![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/chabon-poswiata-20180806-poziom-300x225.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Rekomendacja: 4\/7<\/strong><\/span> Wydawca winien zobligowa\u0107 ksi\u0119garzy, by do ka\u017cdego sprzedanego egzemplarza \u201ePo\u015bwiaty\u201d dodawali… n\u00f3\u017c. Z z\u0105bkami. By mie\u0107 czym kroi\u0107 zg\u0119stnia\u0142\u0105 mas\u0119 s\u0142\u00f3w, anegdot i fabularnych zawijas\u00f3w. Proza to bowiem zawiesista niczym razowy, komi\u015bny chleb, kt\u00f3ry dawno przekroczy\u0142 (i tak niebezpiecznie wyd\u0142u\u017cony…) okres przydatno\u015bci do spo\u017cycia. Autor \u2013 55 letni pisarz Michael Chabon, laureat literackiego Pulitzera \u2013 jest kolejnym odkryciem na firmamencie \u201ewschodz\u0105cych\u201d i \u201eobiecuj\u0105cych\u201d gwiazd ameryka\u0144skiej literatury. Miejscowi krytycy, sk\u0105din\u0105d uchodz\u0105cy za najsurowszych i najbardziej obiektywnych na \u015bwiecie (w\u0142a\u015bciwie nie wiedzie\u0107 czemu; s\u0105 tak samo skorumpowani jak inni…), co roku kreuj\u0105 i obwo\u0142uj\u0105 przynajmniej jednego pisarza, by odgrywa\u0142 rol\u0119 Delfina, personifikuj\u0105cego nadzieje i t\u0119sknoty. Naturaln\u0105 potrzeb\u0105 czytaj\u0105cej publiczno\u015bci i obs\u0142uguj\u0105cych rynek wydawniczy ekspert\u00f3w jest hierarchia \u2013 ustanowienie rankingu i \u201ekolejno\u015bci dziobania\u201d, by u\u0142atwi\u0107 podejmowanie decyzji o zakupie i lekturze. Homogenizacja opinii i rekomendacji wprowadza porz\u0105dek na rynku. Matka Natura w sw\u00f3j charakterystyczny, nieub\u0142agany i zaskakuj\u0105cy spos\u00f3b wprowadza na tym rynku nieporz\u0105dek, stale przywo\u0142uj\u0105c do siebie kogo\u015b zajmuj\u0105cego okre\u015blone od dawna miejsce w rankingu, co zaburza hierarchi\u0119. To po pierwsze. A po drugie \u2013 stale te\u017c dowiadujemy si\u0119, \u017ce kto\u015b nominowany wypad\u0142 z obiegu, nie spe\u0142ni\u0142 oczekiwa\u0144, nie dor\u00f3s\u0142, zawi\u00f3d\u0142, zmieni\u0142 zaw\u00f3d, odda\u0142 si\u0119 zgubnym dla talentu na\u0142ogom lub zwyczajnie ten\u017ce talent straci\u0142 (albo nigdy go zgo\u0142a nie mia\u0142 \u2013 po prostu…). St\u0105d te\u017c nieustanna potrzeba kreowania nowych Delfin\u00f3w literatury… Na rynku nie mo\u017ce by\u0107 pr\u00f3\u017cni! Ot, cho\u0107by w tym roku \u2013 umar\u0142 doprawdy wielki pisarz Philip Roth. Do zaj\u0119cia zwolnionego fotela szykuj\u0105 si\u0119 zast\u0119py \u2013 jedni samowolnie, drudzy \u2013 z nominacj\u0105 krytyki. Wszak kluby ksi\u0105\u017cki na prowincji nie mog\u0105 pozosta\u0107 bez drogowskaz\u00f3w \u2013 kogo teraz czyta\u0107… Michael Chabon Po\u015bwiata Prze\u0142o\u017cy\u0142 Micha\u0142 K\u0142obukowski Wydawnictwo WAB, Warszawa 2018 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Nieprzenikniona g\u0119sto\u015b\u0107 materii… Wydawca winien zobligowa\u0107 ksi\u0119garzy, by do ka\u017cdego sprzedanego egzemplarza \u201ePo\u015bwiaty\u201d dodawali… n\u00f3\u017c. Z z\u0105bkami. By mie\u0107 czym kroi\u0107 zg\u0119stnia\u0142\u0105 mas\u0119 s\u0142\u00f3w, anegdot i fabularnych zawijas\u00f3w. Proza to bowiem zawiesista niczym razowy, komi\u015bny chleb, kt\u00f3ry dawno przekroczy\u0142 (i tak niebezpiecznie wyd\u0142u\u017cony…) okres przydatno\u015bci do spo\u017cycia. Autor \u2013 55 letni pisarz Michael Chabon, laureat literackiego Pulitzera \u2013 jest kolejnym odkryciem na firmamencie \u201ewschodz\u0105cych\u201d i \u201eobiecuj\u0105cych\u201d gwiazd ameryka\u0144skiej literatury. Miejscowi krytycy, sk\u0105din\u0105d uchodz\u0105cy za najsurowszych i najbardziej obiektywnych na \u015bwiecie (w\u0142a\u015bciwie nie wiedzie\u0107 czemu; s\u0105 tak samo skorumpowani jak inni…), co roku kreuj\u0105 i obwo\u0142uj\u0105 przynajmniej jednego pisarza, by odgrywa\u0142 rol\u0119 Delfina, personifikuj\u0105cego nadzieje i t\u0119sknoty. Naturaln\u0105 potrzeb\u0105 czytaj\u0105cej publiczno\u015bci i obs\u0142uguj\u0105cych rynek wydawniczy ekspert\u00f3w jest hierarchia \u2013 ustanowienie rankingu i \u201ekolejno\u015bci dziobania\u201d, by u\u0142atwi\u0107 podejmowanie decyzji o zakupie i lekturze. Homogenizacja opinii i rekomendacji wprowadza porz\u0105dek na rynku. Matka Natura w sw\u00f3j charakterystyczny, nieub\u0142agany i zaskakuj\u0105cy spos\u00f3b wprowadza na tym rynku nieporz\u0105dek, stale przywo\u0142uj\u0105c do siebie kogo\u015b zajmuj\u0105cego okre\u015blone od dawna miejsce w rankingu, co zaburza hierarchi\u0119. To po pierwsze. A po drugie \u2013 stale te\u017c dowiadujemy si\u0119, \u017ce kto\u015b nominowany wypad\u0142 z obiegu,…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1195,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[17],"tags":[212],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1193"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1193"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1193\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2173,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1193\/revisions\/2173"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1195"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1193"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1193"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1193"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\nNieprzenikniona g\u0119sto\u015b\u0107 materii…<\/span><\/h3>\n
\nMichael Chabon nie zast\u0105pi Rotha. On szykowany jest do wy\u017cszych cel\u00f3w. Ma by\u0107 nowym Thomasem Pynchonem – na wypadek gdyby oryginalny Pynchon, o kt\u00f3rym i tak niewiele wiadomo, zszed\u0142 by\u0142 z tego \u015bwiata… Niedoczekanie. Chabon nie by\u0142 Pynchonem, nie jest Pynchonem i nigdy nie b\u0119dzie. A kim jest? Inteligentnym dzieckiem \u017cydowskiej rodziny prawniczo-lekarskiej (po\u0142\u0105czony szczyt ameryka\u0144skich marze\u0144 o karierze!) z Waszyngtonu, absolwentem uniwersytetu w Pittsburghu oraz magistrem kreatywnego pisania (tak \u2013 ma pisarski talent, stwierdzony nie tylko poprzez subiektywne opinie, ale jak najbardziej urz\u0119dowo: dyplomem magistra summa cum laude) z uniwersytetu Irvine w Kalifornii. Jego praca magisterska nie by\u0142a teoretyczn\u0105 rozprawk\u0105 o sensie kreatywnego pisania, ale pe\u0142nowymiarow\u0105 powie\u015bci\u0105 \u201eThe Mysteries of Pittsburgh\u201d. Promotor magisterium Chabona, pisarz Donald Heiney, pos\u0142a\u0142 manuskrypt swemu agentowi literackiemu, kt\u00f3ry – ku zaskoczeniu obu pan\u00f3w \u2013 magistranta i profesora \u2013 odes\u0142a\u0142 gotow\u0105 umow\u0119 do podpisania z zaliczk\u0105 w kwocie 155 tysi\u0119cy dolar\u00f3w. Debiutantom w podobnej sytuacji zwyczajowo oferowano sumy rz\u0119du 5 \u2013 7 tysi\u0119cy, wi\u0119c Heineya (pisarza \u2013 co tu ukrywa\u0107 \u2013 w zasadzie \u015bredniego lotu…) musia\u0142o to troch\u0119 zdo\u0142owa\u0107. Ale ksi\u0105\u017cka wysz\u0142a w 1988 roku u Morrowa (wydawnictwo z wy\u017cszej p\u00f3\u0142ki, maj\u0105 w portfelu m.in. Raya Bradbury’ego…) i z miejsca zyska\u0142a status bestsellera. Zosta\u0142a nawet sfilmowana…
\nSugestywno\u015b\u0107 i niek\u0142amany autentyzm intrygi sprawi\u0142y, \u017ce Chabon zyska\u0142 etykietk\u0119 autora gejowskiego i d\u0142ugo musia\u0142 przekonywa\u0107 publiczno\u015b\u0107, \u017ce w rzeczywisto\u015bci jest hetero, ma \u017con\u0119 (teraz drug\u0105) i dzieci (aktualnie ju\u017c czworo)… Przyzna\u0142 jednak, \u017ce w m\u0142odo\u015bci, dla poszerzenia horyzont\u00f3w tw\u00f3rczych, mia\u0142 do\u015bwiadczenia biseksualne. Godna podziwu dociekliwo\u015b\u0107 kreatywna. Ten rys eksperymentatora, charakteryzuj\u0105cy ca\u0142\u0105 tw\u00f3rcz\u0105 technik\u0119 Chabona, widoczny jest nie tylko w kwestiach seksu. W kolejnych powie\u015bciach dobre przygotowanie intelektualne Chabona do odgrywania roli eksperta na wielu p\u0142aszczyznach jest doskonale widoczne, a \u201ePo\u015bwiata\u201d to ju\u017c prawdziwy poligon erudycji, gry wyobra\u017ani z faktami… W istocie bowiem intryga fabularna \u201ePo\u015bwiaty\u201d to kolejna wersja \u201eZeliga\u201d, a w ostateczno\u015bci \u201eForresta Gumpa\u201d. Fikcyjny bohater (a mo\u017ce nie ca\u0142kiem i niezupe\u0142nie \u2013 kto wie?) wpl\u0105tany w zdarzenia historyczne, uczestnicz\u0105cy z pe\u0142nym prawdopodobie\u0144stwem… Taka kreacja wymaga mr\u00f3wczej pracy przygotowawczej, kt\u00f3rej oczywi\u015bcie Chabon sam nie odwali\u0142, ale za to umia\u0142 przekona\u0107 ludzi, by to zrobili za niego. A tym razem dokumentacja musia\u0142a by\u0107 dok\u0142adna, i to na najrozmaitsze erudycyjne tematy \u2013 od modelarstwa rakietowego poczynaj\u0105c, od kariery barona Wernera von Brauna i kosmicznego programu NASA. Po z\u0142odziejskie zwyczaje ameryka\u0144skich wiewi\u00f3rek i technik\u0119 tropienia pytona w wysokiej trawie…
\nIdzie bowiem o to, by narrator, podmiot liryczny \u201ePo\u015bwiaty\u201d i zapewne alter ego autora, m\u00f3g\u0142 bez przeszk\u00f3d nawija\u0107 sw\u0105 fabu\u0142\u0119, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119, ozdobione wieloma dygresyjnymi arabeskami, przypadki \u017cyciowe jego dziadka (po k\u0105dzieli) – syna \u017cydowskich emigrant\u00f3w ze S\u0142owacji, wykszta\u0142conego gruntownie in\u017cyniera, weterana korpusu saper\u00f3w US Army, tropiciela hitlerowskich \u201etechnik\u00f3w \u015bmierci\u201d w Biurze Studi\u00f3w Strategicznych – firmie \u201eDzikiego Billa\u201d Donovana (protoplasty CIA), wielobran\u017cowego przedsi\u0119biorcy \u2013 bankruta, modelarza kosmicznego i wreszcie wrednego typa o parszywym charakterze, milcz\u0105cego dyskretnie i nieobliczalnego… Tak si\u0119 bowiem szcz\u0119\u015bliwe dla tej opowie\u015bci z\u0142o\u017cy\u0142o (dla dziadka \u2013 nie…), \u017ce umieraj\u0105cy na raka staruszek pod wp\u0142ywem \u015brodk\u00f3w przeciwb\u00f3lowych i znieczulaj\u0105cych zmieni\u0142 zwyczaje i zacz\u0105\u0142 gada\u0107, jak po zaaplikowaniu skopolaminy… Wystarczy\u0142o robi\u0107 notatki, co obeznany z pisarstwem wnuk akurat potrafi\u0142.
\nW sumie zatem \u2013 jak na powie\u015b\u0107 z dziedziny fikcji – \u201ePo\u015bwiata\u201d ma niebezpiecznie bliskie zwi\u0105zki z realnym \u017cyciem. Nie wiadomo do ko\u0144ca, czy Chabon tylko protoko\u0142uje swe gaw\u0119dy z dziadkiem na \u0142o\u017cu \u015bmierci, czy rzecz w ca\u0142o\u015bci jest produktem pisarskiej wyobra\u017ani, materi\u0105 g\u0119st\u0105 od ukrytych znacze\u0144, m\u00fcnchchausenowskich zmy\u015ble\u0144 i dopasowa\u0144. Dziadek i babka (zw\u0142aszcza ona…) narratora jawi\u0105 si\u0119 jako symboliczne figury american way of life \u2013 lecz raczej na odwyrtk\u0119. On jest selfmademanem, kt\u00f3remu w \u017cyciu nic nie wysz\u0142o \u2013 mo\u017ce opr\u00f3cz mi\u0142o\u015bci do kobiety, zbudowanej na gruncie obiecuj\u0105co dobrego seksu. Ona jest typowym dla ameryka\u0144skiej diaspory produktem powojennej, post-holokaustowej traumy o niewiadomej do ko\u0144ca tre\u015bci, otorbionej skorup\u0105 zmy\u015ble\u0144 i mitoma\u0144skich kreacji, ukrytej g\u0142\u0119boko i rozpaczliwie bronionej przed zdemaskowaniem (nawet na kanapce u psychoanalityka…). A\u017c do pe\u0142noobjawowej schizofrenii.
\nI dobrze \u2013 bo to jest doskona\u0142a materia na powie\u015b\u0107, a Chabon nie jest ani pierwszym, ani ostatnim, kt\u00f3ry si\u0119ga do takiej figury stylistycznej. Oczywi\u015bcie do mistrzostwa Williama Styrona z \u201eWyboru Zofii\u201d (tak wiem; sytuacja jest odwr\u00f3cona…) nawet si\u0119 nie zbli\u017ca… Ale poza tym robi to poprawnie, bez przegi\u0119\u0107, wpadek ani nadu\u017cy\u0107. Ot, kolejny dobry kawa\u0142ek rzemios\u0142a. W ko\u0144cu tego magistra kreatywnego pisania nie dosta\u0142 za nic: ani na pi\u0119kne oczy, ani za satysfakcjonuj\u0105cy \u017cyciorys. Co\u015b tam potrafi \u2013 tyle, by utrzyma\u0107 si\u0119 na wymagaj\u0105cym rynku literackim, a nawet scenariuszowym czy komiksowym… Ale bez przesady. Chabon jest wyrobnikiem, wi\u0119c nie oczekujcie, \u017ce w trakcie lektury cokolwiek z zapowiedzi blurb\u00f3w si\u0119 wam zi\u015bci. Raczej odwrotnie… Mnie szczeg\u00f3lnie uwi\u00f3d\u0142 \u201epopis wspania\u0142ego literackiego prestidigitatorstwa\u201d… Wiele dobrego mo\u017cna bowiem o pisarstwie Chabona powiedzie\u0107, a nawet zmy\u015bli\u0107 \u2013 ale nie to, \u017ce jest w nim magia czy cho\u0107by iluzja… Do\u015b\u0107, \u017ce przyjemnie i z satysfakcj\u0105 si\u0119 czyta. Na dzi\u015b tyle wystarczy, a Chabon ma jeszcze szans\u0119 rozwoju…
\nTomasz Sas<\/strong>
\n(20 08 2018)<\/strong><\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"