![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/sierra-i-fabra-20190117-poziom-300x197.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Rekomendacja: 3\/7<\/strong><\/span> Gdy 20 grudnia 1973 roku pot\u0119\u017cna eksplozja na madryckiej uliczce – calle Claudio Coello (stare miasto, r\u00f3wnoleg\u0142a do ulicy Serrano…) wyrzuci\u0142a (po prawid\u0142owej paraboli…) dwutonow\u0105, opancerzon\u0105 limuzyn\u0119 Dodge Dart na 25 metr\u00f3w w g\u00f3r\u0119, dok\u0142adnie nad pi\u0119ciokondygnacyjnym budynkiem kolegium jezuickiego, wprost na klasztorny kru\u017cganek nad patio na wysoko\u015bci pierwszego pi\u0119tra, nikt nie s\u0105dzi\u0142, \u017ce to otwarcie nowej epoki… Kierowca i ochroniarz zgin\u0119li od razu w wybuchu, natomiast pasa\u017cer limuzyny prze\u017cy\u0142 eksplozj\u0119 i wymuszony lot nad dachami Madrytu, ale zmar\u0142 po chwili na miejscu zdarzenia; obra\u017cenia by\u0142y zbyt powa\u017cne. Pasa\u017cerem by\u0142 69-letni admira\u0142 Luis Carrero Blanco, od dziewi\u0119ciu miesi\u0119cy premier rz\u0105du Hiszpanii \u2013 twardy, okrutny i nieprzejednany funkcjonariusz pa\u0144stwa frankistowskiego. Zosta\u0142 premierem, bo jego ukochany caudillo nie m\u00f3g\u0142 ju\u017c rz\u0105dzi\u0107 \u201ena pe\u0142ny etat\u201d z powodu post\u0119puj\u0105cej choroby Parkinsona, a w zasadzie kombinacji kilku powa\u017cnych schorze\u0144. Blanco gwarantowa\u0142, \u017ce nic si\u0119 nie zmieni, ale jego schorowany pryncypa\u0142 i tak go prze\u017cy\u0142. Admira\u0142 nie dotrzyma\u0142 zobowi\u0105zania za spraw\u0105 trzech terroryst\u00f3w-separatyst\u00f3w z baskijskiej organizacji ETA, kt\u00f3rzy \u0142atwo ustalili jego niedzieln\u0105, od lat niezmienn\u0105 marszrut\u0119 (msza w parafii San Francisco de Borja), poczem wyd\u0142ubali tunel do studzienki eksploatacyjnej sieci energetycznej, nafaszerowali studzienk\u0119 osiemdziesi\u0119cioma kilogramami materia\u0142\u00f3w wybuchowych i precyzyjnie je odpalili, gdy admiralska limuzyna jecha\u0142a uliczk\u0105 na ty\u0142ach ko\u015bcio\u0142a… <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jordi Sierra i Fabra Sze\u015b\u0107 dni w grudniu Prze\u0142o\u017cy\u0142a (z katalo\u0144skiego) Rozalya Sasor Wydawnictwo Albatros Sp. z o.o., Warszawa 2019 Rekomendacja: 3\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Uliczk\u0119 znam w Barcelonie… Gdy 20 grudnia 1973 roku pot\u0119\u017cna eksplozja na madryckiej uliczce – calle Claudio Coello (stare miasto, r\u00f3wnoleg\u0142a do ulicy Serrano…) wyrzuci\u0142a (po prawid\u0142owej paraboli…) dwutonow\u0105, opancerzon\u0105 limuzyn\u0119 Dodge Dart na 25 metr\u00f3w w g\u00f3r\u0119, dok\u0142adnie nad pi\u0119ciokondygnacyjnym budynkiem kolegium jezuickiego, wprost na klasztorny kru\u017cganek nad patio na wysoko\u015bci pierwszego pi\u0119tra, nikt nie s\u0105dzi\u0142, \u017ce to otwarcie nowej epoki… Kierowca i ochroniarz zgin\u0119li od razu w wybuchu, natomiast pasa\u017cer limuzyny prze\u017cy\u0142 eksplozj\u0119 i wymuszony lot nad dachami Madrytu, ale zmar\u0142 po chwili na miejscu zdarzenia; obra\u017cenia by\u0142y zbyt powa\u017cne. Pasa\u017cerem by\u0142 69-letni admira\u0142 Luis Carrero Blanco, od dziewi\u0119ciu miesi\u0119cy premier rz\u0105du Hiszpanii \u2013 twardy, okrutny i nieprzejednany funkcjonariusz pa\u0144stwa frankistowskiego. Zosta\u0142 premierem, bo jego ukochany caudillo nie m\u00f3g\u0142 ju\u017c rz\u0105dzi\u0107 \u201ena pe\u0142ny etat\u201d z powodu post\u0119puj\u0105cej choroby Parkinsona, a w zasadzie kombinacji kilku powa\u017cnych schorze\u0144. Blanco gwarantowa\u0142, \u017ce nic si\u0119 nie zmieni, ale jego schorowany pryncypa\u0142 i tak go prze\u017cy\u0142. Admira\u0142 nie dotrzyma\u0142 zobowi\u0105zania za spraw\u0105 trzech terroryst\u00f3w-separatyst\u00f3w z baskijskiej organizacji ETA, kt\u00f3rzy \u0142atwo ustalili jego niedzieln\u0105, od lat niezmienn\u0105 marszrut\u0119 (msza…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1385,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[10],"tags":[237],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1383"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1383"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1383\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1470,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1383\/revisions\/1470"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1385"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1383"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1383"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1383"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\nUliczk\u0119 znam w Barcelonie…<\/span><\/h3>\n
\nZmiany w Hiszpanii po tym zamachu rzeczywi\u015bcie nast\u0105pi\u0142y \u2013 powa\u017cne, gruntowne, g\u0142\u0119bokie i wielop\u0142aszczyznowe. Nast\u0119pca Blanco, niejaki Carlos Arias Navarro, aczkolwiek funkcjonariusz re\u017cimu o niechlubnym przydomku \u201erze\u017anik z Malagi\u201d, na tle swoich koleg\u00f3w z \u201ebunkra\u201d- nieformalnego kr\u0119gu najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w generalissimusa – jawi\u0142 si\u0119 jako libera\u0142. G\u0142os odzyska\u0142 tudzie\u017c zademonstrowa\u0142 odwag\u0119, opanowanie i rozum kr\u00f3l Hiszpan\u00f3w Juan Carlos Borb\u00f3n y Borb\u00f3n. P\u0142oty si\u0119 przewraca\u0142y, a zas\u0142ony i kurtyny powoli podnosi\u0142y si\u0119 i znika\u0142y…
\nNa to zniesienie barier czeka\u0142em niecierpliwie \u2013 g\u0142\u00f3wnie z powodu \u015bwiadomo\u015bci, czym jest w kulturze globalnej literatura hiszpa\u0144skoj\u0119zyczna \u2013 tzw. iberoameryka\u0144ska. Je\u015bli bowiem na obrze\u017cach j\u0119zyk\u00f3w castellano i catalana wyros\u0142y takie pot\u0119gi jak Borges, Asturias, Cortazar, Neruda, Sabato, Marquez, Llosa, Carpentier, Paz, Fuentes, Sepulveda \u2013 to jakie\u017c skarby powinny si\u0119 kry\u0107 w mateczniku cywilizacji iberyjskiej, na odizolowanym przez re\u017cim i do tego poddanym traumatycznym do\u015bwiadczeniom wojny domowej i paru dekad terroru po\u0142udniowoeuropejskim p\u00f3\u0142wyspie? Otwarcie szuflad jednak wstrz\u0105su nie wywo\u0142a\u0142o. Owszem, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce film hiszpa\u0144ski ma co\u015b do powiedzenia \u015bwiatu, \u017ce nie ust\u0119puje mu teatr… Ale literatura? No nie… Owszem \u2013 Ayala i Goytisolo. Tak! Javier Cercas. Po trzykro\u0107 tak! Za \u201e\u017bo\u0142nierzy spod Salaminy\u201d oczywi\u015bcie… Ale spodziewanej masowej eksplozji nie by\u0142o \u2013 raczej ciche psykni\u0119cie gaz\u00f3w po zaburzeniach trawiennych. Gdzie zatem jest literatura hiszpa\u0144ska?
\nNa ni\u017cszych p\u00f3\u0142kach. Co konstatuj\u0119 bez \u017calu, bez rozczarowania \u2013 takie jest \u017cycie. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce liderem wydawniczym jest Arturo P\u00e9rez-Reverte – odnowiciel powie\u015bci historycznej, awanturniczej, pikarejskiej (cykl o kapitanie Alatriste…). Po pi\u0119tach depcze mu Eduardo Mendoza \u2013 autor prozy popularnej raczej l\u017cejszego kalibru z zaci\u0119ciem satyrycznym i postmodernistycznego krymina\u0142u. Daleko nie odstaje Jaume Cabr\u00e9 \u2013 te\u017c historyk obyczajowy i mi\u0142o\u015bnik muzyki. No i jest te\u017c Carlos Ruiz Zaf\u00f3n \u2013 mistrz nostalgicznej powie\u015bci miejskiej (zn\u00f3w Barcelona!), symbolicznej do granic. Kochanej na \u015bwiecie (nak\u0142ady id\u0105 powy\u017cej dziesi\u0105tek milion\u00f3w…)
\nNasz dzisiejszy autor \u2013 72-letni Katalo\u0144czyk Jordi Sierra i Fabra \u2013 plasuje si\u0119 gdzie\u015b w \u015brodku stawki wsp\u00f3\u0142czesnej literatury hiszpa\u0144skiej (podobno t\u0119gi z niego autor blisko 400 ksi\u0105\u017cek dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, historyk rocka i biograf rockowych muzyk\u00f3w…) i jako\u015b do tej pory umyka\u0142 mojej uwadze, cho\u0107 wydawnictwo Albatros uporczywie t\u0142umaczy i promuje jego seri\u0119 kryminaln\u0105 o przygodach Miquela Mascarella, by\u0142ego inspektora republika\u0144skiej policji kryminalnej w Barcelonie, skazanego na \u015bmier\u0107 po zwyci\u0119stwie Franco w wojnie domowej (kt\u00f3r\u0105 to kar\u0119 \u201e\u0142askawie\u201d zamieniono na pobyt w obozie pracy w Valle de los Caidos w g\u00f3rach Guadarrama w pobli\u017cu Madrytu, gdzie tysi\u0105ce wi\u0119\u017ani\u00f3w wykuwa\u0142o w skale gigantyczne mauzoleum ku chwale poleg\u0142ych w wojnie frankist\u00f3w). Po zwolnieniu z katorgi Mascarell zamelinowa\u0142 si\u0119 w Barcelonie, o\u017ceni\u0142 ponownie (pierwsza \u017cona zgin\u0119\u0142a podczas wojny domowej) i \u017cy\u0142 ze skromnego, nieoczekiwanie pozyskanego kapita\u0142u.
\nAle by\u0142y policjant, ciesz\u0105cy si\u0119 s\u0142aw\u0105 profesjonalisty i przy okazji prawego cz\u0142owieka (w policji ka\u017cdego kraju i ka\u017cdej epoki – rzadko\u015b\u0107…), ma \u201edar\u201d przyci\u0105gania k\u0142opot\u00f3w. Nie inaczej jest w \u201eSze\u015bciu dniach w grudniu\u201d – pi\u0105tej na naszym rynku historii kryminalnej Jordiego Sierry i Fabry. Tym razem dawny \u201eznajomy\u201d komisarza, drobny kieszonkowiec Agust\u00ed Pon\u00e7 (o ksywce Lenin, odnosz\u0105cej si\u0119 raczej do fizys ni\u017c pogl\u0105d\u00f3w…), odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do ca\u0142kiem realnego d\u0142ugu wdzi\u0119czno\u015bci (uratowa\u0142 Miquelowi \u017cycie w policyjnym areszcie…) prosi o pomoc. Zwin\u0105\u0142 teczk\u0119 solidnie wygl\u0105daj\u0105cemu cudzoziemcowi, ale w \u015brodku nie by\u0142o got\u00f3wki ani \u017cadnych fant\u00f3w nadaj\u0105cych si\u0119 do natychmiastowego spieni\u0119\u017cenia \u2013 tylko papiery, kt\u00f3rych sensu i wagi \u201eumiarkowanie\u201d wykszta\u0142cony Lenin nie by\u0142 w stanie sam oceni\u0107. Wpad\u0142 przeto na pomys\u0142 zwr\u00f3cenia teczki w\u0142a\u015bcicielowi w zamian za odpowiednie \u201eznale\u017ane\u201d. Ale operacja \u201emachniom\u201d okaza\u0142a si\u0119 niewykonalna: w\u0142a\u015bciciel teczki ju\u017c nie \u017cy\u0142, za\u015b rozm\u00f3wca Lenina z hotelu obcokrajowca (mo\u017ce sam zab\u00f3jca, mo\u017ce policjant…) okaza\u0142 zainteresowanie, wr\u0119cz entuzjazm na wie\u015b\u0107, \u017ce zawarto\u015b\u0107 teczki jest do odzyskania. A Lenin? Lenin wyczu\u0142 instynktownie, \u017ce zagra\u017ca mu gwa\u0142towna \u015bmier\u0107…
\nW grudniu 1949 roku w Barcelonie to nie by\u0142 \u017cart. Policyjny re\u017cim frankistowski zel\u017ca\u0142 bardzo nieznacznie, a \u017cycie codzienne pe\u0142ne by\u0142o ogranicze\u0144, biedy i strachu. Obywatele Kr\u00f3lestwa Hiszpanii, je\u015bli nie uto\u017csamiali si\u0119 z re\u017cimem, mieli przed sob\u0105 jeszcze \u0107wier\u0107 wieku takiej egzystencji. Szybko nauczyli si\u0119 regu\u0142 prze\u017cycia \u2013 jedn\u0105 z nich by\u0142o: postara\u0107 si\u0119 o oddanego przyjaciela… Lenin mia\u0142 szcz\u0119\u015bcie… Mascarell zainteresowa\u0142 si\u0119 spraw\u0105 i szybko wesp\u00f3\u0142 odkryli, \u017ce Barcelona jest jedn\u0105 z odn\u00f3g szlaku ucieczek hitlerowskich funkcjonariuszy do Ameryki Po\u0142udniowej… I \u017ce akurat \u201ew drodze\u201d (port docelowy: Kurytyba w Brazylii) znajduje si\u0119 niejaki Klaus Heindrich z siedemnastoma obrazami wielkich mistrz\u00f3w w baga\u017cu, skradzionymi z europejskich kolekcji. A jego tropem pod\u0105\u017ca pewien Anglik z organizacji Monuments Men, powo\u0142anej przez aliant\u00f3w do \u015bcigania z\u0142odziei dzie\u0142 sztuki. No i swoje chce ugra\u0107 miejscowy oligarcha, skumplowany z policj\u0105, przy okazji tak\u017ce kolekcjoner sztuki…
\nCi\u0105g dalszy i naturalnie kulminacj\u0119 intrygi sobie darujemy \u2013 umawiali\u015bmy si\u0119 przecie\u017c. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce na tle fantasmagorii snutych przez liczne grono autor\u00f3w post-wojennych thriller\u00f3w ca\u0142o\u015b\u0107 wygl\u0105da skromnie – i przez to wiarygodnie. Sierra i Fabra nie jest mo\u017ce mistrzem opowiadania, ale fundamenty dobrej narracji ma opanowane. Stylem zaleca si\u0119 konserwatywnym, wolnym od postmodernistycznych zakr\u0119tas\u00f3w i metafor. Ot, mi\u0142e przypomnienie literackiego vintage’u na akceptowalnym poziomie. Innymi s\u0142owy: lektura o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach zdrowotnych…
\nCennym sk\u0142adnikiem \u201eSze\u015bciu dni w grudniu\u201d wydaje si\u0119 by\u0107 pieczo\u0142owicie odtworzona atmosfera \u017cycia codziennego w Katalonii z lat rozkwitu dyktatury. Sierra i Fabra musia\u0142 si\u0119 nad tym napracowa\u0107, ale rezultat… Wiemy, co mo\u017cna by\u0142o obejrze\u0107 w kinach, jak si\u0119 funkcjonowa\u0142o \u201ena mie\u015bcie\u201d, gdy kawa (oczywi\u015bcie prawdziwa) dopiero nie\u015bmia\u0142o wraca\u0142a do kawiar\u0144 i niekt\u00f3rych bar\u00f3w, co mo\u017cna by\u0142o zje\u015b\u0107 w knajpkach (talerz \u015bwie\u017cych sardynek \u2013 rarytas!), co by\u0142o w gazetach, jak radzi\u0142a sobie Bar\u00e7a i jej wierni kibice… I o to chodzi w gruncie rzeczy. O ten kawa\u0142ek historii.
\nTomasz Sas
\n(31 01 2019)
\nPS. Na ok\u0142adk\u0119 nie by\u0142o zdj\u0119cia z epoki? To jest wsp\u00f3\u0142czesne; a co je zdradza \u2013 dopatrzcie si\u0119 sami. Zach\u0119cam do zabawy…<\/p>\n
\n