![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/weaver-zostaje-20190326-poziom-300x193.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Rekomendacja: 4\/7<\/strong><\/span> Prywatny detektyw, specjalizuj\u0105cy si\u0119 w poszukiwaniu os\u00f3b zaginionych, to nieg\u0142upi pomys\u0142 na bohatera serii kryminalnej \u2013 stwarza du\u017ce i r\u00f3\u017cnorodne mo\u017cliwo\u015bci kreacyjne oraz interesuj\u0105ce obszary penetracji, wymykaj\u0105ce si\u0119 poza granice kryminalnego horrorothrillera w stylu noir<\/em>, klasycznej opowie\u015bci \u201eproceduralnej\u201d czy detektywistycznej opowie\u015bci retro, a nawet komedii kryminalnej z gatunku \u201ezabili go i uciek\u0142\u201d… Klasyczny krymina\u0142 to pewien rygor intelektualny, narzucony przez standardowy schemat narracji: sprawca – zbrodnia – \u015bcigaj\u0105cy \u2013 akcja \u2013 kulminacja. Poza ten ci\u0105g technologiczny w zasadzie nie wypada wykracza\u0107; to kwestia ambicji i czysto\u015bci gatunku. Publiczno\u015b\u0107 kryminalna zgo\u0142a nie lubi autor\u00f3w nadmiernie dygresyjnych (kt\u00f3rych ja dziel\u0119 na krajoznawc\u00f3w i psycholog\u00f3w); nie ufa im, gdy intryg\u0119 rozcie\u0144czaj\u0105 pejza\u017cami, historyjkami czy \u201eprofilami\u201d… Co innego, gdy ludzie nagle bez\u015bladowo znikaj\u0105. W epoce kamer podgl\u0105daj\u0105cych \u015bwiat na ka\u017cdej ulicy, kr\u0119c\u0105cych si\u0119 na okr\u0105g\u0142o przez 24 godziny kana\u0142\u00f3w informacyjnych TV, medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych zasilanych przez miliony \u201eoczek\u201d w naszych smartfonach? Samo takie \u201eudane\u201d znikni\u0119cie to ju\u017c jest pocz\u0105tek niez\u0142ej historii do opowiedzenia. Ile\u017c takich r\u00f3wnolegle poprowadzonych narracji mo\u017cna wysnu\u0107 z ka\u017cdego niemal przypadku rozp\u0142yni\u0119cia si\u0119 cz\u0142owieka we mgle tajemnic, niedopowiedze\u0144, zagadek… Tim Weaver To, co zostaje Prze\u0142o\u017cy\u0142 Lech Z. \u017bo\u0142\u0119dziowski Wydawnictwo Albatros Sp. z o.o., Warszawa 2019 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Jak dopa\u015b\u0107 fabrykanta zbrodni? Prywatny detektyw, specjalizuj\u0105cy si\u0119 w poszukiwaniu os\u00f3b zaginionych, to nieg\u0142upi pomys\u0142 na bohatera serii kryminalnej \u2013 stwarza du\u017ce i r\u00f3\u017cnorodne mo\u017cliwo\u015bci kreacyjne oraz interesuj\u0105ce obszary penetracji, wymykaj\u0105ce si\u0119 poza granice kryminalnego horrorothrillera w stylu noir, klasycznej opowie\u015bci \u201eproceduralnej\u201d czy detektywistycznej opowie\u015bci retro, a nawet komedii kryminalnej z gatunku \u201ezabili go i uciek\u0142\u201d… Klasyczny krymina\u0142 to pewien rygor intelektualny, narzucony przez standardowy schemat narracji: sprawca – zbrodnia – \u015bcigaj\u0105cy \u2013 akcja \u2013 kulminacja. Poza ten ci\u0105g technologiczny w zasadzie nie wypada wykracza\u0107; to kwestia ambicji i czysto\u015bci gatunku. Publiczno\u015b\u0107 kryminalna zgo\u0142a nie lubi autor\u00f3w nadmiernie dygresyjnych (kt\u00f3rych ja dziel\u0119 na krajoznawc\u00f3w i psycholog\u00f3w); nie ufa im, gdy intryg\u0119 rozcie\u0144czaj\u0105 pejza\u017cami, historyjkami czy \u201eprofilami\u201d… Co innego, gdy ludzie nagle bez\u015bladowo znikaj\u0105. W epoce kamer podgl\u0105daj\u0105cych \u015bwiat na ka\u017cdej ulicy, kr\u0119c\u0105cych si\u0119 na okr\u0105g\u0142o przez 24 godziny kana\u0142\u00f3w informacyjnych TV, medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych zasilanych przez miliony \u201eoczek\u201d w naszych smartfonach? Samo takie \u201eudane\u201d znikni\u0119cie to ju\u017c jest pocz\u0105tek niez\u0142ej historii do opowiedzenia. Ile\u017c takich r\u00f3wnolegle poprowadzonych narracji mo\u017cna wysnu\u0107 z ka\u017cdego niemal przypadku rozp\u0142yni\u0119cia si\u0119 cz\u0142owieka we mgle tajemnic,…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1448,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[10],"tags":[214],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1446"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1446"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1446\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2743,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1446\/revisions\/2743"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1448"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1446"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1446"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1446"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\nJak dopa\u015b\u0107 fabrykanta zbrodni?<\/span><\/h3>\n
\nTim Weaver doskonale wyczu\u0142 potencja\u0142 narracyjny, tkwi\u0105cy w takim za\u0142o\u017ceniu konstrukcyjnym. Ludzie znikaj\u0105, a wyspecjalizowany profesjonalista, nieskr\u0119powany regu\u0142ami procedury policyjnej, ich szuka. Niepoliczalna mnogo\u015b\u0107 wariant\u00f3w i zwrot\u00f3w akcji, nieosi\u0105galna w zwyk\u0142ym kryminale, kt\u00f3ry cho\u0107by tylko udawa\u0107 musi poszanowanie dla przepis\u00f3w prawa i prawide\u0142 logiki, ju\u017c na wst\u0119pie stwarza obietnic\u0119 ekscytuj\u0105cej lektury. Rzecz tylko w umiarkowanym aplikowaniu tego bogactwa mo\u017cliwo\u015bci… Nie przesadzi\u0107, nie mno\u017cy\u0107 byt\u00f3w ponad potrzeb\u0119, umiarkowanie fantazjowa\u0107. Innymi s\u0142owy: konwencja poszukiwacza zagubionych dusz stwarza bogaty potencja\u0142 wariant\u00f3w narracyjnych, mo\u017cliwo\u015bci stylistycznych i obiecuje bezmiar fantazjowania (na ten ostatni wypada jednak na\u0142o\u017cy\u0107 mocne i bolesne w\u0119dzid\u0142o…).
\nWeaver stworzy\u0142 niejakiego Davida Rakera \u2013 dziennikarza, kt\u00f3ry odszed\u0142 z zawodu, by szuka\u0107 ludzi. Za pieni\u0105dze. Sam Weaver te\u017c jest by\u0142ym dziennikarzem, freelancerem, pisuj\u0105cym dla magazyn\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 \u015bwiatem gier wideo (kilka lat by\u0142 wydawc\u0105 popularnego \u201eXbox World\u201d); by\u0142 te\u017c youtuberem \u2013 recenzentem gier. Ale odszed\u0142 z bran\u017cy \u2013 do literatury. Od 2010 roku napisa\u0142 ju\u017c dziesi\u0119\u0107 \u201eraker\u00f3w\u201d. \u201eTo, co zostaje\u201d jest sz\u00f3stym (wi\u0119c mamy zaleg\u0142o\u015bci…) tomem i zarazem polem pewnego eksperymentu formalnego, czyli zastosowania technik opowiadania, w\u0142a\u015bciwych dla klasycznej historii \u201ezagubieniowej\u201d, wolnej od regulaminowych, proceduralnych ogranicze\u0144 policyjnych technik operacyjnych, do kryminalnej intrygi, czyli tropienia sprawcy zbrodni, wielu zbrodni… Ciekawy pomys\u0142 \u2013 potraktowa\u0107 morderc\u0119 (zreszt\u0105 o nieustalonej to\u017csamo\u015bci…) jak osob\u0119 zaginion\u0105.
\nWszystko za\u015b zaczyna si\u0119 od dobroczynnego gestu kole\u017ce\u0144skiej solidarno\u015bci i wspania\u0142omy\u015blno\u015bci Rakera wobec kolegi w k\u0142opotach \u2013 Colma Healy’ego, by\u0142ego oficera londy\u0144skiej Policji Metropolitalnej (zwanej popularnie i dla niepoznaki Scotland Yardem…), szurni\u0119tego ze s\u0142u\u017cby za liczne naruszenia regulaminu. K\u0142opoty Colma \u2013 s\u0142u\u017cbowe i prywatne \u2013 zacz\u0119\u0142y si\u0119 od nierozwi\u0105zanej sprawy zab\u00f3jstwa m\u0142odej matki i jej dw\u00f3ch o\u015bmioletnich c\u00f3reczek-bli\u017aniaczek. Do\u015bwiadczonym policjantem ta historia tak mocno potrz\u0105sn\u0119\u0142a, a\u017c znalaz\u0142 si\u0119 na dnie \u2013 w sensie dos\u0142ownym, bo w schronisku dla bezdomnych, bez pracy i \u015brodk\u00f3w do \u017cycia. Healy got\u00f3w jest przyj\u0105\u0107 pomoc Rakera, ale stosuj\u0105c osobliwy szanta\u017c: pod warunkiem, \u017ce detektyw pomo\u017ce mu odnale\u017a\u0107 tamtego zab\u00f3jc\u0119… Raker przystaje na warunki obsesjonata, ale ten szybko zrywa wsp\u00f3\u0142prac\u0119, obrzucaj\u0105c b\u0142otem, obra\u017caj\u0105c dobroczy\u0144c\u0119. Po czym znika z horyzontu, zapada si\u0119 pod ziemi\u0119… Raker reaguje dopiero po kilku miesi\u0105cach, gdy nadinspektor Melanie Craw \u2013 przyjaci\u00f3\u0142ka sk\u0105din\u0105d obu pan\u00f3w \u2013 prosi go o dyskretn\u0105 pomoc w odnalezieniu… Colma Healy’ego, albowiem jego by\u0142a \u017cona oficjalnie zg\u0142osi\u0142a policji zagini\u0119cie ex-ma\u0142\u017conka…
\nPoszukiwacz poszukiwany… Taka osobliwa zagadka, zw\u0142aszcza \u017ce dotyczy kogo\u015b bliskiego, mocno absorbuje intelekt Rakera. A wraz z nim i nasz \u2013 czytelniczy. Zar\u0119czam, \u017ce nad tym rosn\u0105cym stosem \u0142amig\u0142\u00f3wek siedzi si\u0119 z poczuciem pog\u0142\u0119biaj\u0105cej si\u0119 satysfakcji. Oczywi\u015bcie \u017cadnych konkretnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w wi\u0119cej ujawnionych nie b\u0119dzie \u2013 mamy przecie\u017c umow\u0119. Godzi si\u0119 jednak napomkn\u0105\u0107, \u017ce przy lekturze warto zachowa\u0107 czujno\u015b\u0107 i nie robi\u0107 zbyt d\u0142ugich przerw na herbat\u0119. Kilka niedom\u00f3wionych zasadzek i zagadkowych niedom\u00f3wie\u0144 czyha na nieostro\u017cnych interpretator\u00f3w \u2013 lecz to drobiazgi, kt\u00f3re si\u0142a czytelniczego intelektu zmiecie z drogi. Ale Weaver zastawi\u0142 te\u017c na pierwszym planie narracji ci\u0119\u017cszego kalibru pu\u0142apki: tajemnice mola w Wapping, porzucony sierociniec, maski i kamufla\u017ce seryjnego zab\u00f3jcy… W sumie \u2013 ani chwili wytchnienia dla czytelnika. Gdy si\u0119 wydaje, \u017ce – ju\u017c, ju\u017c \u2013 wszystko wiadomo, a klocuszki puzzle’a powskakiwa\u0142y w swoje miejsca, zza w\u0119gla wy\u0142ania si\u0119 \u0142apa zbira zbrojna w pistolet i rozwala ca\u0142\u0105 intelektualn\u0105 konstrukcj\u0119 rozwi\u0105zanej ju\u017c prawie zagadki. Zaczynamy jeszcze raz. Weaver umie si\u0119 bawi\u0107!
\nA o te par\u0119 piruet\u00f3w, zako\u0144czonych wywrotk\u0105 nie ma si\u0119 co gniewa\u0107. Lubi\u0119 autor\u00f3w, kt\u00f3rzy zmuszaj\u0105 do wysi\u0142ku i zaskakuj\u0105 kontruderzeniami z nieoczekiwanych kierunk\u00f3w. Tylko Policja Metropolitalna wielkiego Londynu mo\u017ce mie\u0107 powody do lekkiego niezadowolenia. Wypada bowiem \u2013 jako formacja \u2013 bucowato i sztywno. Ale to los ka\u017cdej policji \u015bwiata w literaturze kryminalnej \u2013 w konfrontacji z prywatnym detektywem, nawet takim, kt\u00f3ry z woli autora nie budzi zaufania publiczno\u015bci \u2013 policja wygl\u0105da blado i \u017ca\u0142o\u015bnie. Weaver (podobnie jak inni autorzy) daje upust mniemaniu, \u017ce policyjn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 rz\u0105dzi formu\u0142a PRZY(pierdoli\u0107 im wszystkim) \u2013 Procedury, Rutyna, Zastraszanie, Yard. Czyli \u015blepa wierno\u015b\u0107 regulaminowi, wpojone i kultywowane \u201eod zawsze\u201d sposoby post\u0119powania, nieustanna demonstracja si\u0142y oraz etos korporacyjnej lojalno\u015bci za wszelk\u0105 cen\u0119… Metropolitalni gliniarze nie s\u0105 z innej gliny. Przynajmniej ci u Weavera. Ocieplanie wizerunku niewiele daje \u2013 gdyby nie intelekt i osobowo\u015b\u0107 takiego, nie przymierzaj\u0105c, Rakera \u2013 wci\u0105\u017c tkwiliby w czarnej dupie. W rzeczywisto\u015bci pewnie jest nieco inaczej \u2013 ale nie tak dosadnie ani zabawnie. Zwyczajnie, jak to w policji: troch\u0119 nudno, powtarzalnie i bezceremonialnie. No i p\u0142ac\u0105 zdecydowanie za ma\u0142o.
\nPanie i panowie, wraz z lektur\u0105 \u201eTego, co zostaje\u201d udajecie si\u0119 w podr\u00f3\u017c osobliw\u0105 \u2013 szlakiem mistrzowskiej narracji; jej autor naprawd\u0119 umie opowiada\u0107, wi\u0119c nic zaskakuj\u0105cego \u2013 pr\u00f3cz satysfakcji \u2013 was nie spotka.
\nTomasz Sas<\/strong>
\n(31 03 2019)<\/strong><\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"