{"id":1531,"date":"2019-06-11T01:29:45","date_gmt":"2019-06-10T23:29:45","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=1531"},"modified":"2020-06-07T01:10:17","modified_gmt":"2020-06-06T23:10:17","slug":"serotonina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2019\/06\/11\/serotonina\/","title":{"rendered":"Serotonina"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Michel Houellebecq
Serotonina
Prze\u0142o\u017cy\u0142a Beata Geppert
Grupa Wydawnicza Foksal \u2013 Wydawnictwo wab, <\/strong>
Warszawa 2019<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rekomendacja: 5\/7
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/p>\n\n\n\n

S \u017cyru biesitsia.<\/strong>..<\/p>\n\n\n\n

Globalna wielko\u015b\u0107 Houellebecqa (a po\ndystopijnej \u201eUleg\u0142o\u015bci\u201d – nawet profetyczno-mistyczna, i to w\nznacznej skali) wydaje si\u0119 rosn\u0105\u0107 z ka\u017cd\u0105 kolejn\u0105 publikacj\u0105\nnowej powie\u015bci, eseju, tomu wierszy. Oczywi\u015bcie owa wielko\u015b\u0107 to\ntylko opinia. Umowna i subiektywna, chroniona przez do\u015b\u0107 szeroko\nzaakceptowany i obowi\u0105zuj\u0105cy konwenans. Ale naturalnie \u017cadn\u0105\nmiar\u0105 nie wystawiona poza nawias dysputy, by sobie styg\u0142a i\npokrywa\u0142a si\u0119 usztywniaj\u0105c\u0105 patyn\u0105. Przeciwnie \u2013\nkwestionowanie wielko\u015bci Houellebecqa by\u0142oby wskazane i nawet\npo\u017c\u0105dane (cho\u0107by dla soczysto\u015bci publicznego dyskursu), ale jako\u015b\nnikt si\u0119 nie kwapi. Kt\u00f3\u017c bowiem rozs\u0105dny i instynktem\nsamozachowawczym przepe\u0142niony, zechcia\u0142by wystawi\u0107 si\u0119 na szwank\ni wrzasn\u0105\u0107, \u017ce kr\u00f3l jest nagi, skoro i tak wszyscy widz\u0105, \u017ce\njakie\u015b zgrzebne gacie ma, tak\u0105\u017c koszulin\u0119 i kurtewk\u0119\nsfatygowan\u0105… Bo nie jest tak, \u017ce Houellebecq to oktrojowany przez\nzmow\u0119 krytyk\u00f3w uzurpator. Na jego wielko\u015b\u0107 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 opinie\nrecenzent\u00f3w \u2013 indywidualne, podpisane i niezale\u017cne, skre\u015blone\nprzez fachowc\u00f3w o ugruntowanej reputacji. I co wa\u017cne \u2013\nuargumentowane. Do tego dok\u0142ada si\u0119 suma indywidualnych decyzji\nkonsument\u00f3w-czytelnik\u00f3w, glosuj\u0105cych za wielko\u015bci\u0105 Houellebecqa\nprzy kasie. Ta suma idzie w miliony \u2013 i to nie wydawane jeden raz,\nale powtarzalnie. Co oznacza, \u017ce czytelnicy nie zawiedli si\u0119 w\nswych oczekiwaniach. A to nie s\u0105 ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re kupuje si\u0119, by\n\u0142adnie wygl\u0105da\u0142y na p\u00f3\u0142ce i wystawia\u0142y na pokaz \u015bwiadectwo\n\u201eintelektowi\u201d nabywcy… Ko kupi\u0142 \u2013 raczej przeczyta. Za\u015b\nmiliony nie mog\u0105 si\u0119 myli\u0107…<\/p>\n\n\n\n

Tak dzieje si\u0119 tylko w sytuacji\nidealnej, gdy opinie obu stron \u2013 krytykuj\u0105cej i czytaj\u0105cej \u2013 s\u0105\nzbie\u017cne. Je\u015bli natomiast mamy do czynienia z zachwytami krytyki i\njednocze\u015bnie abominacyjnym wstr\u0119tem publiczno\u015bci, mamy prawo\nzastanowi\u0107 si\u0119, czy krytyka nie dzia\u0142a stadnie, nie jest\nprzekupiona b\u0105d\u017a oddaje si\u0119 uprawianiu poprawno\u015bci politycznej z\nnadmiern\u0105 skrupulatno\u015bci\u0105. Ale tak si\u0119 dzieje rzadko; krytycy\nbowiem stawiaj\u0105 na szali sw\u00f3j najcenniejszy kapita\u0142: nazwisko.\nTote\u017c gdy mamy do czynienia z dzie\u0142em wyszydzanym przez\nrecenzent\u00f3w, a pokupno\u015b\u0107 znaczn\u0105 osi\u0105gaj\u0105cym, b\u0105d\u017amy pewni,\n\u017ce to zr\u0119czny grafoman (nierzadko pornograf) nabija sobie kabz\u0119\ncudzym kosztem. Oczywi\u015bcie \u2013 mo\u017ce by\u0107 tak, \u017ce wszyscy si\u0119\nmyl\u0105, krzywdz\u0105c autora. Dlatego zalecam zdrowy rozsadek, sceptyczny\ndystans, spokojny namys\u0142 przed sformu\u0142owaniem oceny i ostro\u017cno\u015b\u0107\nnaturalnie… \n<\/p>\n\n\n\n

Z \u201eSerotonin\u0105\u201d jest troch\u0119\ninaczej ni\u017c z wcze\u015bniejszymi produkcjami francuskiego geniusza. Tym\nrazem autor pozwoli\u0142 sobie na zabieg, kt\u00f3rego wcze\u015bniej oszcz\u0119dza\u0142\nczytelnikom. Ale za\u0142o\u017cenie ideowe \u201eSerotoniny\u201d zmusi\u0142o go do\nu\u017cycia narz\u0119dzia, kt\u00f3re pasowa\u0142oby do osobowo\u015bci wykreowanego\nnarratora \u2013 podmiotu lirycznego. Jedn\u0105 z tych cech (innymi\nzajmiemy si\u0119 w stosownej chwili) jest nuda. To facet nudny od\nurodzenia, jak flaki z olejem \u2013 i nie mia\u0142 by\u0107 inny. Spotykamy\nsi\u0119 z nim w kulminacyjnym momencie \u017cywota (\u015bredni wiek m\u0119ski),\ngdy \u201enudno\u015b\u0107\u201d nabiera ju\u017c cech monstrualnych i utrwalonych.\nSi\u0142\u0105 rzeczy zatem, by zachowa\u0107 iunctim mi\u0119dzy przes\u0142aniem a\ntechnik\u0105 narracji, Houellebecq przynudza na pot\u0119g\u0119. To \u015bwiadomy\nkamufla\u017c artystyczny, ale nieuprzedzonego zwie\u015b\u0107 mo\u017ce. W\nskrajnych przypadkach dojdzie do porzucenia lektury jeszcze przed\npierwsz\u0105 setk\u0105 stron… Ale zalecam powstrzymanie si\u0119 od takiego\ngestu definitywnego: \u017cal czterdziestu pi\u0119ciu z\u0142ociszy \u2013 to po\npierwsze, a po drugie \u2013 znudzenie przeminie szybko, a uro\u015bnie\nprzyjemno\u015b\u0107; na to daj\u0119 s\u0142owo!<\/p>\n\n\n\n

46-letni francuski agronom\nFlorent-Claude Labrouste rozpoczyna sw\u00f3j monolog wewn\u0119trzny (ale\nwyra\u017anie skierowany na zewn\u0105trz, zapisany pe\u0142nymi zdaniami, a nie\nw postaci nieobrobionego literacko strumienia \u015bwiadomo\u015bci) w\nprze\u0142omowym momencie swego \u017cycia. Gdy dotar\u0142o do niego z\nprzera\u017aliw\u0105 jasno\u015bci\u0105, \u017ce ju\u017c nad tym \u017cyciem definitywnie i\nkompletnie nie panuje… \u017be mu coraz mniej na czymkolwiek zale\u017cy,\n\u017ce przesta\u0142o go cokolwiek nakr\u0119ca\u0107 – osobliwie w kwestii seksu.<\/p>\n\n\n\n

Zdiagnozowana depresja, kt\u00f3r\u0105 da si\u0119\nleczy\u0107 albo cho\u0107 troch\u0119 skontrowa\u0107 specyfikiem o handlowej nazwie\ncaptorix, inicjuj\u0105cym pewn\u0105 \u201edoprodukcj\u0119\u201d serotoniny \u2013\nhormonu szcz\u0119\u015bcia \u2013 to tylko jeden z jego problem\u00f3w. Lek nadto\npowodowa\u0142 nudno\u015bci, przyrost masy cia\u0142a, spadek poziomu\nzapotrzebowania na seks i kompletny brak kontroli nad fiutem \u2013\norgan \u00f3w oddzieli\u0142 si\u0119 od reszty cia\u0142a, w\u0142asnym \u017cyj\u0105c \u017cyciem,\na w\u015br\u00f3d jego przejaw\u00f3w stan nat\u0119\u017conego pobudzenia, zwany\nerekcj\u0105, odgrywa\u0142 bodaj\u017ce najpo\u015bledniejsza rol\u0119… Poza tym\nFlorent-Claude doszed\u0142 do etapu, w kt\u00f3rym przesta\u0142o mu si\u0119\ncokolwiek chcie\u0107. \n<\/p>\n\n\n\n

Prze\u0142om w bulwie dopad\u0142 go na\nparkingu stacji benzynowej nieopodal Almerii w Hiszpanii, gdzie mia\u0142\nletni apartament \u2013 w\u0142a\u015bnie zatankowa\u0142 swego mercedesa G350 TD i\nch\u0142odzi\u0142 si\u0119 coca-col\u0105 zero z lod\u00f3wki, gdy na stacj\u0119 zajecha\u0142\nvolkswagen garbus z dwiema dwudziestoletnimi na oko, sk\u0105po odzianymi\ndziewczynami. Florent-Claude pom\u00f3g\u0142 im dopompowa\u0107 opony i… nie\nby\u0142 w stanie (mentalnie \u2013 nie fizycznie!) wykorzysta\u0107 (cho\u0107by\ntylko napocz\u0105\u0107…) narzucaj\u0105cej si\u0119 sw\u0105 oczywisto\u015bci\u0105,\nna\u0142adowanej erotyzmem mo\u017cliwo\u015bci kontynuacji m\u00e9nage\n\u00e0 trois (lub cho\u0107by\ntylko z bardziej \u201ebulwersuj\u0105c\u0105\u201d szatynk\u0105), kt\u00f3ra jawi\u0142a si\u0119\ndos\u0142ownie jak pocz\u0105tek scenariusza niezbyt wyszukanego (cho\u0107\nwysmakowanego artystycznie) filmu porno. Dosz\u0142o do zerwania\n\u0142\u0105czno\u015bci mi\u0119dzy m\u00f3zgiem a fiutem, kt\u00f3ry jednak (podkre\u015blmy\nto!) sam z siebie stan\u0105\u0142 na wysoko\u015bci zadania. Co Florent-Claude\np\u00f3\u017aniej za\u0142atwi\u0142 powszechnie stosowanymi sposobami…<\/p>\n\n\n\n

Wstrz\u0105\u015bni\u0119ty do g\u0142\u0119bi w swym jestestwie agronom Labrouste postanowi\u0142: a) zerwa\u0107 z aktualn\u0105 kobiet\u0105, sk\u0105din\u0105d bardzo perwersyjn\u0105 Japonk\u0105 o imieniu Yuzu, b) rzuci\u0107 prac\u0119 kontraktowego analityka-rzeczoznawcy w Ministerstwie Rolnictwa – za spore, unijne sk\u0105din\u0105d, pieni\u0105dze analizowa\u0142 wp\u0142yw r\u00f3\u017cnych projektowanych brukselskich regulacji prawnych i rekomendacji na sytuacj\u0119 francuskich rolnik\u00f3w (na og\u00f3\u0142 nikt nie bra\u0142 jego analiz, raport\u00f3w i sprawozda\u0144 pod uwag\u0119, a sytuacja i tak by\u0142a fatalna, stale si\u0119 pogarsza\u0142a) i wreszcie c) znikn\u0105\u0107 \u2013 w sensie: zagin\u0105\u0107. Zamiary wprowadzi\u0142 w czyn. <\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki intensywnemu \u0142ykaniu captorixu\nwyszed\u0142 z letargu i rozpocz\u0105\u0142 wyprawy wstecz po swoich\nniegdysiejszych szlakach. Szczeg\u00f3\u0142\u00f3w oszcz\u0119d\u017amy \u2013 w ka\u017cdym\nrazie jednak istotna jest informacja, po co te powroty.\nFlorent-Claude zacz\u0105\u0142 obsesyjnie bada\u0107 mo\u017cliwo\u015bci powrotu do\nby\u0142ych kobiet swego \u017cycia albo w og\u00f3le do dawnego \u017cycia \u2013 ot,\nco… Ten typ kompulsywnej nostalgii jest opisany jako jednostka\nchorobowa w psychiatrii, szczeg\u00f3lnie trudna do zdiagnozowania…<\/p>\n\n\n\n

Przypadek Labrouste’a zaczyna si\u0119 od\npr\u00f3by nawi\u0105zania ponownego kontaktu z najlepszym przyjacielem ze\nstudi\u00f3w, niejakim Aymerikiem d’Harcourt-Olonde \u2013 normandzkim\narystokrat\u0105, obszarnikiem, hodowc\u0105 kr\u00f3w mlecznych i niezbyt\nfortunnym agrobiznesmenem. Ale Aymeric ma do\u0142a \u2013 biznes mleczny\nbankrutuje, producenci ser\u00f3w nie bior\u0105 surowca, bo sami te\u017c nie\nsprzedaj\u0105. Na urz\u0105dzonej przez rolnik\u00f3w protestacyjnej blokadzie\ndr\u00f3g arystokrata-hodowca kr\u00f3w widowiskowo, na oczach t\u0142um\u00f3w i\nkamer telewizyjnych strzela sobie w \u0142eb, czym wywo\u0142uje og\u00f3ln\u0105\nstrzelanin\u0119; ginie dziesi\u0119ciu normandzkich farmer\u00f3w i jeden\npolicjant. Florent-Claude w tym zamieszaniu \u201edziedziczy\u201d\npo\u017cyczony od Aymerika karabinek wyczynowy steyr mannlicher HS50 z\ncelownikiem optycznym swarovski DS5 i zapasem amunicji. Tak\nuzbrojony, podejmuje pr\u00f3b\u0119 powrotu do Camille \u2013 kobiety, kt\u00f3r\u0105\nkiedy\u015b kocha\u0142 bezgranicznie i kt\u00f3ra, jak si\u0119 wydaje, i jego\nkocha\u0142a… Camille ma gabinet weterynaryjny w miasteczku Falaise,\nale Florent-Claude nie nawi\u0105za\u0142 z ni\u0105 kontaktu, tylko wytrwale\n\u015bledzi\u0142, tropi\u0142, osacza\u0142… Odkry\u0142, \u017ce mieszka w domku w lesie\ni ma mniej wi\u0119cej czteroletniego synka. Labrouste zasadza si\u0119 ze\nsteyrem z zamiarem… zabicia dzieciaka. Bo to przecie\u017c przeszkoda\nna drodze ponownego po\u0142\u0105czenia si\u0119 z Camille. Przekona\u0142 samego\nsiebie usilnie, \u017ce dawna kochanka po usuni\u0119ciu synka do niego\nwr\u00f3ci. Ale nie potrafi\u0142 poci\u0105gn\u0105\u0107 za spust…<\/p>\n\n\n\n

Jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce przeci\u0119tny facet w sytym spo\u0142ecze\u0144stwie doszed\u0142 w swym \u017cyciu do stanu kompletnej degrengolady? Do upadku moralnego, do kompletnego spustoszenia warto\u015bci? Rosyjski m\u0119drzec Gribojedow (Aleksander Sergiejewicz) mawia\u0142 w takich przypadkach \u201es \u017cyru biesitsia\u201d (wariuje z prze\u017carcia). I to jest w gruncie rzeczy sens ca\u0142ego przekazu, wywodu Houellebecqa. Sens jedyny \u2013 upadek w oparach absurdu, obsesji, autodestrukcji. Autor opisuje ten proces z ironi\u0105, bez serdecznej troski, cienia wsp\u00f3\u0142czucia. Sami\u015bcie sobie winni, a ja urz\u0105dz\u0119 wam \u0142adny pogrzeb. I tyle si\u0119 wam nale\u017cy od literatury. W na\u017cartym spo\u0142ecze\u0144stwie, szukaj\u0105cym ukojenia swych l\u0119k\u00f3w, fobii i grzech\u00f3w w wynalazkach farmacji, taki koniec wydaje si\u0119 przes\u0105dzony \u2013 \u015br\u00f3dziemnomorska cywilizacja sko\u0144czy si\u0119, gdy ostatni kierdel mieszka\u0144c\u00f3w Europy rzuci si\u0119 w swych suv-ach i teren\u00f3wkach w oszala\u0142ym p\u0119dzie z urwiska do zatrutego plastikiem oceanu. No i to ju\u017c nie jest nudne… I smieszno, i straszno. Zreszt\u0105 przekonajcie si\u0119 sami, bo to lektura godna polecenia, aczkolwiek bole\u015bnie banalna i wt\u00f3rna.<\/p>\n\n\n\n

Tomasz Sas
(11 06 2019)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Michel Houellebecq SerotoninaPrze\u0142o\u017cy\u0142a Beata GeppertGrupa Wydawnicza Foksal \u2013 Wydawnictwo wab, Warszawa 2019 Rekomendacja: 5\/7Ocena ok\u0142adki: 3\/5 S \u017cyru biesitsia… Globalna wielko\u015b\u0107 Houellebecqa (a po dystopijnej \u201eUleg\u0142o\u015bci\u201d – nawet profetyczno-mistyczna, i to w znacznej skali) wydaje si\u0119 rosn\u0105\u0107 z ka\u017cd\u0105 kolejn\u0105 publikacj\u0105 nowej powie\u015bci, eseju, tomu wierszy. Oczywi\u015bcie owa wielko\u015b\u0107 to tylko opinia. Umowna i subiektywna, chroniona przez do\u015b\u0107 szeroko zaakceptowany i obowi\u0105zuj\u0105cy konwenans. Ale naturalnie \u017cadn\u0105 miar\u0105 nie wystawiona poza nawias dysputy, by sobie styg\u0142a i pokrywa\u0142a si\u0119 usztywniaj\u0105c\u0105 patyn\u0105. Przeciwnie \u2013 kwestionowanie wielko\u015bci Houellebecqa by\u0142oby wskazane i nawet po\u017c\u0105dane (cho\u0107by dla soczysto\u015bci publicznego dyskursu), ale jako\u015b nikt si\u0119 nie kwapi. Kt\u00f3\u017c bowiem rozs\u0105dny i instynktem samozachowawczym przepe\u0142niony, zechcia\u0142by wystawi\u0107 si\u0119 na szwank i wrzasn\u0105\u0107, \u017ce kr\u00f3l jest nagi, skoro i tak wszyscy widz\u0105, \u017ce jakie\u015b zgrzebne gacie ma, tak\u0105\u017c koszulin\u0119 i kurtewk\u0119 sfatygowan\u0105… Bo nie jest tak, \u017ce Houellebecq to oktrojowany przez zmow\u0119 krytyk\u00f3w uzurpator. Na jego wielko\u015b\u0107 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 opinie recenzent\u00f3w \u2013 indywidualne, podpisane i niezale\u017cne, skre\u015blone przez fachowc\u00f3w o ugruntowanej reputacji. I co wa\u017cne \u2013 uargumentowane. Do tego dok\u0142ada si\u0119 suma indywidualnych decyzji konsument\u00f3w-czytelnik\u00f3w, glosuj\u0105cych za wielko\u015bci\u0105 Houellebecqa przy kasie. Ta suma idzie w miliony \u2013 i to nie wydawane jeden raz, ale powtarzalnie. Co oznacza, \u017ce…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1532,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[17],"tags":[55],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1531"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1531"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1531\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2058,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1531\/revisions\/2058"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1532"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1531"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1531"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1531"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}