![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/horst-kod-20190116-poziom-300x194.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Rekomendacja: 4\/7<\/strong><\/span> Z kryminologicznego punktu widzenia, do tego w por\u00f3wnaniu z reszt\u0105 Europy, taka Norwegia to kraina ja\u0142owa… I nudna. Owszem, przydarzy\u0142 si\u0119 im Breivik, lecz to zbrodnia innego gatunku \u2013 osobliwa i niepospolita, z pewnym takim \u0142adunkiem polityki… Ale przest\u0119ptwa motywowane seksem, pieni\u0119dzmi, krwaw\u0105 zemst\u0105, potrzeb\u0105 przemocy nie wype\u0142niaj\u0105 po brzegi tamtejszych kronik kryminalnych. Przeciwnie: ich tre\u015b\u0107 to wykroczenia drogowe (na og\u00f3\u0142 po pijaku; tamtejsi obywatele tankuj\u0105 niezgorzej, ale \u0142by, jak na potomk\u00f3w wiking\u00f3w, maj\u0105 s\u0142abe…), awantury domowe i knajpiane, przemoc w rodzinie, ekscesy narkotykowe, chuliga\u0144skie rozr\u00f3by i drobne kradzie\u017ce… Owszem, litewscy murarze i polscy hydraulicy robi\u0105 co mog\u0105, by ten bilans uaktywni\u0107 i uatrakcyjni\u0107. Ale co oni tam mog\u0105 \u2013 wi\u0119cej wypi\u0107, mocniej bi\u0107, sprytniej kra\u015b\u0107? A nawet niechby \u2013 zabi\u0107 pod wp\u0142ywem? Pewnie mog\u0105 \u2013 tyle \u017ce fabularnie to ca\u0142kiem bez warto\u015bci. Zbrodnia \u201edo ksi\u0105\u017cki\u201d musi mie\u0107 w sobie jak\u0105\u015b wyrafinowan\u0105 zagadk\u0119 (czasem problem spo\u0142eczny…), motyw niepospolity, pokrajcowany modus operandi czy sprawc\u0119 na kraw\u0119dzi normy lub poza ni\u0105 \u2013 jakiego\u015b socjopat\u0119, schizola, maniaka, perfekcyjnego czy\u015bciciela, samozwa\u0144czego wys\u0142annika piekie\u0142… J\u00f8rn Lier Horst Kod Kathariny Prze\u0142o\u017cy\u0142a (z norweskiego) Milena Skoczko Wydawnictwo Smak S\u0142owa, Sopot 2019 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Autostrada zagadek… Z kryminologicznego punktu widzenia, do tego w por\u00f3wnaniu z reszt\u0105 Europy, taka Norwegia to kraina ja\u0142owa… I nudna. Owszem, przydarzy\u0142 si\u0119 im Breivik, lecz to zbrodnia innego gatunku \u2013 osobliwa i niepospolita, z pewnym takim \u0142adunkiem polityki… Ale przest\u0119ptwa motywowane seksem, pieni\u0119dzmi, krwaw\u0105 zemst\u0105, potrzeb\u0105 przemocy nie wype\u0142niaj\u0105 po brzegi tamtejszych kronik kryminalnych. Przeciwnie: ich tre\u015b\u0107 to wykroczenia drogowe (na og\u00f3\u0142 po pijaku; tamtejsi obywatele tankuj\u0105 niezgorzej, ale \u0142by, jak na potomk\u00f3w wiking\u00f3w, maj\u0105 s\u0142abe…), awantury domowe i knajpiane, przemoc w rodzinie, ekscesy narkotykowe, chuliga\u0144skie rozr\u00f3by i drobne kradzie\u017ce… Owszem, litewscy murarze i polscy hydraulicy robi\u0105 co mog\u0105, by ten bilans uaktywni\u0107 i uatrakcyjni\u0107. Ale co oni tam mog\u0105 \u2013 wi\u0119cej wypi\u0107, mocniej bi\u0107, sprytniej kra\u015b\u0107? A nawet niechby \u2013 zabi\u0107 pod wp\u0142ywem? Pewnie mog\u0105 \u2013 tyle \u017ce fabularnie to ca\u0142kiem bez warto\u015bci. Zbrodnia \u201edo ksi\u0105\u017cki\u201d musi mie\u0107 w sobie jak\u0105\u015b wyrafinowan\u0105 zagadk\u0119 (czasem problem spo\u0142eczny…), motyw niepospolity, pokrajcowany modus operandi czy sprawc\u0119 na kraw\u0119dzi normy lub poza ni\u0105 \u2013 jakiego\u015b socjopat\u0119, schizola, maniaka, perfekcyjnego czy\u015bciciela, samozwa\u0144czego wys\u0142annika piekie\u0142… Gdzie? W Norwegii? To przecie\u017c najnudniejszy kraj \u015bwiata… Jeden…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1373,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[10],"tags":[196],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1371"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1371"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1371\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1561,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1371\/revisions\/1561"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1373"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1371"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1371"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1371"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\nAutostrada zagadek…<\/span><\/h3>\n
\nGdzie? W Norwegii? To przecie\u017c najnudniejszy kraj \u015bwiata… Jeden tamtejszy pisarz, zdolny, lecz chyba dotkni\u0119ty logore\u0105 (nad kt\u00f3r\u0105 jeszcze jako\u015b panuje), tom ca\u0142y (i obszerny) prozy z\u0142o\u017cy\u0142 z epickiego kupowania paru flaszek piwa na sylwestrow\u0105 imprez\u0119 nastolatk\u00f3w. Bo nie mia\u0142 z czego… To oczywi\u015bcie \u015bwiadectwo talentu, ale zarazem dow\u00f3d ub\u00f3stwa lokalnej rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ra nie dostarcza \u017cadnych podniet dla fabularnej intrygi \u2013 osobliwie w gatunku rozrywkowym, kryminalnym b\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a. Tak, Norwegia to nudny kraj. Przeto wymagaj\u0105cym naukowego przebadania paradoksem jest fenomen egzystencji i tw\u00f3rczo\u015bci ca\u0142kiem niez\u0142ej (w proporcji na g\u0142ow\u0119 tzw. ludno\u015bci…) gromadki pisarzy kryminalnych. W globalnie dominuj\u0105cym nurcie skandynawskiej literatury noir Norwegowie s\u0105 grup\u0105 rosn\u0105c\u0105 oraz intelektualnie progresywn\u0105. Taki J\u00f8 Nesbo, taka Karin Fossum, taki Kjell Ola Dahl, taka Unni Lindell… Ich mistrzostwo nie polega tylko na wykoncypowaniu wiarygodnej intrygi fabularnej, nie tylko na kreowaniu psychologicznie prawdopodobnych bohater\u00f3w. Ich mistrzostwo to tak\u017ce osnucie akcji i ludzi tak\u0105 mistern\u0105 paj\u0119czyn\u0105 didaskali\u00f3w, \u017ce wszystko wygl\u0105da jak prawdziwe, rzeczywiste, w norweskim pejza\u017cu zakotwiczone. To trzeba umie\u0107.
\nJ\u00f8rn Lier Horst nale\u017cy bezsprzecznie do tych, co umiej\u0105. Umiej\u0105 radzi\u0107 sobie z wymy\u015blonym przypadkiem, wmontowanym w rzeczywisty pejza\u017c, w prawdziwych (lub prawdopodobnych) dekoracjach i okoliczno\u015bciach przyrody. Raport\u00f3w meteorologicznych nawet nie ma co sprawdza\u0107. Je\u015bli J\u00f8rn Lier Horst pisze, \u017ce pada\u0142o, to zapewne tak by\u0142o… Wa\u017cna jest ca\u0142a reszta, czyli pomys\u0142 fabularny… W przypadku \u201eKodu Kathariny\u201d nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce wykreowana w trzewiach intelektu autora intryga wygl\u0105da, jakby rzeczywi\u015bcie wydarzy\u0142a si\u0119 w Norwegii.
\nDobiegaj\u0105cy powoli limitu wieku emerytalnego komisarz Wisting raz w roku ko\u0142o 10 pa\u017adziernika wyci\u0105ga z szafy kartony (nieformalnie zabrane z policyjnego archiwum) z aktami zagini\u0119cia niejakiej Kathariny Haugen przed dwudziestoma czterema laty. Nierozwi\u0105zana sprawa, \u017cadnego \u015bladu, punktu zaczepienia \u2013 nic. Tylko same zagadki. W\u015br\u00f3d nich pozostawiona w sypialni regulaminowo spakowana walizka i kartka na stole w kuchni \u2013 dwie pionowe kreski i kilka symboli literowo-cyfrowych. Nad rozwi\u0105zaniem tajemnicy tego zapisu g\u0142owi\u0142y si\u0119 najt\u0119\u017csze policyjne umys\u0142y w kraju i eksperci kryptografii z zagranicy. Bez rezultatu… Ale w ko\u0144cu zagadka okaza\u0142a si\u0119 prosta jak konstrukcja cepa. Na razie jednak komisarz William Wisting raz w roku, w dniu zagini\u0119cia Kathariny, odwiedza jej m\u0119\u017ca Martina Haugena; wydaje mu si\u0119 nawet, \u017ce nieco zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 nim. W ka\u017cdym razie razem wyprawiaj\u0105 si\u0119 na ryby, cz\u0119stuj\u0105 alkoholami z wy\u017cszej p\u00f3\u0142ki…
\nTymczasem na komendzie w Larviku melduje si\u0119 niejaki Adrian Stiller \u2013 policjant z centrali w Oslo, zajmuj\u0105cy si\u0119 starymi, nierozwi\u0105zanymi sprawami; ale interesuje go inny przypadek sprzed lat \u2013 porwanie Nadii Krogh. Stiller wci\u0105ga do wsp\u00f3\u0142pracy Line \u2013 c\u00f3rk\u0119 Wistinga, dziennikark\u0119 regionalnej gazety na dobiegaj\u0105cym ko\u0144ca urlopie wychowawczym. Logika zdarze\u0144 w tego typu intrygach kryminalnych nakazuje, by sprawy po\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 jedn\u0105 \u2013 i na to autor nie ma wp\u0142ywu. To po prostu kwestia ekonomii opowiadania. No i dylemat brzytwy Ockhama (nie mno\u017cy\u0107 byt\u00f3w ponad potrzeb\u0119). Autor nie ma wyboru \u2013 mo\u017ce tylko ulec swoim preferencjom, za\u0142atwiaj\u0105c po\u0142\u0105czenie od razu, przy pierwszej okazji, albo mo\u017ce poci\u0105gn\u0105\u0107 stan niepewno\u015bci d\u0142u\u017cej, wprowadzaj\u0105c przy sposobno\u015bci par\u0119 ozdobnik\u00f3w fabularnych… No wi\u0119c te dwie kwestie (zagini\u0119cie i porwanie) te\u017c si\u0119 po\u0142\u0105cz\u0105… Ale nic wi\u0119cej z przebiegu akcji nie zdradzimy. Wszak obiecali\u015bmy nie spoilerowa\u0107.
\nLecz \u015bledz\u0105c przebieg i usi\u0142uj\u0105c rozgry\u017a\u0107 struktur\u0119 kryminalnej gry, warto przy okazji po\u015bwi\u0119ci\u0107 nieco uwagi temu aspektowi fabularnej opowie\u015bci, kt\u00f3ry mo\u017cna by\u0142oby nazwa\u0107 w przybli\u017ceniu \u201e\u017cyciem codziennym na prowincji norweskiej w pierwszych dekadach XXI wieku\u201d. Owszem, wielu rodak\u00f3w ma okazj\u0119 przeprowadzi\u0107 terenowe badania uczestnicz\u0105ce w tym przedmiocie, ale zapewne grupa ta nie pokrywa si\u0119 w ca\u0142o\u015bci z populacj\u0105 czytelnik\u00f3w J\u00f8rna Lier Horsta \u2013 ba, je\u015bli w og\u00f3le jest to\u017csama, to w stopniu statystycznie nieznacznym. Wi\u0119c je\u015bli kto\u015b w Norwegii nie by\u0142, ani si\u0119 nie wybiera, to po lekturze \u201eKodu Kathariny\u201d jakie takie poj\u0119cie zyska. Je\u015bli wyjdzie mu, \u017ce to dziwny kraj \u2013 nie b\u0119dzie to rezultat ani pisarskiej niedoskona\u0142o\u015bci J\u00f8rna Lier Horsta, ani jego celowy zamiar, by krainie nada\u0107 walor niesamowito\u015bci: pejza\u017cu, didaskali\u00f3w i profil\u00f3w zaludniaj\u0105cych j\u0105 bohater\u00f3w fabularnych… Norwegia w rzeczywisto\u015bci jest bowiem dziwna. Jej dwie skandynawskie s\u0105siadki – Dania i Szwecja \u2013 dok\u0142adnie o tyle odbiegaj\u0105 od normy europejskiej, ile Norwegia dalej odbiega od norm du\u0144sko-szwedzkich. Odmienno\u015b\u0107 Norwegii jednych onie\u015bmiela, innych prowokuje. Ale w ko\u0144cu mo\u017cna si\u0119 z ni\u0105 pogodzi\u0107 i da si\u0119 z ni\u0105 \u017cy\u0107…
\nJ\u00f8rn Lier Horst jest autorem rozrywkowym \u2013 nie \u017cadnym filozofem ani politycznym doktrynerem. Wi\u0119c nie musi pisa\u0107 eseju, czym jest Norwegia \u2013 wystarczy, \u017ce uczciwie wyposa\u017cy swe miejsce do \u017cycia, czyli terytorium spo\u0142eczne wykreowane na potrzeby literatury, w to wszystko, co widzi wok\u00f3\u0142 siebie na co dzie\u0144 – niczego nie dodaj\u0105c, niczego nie ujmuj\u0105c.
\nGdyby jednak kiedy\u015b los rzuci\u0142 mnie na bezludn\u0105 wysp\u0119, dodatkowo karz\u0105c jednoosobowym towarzystwem, to s\u0142owo daj\u0119 \u2013 wola\u0142bym, \u017ceby to by\u0142 Norweg ni\u017c jakowy\u015b \u015br\u00f3dziemnomorski \u0142az\u0119ga, lekkoduch, le\u0144, sybaryta, \u015bpiewak i wyznawca ma\u00f1any.
\nTomasz Sas
\n(21 01 2019)<\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"