![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/dugoni-umiera-si\u0119-20190407poziom-300x179.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Rekomendacja: 3\/7<\/strong><\/span> Kurt Schill mia\u0142 now\u0105 czternastostopow\u0105 aluminiow\u0105 \u0142\u00f3d\u017a i w zwi\u0105zku z tym nabytkiem nieco d\u0142ug\u00f3w. Mia\u0142 rozeznane wydajne \u0142owisko krab\u00f3w w cichym zak\u0105tku, odosobnionym akweniku cie\u015bniny Puget i determinacj\u0119, by postawi\u0107 pu\u0142apk\u0119, cho\u0107 trwa\u0142 jeszcze okres ochronny \u2013 ale w\u0142a\u015bciciele restauracji dobrze p\u0142acili got\u00f3wk\u0105 z r\u0119ki do r\u0119ki. A on mia\u0142 potrzeby \u2013 jak to szesnastolatek z liceum \u2013 o kt\u00f3rych z ojcem przecie\u017c nie by\u0142o co gada\u0107… Dlatego jeszcze przed \u015bwitem zepchn\u0105\u0142 sw\u0105 \u0142\u00f3d\u017a na wod\u0119 i pop\u0142yn\u0105\u0142 podebra\u0107 po\u0142\u00f3w z kosza-pu\u0142apki… Ale tego ranka nie mia\u0142 szcz\u0119\u015bcia. Nie tylko przypadkiem wyci\u0105gn\u0105\u0142 nie sw\u00f3j kosz z dna, ale jego zawarto\u015bci\u0105 musia\u0142 zainteresowa\u0107 policj\u0119 w Seattle, by nie \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 sobie na g\u0142ow\u0119 wi\u0119kszych k\u0142opot\u00f3w… Robert Dugoni Umiera si\u0119 tylko raz Prze\u0142o\u017cy\u0142 Lech Z. \u017bo\u0142\u0119dziowski Wydawnictwo Albatros Sp. z o.o., Warszawa 2019 Rekomendacja: 3\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Jak wyj\u015b\u0107 z pu\u0142apki na kraby? Kurt Schill mia\u0142 now\u0105 czternastostopow\u0105 aluminiow\u0105 \u0142\u00f3d\u017a i w zwi\u0105zku z tym nabytkiem nieco d\u0142ug\u00f3w. Mia\u0142 rozeznane wydajne \u0142owisko krab\u00f3w w cichym zak\u0105tku, odosobnionym akweniku cie\u015bniny Puget i determinacj\u0119, by postawi\u0107 pu\u0142apk\u0119, cho\u0107 trwa\u0142 jeszcze okres ochronny \u2013 ale w\u0142a\u015bciciele restauracji dobrze p\u0142acili got\u00f3wk\u0105 z r\u0119ki do r\u0119ki. A on mia\u0142 potrzeby \u2013 jak to szesnastolatek z liceum \u2013 o kt\u00f3rych z ojcem przecie\u017c nie by\u0142o co gada\u0107… Dlatego jeszcze przed \u015bwitem zepchn\u0105\u0142 sw\u0105 \u0142\u00f3d\u017a na wod\u0119 i pop\u0142yn\u0105\u0142 podebra\u0107 po\u0142\u00f3w z kosza-pu\u0142apki… Ale tego ranka nie mia\u0142 szcz\u0119\u015bcia. Nie tylko przypadkiem wyci\u0105gn\u0105\u0142 nie sw\u00f3j kosz z dna, ale jego zawarto\u015bci\u0105 musia\u0142 zainteresowa\u0107 policj\u0119 w Seattle, by nie \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 sobie na g\u0142ow\u0119 wi\u0119kszych k\u0142opot\u00f3w… Zawarto\u015b\u0107 pu\u0142apki na kraby to wyzwanie dla Sekcji Ci\u0119\u017ckich Przest\u0119pstw Kryminalnych \u2013 m\u0142oda kobieta przed trzydziestk\u0105, zastrzelona (precyzyjnie \u2013 w g\u0142ow\u0119…) i upakowana w koszu na kraby najwy\u017cej przed kilkoma dniami, ze \u015bladami zabiegu chirurgicznego zmieniaj\u0105cego rysy twarzy (numery seryjne na implantach pomog\u0105 w identyfikacji…). Ale dlaczego trafi\u0142a na \u0142owisko krab\u00f3w w cie\u015bninie Puget i kto jej w…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1462,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[10],"tags":[89],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1460"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1460"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1460\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2738,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1460\/revisions\/2738"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1462"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1460"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1460"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1460"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\nJak wyj\u015b\u0107 z pu\u0142apki na kraby?<\/span><\/h3>\n
\nZawarto\u015b\u0107 pu\u0142apki na kraby to wyzwanie dla Sekcji Ci\u0119\u017ckich Przest\u0119pstw Kryminalnych \u2013 m\u0142oda kobieta przed trzydziestk\u0105, zastrzelona (precyzyjnie \u2013 w g\u0142ow\u0119…) i upakowana w koszu na kraby najwy\u017cej przed kilkoma dniami, ze \u015bladami zabiegu chirurgicznego zmieniaj\u0105cego rysy twarzy (numery seryjne na implantach pomog\u0105 w identyfikacji…). Ale dlaczego trafi\u0142a na \u0142owisko krab\u00f3w w cie\u015bninie Puget i kto jej w tym pom\u00f3g\u0142?
\nJe\u015bli autor nazywa si\u0119 Dugoni \u2013 Robert Dugoni \u2013 to wiadomo, \u017ce \u015bledztwo poprowadzi detektyw Tracy Crosswhite – wykreowana ju\u017c sze\u015bciokrotnie (od 2014 roku) przez Dugoniego czterdziestoletnia twardzielka, mistrzyni strzelania i dochodzenia do prawdy… \u201eUmiera si\u0119 tylko raz\u201d (sk\u0105din\u0105d wyj\u0105tkowo niezgrabnie przet\u0142umaczony tytu\u0142; oryginalny to \u201eThe Trapped Girl\u201d) to czwarta z kolei przygoda \u015bledcza pani Crosswhite, wi\u0119c mamy op\u00f3\u017anienie. Podw\u00f3jne… Ale nie przesadzajmy, nie poganiajmy wydawcy ani translatora. Bo gdyby po\u015bpiech mia\u0142by si\u0119 odbi\u0107 na jako\u015bci… Lepiej nie!
\nDugoni jest wytrawnym kreatorem postaci. Drugo- i trzecioplanowe wyposa\u017ca w szczeg\u00f3\u0142y tak obficie, jakby mia\u0142y odegra\u0107 rol\u0119 znacznie wi\u0119ksz\u0105, ni\u017c dla nich zaplanowa\u0142. I nie s\u0105 to zabiegi \u201ena wszelki wypadek\u201d – gdyby mu si\u0119 co\u015b odwidzia\u0142o lub popl\u0105ta\u0142o w prowadzeniu intrygi. Nie \u2013 on tak ma, \u017ce musi dok\u0142adnie i ze szczeg\u00f3\u0142ami. Dzi\u0119ki takim kreacyjnym zabiegom postaciom si\u0119 wierzy (zw\u0142aszcza tym wrednym…). Wi\u0119c gdy oble\u015bny policjant zamawia tak krwisty stek, by zamucza\u0142, gdy wbije si\u0119 we\u0144 widelec, oble\u015bno\u015b\u0107 jego wizerunku wzmaga si\u0119, a\u017c do przerysowania. I to od razu ustawia go w hierarchii typ\u00f3w, kt\u00f3rym czytelnik powinien uwa\u017cniej patrze\u0107 na r\u0119ce… Gdy bezkompromisowa przyjaci\u00f3\u0142ka ofiary podczas wypadu do baru zapowiada, \u017ce idzie si\u0119 r\u017cn\u0105\u0107, ta jej bezkompromisowa, instynktowna szczero\u015b\u0107 wr\u0119cz zmusza do dok\u0142adnego zbadania \u017cyciowych przypadk\u00f3w. Dugoni nie jest wyznawc\u0105 techniki stopniowanego demaskowania domniemanego sprawcy, by w finale z nag\u0142a si\u0119 rozkraczy\u0107 i z min\u0105 niewini\u0105tka zawo\u0142a\u0107: a kuku \u2013 zabija\u0142 kto inny! Dugoni rozsnuwa aur\u0119 podejrze\u0144 jak sztuczn\u0105 mg\u0142\u0119 z teatralnej wytwornicy i daje czytelnikom szans\u0119 samodzielnego grzebania w bebechach u\u0142o\u017conej przez siebie intrygi.
\nTak\u0105 struktur\u0119 intelektualn\u0105 kryminalnej opowie\u015bci to ja lubi\u0119. W miar\u0119 post\u0119p\u00f3w lektury przybywa pola do spekulacji. Ustalanie kolejnych fakt\u00f3w nie prowadzi do zaw\u0119\u017cenia \u015bcie\u017cki \u015bledztwa \u2013 przeciwnie: wychodz\u0105 na jaw ukryte znaczenia, tropy. To tak jak rozdrabnianie karczocha, by dobra\u0107 si\u0119 do smacznego serca kwiatostanu. Albo \u0142uskanie fasoli… Bardzo pogmatwana za tym kryje si\u0119 historia, ale chyba nikt z czytaj\u0105cych nie czuje si\u0119 zniech\u0119cony do spekulacyjnych poszukiwa\u0144 sensu na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119. To mi\u0142a zabawa, cho\u0107 w rezultacie nic nie jest takie, jak si\u0119 pa\u0144stwu wydaje. Rzecz w tym, \u017ce intryga jest dobrze obmy\u015blona, atrakcyjnie skomplikowana i budz\u0105ca zaufanie. Zaufanie do jako\u015bci intrygi jest niezbywalnym przywilejem czytelnika. Zaufanie zwalnia od podejrzliwego szukania dziury w ca\u0142ym \u2013 od momentu, gdy podczas lektury natkniesz si\u0119 na g\u0142upot\u0119, b\u0142\u0105d, niekonsekwencj\u0119 czy niefrasobliwo\u015b\u0107 autora. Ale Dugoniego nie\u0142atwo przy\u0142apa\u0107 na takim wykroczeniu…
\nW rezultacie zatem mamy do czynienia z porz\u0105dnym rzemios\u0142em. Autor dok\u0142ada do tego jeszcze od siebie \u2013 w postaci premii dla czytelnika \u2013 par\u0119 inteligentnych zagadek uatrakcyjniaj\u0105cych lektur\u0119. W \u201eUmiera si\u0119 tylko raz\u201d mamy dziewczyn\u0119 z pu\u0142apki na kraby, zidentyfikowan\u0105 pocz\u0105tkowo pod nazwiskiem, kryj\u0105cym za sob\u0105 posta\u0107 fikcyjn\u0105, kt\u00f3ra nie zostawi\u0142a innych \u015blad\u00f3w w przestrzeni (a wiecie, jak trudno jest nie zostawi\u0107 po sobie \u015blad\u00f3w, cho\u0107by w rzeczywisto\u015bci wirtualnej?). Potem nabiera kszta\u0142t\u00f3w supozycja, \u017ce to inna kobieta, ale okazuje si\u0119, \u017ce ta inna jest poszukiwana jako zaginiona podczas g\u00f3rskiej wycieczki z m\u0119\u017cem na wielki wulkan Mount Rainier… W ko\u0144cu \u015blady naprowadzaj\u0105 na… trzeci\u0105 dam\u0119 \u2013 sk\u0105din\u0105d przyjaci\u00f3\u0142k\u0119 zaginionej turystki. Trzy to\u017csamo\u015bci jednej ofiary? Przyznacie, \u017ce to rzadko spotykany zakr\u0119tas intrygi.
\nZreszt\u0105 Dugoni jest akurat dobry w zagadkach \u2013 ma ich sporo w zanadrzu, ale nie m\u0119czy czytelnika nadmiarem. Raczej powolutku dozuje pytania i w\u0105tpliwo\u015bci i mocno do nich przywi\u0105zuje swoich bohater\u00f3w. Pani detektyw Tracy Crosswhite nieustannie jest w ogniu zagadek, anga\u017cuj\u0105cych j\u0105 emocjonalnie \u2013 nawet wtedy, gdy przej\u015bciowo traci \u015bledztwo na rzecz ekipy z innego rewiru policyjnego. W og\u00f3le sprawy obmy\u015blane przez Dugoniego to nie s\u0105 rutynowe \u015bledztwa \u2013 do za\u0142atwienia poza sfer\u0105 emocji, wy\u0142\u0105cznie profesjonalnie. A Tracy, ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j w\u0142asny baga\u017c prze\u017cy\u0107, jest podatna na mocne bod\u017ace w tej sferze. Traumy, katastrofy moralne, syndromy ofiar, awarie psychiczne \u2013 to jej specjalno\u015b\u0107. A poza tym Tracy \u2013 wraz z kolegami z zespo\u0142u \u2013 jest ponur\u0105, fatalistyczn\u0105 wyznawczyni\u0105 prawa Murphy’ego: je\u017celi co\u015b mo\u017ce si\u0119 spieprzy\u0107 \u2013 spieprzy si\u0119 na pewno… \u015awiadomo\u015b\u0107 dzia\u0142ania tej regu\u0142y bardzo pomaga w \u017cyciu, nie tylko w \u015bledztwach kryminalnych, ale w og\u00f3le.
\nSam Dugoni \u2013 jak si\u0119 wydaje \u2013 jest facetem odpornym na stres. To on przez trzy lata uporczywie siedzia\u0142 dzie\u0144 w dzie\u0144 w ciasnym (2,4 metra na 2,4 metra i bez okna…) gabineciku, wynaj\u0119tym w biurowcu w centrum deszczowego Seattle i pisa\u0142 wytrwale swe opowie\u015bci \u201ena sk\u0142ad\u201d, zanim podda\u0142 si\u0119 konfrontacji (sk\u0105din\u0105d zwyci\u0119skiej…) z wydawcami. Pisarz z takim treningiem raczej nie wykreuje bohatera, kt\u00f3ry by\u0142by jego \u201eodwr\u00f3conym\u201d alter ego: psychicznego wra\u017cliwca, s\u0142abeusza \u0142atwego do zgi\u0119cia… Zreszt\u0105 da\u0142 sygna\u0142, \u017ce zamierza Tracy podda\u0107 nowym torturom psychicznym \u2013 w samej ko\u0144c\u00f3wce \u201eUmiera si\u0119 tylko raz\u201d bohaterka… wychodzi za m\u0105\u017c. Mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107, co si\u0119 b\u0119dzie dzia\u0142o w naszym ulubionym ci\u0105gu dalszym!
\nTomasz Sas<\/strong>
\n(11 04 2019)<\/strong><\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"