{"id":1553,"date":"2019-06-25T18:38:59","date_gmt":"2019-06-25T16:38:59","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=1553"},"modified":"2020-03-19T17:56:16","modified_gmt":"2020-03-19T16:56:16","slug":"dziennik-szpitalnego-ochroniarza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2019\/06\/25\/dziennik-szpitalnego-ochroniarza\/","title":{"rendered":"Dziennik szpitalnego ochroniarza"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Oleg Paw\u0142ow
Dziennik szpitalnego ochroniarza
Prze\u0142o\u017cy\u0142 Wiktor D\u0142uski
Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2019<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rekomendacja: 5\/7
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bolnica Rassija pod czujnym okiem pisarza…<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eJak ma\u0142o przebytych dr\u00f3g <\/em>
jak wiele pope\u0142nionych b\u0142\u0119d\u00f3w\u201d<\/em>
sentencja wytatuowana na stopach 35-letniego
umrzyka-alkoholika, bom\u017ca nazwiskiem Do\u0142gich…<\/p>\n\n\n\n

Nie s\u0142ysza\u0142em dot\u0105d o Paw\u0142owie. Nic\nani jego, ani o nim nie czyta\u0142em, nie mia\u0142em poj\u0119cia, \u017ce jest (a\nw zasadzie by\u0142 \u2013 bo zmar\u0142 w ubieg\u0142ym roku). \u015awiata literatury w\npojedynk\u0119 ogarn\u0105\u0107 nie spos\u00f3b. Nawet nagradzanego i chwalonego\nprzez krytyk\u0119 autora pomin\u0105\u0107 \u0142atwo, gdy nie jest si\u0119 zawodowcem\nw bran\u017cy, tylko amatorem… Ale taki b\u0142\u0105d zawsze warto naprawi\u0107 \u2013\nbo Oleg Paw\u0142ow to by\u0142o zjawisko w rosyjskiej literaturze \u2013 \u017cal,\n\u017ce ju\u017c zako\u0144czone. Zjawisko osobne, niezwyk\u0142e i kr\u00f3tkotrwa\u0142e,\njak \u015blad p\u0142on\u0105cego w atmosferze meteoru. \n<\/p>\n\n\n\n

Paw\u0142ow pracowa\u0142 jako robotnik,\ntragarz, s\u0142u\u017cy\u0142 w \u0142agiernych (ale zmilitaryzowanych) jednostkach\nochrony sowieckich zak\u0142ad\u00f3w karnych (oboz\u00f3w pracy) w\nkaragandyjskim stepie, by\u0142 ochroniarzem w moskiewskim szpitalu,\nstudentem zaocznym instytutu literatury, krytykiem, publicyst\u0105 i\npisarzem. Rosyjskim. A rosyjsko\u015b\u0107 ma ogromne znaczenie w\nzrozumieniu, o co z tym Paw\u0142owem chodzi. Dostojewski, Babel,\nSo\u0142\u017cenicyn, Szukszyn, Jerofiejew… Paw\u0142ow do tej gromadki nie\ndoszlusowa\u0142. Za kr\u00f3tko pisa\u0142. Ale zadatki mia\u0142. \n<\/p>\n\n\n\n

Gdy w 1994 roku ko\u0144czy\u0142 studia, jego\nprac\u0119 dyplomow\u0105 opublikowa\u0142 znamienity rosyjski \u201eto\u0142styj\n\u017curna\u0142\u201d – \u201eNowyj Mir\u201d. Praca dyplomowa w instytucie\nliteratury? To by\u0142a po prostu debiutancka powie\u015b\u0107 Olega –\n\u201eS\u0142u\u017cbowa ba\u015b\u0144\u201d (z czas\u00f3w, gdy by stra\u017cnikiem w wi\u0119ziennej\nzonie)… Ale gdy wyszed\u0142 z redakcji, pobrawszy honorarium,\nzorientowa\u0142 si\u0119, \u017ce nie umie nic, z czego da\u0142oby si\u0119 utrzyma\u0107\nrodzin\u0119. I wtedy zatrudni\u0142 si\u0119 jako ochroniarz w jednym z\nmoskiewskich szpitali. Pomys\u0142 taki sobie; ale dla ch\u0142opaka z\nniepo\u015blednim, fenomenalnym talentem \u2013 zbawienny. Oleg po prostu\nzacz\u0105\u0142 robi\u0107 notatki \u2013 kr\u00f3tkie zapiski – bez mora\u0142\u00f3w, bez dat\n(po co daty \u2013 w szpitalu wszystkie dni jednakowe…), a na pocz\u0105tku\nnawet bez przekonania, \u017ce s\u0105 co\u015b warte i do druku si\u0119 nadaj\u0105. \n<\/p>\n\n\n\n

Ale by\u0142y \u2013 i to jak! Okaza\u0142o si\u0119,\n\u017ce ich ascetyczna formu\u0142a, wyzbyta ca\u0142kowicie rosyjskiego,\nnachalnego, metafizycznego zgo\u0142a gadulstwa, ze zdyscyplinowan\u0105\nnarracj\u0105 i bole\u015bnie szczera, doskonale wsp\u00f3\u0142gra z zuchwa\u0142ym\nzamiarem, kt\u00f3ry (by\u0107 mo\u017ce niechc\u0105cy) ujawni\u0142 si\u0119 w trakcie\npisania. Paw\u0142ow podj\u0105\u0142 bowiem pr\u00f3b\u0119 nadania swym zapiskom \u2013\npoprzez \u201eodkotwiczenie\u201d od konkretnego wymiaru czasu (poza\nzachowaniem rocznych ram…) – charakteru bardziej uniwersalnego:\nobrazu Rosji wsp\u00f3\u0142czesnej, metafory spo\u0142eczno\u015bci\npost-komunistycznej opornie szamocz\u0105cej si\u0119 w pu\u0142apce Nowego \u2013\nniewyt\u0142umaczonego przez nikogo i niepoj\u0119tego, ale brutalnie\nanektuj\u0105cego wszystkie aspekty ruskiego \u017cywota. \n<\/p>\n\n\n\n

Nasuwa si\u0119 skojarzenie z inn\u0105\nmetafor\u0105 szpitaln\u0105 – \u201eSzpitalem Britannia\u201d – filmem Lindsaya\nAndersona (1982) z Malcolmem McDowellem \u2013 satyryczn\u0105, brutaln\u0105,\nnieco \u201emontypythonowsk\u0105\u201d z ducha alegori\u0105 Zjednoczonego\nKr\u00f3lestwa. Kr\u00f3lestwa agonalnie wstrz\u0105sanego zamachami bombowymi…\nMimo to, zachowuj\u0105c pozory normalno\u015bci, w\u0142adczyni usi\u0142uje\nceremonialnie funkcjonowa\u0107, nawiedzaj\u0105c szpital z takim oddaniem\ns\u0142u\u017c\u0105cy zdrowiu jej poddanych… Akurat w tym szpitalu pewien\nprofesor medycyny pracuje usilnie, \u201ebeyond of duty\u201d, nad\nstworzeniem nowego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry by\u0107 mo\u017ce uratuje stary \u015bwiat\nprzed rozpadem…<\/p>\n\n\n\n

Szpital Paw\u0142owa nie jest tamt\u0105\nBritanni\u0105, wstrz\u0105san\u0105 protestami przeciw niesprawiedliwo\u015bci,\n\u017cyj\u0105c\u0105 w oparach imperialnego absurdu. Szpital Paw\u0142owa to Szpital\nRosja \u2013 Bolnica Rossija \u2013 nie ca\u0142kiem do ko\u0144ca metaforyczna\nwizja krainy sfotografowanej, przy\u0142apanej przez surowego obserwatora\nw chwili fizjologicznej s\u0142abo\u015bci \u2013 co tu ukrywa\u0107: kaca po\nd\u0142ugotrwa\u0142ym pija\u0144stwie, kaca po\u0142\u0105czonego z \u201efestonowym\u201d\nwyrzygiwaniem niedotrawionych resztek po komunizmie \u2013 w latach\ndziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego stulecia, w epoce jelcynowskiej\nsmuty. Paw\u0142ow ten proces ogl\u0105da (i skrupulatnie zapisuje) z samego\ndna. Jego szpital to anus mundi: \u015bmiertelno\u015b\u0107 pewna dy\u017curna\ninternistka z izby przyj\u0119\u0107, zajrzawszy do ksi\u0105g ruchu pacjent\u00f3w,\nobliczy\u0142a \u2013 na czterystu przyj\u0119tych dwustu zmar\u0142ych… Fifty \u2013\nfifty. Wynik jak na okrutnej wojnie. A to przecie\u017c tylko zwyczajny\nszpital w sto\u0142ecznym grodzie Moskwie. \n<\/p>\n\n\n\n

Paw\u0142ow zaj\u0105\u0142 dobry punkt obserwacyjny. Szpitaln\u0105 arystokracj\u0119, czyli ja\u015bniepa\u0144stwo lekarzy, ma praktycznie poza zasi\u0119giem. Je\u015bli w jego zapiskach pojawia si\u0119 medyk, to incydentalnie i niemal bez szczeg\u00f3\u0142\u00f3w. W zasi\u0119gu jego obserwacji tkwi szpitalny proletariat: wynios\u0142e i niedost\u0119pne piel\u0119gniarki, wiecznie pijane salowe, windziarze, w\u00f3zkarze z za\u0142ogi kostnicy, rzemie\u015blnicy paru przydatnych bran\u017c (hydraulicy, elektrycy, stolarze; a wszystkich wyr\u00f3\u017cnia robotnicza \u015bwiadomo\u015b\u0107 klasowa i nieposkromiony talent do kombinowania, w tym g\u0142\u00f3wnie \u2013 czego i gdzie by si\u0119 tu napi\u0107…), fachowcy rzadkich specjalno\u015bci \u2013 telefoni\u015bci, technicy rentgena, operatorzy tlenowni, gipsiarze, ratownicy z karetek, z\u0142odziejska za\u0142oga kuchni, koledzy-ochroniarze (wi\u0119kszo\u015b\u0107 to emerytowani milicjanci i oficerowie armii, nawet wy\u017cszych stopni, co drugi to by\u0142y major lub pu\u0142kownik…). No i oczywi\u015bcie szpitalna czer\u0144, mierzwa: pacjenci i ich rodziny – pogardzani, sztorcowani, poni\u017cani… Ale z umiarem; w ko\u0144cu to niewysychaj\u0105ce \u017ar\u00f3d\u0142o dodatkowych pieni\u0119dzy. A w szpitalu kupi\u0107 mo\u017cna wszystko \u2013 nawet odpowiednie towarzystwo (lub jego brak) w sali chorych. To tylko kwestia ceny. Wi\u0119c transfer rubli z pacjentowsko-familijnego dna ku \u201eg\u00f3rze\u201d bia\u0142ego personelu codziennie idzie w miliony. Lekcja ekonomii doktora Tulpa \u2013 zaiste… Nie wiem tylko czy Rembrandt ze swym talentem potrafi\u0142by j\u0105 namalowa\u0107…<\/p>\n\n\n\n

Paw\u0142ow potrafi: pisze po prostu, od\nlewej do prawej, s\u0142owami, jakie akurat ma pod r\u0119k\u0105,\nnajoczywistszymi, zwyczajnymi, niedoszlifowanymi. Zreszt\u0105 co tu\nszlifowa\u0107? Nie ma by\u0107 pi\u0119knie, tylko akuratnie \u2013 tak jak\nrzeczywi\u015bcie jest. Co tu poprawia\u0107? Szpital Rosja to gmach nie na\nsprzeda\u017c; ludzie w nim \u017cyj\u0105 i jeszcze chc\u0105 po\u017cy\u0107. Niech zobacz\u0105\nsi\u0119 w lustrze bez nijakich deformacji.<\/p>\n\n\n\n

\u201eDziennik szpitalnego ochroniarza\u201d\nto nie jest reporta\u017c interwencyjny. To raczej list wetkni\u0119ty do\nbutelki, kr\u0105\u017c\u0105cej po wewn\u0119trznych wodach i pr\u0105dach. Niech go\nsobie kto\u015b kiedy\u015b wy\u0142owi. I mo\u017ce przeczyta, je\u015bli b\u0119dzie\npotrzebowa\u0142 \u015bwiadectwa, \u017ce \u015bwiat jest brutalny, ludzie chamscy i\nbezwzgl\u0119dni, a \u017cycie prostackie, beznadziejne i szalone.\nNieodwo\u0142alnie… Co spadnie na dno, nie wyp\u0142ynie. Oleg Paw\u0142ow\nwiedzia\u0142 o Rosji co\u015b, czego my si\u0119 nigdy nie dowiemy \u2013 bo nas\ntam nie ma. Po lekturze \u201eDziennika…\u201d b\u0119dziemy nieznacznie\nbli\u017cej tajemnicy, ale jej nie zg\u0142\u0119bimy. Wszelako warto ten trud\npodj\u0105\u0107, by potem nie m\u00f3wi\u0107 \u2013 nie wiedzia\u0142em, gdy szpital Rosja\nnas zadziwi, zaskoczy jak\u0105\u015b fiku\u015bn\u0105 operacj\u0105 \u2013 serce\nprzeszczepi\u0105, albo co? Bo w to, \u017ce niebawem b\u0119dzie tam zwyczajne\nczysto, porz\u0105dnie i w miar\u0119 normalnie (nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c, \u017ce\nuczciwie…) jako\u015b nie wierz\u0119. Szkoda.<\/p>\n\n\n\n

Tomasz Sas
(25 06 2019)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Oleg Paw\u0142ow Dziennik szpitalnego ochroniarza Prze\u0142o\u017cy\u0142 Wiktor D\u0142uski Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2019 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Bolnica Rassija pod czujnym okiem pisarza… \u201eJak ma\u0142o przebytych dr\u00f3g jak wiele pope\u0142nionych b\u0142\u0119d\u00f3w\u201d sentencja wytatuowana na stopach 35-letniegoumrzyka-alkoholika, bom\u017ca nazwiskiem Do\u0142gich… Nie s\u0142ysza\u0142em dot\u0105d o Paw\u0142owie. Nic ani jego, ani o nim nie czyta\u0142em, nie mia\u0142em poj\u0119cia, \u017ce jest (a w zasadzie by\u0142 \u2013 bo zmar\u0142 w ubieg\u0142ym roku). \u015awiata literatury w pojedynk\u0119 ogarn\u0105\u0107 nie spos\u00f3b. Nawet nagradzanego i chwalonego przez krytyk\u0119 autora pomin\u0105\u0107 \u0142atwo, gdy nie jest si\u0119 zawodowcem w bran\u017cy, tylko amatorem… Ale taki b\u0142\u0105d zawsze warto naprawi\u0107 \u2013 bo Oleg Paw\u0142ow to by\u0142o zjawisko w rosyjskiej literaturze \u2013 \u017cal, \u017ce ju\u017c zako\u0144czone. Zjawisko osobne, niezwyk\u0142e i kr\u00f3tkotrwa\u0142e, jak \u015blad p\u0142on\u0105cego w atmosferze meteoru. Paw\u0142ow pracowa\u0142 jako robotnik, tragarz, s\u0142u\u017cy\u0142 w \u0142agiernych (ale zmilitaryzowanych) jednostkach ochrony sowieckich zak\u0142ad\u00f3w karnych (oboz\u00f3w pracy) w karagandyjskim stepie, by\u0142 ochroniarzem w moskiewskim szpitalu, studentem zaocznym instytutu literatury, krytykiem, publicyst\u0105 i pisarzem. Rosyjskim. A rosyjsko\u015b\u0107 ma ogromne znaczenie w zrozumieniu, o co z tym Paw\u0142owem chodzi. Dostojewski, Babel, So\u0142\u017cenicyn, Szukszyn, Jerofiejew… Paw\u0142ow do tej gromadki nie doszlusowa\u0142. Za kr\u00f3tko pisa\u0142. Ale zadatki mia\u0142. Gdy w 1994 roku ko\u0144czy\u0142 studia, jego prac\u0119 dyplomow\u0105 opublikowa\u0142…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1554,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[17],"tags":[254],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1553"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1553"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1553\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1863,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1553\/revisions\/1863"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1554"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}