i\nskandale Drugiej Rzeczypospolitej\u201d, \u201eAlkohol i muzy. W\u00f3dka w\n\u017cyciu polskich artyst\u00f3w\u201d. I tak dalej… Dziesi\u0105tki pozycji o\npodobnej tematyce i warto\u015bci poznawczej. Nie \u017cebym mia\u0142 co\u015b\nprzeciwko. Wprost przeciwnie. Nisko si\u0119 k\u0142aniam najbardziej\np\u0142odnemu, wydajnemu, przenikliwemu i bystremu autorowi Trzeciej\nRzeczypospolitej… Pogromcy elit w\u0142adzy. Demaskatorowi\nfundamentalnemu. Tropicielowi nieprawo\u015bci, zbocze\u0144, skandali i\nskandalist\u00f3w. Przest\u0119pc\u00f3w i deprawator\u00f3w, bogaczy i awanturnik\u00f3w.\nWiecznie pijanych poet\u00f3w, hochsztapler\u00f3w, sowizdrza\u0142\u00f3w i\nwydrwigroszy… Taki ci ju\u017c z niego moralizator. \u0141amedwownik\nnieomal-\u017ce! \n<\/p>\n\n\n\n

Mamy sobie zatem Paw\u0142owskiego i Kopra\n(Kopera?), a z nimi ich \u201eMity polskiego wrze\u015bnia 1939\u201d. Dzie\u0142ko\nzacne i wstrzelone w sw\u00f3j czas, sprzyjaj\u0105cy czytelniczemu\nzainteresowaniu. Jak to jest zrobione? Pro\u015bciutko… Autorzy w\nkr\u00f3tkich tekstach zdefiniowali rozpoznane przez siebie podstawowe\nmity wrze\u015bniowe, definicje umie\u015bcili jako leady (czo\u0142\u00f3wki \u2013\noddzielone graficznie szpicami i wyr\u00f3\u017cnione krojem czcionki)\nrozdzia\u0142\u00f3w, by si\u0119 z nimi chwacko rozprawi\u0107 w tzw. ci\u0105gu dalszym\ntekstu. Nic nie m\u00f3wi\u0119 \u2013 to dobry i porz\u0105dkuj\u0105cy pomys\u0142, cho\u0107\ndla logiki wywodu ca\u0142ego tekstu ksi\u0105\u017cki \u2013 zab\u00f3jczy. Prawie. Bo\ntu nie chodzi o przedstawienie zdarze\u0144 na osi czasu; autorzy nie\npisz\u0105 historii dzia\u0142a\u0144 obronnych Polski w 1939 roku. Czytelnik\n\u201eMit\u00f3w…\u201d Paw\u0142owskiego i Kopra musi wprz\u00f3dy sk\u0105din\u0105d nabra\u0107\nwiedzy historycznej o kampanii 1939 roku. Ba \u2013 co wi\u0119cej:\nczytelnik \u201eMit\u00f3w…\u201d raczej musi mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce\nprzedmiotem lektury b\u0119dzie ca\u0142a jego dotychczasowa wiedza\nhistoryczna o tamtej wojnie. Je\u015bli jej nie ma, zabieranie si\u0119 do\n\u201eMit\u00f3w…\u201d jest bez sensu. \n<\/p>\n\n\n\n

To w tym znaczeniu struktura ksi\u0105\u017cki\nKopra i Paw\u0142owskiego jest zab\u00f3jcza dla s\u0142abiej przygotowanych \u2013\npog\u0142\u0119bi tylko wra\u017cenie chaosu. Wi\u0119cej: mo\u017ce je przenie\u015b\u0107 i na\nwojn\u0119 sam\u0105, widzian\u0105 jako przypadkowe nagromadzenie zdarze\u0144\nr\u00f3\u017cnego kalibru, s\u0142abo z sob\u0105 powi\u0105zanych, niewynikaj\u0105cych\njedno z drugiego. Wojna taka nie jest. Cho\u0107 mo\u017ce si\u0119 jawi\u0107 jako\nmordercze w swej istocie, zbryzgane krwi\u0105 (potrzebnie i\nniepotrzebnie…) starcie opancerzonych, uzbrojonych po z\u0119by\nmi\u0119\u015bniak\u00f3w, naprawd\u0119 jest czym\u015b jeszcze: wyrafinowanym\npojedynkiem intelektualnym, kalkulacyjn\u0105 konfrontacj\u0105 doktryn,\nstrategii, my\u015bli operacyjnej, posiadanych zasob\u00f3w materialnych,\nintuicji i szcz\u0119\u015bcia… Inna jest zatem waga romantycznego mitu o\nobronie Westerplatte (sk\u0105d prosto do nieba czw\u00f3rkami szli\n\u017co\u0142nierze…) – a ca\u0142kiem inna mitu \u201eracjonalnego\u201d o\ntechnicznej dominacji wojsk niemieckich. Czym innym mit o kompetencji\nlub niekompetencji takiego czy innego genera\u0142a b\u0105d\u017a admira\u0142a \u2013\na czym innym mit o rzekomo sprawnym lub rzekomo niesprawnym\ndowodzeniu kampani\u0105. \n<\/p>\n\n\n\n

W sumie jednak istotna lektura dla znawc\u00f3w przedmiotu. Pocz\u0105tkuj\u0105cym nie radz\u0119… Im ten pokr\u0119tny, subiektywny esej raczej si\u0119 nie przys\u0142u\u017cy. Wymaga bowiem uprzedniego zgromadzenia stosownej wiedzy i umiej\u0119tnego gospodarowania ni\u0105 (bez entuzjazmu, pow\u015bci\u0105gliwie…) w trakcie lektury. Zachowanie dystansu jest zalecane, bowiem autorzy nad wyraz niech\u0119tnie zdradzaj\u0105 swe w\u0142asne lektury, \u017ar\u00f3d\u0142a, inspiracje… Jakby wszystko wiedzieli Deus ex machina<\/em>. Z iluminacji jakowej\u015b, czy co? Prawie \u017cadnych cytat\u00f3w, zero bibliografii, minimalne przypisy w tek\u015bcie (g\u0142\u00f3wnie adresy tych cytat\u00f3w, kt\u00f3re zdecydowano si\u0119 pomie\u015bci\u0107), zero nawi\u0105zania do wysi\u0142ku interpretacyjnego pokole\u0144, do pracy dziesi\u0105tk\u00f3w powa\u017cnych historyk\u00f3w. A ja chcia\u0142bym wiedzie\u0107, sk\u0105d Koper i Paw\u0142owski tacy m\u0105drzy? Czy lizn\u0119li cho\u0107by po \u0142ebkach (ale z jakim takim zrozumieniem) fundamentalne dzie\u0142o pu\u0142kownika Mariana Porwita \u201eKomentarze do historii polskich dzia\u0142a\u0144 obronnych 1939 roku\u201d. Szczerze w\u0105tpi\u0119, ale przecie\u017c mog\u0119 si\u0119 myli\u0107… Pan Koper chyba ju\u017c mia\u0142 kiedy\u015b problemy ze \u017ar\u00f3d\u0142ami. Ale, jak wida\u0107, dezynwoltura mu nie min\u0119\u0142a… Oczywi\u015bcie mo\u017ce si\u0119 t\u0142umaczy\u0107, \u017ce to praca popularna, \u017ce nie zbiera akademickich punkt\u00f3w na granty. To prawda. Do tego \u201eMity…\u201d s\u0105 zgrabnie napisane, \u0142adnie si\u0119 je czyta, z rosn\u0105cym zainteresowaniem i zaufaniem. Panowie Koper i Paw\u0142owski s\u0105 cholernie sugestywni, cho\u0107 kr\u00f3tki kurs logiki m\u00f3g\u0142by si\u0119 im przyda\u0107. Gdy rozprawiaj\u0105 si\u0119 z mitem \u2013 na przyk\u0142ad o rzekomej technicznej przewadze Wehrmachtu \u2013 pisz\u0105, \u017ce podstaw\u0105 transportu zaopatrzeniowego i artyleryjskiego tej armii tak\u017ce by\u0142a trakcja konna, tylko Niemcy, biedacy, chabet mieli ma\u0142o… No ale je\u015bli sprawno\u015b\u0107 tabor\u00f3w i transport artylerii opierali na \u017cywej sile poci\u0105gowej szwabskich perszeron\u00f3w (podobnie jak my na sile konia polskiego), to dlaczego ich przeci\u0119tna dywizja piechoty by\u0142a jednak nieco szybsza ni\u017c polska? Lepiej powozili zaprz\u0119gami? Nie \u017cebym si\u0119 czepia\u0142, ale policzy\u0142bym to wszystko od nowa na ich miejscu…<\/p>\n\n\n\n

Patrz\u0105c jednak na rzecz generalnie, w\npracy Kopra i Paw\u0142owskiego nie widz\u0119 niczego nagannego, szkodliwego\nczy g\u0142upiego. Przeciwnie: uwa\u017cam, \u017ce wojna wrze\u015bniowa obros\u0142a\nniepotrzebnymi, fa\u0142szywymi, krzywdz\u0105cymi i zgo\u0142a obra\u017aliwymi\nmitami. Ka\u017cdy, kto je rozwala (i to na tak masow\u0105 skal\u0119), godzien\njest pochwa\u0142y. Nawet gdy wykonawstwo troch\u0119 kuleje, intencje wszak\nby\u0142y dobre. A lektura przy tym zajmuj\u0105ca i pouczaj\u0105ca…<\/p>\n\n\n\n

Tomasz Sas
(5 09 2019)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

S\u0142awomir Koper, Tymoteusz Paw\u0142owski Mity polskiego wrze\u015bnia 1939 Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2019 Rekomendacja: 2\/7 Ocena ok\u0142adki: 2\/5 Prosto do nieba czw\u00f3rkami szli… Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci: wszystkie kampanie wojenne w miar\u0119 up\u0142ywu lat od ich zako\u0144czenia (dla jednej ze stron oczywi\u015bcie niefortunnego…) obrastaj\u0105 mitami, przeinaczeniami i fa\u0142szywymi komentarzami. Osobliwie strona przegrana (je\u017celi wci\u0105\u017c istnieje) objawia znaczn\u0105 predylekcj\u0119 do mitotw\u00f3rstwa i reinterpretacji. Ale i zwyci\u0119zcy nie s\u0105 wolni od uprawiania mitologii… I to nie jest dziwne ani naganne. Ani zabronione. Ba, wydaje si\u0119 by\u0107 uprawnione. Mit wojenny jest bowiem narz\u0119dziem walki \u2013 kontynuacji tej walki w innych, zmienionych warunkach. Nie tylko w bie\u017c\u0105cej tzw. publicystyce historycznej ale i w historii samej \u2013 obiektywnej nauce badaj\u0105cej fakty i opisuj\u0105cej ich znaczenie na osi czasu \u2013 a\u017c po wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 (i dalej, je\u015bli wyobra\u017ani starcza…). Co wi\u0119cej: wydaje si\u0119, \u017ce w ca\u0142ej historii konflikt\u00f3w zbrojnych (acz nie tylko, nie tylko…) fakty maj\u0105 drugorz\u0119dne znaczenie. Mity, legendy i interpretacje, kt\u00f3rymi fakty obrastaj\u0105 w miar\u0119 up\u0142ywu czasu, nabieraj\u0105 zasi\u0119 znaczenia pierwszorz\u0119dnego… Im wi\u0119cej sprzeczno\u015bci, tym gorzej dla fakt\u00f3w! Fakty mo\u017cna pomin\u0105\u0107, a mity? Mity, c\u00f3\u017c, tworzy si\u0119 i pisze nie tylko po to, by \u0142adnie wygl\u0105da\u0142y w gazetach, zdobi\u0142y opowie\u015bci przy ogniskach i szkolne czytanki. Mity…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1650,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[36],"tags":[264,265],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1649"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1649"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1649\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2354,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1649\/revisions\/2354"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1650"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1649"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}