{"id":1515,"date":"2019-05-29T23:11:16","date_gmt":"2019-05-29T21:11:16","guid":{"rendered":"http:\/\/100zastu.pl\/?p=1515"},"modified":"2020-06-19T15:19:04","modified_gmt":"2020-06-19T13:19:04","slug":"trudno-z-milosci-sie-podniesc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/2019\/05\/29\/trudno-z-milosci-sie-podniesc\/","title":{"rendered":"Trudno z mi\u0142o\u015bci si\u0119 podnie\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Manuela Gretkowska<\/strong>
(w rozmowie <\/strong>
z Patrycj\u0105 Pustkowiak)<\/strong>

Trudno z mi\u0142o\u015bci si\u0119 podnie\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wydawnictwo Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2019<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rekomendacja: 5\/7<\/strong>
Ocena ok\u0142adki: 4\/5<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Co ona sobie my\u015bli?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Manuela Gretkowska, jak ka\u017cdy kto z\n\u0141odzi pochodzi, jest depozytariuszk\u0105 pewnej tajemnicy bytu. Jakiej\ntajemnicy? Ot\u00f3\u017c mawiaj\u0105 uczeni (a i w literaturze cz\u0119sto my\u015bl ta\ngo\u015bci), \u017ce nadzieja umiera ostatnia… G\u00f3wno prawda. My tu w \u0141odzi\nwiemy, \u017ce umar\u0142a pierwsza. Dawno. I nawet pogrzeb mia\u0142a pierwszej\nklasy: z karawanem zaprz\u0119\u017conym w czw\u00f3rk\u0119, na czysto\nwylakierowanym i przeszklonym na wskro\u015b, by ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 szacown\u0105\nnieboszczk\u0119 wzrokiem odprowadzi\u0107 i po\u017cegna\u0107; marsze \u017ca\u0142obne jak\nzwykle gra\u0142a orkiestra tramwajarska. Ka\u017cdy w \u0141odzi ten pogrzeb\nwidzia\u0142 \u2013 i nie ma do czego wraca\u0107… A nadzieja w\u0105cha kwiatki\nod spodu na Mani, na Do\u0142ach, Zarzewie, Kurczakach \u2013 na ka\u017cdym\ncmentarzu w obr\u0119bie aglomeracji. I do\u015b\u0107 o tym.<\/p>\n\n\n\n

Gretkowska opu\u015bci\u0142a \u0141\u00f3d\u017a jako\nnastolatka \u2013 po maturze, na studia do Krakowa wyjecha\u0142a. I bardzo\ndobrze zrobi\u0142a. Gdyby nie ten ruch, gdyby w \u0141odzi zosta\u0142a \u2013 kim\nby\u0142aby teraz? Sfrustrowan\u0105, znerwicowan\u0105 i zdesperowan\u0105\ndziennikark\u0105 w mediach lokalnych? Nauczycielk\u0105 w og\u00f3lniaku,\nlicz\u0105c\u0105 dni do emerytury? Kierowniczk\u0105 biura organizacji widowni w\npodupadaj\u0105cym teatrze? Bibliotekark\u0105 w miejskim domu kultury?\nAdiunktem (adiunktess\u0105?) na uniwersytecie w przededniu wym\u0119czonej\nhabilitacji? A mo\u017ce jednak pisark\u0105? By\u0107 mo\u017ce, ale osobi\u015bcie\nw\u0105tpi\u0119. W krainie takiej beznadziei? Wiem, Gretkowska jest\npotwornie utalentowana, w zasadzie to sam talent \u2013 jakie\u015b\npi\u0119\u0107dziesi\u0105t kilo na oko. (Sama m\u00f3wi, \u017ce wa\u017cy tyle, ile chuj\ns\u0142onia w stanie erekcji…) Wi\u0119c mo\u017ce akurat ona da\u0142aby rad\u0119 \u017cy\u0107\ni tworzy\u0107 w drewniaku na Spornej, a potem mo\u017ce w wielkiej p\u0142ycie\nna Teofilowie czy innej Retkini. Ale wyjecha\u0142a i otworzy\u0142a si\u0119 na\n\u015bwiat. I bardzo dobrze \u2013 mamy pisark\u0119 pierwszorz\u0119dn\u0105…<\/p>\n\n\n\n

Ale tym razem nie b\u0119dziemy penetrowa\u0107\nodm\u0119t\u00f3w jej prozy. Ani poszukiwa\u0107 w niej sensu alibo te\u017c\nbezsensu. Tym razem bowiem Manuela Gretkowska powzi\u0119\u0142a zamiar i\u015bcie\nepicki i przynale\u017cny tylko gwiazdom literatury lub aspirantom do\ntego statusu. Mianowicie wda\u0142a si\u0119 w rozmow\u0119, kt\u00f3rej materialne,\ndrukowane szcz\u0105tki zwyk\u0142o zwa\u0107 si\u0119 wywiadem-rzek\u0105… \n<\/p>\n\n\n\n

Wywiad-rzeka to osobliwa formu\u0142a\nwypowiedzi. Celebrycka i narcystyczna. Nieposkromione gadulstwo\npo\u017cenione z dyskretn\u0105, chwalebn\u0105 (albo i wstydliw\u0105)\npow\u015bci\u0105gliwo\u015bci\u0105. Konflikt wizerunku z interesem. Ekshibicjonizm\ni zacieranie \u015blad\u00f3w. M\u00fcnchhausen\ni Che Guevara w jednym. Torreador i zarazem kamedu\u0142a… Taaaak,\nwywiad-rzeka to elastyczny konstrukt o nieograniczonych mo\u017cliwo\u015bciach\nkreatywnych. Pomijaj\u0105c jednak przypadki ewidentnie cynicznego\nnarcyzmu u osobnika udzielaj\u0105cego wywiadu, chodzi w gruncie rzeczy o\ndwa aspekty tej rozci\u0105gliwej formu\u0142y. Pierwszy z nich nazywam\nrehabilitacyjnym albo historyczno-rekonstrukcyjnym \u2013 to sytuacja,\ngdy \u201ewywiadowany\u201d osobnik nie cieszy si\u0119 z r\u00f3\u017cnych wzgl\u0119d\u00f3w\nniepokalan\u0105 reputacj\u0105 i podejmuje pr\u00f3b\u0119 obrony dobrego imienia\npod has\u0142em \u201ejak to by\u0142o naprawd\u0119\u201d (liczne przyk\u0142ady na rynku\nkrajowym po 1989 roku…). Drugi aspekt za\u015b jest\nmarketingowo-regeneracyjny \u2013 gdy celebryta albo inny artysta (a\ncz\u0119\u015bciej jego agent…) dochodzi do wniosku, \u017ce czas najwy\u017cszy\nod\u015bwie\u017cy\u0107 wizerunek na rynku, bo wyprodukowane ostatnio skecze\ntowarzyskie czy inne dzie\u0142a dupy nie urywaj\u0105… Gdy rzeczony\ncelebryta albo inny artysta ma ju\u017c na sk\u0142adzie oko\u0142o setki\nwyrafinowanych aforyzm\u00f3w, z\u0142otych my\u015bli, przem\u0105drza\u0142ych opinii,\nzwischenruf\u00f3w czy pysznych anegdot \u2013 ale brak mu osobistej\numiej\u0119tno\u015bci upichcenia z tego wszystkiego jakiego\u015b strawnego\ndania, najmuje si\u0119 zawodowca (pe\u0142no ich na rynku \u2013 lepszych i\ngorszych…), kt\u00f3ry preparuje reanimacyjny wywiad-rzek\u0119. Gawied\u017a\nsi\u0119 cieszy, celebryta dostaje nowe propozycje \u2013 telefony dzwoni\u0105,\na autor idzie do kasy…<\/p>\n\n\n\n

Dialog Manueli Gretkowskiej z Patrycj\u0105\nPustkowiak nie nale\u017cy do \u017cadnej z tych kategorii. To trzecia,\nnieliczna grupka wywiad\u00f3w-rzek, kt\u00f3r\u0105 nazywam ynd\u017cojami (z\nangielskiego enjoy: cieszy\u0107 si\u0119, za\u017cywa\u0107, mie\u0107 przyjemno\u015b\u0107…).\nYnd\u017coje to takie teksty, w kt\u00f3rych o nic bardziej nie chodzi, ni\u017c\no przyjemno\u015b\u0107 w\u0142a\u015bnie; o za\u017cycie radochy… Gretkowska mo\u017ce si\u0119\nwy\u0142adowa\u0107 (a potrafi to robi\u0107 \u2013 oj, potrafi!), id\u0105c na ostro i\nbezkompromisowo na ka\u017cdy temat, mo\u017ce zwerbalizowa\u0107 pogl\u0105dy, kt\u00f3re\nw prozie czy felietonie jako\u015b nie\u0142acno jej umie\u015bci\u0107. Mo\u017ce \u201eda\u0107\nwyraz\u201d, wykrzycze\u0107 to i owo, w m\u00f3zg znienacka bezpo\u015brednio\nprzypierdoli\u0107, pazur pokaza\u0107, fraz\u0119 przewietrzy\u0107, metafory\nwypr\u00f3bowa\u0107, krwi upu\u015bci\u0107, perwersji granice eksperymentalnie\nustali\u0107. Uwa\u017cam po lekturze \u201eTrudno z mi\u0142o\u015bci si\u0119 podnie\u015b\u0107\u201d,\n\u017ce Gretkowska w pe\u0142ni skorzysta\u0142a z mo\u017cliwo\u015bci ekspresji, jakie\nstwarza formu\u0142a ynd\u017coja. I to akurat cieszy, stwarza poczucie\nporozumienia \u2013 ba, nawet jedno\u015bci pisarsko-czytelniczej. Natomiast\nwywiadowczyni \u2013 pani Patrycja Pustkowiak \u2013 te\u017c mia\u0142a swoj\u0105\nprzyjemno\u015b\u0107, tylko innego rodzaju. Jest sk\u0105din\u0105d pisark\u0105, lecz o\ndorobku nie si\u0119gaj\u0105cym nawet jednej dwudziestej tego, co uczyni\u0142a\nGretkowska. Uprawia recenzowanie ksi\u0105\u017cek (film\u00f3w te\u017c podobno, ale\njako\u015b nie trafi\u0142em…) na \u0142amach czasopism, zwanych kulturalnymi.\nWywiad-rzeka z Gretkowsk\u0105 przysporzy jej punkt\u00f3w \u2013 zar\u00f3wno w\nprofesjonalnym, jak i towarzyskim CV. I to te\u017c co\u015b wa\u017cy…<\/p>\n\n\n\n

Gretkowska w tej rozmowie pofolgowa\u0142a\nsobie (cho\u0107 i tak podejrzewam, \u017ce przed drukiem dosz\u0142o do akt\u00f3w\n\u201eprzyjaznej\u201d cenzury i przemocy…). Wi\u0119c w zasadzie ok\u0142adk\u0119\npowinno przecina\u0107 nadrukowane czerwono ostrze\u017cenie: tekst\nzawiera brzydkie wyrazy, drastyczne sceny, oceny i sformu\u0142owania,\nobra\u017aliwe, antynarodowe, antypolskie i liberty\u0144skie pogl\u0105dy;\nlektura na w\u0142asne ryzyko, odpowiedzialno\u015b\u0107 i rachunek!<\/strong><\/em>\nTaaaak \u2013 mentalnym pensjonarkom, religianckim hipokrytom, burakom \u2013\nosobliwie o imionach Janusz i Gra\u017cyna \u2013 tudzie\u017c funkcjonariuszom\npana B., pacjentom, klientom i beneficjentom PiS-kliniki prania\nm\u00f3zg\u00f3w lektur\u0119 si\u0119 odradza. Chyba \u017ce koniecznie chc\u0105\nrozchwieruta\u0107 statyk\u0119 swego kr\u0119gos\u0142upa moralnego \u2013 prawdziwego\nlub mniemanego…<\/p>\n\n\n\n

Czytelnik, decyduj\u0105cy si\u0119 na lektur\u0119\nmimo wszystko, dostanie w miar\u0119 uporz\u0105dkowany linearnie i\ntemporalnie skr\u00f3t z \u017cycia artystki, z przygar\u015bci\u0105 refleksyjnych\ndygresji \u2013 od proletariackiego dzieci\u0144stwa na \u0142\u00f3dzkich Ba\u0142utach\ni m\u0142odo\u015bci licealnej tam\u017ce, krakowskich studi\u00f3w (filozofia na UJ)\nw opozycji, emigracja do Pary\u017ca (ska\u017ci papa, gdie etot Pari\u017c?\nDalieko, synok, dalieko…), poniewierka obcego na cudzej ziemi,\nepizod z \u201eKultur\u0105\u201d, potem \u017bu\u0142awski i \u201eSzamanka\u201d, potem\nstruktura linearna wichruje si\u0119, p\u0142ynnie przechodz\u0105c w\ngniazdowo-tematyczn\u0105. O mi\u0142o\u015bci, o psychotropach i poszukiwaniu\nduchowo\u015bci przy pomocy ayahuaski i zielska sza\u0142wii, o polskim\nseksie, o \u017cyciu z obecnym partnerem, o filozofii i praktyce domowego\nogniska, o polityce i Partii Kobiet, o Polkach i Polakach jako\ntakich, o wr\u00f3\u017ceniu z kart tarota, o psychoterapii… Czyli o\nwszystkim, co tylko obu paniom przysz\u0142o do g\u0142owy w postaci tematu\nrozmowy.<\/p>\n\n\n\n

No i bardzo dobrze… Czytelnik ma Gretkowsk\u0105 na tacy (podobno taca to jej ulubiony przyrz\u0105d domowy…), by sobie wygodnie \u201eposmakowa\u0107\u201d: spr\u00f3bowa\u0107 \u201erozkmini\u0107\u201d, dlaczego jest taka, jaka jest, dlaczego z ni\u0105 tak ci\u0119\u017cko, a i bez niej nielekko. Bo Gretkowska ma wa\u017cne miejsce w \u017cyciu swych dobrowolnych czytelnik\u00f3w. Co tu ukrywa\u0107 \u2013 jest jak kolec w dupie, jak wyrzut sumienia, dra\u017cni\u0105cy uformowane kszta\u0142ty rzeczywisto\u015bci dookolnej, wbijaj\u0105cy ironiczne ostrza w nad\u0119te formu\u0142ki, wywlekaj\u0105cy bebechy… Nic si\u0119 przed ni\u0105 nie ukryje. Te kilkadziesi\u0105t dolepionych do wywiadu-rzeki naj\u015bwie\u017cszych felieton\u00f3w Gretkowskiej (ma\u0142y bonusik dla czytelnik\u00f3w) dowodnie przemawia na rzecz jej przenikliwo\u015bci, eksponuj\u0105c jej z\u0142o\u015bliwo\u015b\u0107, wredno\u015b\u0107 i brutaln\u0105 bezczelno\u015b\u0107. I tak ma zosta\u0107… Pani Manuela ma potencja\u0142 i do\u015b\u0107 umiej\u0119tno\u015bci, by m\u0105ci\u0107 narodow\u0105 kad\u017a. No i nadal potrafi si\u0119 soczy\u015bcie wkurwi\u0107, daj\u0105c temu wyraz.<\/p>\n\n\n\n

\u201eTrudno z mi\u0142o\u015bci si\u0119 podnie\u015b\u0107\u201d (swoj\u0105 drog\u0105 \u2013 sugestywny tytu\u0142; tak jakby mi\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a upadkiem…) to ksi\u0105\u017cka dla umiej\u0105cych czyta\u0107 ze zrozumieniem. Czyli mniejszo\u015bciowa w gruncie rzeczy. Zdecydowanie polecam.<\/p>\n\n\n\n

Tomasz Sas
(29 05 2019)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Manuela Gretkowska(w rozmowie z Patrycj\u0105 Pustkowiak) Trudno z mi\u0142o\u015bci si\u0119 podnie\u015b\u0107 Wydawnictwo Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2019 Rekomendacja: 5\/7Ocena ok\u0142adki: 4\/5 Co ona sobie my\u015bli? Manuela Gretkowska, jak ka\u017cdy kto z \u0141odzi pochodzi, jest depozytariuszk\u0105 pewnej tajemnicy bytu. Jakiej tajemnicy? Ot\u00f3\u017c mawiaj\u0105 uczeni (a i w literaturze cz\u0119sto my\u015bl ta go\u015bci), \u017ce nadzieja umiera ostatnia… G\u00f3wno prawda. My tu w \u0141odzi wiemy, \u017ce umar\u0142a pierwsza. Dawno. I nawet pogrzeb mia\u0142a pierwszej klasy: z karawanem zaprz\u0119\u017conym w czw\u00f3rk\u0119, na czysto wylakierowanym i przeszklonym na wskro\u015b, by ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 szacown\u0105 nieboszczk\u0119 wzrokiem odprowadzi\u0107 i po\u017cegna\u0107; marsze \u017ca\u0142obne jak zwykle gra\u0142a orkiestra tramwajarska. Ka\u017cdy w \u0141odzi ten pogrzeb widzia\u0142 \u2013 i nie ma do czego wraca\u0107… A nadzieja w\u0105cha kwiatki od spodu na Mani, na Do\u0142ach, Zarzewie, Kurczakach \u2013 na ka\u017cdym cmentarzu w obr\u0119bie aglomeracji. I do\u015b\u0107 o tym. Gretkowska opu\u015bci\u0142a \u0141\u00f3d\u017a jako nastolatka \u2013 po maturze, na studia do Krakowa wyjecha\u0142a. I bardzo dobrze zrobi\u0142a. Gdyby nie ten ruch, gdyby w \u0141odzi zosta\u0142a \u2013 kim by\u0142aby teraz? Sfrustrowan\u0105, znerwicowan\u0105 i zdesperowan\u0105 dziennikark\u0105 w mediach lokalnych? Nauczycielk\u0105 w og\u00f3lniaku, licz\u0105c\u0105 dni do emerytury? Kierowniczk\u0105 biura organizacji widowni w podupadaj\u0105cym teatrze? Bibliotekark\u0105 w miejskim domu kultury? Adiunktem (adiunktess\u0105?) na uniwersytecie w przededniu wym\u0119czonej habilitacji?…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1516,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[138],"tags":[60],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1515"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1515"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1515\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2072,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1515\/revisions\/2072"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1516"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1515"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1515"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1515"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}