{"id":1522,"date":"2019-06-04T14:44:56","date_gmt":"2019-06-04T12:44:56","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=1522"},"modified":"2020-06-07T01:15:53","modified_gmt":"2020-06-06T23:15:53","slug":"wyspa-camino","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2019\/06\/04\/wyspa-camino\/","title":{"rendered":"Wyspa Camino"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

John Grisham
Wyspa Camino
Prze\u0142o\u017cy\u0142 <\/strong>
Jan Kra\u015bko
Wydawnictwo Albatros, Warszawa 2019<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rekomendacja: 3\/7
Ocena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Habent sua fata libelli…<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Antykwaryczny rynek ksi\u0105\u017cek jest pod\nka\u017cdym niemal wzgl\u0119dem ubogim krewnym rynku dzie\u0142 sztuki i starych\nrzemie\u015blniczych przedmiot\u00f3w u\u017cytkowych… R\u0119kopi\u015bmiennych zwoj\u00f3w\nstaro\u017cytnych, kamiennych p\u0142yt z inskrypcjami wykonanymi\nbustrofedonem czy ksi\u0105g przepisywanych i iluminowanych w ciszy\n\u015bredniowiecznych klasztornych skryptori\u00f3w na rynku praktycznie nie\nma \u2013 nie ma prawie niczego sprzed epoki Gutenberga. Ostatnio tylko\npojawi\u0142y si\u0119 zrabowane podczas wojen na Bliskim Wschodzie (ale i\ntak w sumie nielicznie…) gliniane tabliczki z r\u00f3\u017cnymi rodzajami\nzapis\u00f3w sporz\u0105dzonych rozmaitymi wariantami pisma klinowego \u2013\nnawet najstarsze sumeryjskie czy akadyjskie. O zabytkach\npi\u015bmiennictwa spoza kr\u0119gu cywilizacji \u015br\u00f3dziemnomorskiej w og\u00f3le\nnie ma mowy na rynku antykwarycznym; nie da si\u0119 kupi\u0107 zwoju\nsznurk\u00f3w kipu (andyjskiego pisma w\u0119ze\u0142kowego) czy kamienia ze\nstaroskandynawskimi runami. Rynek inkunabu\u0142\u00f3w te\u017c pusty \u2013 rzadko\nzjawia si\u0119 egzemplarz Biblii Gutenberga (na og\u00f3\u0142 skradziony albo\nsfa\u0142szowany, albo jedno i drugie…). Dopiero produkty edytorstwa\nnowo\u017cytnego, liczonego od pocz\u0105tku XVI wieku, bywaj\u0105 obecne w\nobrocie; na og\u00f3\u0142 trafiaj\u0105 do handlu (g\u0142\u00f3wnie na aukcje) po\nrozproszeniu starodawnych, wielopokoleniowych prywatnych kolekcji i\nbibliotek. Gdy na przyk\u0142ad grono spadkobierc\u00f3w woli brz\u0119cz\u0105c\u0105\nmonet\u0119 ni\u017c \u017cmudne dzielenie si\u0119 takim zbiorem…<\/p>\n\n\n\n

Z niejakim powodzeniem funkcjonuje te\u017c specjalistyczny rynek pierwszych wyda\u0144, zw\u0142aszcza na rynkach anglosaskich, w\u0142oskich i niemieckich. Istnieje od dawna inna specjalizacja \u2013 rynek r\u0119kopi\u015bmienniczy, gdzie przedmiotem obrotu s\u0105 na przyk\u0142ad notatki pisarzy, ich korespondencja, a przede wszystkim oryginalne r\u0119kopisy dzie\u0142. Maszynopisy i wydruki komputerowe r\u00f3wnie\u017c, byle z odr\u0119cznymi uwagami, wstawkami i korektami autor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W sumie rynek antykwaryczny to nie jest\nwielki, rozleg\u0142y biznes. Poda\u017c minimalna, popyt znaczny\n(kolekcjoner\u00f3w, entuzjast\u00f3w i w og\u00f3le amator\u00f3w pi\u015bmiennictwa\nprzybywa), ale nie ma to mocnego, bezpo\u015bredniego odzwierciedlenia w\ncenach. Bywaj\u0105 sezony, gdy jedna transakcja na rynku dzie\u0142 sztuki\n(gdy si\u0119 trafi Rembrandt, El Greco, Picasso lub Cezanne) jest wi\u0119cej\nwarta ni\u017c ca\u0142oroczny obr\u00f3t pi\u0119ciu najwi\u0119kszych antykwariuszy\npi\u015bmienniczych w sumie… I taki to rynek \u2013 funkcjonuj\u0105cy dzi\u0119ki\nodwiecznemu instynktowi gromadzenia i posiadania ksi\u0105g rzadkich,\ncennych, pi\u0119knych i ciekawych. Najlepsi gracze na tym rynku w niczym\nnie przypominaj\u0105 dobrodusznych, dobrze zakonserwowanych\nantykwariuszy \u2013 erudyt\u00f3w, ekspert\u00f3w i doradc\u00f3w. To raczej\ndrapie\u017cniki, obdarzone umiej\u0119tno\u015bci\u0105 tropienia, przyn\u0119cania,\nosaczania i bezwzgl\u0119dnej eksterminacji – bez robienia zb\u0119dnego\nha\u0142asu. Dlatego niewiele o handlu ksi\u0105\u017ckami wiemy…<\/p>\n\n\n\n

Na szcz\u0119\u015bcie niezmordowany John\nGrisham postanowi\u0142 zajrze\u0107 za kulisy tego podejrzanego procederu…\nW tym celu usypa\u0142 wzd\u0142u\u017c p\u00f3\u0142nocnego wybrze\u017ca Florydy, w okolicy\nJacksonville, tu\u017c przy granicy stanu Georgia, fikcyjn\u0105 wysp\u0119\nCamino \u2013 kupa piasku, wspania\u0142a atlantycka pla\u017ca i miasteczko\npe\u0142ne okaza\u0142ych rezydencji w stylu plantatorskiego Deep South…\nZnawcy i mi\u0142o\u015bnicy tw\u00f3rczo\u015bci Grishama szybko ustalili, po\nkr\u00f3tkiej, tre\u015bciwej polemice internetowej, \u017ce faktycznie\nistniej\u0105cym pierwowzorem Camino mo\u017ce by\u0107 Wyspa Amelii, najbardziej\nna po\u0142udnie wysuni\u0119ta w d\u0142ugim \u0142a\u0144cuchu wysepek barierowych\nwzd\u0142u\u017c wybrze\u017ca p\u00f3\u0142nocnej Florydy, Georgii i Po\u0142udniowej\nKaroliny. Grisham ani nie potwierdzi\u0142, ani nie zaprzeczy\u0142. \n<\/p>\n\n\n\n

Na rzeczonej wyspie Camino pewna m\u0142oda\ni obiecuj\u0105ca pisarka (cho\u0107 jej sukces wydaje si\u0119 nieco\nprzeterminowany), zredukowana akurat z grona pedagogicznego pewnego\nprowincjonalnego uniwersytetu, ma zarzuci\u0107 sieci na maj\u0119tnego i\nprzystojnego w\u0142a\u015bciciela ksi\u0119garni, prowadz\u0105cego przy okazji\nrozleg\u0142e interesy antykwaryczne. Legalne oraz te w strefie cienia…\nDlaczego? Dlatego, \u017ce kilka miesi\u0119cy wcze\u015bniej pi\u0119ciu\nz\u0142odziejaszk\u00f3w (w\u0142a\u015bciwie czterech; pi\u0105ty \u2013 haker – czuwa\u0142\nprzy komputerach…) w\u0142ama\u0142o si\u0119 do skarbca biblioteki\nuniwersyteckiej Princeton i ukrad\u0142o pi\u0119\u0107 (czyli wszystkie\nistniej\u0105ce…) r\u0119kopis\u00f3w powie\u015bci Francisa Scotta Fitzgeralda.\nFBI jako\u015b z trudem upora\u0142o si\u0119 z odnalezieniem w\u0142amywaczy, ale\nd\u0142ugo to trwa\u0142o – w mi\u0119dzyczasie trop wiod\u0105cy do r\u0119kopis\u00f3w\nurwa\u0142 si\u0119. W tej sytuacji swoich detektyw\u00f3w uruchomi\u0142a firma\nubezpieczeniowa, niezbyt zadowolona z rysuj\u0105cej si\u0119 na horyzoncie\nsmutnej konieczno\u015bci wyp\u0142acenia uniwersytetowi kwoty z polisy na\n\u201eWielkiego Gatsby’ego\u201d i sp\u00f3\u0142k\u0119 \u2013 jakich\u015b skromnych\ndwudziestu pi\u0119ciu milion\u00f3w dolar\u00f3w. Bruce \u2013 wielce fortunny\nksi\u0119garz z Camino \u2013 znalaz\u0142 si\u0119 na celowniku detektyw\u00f3w w\nrezultacie \u201ewytypowania\u201d po dyskretnej penetracji i zbieraniu\ninformacji w antykwarycznym podziemiu… Za\u015b m\u0142oda i obiecuj\u0105ca\npisarka Mercer znalaz\u0142a si\u0119 w puli \u201enarz\u0119dzi\u201d firmy\nubezpieczeniowej przeciw antykwariuszowi, zwabiona obietnic\u0105\nsp\u0142acenia wci\u0105\u017c wisz\u0105cego nad jej g\u0142ow\u0105 (i rachunkiem w banku)\nkredytu studenckiego.<\/p>\n\n\n\n

Jak na pocz\u0105tek intrygi \u2013 zupe\u0142nie\nnie\u017ale. Jak zwykle zreszt\u0105 u Grishama, w jego renomowanej wytw\u00f3rni\nrozrywkowej sensacji. Dalszego ci\u0105gu opowiada\u0107 nie b\u0119dziemy, by\noczywi\u015bcie nie narazi\u0107 si\u0119 na zarzut niedozwolonego spojlerowania.\nTak to teraz wszyscy modnie nazywaj\u0105, ale wiadomo, \u017ce chodzi o to,\nby nie zdradza\u0107 ani przebiegu akcji, ani przede wszystkim\nzako\u0144czenia. Czytelnik zas\u0142uguje na przywilej samodzielnego\nbrni\u0119cia przez zawi\u0142o\u015bci intrygi (daje za to swoje pieni\u0105dze!),\nchyba \u017ce jest ona otwarcie, obra\u017aliwie nonsensowna. Wtedy brak\nostrze\u017cenia mo\u017ce by\u0107 poczytany jako wsp\u00f3lnictwo w wy\u0142udzaniu\nzap\u0142aty…<\/p>\n\n\n\n

Z Grishamem to nie wchodzi w gr\u0119. Ale\nparu zastrze\u017ce\u0144 pomin\u0105\u0107 nie spos\u00f3b. Przede wszystkim: Grisham\nnie umie pisa\u0107 o seksie. Skomplikowana intryga prawna \u2013 tak, to\njego \u017cywio\u0142. Ale wsz\u0119dzie tam, gdzie fabu\u0142a wymaga, bo ona i on\nposzli ze sob\u0105 do \u0142\u00f3\u017cka, bo inaczej b\u0119dzie niewiarygodnie,\ntalent Grishama nie unosi ci\u0119\u017caru odpowiedzialno\u015bci. Ju\u017c w\n\u201eRaporcie Pelikana\u201d (1992) scena erotyczna w wykonaniu studentki\nDarby Shaw i wyk\u0142adowcy prawa konstytucyjnego na nowoorlea\u0144skim\nuniwersytecie Tulane \u2013 Thomasa Callahana \u2013 wydaje si\u0119\nnajs\u0142abszym (emocjonalnie) \u201emomentem\u201d intrygi. Do pewnego\nstopnia ta scena jest wprawdzie poboczna, ale ka\u017cdy przyzna, \u017ce\nmog\u0142aby by\u0107 lepiej podszlifowana… Ale nie jest \u2013 to warsztatowe\nzahamowanie Grishama… W \u201eWyspie Camino\u201d seks jest motorem\nca\u0142ego przedsi\u0119wzi\u0119cia \u015bledczego. No i co? Ty\u017c nic \u2013 jak\nmawiaj\u0105 g\u00f3rale. Mercer i Bruce, rozkosznie nadzy, kot\u0142uj\u0105 si\u0119 w\n\u201echmurze\u201d… Mo\u017ce czytelnik musi sobie reszt\u0119 dowyobra\u017ca\u0107 \u2013\nzak\u0142ada Grisham. Mo\u017ce – nie wiem. Dla jako\u015bci fabu\u0142y to powinna\nby\u0107 kumulacja opowiadania. Z \u0142adunkiem emocji, bezpruderyjna,\ngor\u0105ca i nami\u0119tna. Z korzy\u015bci\u0105 dla ci\u0105gu dalszego intrygi.\nTymczasem zapisana jest jak \u201eekscytuj\u0105ca\u201d wizyta u notariusza…\nNo i trudno \u2013 przyjmijmy do wiadomo\u015bci, \u017ce Grisham o seksie nie\numie. A gdyby nawet umia\u0142, to przecie\u017c nie za to ceniliby\u015bmy go\nnajbardziej. W thrillerze prawnym \u2013 specjalno\u015bci Grishama \u2013\nchodzi o co\u015b zupe\u0142nie innego ni\u017c seks, cho\u0107 budz\u0105cego emocje nie\nmniejsze…<\/p>\n\n\n\n

\u201eWyspa Camino\u201d nie jest thrillerem prawnym czy prawniczym w sensie \u015bcis\u0142ym. Istot\u0105 tej fabu\u0142y jest \u015bledztwo, technicznie rzecz ujmuj\u0105c. Ale \u015bledztwo specyficzne, bo pozaproceduralne, wykraczaj\u0105ce daleko za barier\u0119 przepis\u00f3w, ograniczaj\u0105cych dzia\u0142alno\u015b\u0107 policji i agencji federalnych. Prowokacja erotyczna urz\u0105dzona przez policj\u0119 jako \u015brodek zdobycia dowod\u00f3w w sprawie, kt\u00f3ra nie dotyczy przest\u0119pstw seksualnych, ale jest zwyk\u0142\u0105 w istocie kradzie\u017c\u0105, mog\u0142aby si\u0119 nie osta\u0107 w s\u0105dzie jako legalny proceder dowodowy (szeroka interpretacja poj\u0119cia \u201eowoce zatrutego drzewa\u201d). Ale w dzia\u0142aniach prywatnej firmy stawiaj\u0105cej na skuteczno\u015b\u0107?<\/p>\n\n\n\n

Grisham jest dobry w budowaniu nie\ntylko samej prawnej intrygi, ale i jej okolic. Nic u niego nie tkwi\n\u201egdzie\u015b tam, kiedy\u015b tam\u201d. Rz\u0105dzi konkret w realistycznych\ndekoracjach. Dobrze opowiedziany konkret. Rynek ksi\u0105\u017cki\nantykwarycznej? Prosz\u0119 bardzo… Autor dla nas zbada i spenetruje\nten fragment rzeczywisto\u015bci, sk\u0105din\u0105d niezwykle ekscytuj\u0105cej i\ntajemniczej…<\/p>\n\n\n\n

Albatros ostatnio wydaje Grishama do\u015b\u0107\nobficie i cz\u0119sto, a ja lubi\u0119 go czyta\u0107. Dla sprawdzenia dokupi\u0142em\nostatnio nowe wydanie \u201eWezwania\u201d – powie\u015bci sprzed niemal\ndwudziestu lat; niebawem co\u015b o tym \u2013 dla por\u00f3wnania…<\/p>\n\n\n\n

Tomasz Sas
(4 06 2019)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

John Grisham Wyspa CaminoPrze\u0142o\u017cy\u0142 Jan Kra\u015bkoWydawnictwo Albatros, Warszawa 2019 Rekomendacja: 3\/7Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Habent sua fata libelli… Antykwaryczny rynek ksi\u0105\u017cek jest pod ka\u017cdym niemal wzgl\u0119dem ubogim krewnym rynku dzie\u0142 sztuki i starych rzemie\u015blniczych przedmiot\u00f3w u\u017cytkowych… R\u0119kopi\u015bmiennych zwoj\u00f3w staro\u017cytnych, kamiennych p\u0142yt z inskrypcjami wykonanymi bustrofedonem czy ksi\u0105g przepisywanych i iluminowanych w ciszy \u015bredniowiecznych klasztornych skryptori\u00f3w na rynku praktycznie nie ma \u2013 nie ma prawie niczego sprzed epoki Gutenberga. Ostatnio tylko pojawi\u0142y si\u0119 zrabowane podczas wojen na Bliskim Wschodzie (ale i tak w sumie nielicznie…) gliniane tabliczki z r\u00f3\u017cnymi rodzajami zapis\u00f3w sporz\u0105dzonych rozmaitymi wariantami pisma klinowego \u2013 nawet najstarsze sumeryjskie czy akadyjskie. O zabytkach pi\u015bmiennictwa spoza kr\u0119gu cywilizacji \u015br\u00f3dziemnomorskiej w og\u00f3le nie ma mowy na rynku antykwarycznym; nie da si\u0119 kupi\u0107 zwoju sznurk\u00f3w kipu (andyjskiego pisma w\u0119ze\u0142kowego) czy kamienia ze staroskandynawskimi runami. Rynek inkunabu\u0142\u00f3w te\u017c pusty \u2013 rzadko zjawia si\u0119 egzemplarz Biblii Gutenberga (na og\u00f3\u0142 skradziony albo sfa\u0142szowany, albo jedno i drugie…). Dopiero produkty edytorstwa nowo\u017cytnego, liczonego od pocz\u0105tku XVI wieku, bywaj\u0105 obecne w obrocie; na og\u00f3\u0142 trafiaj\u0105 do handlu (g\u0142\u00f3wnie na aukcje) po rozproszeniu starodawnych, wielopokoleniowych prywatnych kolekcji i bibliotek. Gdy na przyk\u0142ad grono spadkobierc\u00f3w woli brz\u0119cz\u0105c\u0105 monet\u0119 ni\u017c \u017cmudne dzielenie si\u0119 takim zbiorem… Z niejakim powodzeniem funkcjonuje te\u017c specjalistyczny rynek…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1523,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[252],"tags":[94],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1522"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1522"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1522\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2060,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1522\/revisions\/2060"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1523"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1522"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1522"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1522"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}