![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/puzynska-rodzanice-20190214-poziom-300x193.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Rekomendacja: 3\/7<\/strong><\/span> Przeci\u0105gni\u0119cie to termin lotniczy \u2013 z zakresu bezpo\u015bredniej obs\u0142ugi statk\u00f3w powietrznych \u2013 oznaczaj\u0105cy utrat\u0119 si\u0142y no\u015bnej na skutek ekstremalnego przekroczenia k\u0105ta natarcia skrzyd\u0142a. Wystarczy dr\u0105\u017cek sterowy poci\u0105gn\u0105\u0107 na siebie, by gwa\u0142townie zmieni\u0107 k\u0105t natarcia, utraci\u0107 pr\u0119dko\u015b\u0107 i mo\u017cliwo\u015b\u0107 sterowania. Oddanie dr\u0105\u017cka od siebie spowoduje powr\u00f3t do normalnej pr\u0119dko\u015bci i odzyskanie mo\u017cliwo\u015bci manewru. Ot, aerodynamika… I to si\u0119 w\u0142a\u015bnie przydarzy\u0142o Puzy\u0144skiej \u2013 przeci\u0105gni\u0119cie. Dr\u0105\u017cek sterowy na siebie… Ale nie wysz\u0142a z tego figura akrobacji powietrznej, znana jako kobra Pugaczowa. Wyszed\u0142 niekontrolowany korkoci\u0105g. Z p\u0142askim przyklapni\u0119ciem na ty\u0142ek… <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Katarzyna Puzy\u0144ska RodzaniceWydawnictwo Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2019 Rekomendacja: 3\/7Ocena ok\u0142adki: 2\/5 Przeci\u0105gni\u0119cie… Przeci\u0105gni\u0119cie to termin lotniczy \u2013 z zakresu bezpo\u015bredniej obs\u0142ugi statk\u00f3w powietrznych \u2013 oznaczaj\u0105cy utrat\u0119 si\u0142y no\u015bnej na skutek ekstremalnego przekroczenia k\u0105ta natarcia skrzyd\u0142a. Wystarczy dr\u0105\u017cek sterowy poci\u0105gn\u0105\u0107 na siebie, by gwa\u0142townie zmieni\u0107 k\u0105t natarcia, utraci\u0107 pr\u0119dko\u015b\u0107 i mo\u017cliwo\u015b\u0107 sterowania. Oddanie dr\u0105\u017cka od siebie spowoduje powr\u00f3t do normalnej pr\u0119dko\u015bci i odzyskanie mo\u017cliwo\u015bci manewru. Ot, aerodynamika… I to si\u0119 w\u0142a\u015bnie przydarzy\u0142o Puzy\u0144skiej \u2013 przeci\u0105gni\u0119cie. Dr\u0105\u017cek sterowy na siebie… Ale nie wysz\u0142a z tego figura akrobacji powietrznej, znana jako kobra Pugaczowa. Wyszed\u0142 niekontrolowany korkoci\u0105g. Z p\u0142askim przyklapni\u0119ciem na ty\u0142ek…\u201eRodzanice\u201d to ju\u017c dziesi\u0105ta historia kryminalna Puzy\u0144skiej, zakotwiczona w pi\u0119knych okoliczno\u015bciach przyrody tzw. Pojezierza Brodnickiego, gdzie\u015b w okolicach uroczego jeziora Bachotek, w gminnej osadzie Lipowo \u2013 namalowanej brawurowo i realistycznie, aczkolwiek ca\u0142kowicie fikcyjnej. Wierni czytelnicy rozszyfrowali, kt\u00f3ra z okolicznych wsi najlepiej odpowiada wizerunkowi Lipowa (Pokrzydowo!) \u2013 i nawet odbywaj\u0105 tam coroczne zloty fan\u00f3w…I ta dziesi\u0105ta historia jest najbardziej odjechana. Wiem, co m\u00f3wi\u0119 \u2013 \u015bledz\u0119 Puzy\u0144sk\u0105 od debiutu, co w archiwum dzia\u0142u promocji wydawnictwa Pr\u00f3szy\u0144ski i Sp\u00f3\u0142ka \u0142acno mo\u017cna potwierdzi\u0107… (cho\u0107 ostatnio zerwali tropy, nie odpowiadaj\u0105 na maile…). Ale odjazd nie oznacza, \u017ce to z\u0142a proza jest. Przeciwnie. W swoim gatunku \u2013 morderczego…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1401,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[10,144],"tags":[46],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1399"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1399"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1399\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2700,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1399\/revisions\/2700"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1401"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1399"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1399"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1399"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Ocena ok\u0142adki: 2\/5<\/strong><\/span><\/p>\nPrzeci\u0105gni\u0119cie…<\/span><\/h3>\n
\u201eRodzanice\u201d to ju\u017c dziesi\u0105ta historia kryminalna Puzy\u0144skiej, zakotwiczona w pi\u0119knych okoliczno\u015bciach przyrody tzw. Pojezierza Brodnickiego, gdzie\u015b w okolicach uroczego jeziora Bachotek, w gminnej osadzie Lipowo \u2013 namalowanej brawurowo i realistycznie, aczkolwiek ca\u0142kowicie fikcyjnej. Wierni czytelnicy rozszyfrowali, kt\u00f3ra z okolicznych wsi najlepiej odpowiada wizerunkowi Lipowa (Pokrzydowo!) \u2013 i nawet odbywaj\u0105 tam coroczne zloty fan\u00f3w…
I ta dziesi\u0105ta historia jest najbardziej odjechana. Wiem, co m\u00f3wi\u0119 \u2013 \u015bledz\u0119 Puzy\u0144sk\u0105 od debiutu, co w archiwum dzia\u0142u promocji wydawnictwa Pr\u00f3szy\u0144ski i Sp\u00f3\u0142ka \u0142acno mo\u017cna potwierdzi\u0107… (cho\u0107 ostatnio zerwali tropy, nie odpowiadaj\u0105 na maile…). Ale odjazd nie oznacza, \u017ce to z\u0142a proza jest. Przeciwnie. W swoim gatunku \u2013 morderczego horroru psychologicznego z elementami krymina\u0142u i magii \u2013 bardzo dobra. Wi\u0119c czemu odjazd? Bo ju\u017c nie ma nic wsp\u00f3lnego ze swoim dotychczasowym, wypracowanym, ba \u2013 wypiel\u0119gnowanym terroir…<\/em> Puzy\u0144ska szczeg\u00f3lnie starannie (jak na krajowe warunki i obyczaje) ten sw\u00f3j terroir<\/em> zbrodni konstruowa\u0142a \u2013 w wiejskim mikroklimacie, w wilgotnej aurze i mroku, oparach kwa\u015bnej mg\u0142y, w\u015br\u00f3d osobliwych ludzi, nosz\u0105cych jeszcze bardziej osobliwe tajemnice. Zamkni\u0119ty mikrokosmos Puzy\u0144skiej funkcjonowa\u0142 jak zaprogramowania maszyna; przy takim nagromadzeniu nadnaturalnych emocji zbrodnie by\u0142y konieczn\u0105 i oczywist\u0105 konsekwencj\u0105 ruchu obrotowego ca\u0142ego uk\u0142adu Lipowa i okolic… I rzeczywi\u015bcie \u2013 Puzy\u0144skiej d\u0142ugo udawa\u0142o si\u0119 utrzyma\u0107 fabularn\u0105 ca\u0142ostk\u0119 w ryzach prawdopodobie\u0144stwa oraz dramaturgicznej zwarto\u015bci tudzie\u017c personalnej wiarygodno\u015bci. Innymi s\u0142owy: zbrodnie by\u0142y do pomy\u015blenia, a ich intensywno\u015b\u0107 nie razi\u0142a, motywy mo\u017cna by\u0142o poj\u0105\u0107, a sprawcy nie naruszali zbytnio zasad (ekscentryczni bywali w granicach normy…). Ale w dziesi\u0105tym \u201ewej\u015bciu smoka\u201d pofolgowa\u0142a sobie.
Przede wszystkim obficie sk\u0105pa\u0142a intryg\u0119 w podejrzanym sosie tzw. mitologii s\u0142owia\u0144skiej. Podejrzanym o tyle, o ile s\u0105dzi\u0107 nale\u017cy, \u017ce niemal ca\u0142a struktura panteonu b\u00f3stw s\u0142owia\u0144skich, ich plemienne teologie i wierzenia oraz domniemane rytua\u0142y s\u0105 produktem apokryficznym, dzie\u0142em ambitnych badaczy lokalnych, zawstydzonych, \u017ce w uczciwy spos\u00f3b nie mo\u017cna si\u0119 dokopa\u0107 ani doczyta\u0107 w niemieckich, arabskich ni bizantyjskich \u017ar\u00f3d\u0142ach \u2013 kronikach, zapiskach, relacjach z podr\u00f3\u017cy \u2013 niczego r\u00f3wnie ekscytuj\u0105cego jak mitologie germa\u0144skie, celtyckie b\u0105d\u017a skandynawskie… Znawcy twierdz\u0105, \u017ce z tymi s\u0142owia\u0144skimi teologiami nale\u017cy uwa\u017ca\u0107 \u2013 wi\u0119kszo\u015b\u0107 ich zawarto\u015bci to zmy\u015blenia, fantazje, a w najlepszym razie importy (z innych baz danych…). Przywo\u0142any przez Puzy\u0144sk\u0105 rzekomy b\u00f3g Rod \u2013 jakoby najwa\u017cniejsza figura w s\u0142owia\u0144skim panteonie, b\u00f3g nadzoruj\u0105cy narodziny ka\u017cdego dziecka w s\u0142owia\u0144skiej rodzinie, a poprzez swe boginki \u2013 trzy rodzanice \u2013 ustalaj\u0105cy tego dziecka los i przysz\u0142e powodzenie \u2013 najpewniej w og\u00f3le nie istnia\u0142 w \u015bwiadomo\u015bci tutejszych S\u0142owian. Wolni (wolni \u2013 ale w zasi\u0119gu krzepko trzymanej w d\u0142oni w\u0142\u00f3czni alibo siekiery…) s\u0142owia\u0144scy kmiecie usposobienie mieli ponure, byli podejrzliwi, ostro\u017cni i cisi. Je\u015bli wyznawali jakich\u015b bog\u00f3w i powierzali takowym sw\u00f3j los \u2013 to na og\u00f3\u0142 by\u0142y to b\u00f3stwa stra\u017cnicze, trzema lub czterema g\u0142owami obejmuj\u0105ce ca\u0142y widnokr\u0105g i pilnuj\u0105ce tego kawa\u0142ka pogorzeliska w puszczy, na kt\u00f3rym wolny kmie\u0107 kurn\u0105 ny\u017c\u0119 wykopa\u0142 i uprawia\u0142 rzep\u0119 tudzie\u017c jakow\u0105\u015b traw\u0119 (p\u0142askurk\u0119, samopsz\u0119 lub cienkie \u017cytko…), powoli ewoluuj\u0105c\u0105 w kierunku pe\u0142nom\u0105cznego skrobiowego zbo\u017ca… Wolny s\u0142owia\u0144ski kmie\u0107 czu\u0142 si\u0119 lepiej, gdy wesp\u00f3\u0142 z nim tego interesu pilnowa\u0142 bo\u017cek stra\u017cnik \u2013 jaki\u015b Tryg\u0142aw czy czworolicy \u015awi\u0119towit \u2013 a to z uwagi na osobliwe regu\u0142y lokalnej ekonomii… Gdy bowiem jaki\u015b w\u0142adyka czy inny dysponent si\u0142y zbrojnej poczu\u0142 niedostatek \u015brodk\u00f3w, po prostu rusza\u0142 zbrojnie na najbli\u017cszych s\u0105siad\u00f3w i bra\u0142 ich w niewol\u0119, by korzystnie sprzeda\u0107 arabskim kupcom. Tacy to byli ci nasi s\u0142owia\u0144scy przodkowie; wi\u0119c lepiej by\u0142o w\u0142\u00f3czni\u0119 krzepko dzier\u017cy\u0107 w d\u0142oni i polega\u0107 na opiece boga-stra\u017cnika…
Zreszt\u0105 samo w sobie implantowanie mitologii s\u0142owia\u0144skiej (do tego wielce w\u0105tpliwej…) w rejony naddrw\u0119ca\u0144skie jest obarczone b\u0142\u0119dem natury historycznej. Kosmate \u0142apy s\u0142owia\u0144skich demon\u00f3w ani wilko\u0142ak\u00f3w tam raczej nie si\u0119ga\u0142y. Wydaje si\u0119, \u017ce wi\u0119cej do powiedzenia w tamtych stronach mieliby Galindowie i ich kosmogonia. Kto zacz Galindowie? Plemiona pruskie, kt\u00f3re tak niefortunnie (dla dalszego ci\u0105gu naszej historii…) \u201epowygina\u0142y\u201d… (Na marginesie: o ukrytym drugim znaczeniu dziwacznego pytania: dlaczego plemiona pruskie powygina\u0142y? – pami\u0119ta dzi\u015b mo\u017ce dziesi\u0119\u0107, mo\u017ce pi\u0119tna\u015bcie os\u00f3b \u017cyj\u0105cych na tym \u015bwiecie…).
Folga Puzy\u0144skiej w dziesi\u0105tej opowie\u015bci o kryminalnych przypadkach Lipowa nie dotyczy tylko magicznych aspekt\u00f3w fabu\u0142y. Luz i dezynwoltura pojawi\u0142y si\u0119 te\u017c w relacjach mi\u0119dzyosobniczych populacji Lipowa i okolic. Innymi s\u0142owy: trzymaj\u0105ce dot\u0105d poziom i pion dramatis personae<\/em> zacz\u0119\u0142y si\u0119 roz\u0142azi\u0107 mentalnie, charakterologicznie \u2013 stali si\u0119 gorszymi wersjami samych siebie z poprzednich dziewi\u0119ciu tom\u00f3w sagi lipowskiej. Taki aspirant policji Daniel Podg\u00f3rski ze sprawnego fizycznie i intelektualnie obiecuj\u0105cego m\u0142odego funkcjonariusza przeistacza si\u0119 w lecz\u0105cego si\u0119 z alkoholizmu rozlaz\u0142ego nygusa. Jego partnerka w policyjnej robocie (a kiedy\u015b tak\u017ce przy stole i w \u0142o\u017cu) m\u0142odsza aspirant Emilia Strza\u0142kowska sprawia wra\u017cenie pogubionej poszukiwaczki erotycznych przyg\u00f3d z udzia\u0142em brutalnego g\u0142upka, mendy i najwi\u0119kszego skurwiela z za\u0142ogi tamecznego komisariatu.. A\u017c dziw, \u017ce rozumie, co si\u0119 do niej m\u00f3wi… Moja ulubiona komisarz (ju\u017c emeritus) Klementyna Kopp tym razem znika w podejrzanych okoliczno\u015bciach i nie uczestniczy… Samo w sobie to z\u0142e nie jest – w ko\u0144cu fantazja autorki mo\u017ce z bohaterami wyczynia\u0107, wszystko, co pomy\u015bli g\u0142owa, ale je\u015bli ju\u017c podj\u0119\u0142o si\u0119 trud powolnego kreowania, wzbogacania charakterologicznego, doskonalenia postaci, nie mo\u017cna ot tak, bez wyra\u017anego i istotnego powodu, ca\u0142ego tego grona zdegenerowa\u0107. Czy\u017cby autorka chcia\u0142a przybli\u017cy\u0107 swe postacie do czytelnik\u00f3w? Pokaza\u0107, \u017ce nie s\u0105 inni, jacy\u015b ze specjalnej gliny \u2013 tylko tacy jak my, co i wypi\u0107 lubi\u0105, i podupczy\u0107, zakl\u0105\u0107 siarczy\u015bcie, sk\u0142ama\u0107, ukra\u015b\u0107, zmanipulowa\u0107, oszuka\u0107…
Bardzo mo\u017cliwe. Ale wtedy co\u015b za co\u015b \u2013 takie \u201eurealnienie\u201d g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w zwalnia czytelnika z potrzeby okazywania im jakich\u015b uczu\u0107 \u2013 wliczaj\u0105c w t\u0119 pul\u0119 cho\u0107by zrozumienie, aprobat\u0119 czy sympati\u0119. Puzy\u0144ska \u201eodda\u0142a\u201d walkowerem zbudowan\u0105 przez siebie spo\u0142eczno\u015b\u0107, topi\u0105c j\u0105 w sosie podejrzanej magii i wilko\u0142actwa, grzebi\u0105c pod od\u0142amkami racjonalnego mikrokosmosu. Po co? Po to, by zbrodnia by\u0142a bardziej wyrafinowana, lubie\u017cna, okrutna i nonsensowna? By motywy coraz ni\u017csze by\u0142y? To zdrada, zemsta, pieni\u0105dze, odp\u0142ata za krzywdy ju\u017c nie wystarcz\u0105? Musi by\u0107 jeszcze ob\u0142\u0105kany demon? No i pewnie po to, by co chwil\u0119 rzuci\u0107 soczy\u015bcie: kurwa jego ma\u0107! Wydaje si\u0119, \u017ce Puzy\u0144sk\u0105 a\u017c nosi, by kurwami szafowa\u0107 obficie.
Oczywi\u015bcie, \u017ce mo\u017ce. Ale to s\u0105 w\u0142a\u015bnie objawy przeci\u0105gni\u0119cia, przefajnowania \u2013 oddania za bezcen obiecuj\u0105cego terroir<\/em> zbrodni. Je\u015bli w tej sytuacji mo\u017cna co\u015b dyskretnie autorce doradzi\u0107, to ja sugerowa\u0142bym… przeprowadzk\u0119. M\u00f3g\u0142by to by\u0107 rejon silnie zurbanizowany, mo\u017ce nawet umocniony, za to wolny od utopc\u00f3w, rodzanic, wilko\u0142ak\u00f3w, demon\u00f3w wszelakich, zbocze\u0144. Tylko prosty triangiel konstrukcyjny: zbrodnia, sprawca, \u015bledztwo. Opanowanie gry na tym trianglu to dow\u00f3d intelektualnego mistrzostwa i rzemie\u015blniczej bieg\u0142o\u015bci w pleceniu intrygi, w zajmuj\u0105cym opowiadaniu. Czasem warto wr\u00f3ci\u0107 do prostych recept i sprawdzonych wzor\u00f3w…
Tomasz Sas<\/strong>
(26 02 2019)<\/strong><\/p>\n\n\n
\n\n\n\n