![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/bowen-milczysz-20180906-poziom-300x199.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Rekomendacja: 3\/7<\/strong><\/span> Rekonstruktorstwo historyczne nie jest tylko przekle\u0144stwem naszej, krajowej literatury kryminalnej. W zasadzie wsz\u0119dzie rozpowszechni\u0142y si\u0119 praktyki w\u0119dr\u00f3wek wstecz, umiejscawiania fikcyjnych intryg w pieczo\u0142owicie odtworzonej historycznej przestrzeni i czasie zaprzesz\u0142ym. Dlaczego w\u0142a\u015bciwie? Zdawkowe, powierzchowne wyja\u015bnienia oczywi\u015bcie funkcjonuj\u0105 dla opinii publicznej, ale s\u0105 dalece niewystarczaj\u0105ce. Autorzy, ich agenci i pi-arowcy albo milcz\u0105 albo powo\u0142uj\u0105 si\u0119 na prawo do wolno\u015bci tw\u00f3rczej; niekt\u00f3rzy wyznaj\u0105, \u017ce odtwarzanie \u015bwiat\u00f3w jest r\u00f3wnie pasjonuj\u0105ce jak koncypowanie wiarygodnej i atrakcyjnej literacko intrygi. Zauwa\u017cyli bowiem, \u017ce kostium historyczny w historycznych dekoracjach odwraca uwag\u0119, asekuruje, gdy my\u015bli autora przydarzy si\u0119 wpadka czy mielizna… Podobno publiczno\u015b\u0107 wi\u0119cej wybacza, gdy dostaje rzetelnie spreparowan\u0105 gaw\u0119d\u0119 historyczn\u0105. Z intryg\u0105 kryminaln\u0105 \u2013 ma si\u0119 rozumie\u0107… <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rhys Bowen Milczysz, moja \u015bliczna… Prze\u0142o\u017cy\u0142a Joanna Or\u0142o\u015b-Supe\u0142 Oficyna Literacka Noir sur Blanc, Warszawa 2018 Rekomendacja: 3\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 \u015anieg w Nowym Jorku \u2013 czas duch\u00f3w i wariat\u00f3w… Rekonstruktorstwo historyczne nie jest tylko przekle\u0144stwem naszej, krajowej literatury kryminalnej. W zasadzie wsz\u0119dzie rozpowszechni\u0142y si\u0119 praktyki w\u0119dr\u00f3wek wstecz, umiejscawiania fikcyjnych intryg w pieczo\u0142owicie odtworzonej historycznej przestrzeni i czasie zaprzesz\u0142ym. Dlaczego w\u0142a\u015bciwie? Zdawkowe, powierzchowne wyja\u015bnienia oczywi\u015bcie funkcjonuj\u0105 dla opinii publicznej, ale s\u0105 dalece niewystarczaj\u0105ce. Autorzy, ich agenci i pi-arowcy albo milcz\u0105 albo powo\u0142uj\u0105 si\u0119 na prawo do wolno\u015bci tw\u00f3rczej; niekt\u00f3rzy wyznaj\u0105, \u017ce odtwarzanie \u015bwiat\u00f3w jest r\u00f3wnie pasjonuj\u0105ce jak koncypowanie wiarygodnej i atrakcyjnej literacko intrygi. Zauwa\u017cyli bowiem, \u017ce kostium historyczny w historycznych dekoracjach odwraca uwag\u0119, asekuruje, gdy my\u015bli autora przydarzy si\u0119 wpadka czy mielizna… Podobno publiczno\u015b\u0107 wi\u0119cej wybacza, gdy dostaje rzetelnie spreparowan\u0105 gaw\u0119d\u0119 historyczn\u0105. Z intryg\u0105 kryminaln\u0105 \u2013 ma si\u0119 rozumie\u0107… Ale bez przesady \u2013 najcz\u0119\u015bciej intryga kryminalna jest umownym pretekstem \u2013 znakiem ledwie, gdy\u017c prawdziwym zamys\u0142em autora jest awanturniczy romans z przygodami, osadzony w historycznej scenografii. Pani Rhys Bowen (prawdziwe nazwisko: Janet Quin-Harkin; Rhys Bowen to pseudonim do… brudnej roboty) to fenomen gatunku na rynku anglosaskim \u2013 niepowstrzymana \u201efabryka\u201d tekst\u00f3w tego rodzaju, z du\u017c\u0105 rzemie\u015blnicz\u0105 regularno\u015bci\u0105 zasilaj\u0105ca rynek (przyznajmy \u2013 do\u015b\u0107 ch\u0142onny…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1231,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[10,203],"tags":[120],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1229"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1229"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1229\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1233,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1229\/revisions\/1233"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1231"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1229"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1229"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1229"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n\u015anieg w Nowym Jorku \u2013 czas duch\u00f3w i wariat\u00f3w…<\/span><\/h3>\n
\nAle bez przesady \u2013 najcz\u0119\u015bciej intryga kryminalna jest umownym pretekstem \u2013 znakiem ledwie, gdy\u017c prawdziwym zamys\u0142em autora jest awanturniczy romans z przygodami, osadzony w historycznej scenografii. Pani Rhys Bowen (prawdziwe nazwisko: Janet Quin-Harkin; Rhys Bowen to pseudonim do… brudnej roboty) to fenomen gatunku na rynku anglosaskim \u2013 niepowstrzymana \u201efabryka\u201d tekst\u00f3w tego rodzaju, z du\u017c\u0105 rzemie\u015blnicz\u0105 regularno\u015bci\u0105 zasilaj\u0105ca rynek (przyznajmy \u2013 do\u015b\u0107 ch\u0142onny i niespecjalnie wymagaj\u0105cy…). O jej przypad\u0142o\u015bciach tw\u00f3rczych napomyka\u0142em w tym blogu w lipcu (dok\u0142adnie trzydziestego pierwszego…) ubieg\u0142ego roku, rekomenduj\u0105c powie\u015b\u0107 \u201eDublin, moja mi\u0142o\u015b\u0107\u201d, wi\u0119c tym razem czuj\u0119 si\u0119 zwolniony z obowi\u0105zku (i konieczno\u015bci…) rozwijania krytycznej analizy pisarstwa madame Bowen. Poza podtrzymaniem konstatacji o niewysokich jego lotach… Co jednak, jak si\u0119 wydaje, poczytno\u015bci jej nie szkodzi. \u0141aknienia publiczno\u015bci nie s\u0105 bowiem w stanie powstrzyma\u0107 krytyczne opinie kogokolwiek. No i dobrze, bowiem niestrawno\u015bci po lekturze nie nale\u017cy si\u0119 obawia\u0107, co najwy\u017cej lekkiego znudzenia jednostajno\u015bci\u0105 strawy \u2013 ani nie przes\u0142odzonej nadmiernie, ani nie przyprawionej na ostro… Ot \u2013 gdyby trzyma\u0107 si\u0119 kulinari\u00f3w \u2013 taki kukurydziany kleik dla rekonwalescent\u00f3w (intelektualnych) z gar\u015bci\u0105 rodzynek i odrobin\u0105 papryczki jalape\u00f1o dla kontrastu.
\nW sensie chronologicznym \u201eMilczysz…\u201d jest kontynuacj\u0105 \u201eDublina…\u201d. Po ucieczce z Irlandii via Pary\u017c Molly Murphy, unikn\u0105wszy \u0142ap (sk\u0105din\u0105d brudnych i zakrwawionych) brytyjskiego kontrwywiadu, namieszawszy przedtem sporo w irlandzkich sferach niepodleg\u0142o\u015bciowych, staje w Nowym Jorku przed pal\u0105c\u0105 konieczno\u015bci\u0105 odbudowy zr\u0119b\u00f3w powa\u017cnie nadszarpni\u0119tego bud\u017cetu. A tu zima akurat; \u015bnieg sypie, idzie mr\u00f3z i ma\u0142y zast\u00f3j w interesach. Bierze wi\u0119c wszystkie detektywistyczne zlecenia (np. na pro\u015bb\u0119 familii Mendelbaum\u00f3w sprawdza matrymonialne kwalifikacje niejakiego Rotha, m\u0142odzie\u0144ca o rzekomo nieposzlakowanej opinii \u2013 lecz co to szkodzi mie\u0107 pewno\u015b\u0107 na sicher cwajmal…), ale te\u017c nie potrafi si\u0119 powstrzyma\u0107 od rozwik\u0142ania na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 tajemnicy znalezionej ko\u0142o \u015blizgawki w Central Parku nieprzytomnej, niezidentyfikowanej dziewczyny, jak na zim\u0119 – wysoce niestosownie odzianej tylko w mu\u015blinow\u0105 sukienk\u0119 i cienkie pantofelki. No i ta ci\u0105gle niewyja\u015bniona sytuacja z narzeczonym (raczej domy\u015blnym ni\u017c zdeklarowanym) Molly – kapitanem Sullivanem, na razie zawieszonym w czynno\u015bciach (za niedozwolone kontakty z gangsterami) funkcjonariuszem nowojorskiej policji… Wobec tego Molly z desperacj\u0105 rzuca si\u0119 na kolejny detektywistyczny k\u0105sek, podsuni\u0119ty przez gwiazd\u0119 scen Broadwayu Oon\u0119 Sheehan \u2013 po\u015brednio sprawczyni\u0119 przyg\u00f3d Molly w \u201eDublinie…\u201d. Oto przyjaci\u00f3\u0142ka Oony, niejaka Blanche Lovejoy, tako\u017c gwiazda Broadwayu (tylko nieco przywi\u0119d\u0142a), szykuje premier\u0119 nowego, podobno pikantnego obyczajowo musicalu, kt\u00f3ry ma przywr\u00f3ci\u0107 jej nale\u017cny blask, splendor i mi\u0142o\u015b\u0107 publiczno\u015bci. Zamiar ambitny, ale podobno si\u0142y nieczyste si\u0119 sprzysi\u0119g\u0142y przeciw, a gmach teatru Casino nawiedzaj\u0105 duchy. Czasem co\u015b gwizdnie, czasem co\u015b pi\u017cgnie, co\u015b si\u0119 poka\u017ce w samej bieli\u017anie… Panna Molly ma wykry\u0107 sprawc\u0119 i zdemaskowa\u0107 niecne knowania, bo inaczej do premiery nie dojdzie, a setki ludzi strac\u0105 prac\u0119 (taki pada \u201esocjalistyczno-syndykalistyczny\u201d argument…). No i dobrze \u2013 interes si\u0119 kr\u0119ci, a honoraria (na razie obiecane)( sumuj\u0105 si\u0119 w setkach dolar\u00f3w. Dobra nasza; ale poniewa\u017c od przybytku g\u0142owa nie boli, Molly do sp\u00f3\u0142ki z narzeczonym, kapitanem Sullivanem, bierz zlecenie z kr\u0119gu przyjacielsko-rodzinnego. Ma uchroni\u0107 od zarzutu… napadu rabunkowego i morderstwa niejakiego Johna Jacoba Halsteda \u2013 studenta Yale o nieco awanturniczej reputacji. Rzeczony JJ Halsted gdzie\u015b znikn\u0105\u0142, co oczywi\u015bcie pogarsza jego sytuacj\u0119 procesow\u0105…
\nO szczeg\u00f3\u0142ach szamotaniny Molly mi\u0119dzy zleceniami zamilczmy; nie chcemy nikomu odbiera\u0107 przyjemno\u015bci samodzielnego zg\u0142\u0119biania zagadek \u2013 zw\u0142aszcza \u017ce niewiele jest do zg\u0142\u0119biania. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce na zasypanym mokrym \u015bniegiem Manhattanie nawet ona potrafi\u0142a zarobi\u0107 dwadzie\u015bcia cent\u00f3w za sprz\u0105tanie ulicy (akcja pod przykryciem). Przy okazji Molly spotyka na nowojorskich ulicach sam\u0105 Nellie Bly, kt\u00f3ra w ch\u0142opi\u0119cym przebraniu bada sytuacj\u0119 bezdomnych dzieci. Ten epizod przydaje waloru autentyczno\u015bci fabu\u0142ce pani Rhys Bowen, bowiem zn\u00f3w wprowadza ona do swej ksi\u0105\u017cki posta\u0107 prawdziw\u0105 \u2013 rzeczon\u0105 Nellie Bly. Elizabeth Jane Cochran (prawdziwe nazwisko pani Bly) by\u0142a pionierk\u0105 dziennikarstwa \u015bledczego, reporterk\u0105 u\u017cywaj\u0105c\u0105 techniki \u201ewcieleniowej\u201d. Jej najs\u0142ynniejszym wyczynem profesjonalnym by\u0142 reporta\u017c z zak\u0142adu dla ob\u0142\u0105kanych, gdzie da\u0142a si\u0119 zamkn\u0105\u0107 jako pacjentka. To jej do\u015bwiadczenia pos\u0142u\u017cy\u0142y zatem pani Rhys Bowen do uwiarygodnienia epizodu pobytu Molly w takim\u017ce zak\u0142adzie.
\nOpr\u00f3cz tej wstrz\u0105saj\u0105cej \u201erekonstrukcji historycznej\u201d pani Rhys Bowen z pasj\u0105 i mi\u0142o\u015bci\u0105 do szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, znamionuj\u0105c\u0105 co\u015b wi\u0119cej ni\u017c prost\u0105 ciekawo\u015b\u0107, odtworzy\u0142a klimat \u017cycia teatralnego wczesnej epoki rozkwitu Broadwayu, z jego scenami musicalowymi i wodewilowymi, z jego wrzaw\u0105, kultem gwiazd i n\u0119dz\u0105 teatralnego proletariatu, z walk\u0105 konkurencyjn\u0105 \u2013 cz\u0119sto na \u015bmier\u0107 i \u017cycie… To te\u017c spory plus tej ksi\u0105\u017cki. Rhys Bowen naprawd\u0119 po\u015bwi\u0119ci\u0142a sporo wysi\u0142ku, by nada\u0107 swej opowie\u015bci szlif autentyzmu historycznego. Mo\u017cna zatem za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce istotne napomknienia o pierwocinach dziej\u00f3w pewnej organizacji w jednej ze spo\u0142eczno\u015bci etnicznych nowojorskiego molocha r\u00f3wnie\u017c dobrze zdokumentowa\u0142a. A by\u0142a to organizacja plemiennej samopomocy m\u0142odego pokolenia emigrant\u00f3w z Sycylii, kt\u00f3ra sama si\u0119 nazwa\u0142a Cosa Nostra…
\nRozrzut tematyczny \u201edekoracji\u201d, w kt\u00f3rych pani Rhys Bowen umie\u015bci\u0142a swoje intrygi kryminalne i ich bohaterk\u0119, zaiste imponuj\u0105co du\u017cy: \u017cycie towarzyskie i uczuciowe w teatrach nowojorskich, reporterska kariera Nellie Bly (szkoda, \u017ce nie ma nic o jej podr\u00f3\u017cy dooko\u0142a \u015bwiata \u015bladami wytyczonymi przez Juliusza Verne’a), pocz\u0105tki w\u0142oskiej mafii w USA, czarne karty w historii opieki nad psychicznie chorymi, \u017cycie codzienne student\u00f3w w Yale. No i \u015bnieg w Nowym Jorku w pocz\u0105tkach zimy 1902 roku… Barokowe zaiste bogactwo scenografii, w kt\u00f3rej rozgrywa si\u0119 akcja, daje \u015bwiadectwo gustom i umiej\u0119tno\u015bciom autorki. Niemniej przys\u0142ania\u0107 samego sedna akcji nie powinno. Ale to tylko taki postulat teoretyczny, z kt\u00f3rym pani Rhys Bowen obchodzi si\u0119 lekce… Przecie\u017c o nie o g\u0142\u0119bi\u0119 przekazu chodzi, ale o dobr\u0105 zabaw\u0119. A ta lepiej si\u0119 ma w nienudnych, wci\u0105gaj\u0105cych didaskaliach, o samoistnych warto\u015bciach poznawczych. Wi\u0119c nawet kr\u00f3tkotrwa\u0142e (zaprawd\u0119, wystarcz\u0105 trzy godzinki intensywnej lektury) obcowanie z proz\u0105 Rhys Bowen takiej zabawy dostarczy. Pozostaj\u0105c w tym przekonaniu \u2013 nie namawiam, ale te\u017c nie odstr\u0119czam. Rzemios\u0142o na poziomie godne jest szacunku. Na takiej opoce buduje si\u0119 czytelnicza satysfakcja o znaczeniu donio\u015blejszym ni\u017c erupcje talentu \u2013 kr\u00f3tkotrwa\u0142e i jednorazowe na og\u00f3\u0142…
\nTomasz Sas
\n(14 09 2018)<\/p>\n
\n