![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/gessen-b\u0119dzie-20180802-poziom-300x192.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Rekomendacja: 5\/7<\/strong><\/span> Tytu\u0142 poematu Niko\u0142aja Niekrasowa chyba do\u015b\u0107 dobrze ilustruje przewodni zamys\u0142 reporta\u017cu Mashy Gessen o wsp\u00f3\u0142czesnej Rosji \u2013 o ludziach, mechanizmach w\u0142adzy, organizacji \u017cycia obywatelskiego i codziennej egzystencji, nowej strategii funkcjonowania systemu autorytarnego i kontrstrategii funkcjonowania jednostki w tym systemie… Masha Gessen B\u0119dzie to, co by\u0142o Prze\u0142o\u017cy\u0142y Magdalena Iwi\u0144ska, Hanna Faryna-Paszkiewicz Wydawnictwo Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2018 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 4\/5 Komu na Rusi \u017cyt’ choroszo? Tytu\u0142 poematu Niko\u0142aja Niekrasowa chyba do\u015b\u0107 dobrze ilustruje przewodni zamys\u0142 reporta\u017cu Mashy Gessen o wsp\u00f3\u0142czesnej Rosji \u2013 o ludziach, mechanizmach w\u0142adzy, organizacji \u017cycia obywatelskiego i codziennej egzystencji, nowej strategii funkcjonowania systemu autorytarnego i kontrstrategii funkcjonowania jednostki w tym systemie… Sowietologia by\u0142a powa\u017cn\u0105 i powa\u017can\u0105 dziedzin\u0105 nauk politycznych. Jej wielcy magowie byli zarazem luminarzami my\u015bli, tw\u00f3rcami doktryn, zaufanymi doradcami przyw\u00f3dc\u00f3w politycznych, wp\u0142ywowymi ekspertami i nauczycielami, analitykami wywiad\u00f3w, intelektualnymi guru szk\u00f3\u0142 filozoficznych, opiniotw\u00f3rczymi publicystami. I nagle dos\u0142ownie z dnia na dzie\u0144, z godziny na godzin\u0119 to wszystko pieprzn\u0119\u0142o \u2013 wielka ga\u0142\u0105\u017a wiedzy widowiskowo zbankrutowa\u0142a. Wystarczy\u0142o, \u017ce wkurwieni i rozentuzjazmowani berli\u0144czycy w jedn\u0105 noc – z 9 na 10 listopada 1989 roku – migiem rozebrali mur dziel\u0105cy miasto, a pod koniec 1991 roku w pewnej le\u015bnicz\u00f3wce w Puszczy Bia\u0142owieskiej trzej panowie z Rosji, Ukrainy i Bia\u0142orusi formalnie rozwi\u0105zali sojuz nieruszimyj riespublik swabodnych… Sowietolodzy tego nie przewidzieli i zostali bez pracy. Co wi\u0119cej: nikt ju\u017c nie chcia\u0142 ich s\u0142ucha\u0107, cho\u0107 przecie\u017c w paru szczeg\u00f3\u0142owych kwestiach mogli mie\u0107 racj\u0119… Ale natura jak to natura \u2013 pr\u00f3\u017cni nie znosi….<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1179,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[25,22],"tags":[209],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1177"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1177"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1177\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2137,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1177\/revisions\/2137"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1179"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1177"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1177"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1177"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 4\/5<\/strong><\/span><\/p>\nKomu na Rusi \u017cyt’ choroszo?<\/span><\/h3>\n
\nSowietologia by\u0142a powa\u017cn\u0105 i powa\u017can\u0105 dziedzin\u0105 nauk politycznych. Jej wielcy magowie byli zarazem luminarzami my\u015bli, tw\u00f3rcami doktryn, zaufanymi doradcami przyw\u00f3dc\u00f3w politycznych, wp\u0142ywowymi ekspertami i nauczycielami, analitykami wywiad\u00f3w, intelektualnymi guru szk\u00f3\u0142 filozoficznych, opiniotw\u00f3rczymi publicystami. I nagle dos\u0142ownie z dnia na dzie\u0144, z godziny na godzin\u0119 to wszystko pieprzn\u0119\u0142o \u2013 wielka ga\u0142\u0105\u017a wiedzy widowiskowo zbankrutowa\u0142a. Wystarczy\u0142o, \u017ce wkurwieni i rozentuzjazmowani berli\u0144czycy w jedn\u0105 noc – z 9 na 10 listopada 1989 roku – migiem rozebrali mur dziel\u0105cy miasto, a pod koniec 1991 roku w pewnej le\u015bnicz\u00f3wce w Puszczy Bia\u0142owieskiej trzej panowie z Rosji, Ukrainy i Bia\u0142orusi formalnie rozwi\u0105zali sojuz nieruszimyj riespublik swabodnych… Sowietolodzy tego nie przewidzieli i zostali bez pracy. Co wi\u0119cej: nikt ju\u017c nie chcia\u0142 ich s\u0142ucha\u0107, cho\u0107 przecie\u017c w paru szczeg\u00f3\u0142owych kwestiach mogli mie\u0107 racj\u0119… Ale natura jak to natura \u2013 pr\u00f3\u017cni nie znosi. Miejsca oddane przez niefortunnych (ale przecie\u017c intelektualnie przygotowanych, w miar\u0119 obiektywnych i wyedukowanych) uczonych j\u0119li przejmowa\u0107 szarlatani niewiadomej proweniencji. Ca\u0142a ich rusologiczna wiedza oparta by\u0142a na rusofobii i prywatnych porachunkach (na og\u00f3\u0142 oczywi\u015bcie politycznych, ale czasem i kryminalnych…) z w\u0142adz\u0105 radzieck\u0105.
\nSowietologia upad\u0142a i ma\u0142o kto orientowa\u0142 si\u0119 w tym, co naprawd\u0119 w Rosji si\u0119 dzieje… Po abdykacji profesor\u00f3w i analityk\u00f3w z wywiadowczych i parawywiadowczych think tank\u00f3w pierwsze skrzypce (obok szarlatan\u00f3w; dacie wiar\u0119, \u017ce najwy\u017cej cenionym polskim znawc\u0105 problematyki jest… choreograf z zawodu, ze specjalno\u015bci\u0105 w dziedzinie ta\u0144ca ludowego?) w rusologicznych orkiestrach obj\u0119li dziennikarze. Ka\u017cdy, kto na plac\u00f3wce korespondenckiej w Rosji sp\u0119dzi\u0142 cho\u0107 p\u00f3\u0142 roku i wykaza\u0142 si\u0119 rudymentarn\u0105 umiej\u0119tno\u015bci\u0105 czytania tamtejszej prasy ze zrozumieniem (a rosyjski, zapisany gra\u017cdank\u0105, to jednak trudny j\u0119zyk), ten napisa\u0142 minimum jedn\u0105 pretensjonaln\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 i zawzi\u0119cie komentowa\u0142 w telewizjach \u015bniadaniowych ruskie sprawy. Sowietologia na poziomie uniwersyteckim zacz\u0119\u0142a powoli odbudowywa\u0107 si\u0119, zw\u0142aszcza gdy si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce w istocie rzeczy Rosja nie wesz\u0142a na oczekiwan\u0105, rozpoznan\u0105 i poniek\u0105d nudn\u0105 drog\u0119 budowania zachodniej demokracji liberalnej. Dlaczego? Przecie\u017c dostali takie dobre wzorce i przyk\u0142ady, nie m\u00f3wi\u0105c o zach\u0119tach i obietnicach przyj\u0119cia do \u201eekskluzywnych klub\u00f3w\u201d? Potrzebne by\u0142y prawdziwe odpowiedzi na pal\u0105ce pytania \u2013 od tego przecie\u017c zale\u017ca\u0142y strategiczne decyzje ekonomiczne i militarne. O powa\u017cne sprawy nikt przy zdrowych zmys\u0142ach nie b\u0119dzie pyta\u0142 b\u0142yskotliwych b\u0142azn\u00f3w okupuj\u0105cych fotele telewizyjnych komentator\u00f3w…
\nAle na razie wci\u0105\u017c to dziennikarze rz\u0105dz\u0105 w bran\u017cy rusologii. Masha Gessen \u2013 autorka \u201eB\u0119dzie to, co by\u0142o\u201d (tytu\u0142 oryginalny \u201eThe Future Is History\u201d nie jest tak trywialnie kolokwialny, ale przet\u0142umaczony dos\u0142ownie na polski by\u0142by niezno\u015bne sztywny i protekcjonalny…) – jest klasyczn\u0105, typow\u0105 funkcjonariuszk\u0105 prasy, z imponuj\u0105cym dorobkiem (napisa\u0142a m.in. biografi\u0119 Putina \u201eCz\u0142owiek bez twarzy\u201d, za kt\u00f3r\u0105 \u201eprawdziwi Rosjanie\u201d mog\u0105 jej nie lubi\u0107…) i obfituj\u0105cym w dramatyczne zakr\u0119ty \u017cyciorysem osobistym. Jako taka pe\u0142ni tymczasowe obowi\u0105zki sowietologa z wdzi\u0119kiem i sukcesami.
\nMaria (zdrobniale Masza) Aleksandrowna Giessen urodzi\u0142a si\u0119 51 lat temu w Moskwie, w rodzinie aszkenazyjskich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rej w 1981 roku uda\u0142o si\u0119 wyemigrowa\u0107 do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, po studiach i dziennikarskim debiucie, wr\u00f3ci\u0142a do Moskwy (z podw\u00f3jnym obywatelstwem…), zacz\u0119\u0142a pisa\u0107 korespondencje i komentarze dla \u201eNew York Timesa\u201d, pracowa\u0142a jako szef rosyjskoj\u0119zycznej redakcji Radia Swoboda, by\u0142a redaktorem najstarszego rosyjskiego magazynu popularno-naukowego \u201eWokrug Swieta\u201d, a tak\u017ce cz\u0142onkiem rady dyrektor\u00f3w Tr\u00f3jk\u0105ta \u2013 rosyjskiej organizacji pozarz\u0105dowej, upominaj\u0105cej si\u0119 o prawa \u015brodowiska LGBT. Masza Gessen, \u017cyj\u0105ca w (sformalizowanym w USA) zwi\u0105zku homoseksualnym z obywatelk\u0105 Rosji, adoptowa\u0142a porzuconego przez matk\u0119-nosicielk\u0119 HIV Wowk\u0119 z sieroci\u0144ca w Kaliningradzie. Gdy w 2013 roku deputowany do Dumy Mi\u0142onow rekomendowa\u0142 parlamentowi ustaw\u0119 przeciw zagranicznym adopcjom, powo\u0142a\u0142 si\u0119 publicznie na przyk\u0142ad zwi\u0105zku Gessen i obywatelki rosyjskiej Swiet\u0142any Genera\u0142owej jako patologicznej, perwersyjnej rodziny zagranicznych, finansowanych przez obce si\u0142y lesbijek, wykorzystuj\u0105cej rosyjskie dzieci. Oczywi\u015bcie Masza natychmiast straci\u0142a posad\u0119 w \u201eWokrug Swieta\u201d (mimo zapewnie\u0144 i gwarancji samego… Putina!), Radio Swoboda (podobno przypadkowa zbie\u017cno\u015b\u0107 w czasie!) utraci\u0142o licencj\u0119, a moskiewski Citibank zablokowa\u0142 jej rachunek pod zarzutem udzia\u0142u w praniu brudnych pieni\u0119dzy. W tej sytuacji od pi\u0119ciu lat Gessen zn\u00f3w mieszka w Stanach; jest profesorem w Amherst College, ma jeszcze dw\u00f3jk\u0119 nowych dzieci, a \u201eB\u0119dzie to, co by\u0142o\u201d to ju\u017c dziesi\u0105ta ksi\u0105\u017cka w jej dorobku…
\nI bodaj\u017ce najwa\u017cniejsza… Masza postanowi\u0142a odej\u015b\u0107 od solennej formu\u0142y eseju polityczno-historycznego lub te\u017c panoramicznego (ale bezosobowego!) reporta\u017cu \u2013 na rzecz klasycznej, sprawdzonej przez pokolenia autor\u00f3w formu\u0142y personal touch. Rzucaj\u0105cej indywidualne losy reprezentatywnej jednostki na szersze t\u0142o wydarze\u0144 \u2013 w jedno sprz\u0119gaj\u0105cej los z Histori\u0105… Po prostu wyselekcjonowa\u0142a kilkoro bohater\u00f3w \u2013 znanych i zupe\u0142ne anonimowych \u2013 i opisuj\u0105c ich \u017cyciowe przypadki, wmontowa\u0142a je w te trzy dziesi\u0105tki lat dziej\u00f3w Rosji od upadku re\u017cimu komunistycznego po dzi\u015b dzie\u0144 nieomal… W ten spos\u00f3b w ksi\u0105\u017cce Gessen pojawili si\u0119 cz\u0142onkowie rodziny Aleksandra Niko\u0142ajewicza Jakowlewa \u2013 starego dzia\u0142acza partyjnego, wybitnego teoretyka marksizmu i praktyka komunizmu, kt\u00f3ry po okresie s\u0142u\u017cby dyplomatycznej wybra\u0142 wolno\u015b\u0107 w Kanadzie, gdzie by\u0142 ambasadorem, a do ZSRR wr\u00f3ci\u0142 na osobist\u0105 pro\u015bb\u0119 Gorbaczowa, by zosta\u0107 jego doradc\u0105 w kwestiach tzw. pieriestrojki. Pojawia si\u0119 Borys Niemcow (oczywi\u015bcie z rodzin\u0105) \u2013 fizyk, m\u0142ody, obiecuj\u0105cy dzia\u0142acz polityczny z prowincji, typowany na nast\u0119pc\u0119 Jelcyna (zanim jeszcze pojawi\u0142 si\u0119 Putin), potem w opozycji, zabity 27 lutego 2015 roku pod Kremlem na mo\u015bcie Moskworieckim. Jest \u201ezwyk\u0142a obywatelka\u201d Masza, z domu Czebotariewa, kt\u00f3rej babcia budowa\u0142a prom kosmiczny \u201eBuran\u201d. Jest Liosza z Solikamska, odkrywaj\u0105cy jednocze\u015bnie, \u017ce jest gejem, i \u017ce pochodzi od wo\u0142\u017ca\u0144skich kolonist\u00f3w niemieckich. Pojawiaj\u0105 si\u0119 psychoanalityczka Marina Arutiunian i socjolog Lew Gudkow \u2013 nast\u0119pca s\u0142awnego badacza sowieckiej i postsowieckiej rzeczywisto\u015bci spo\u0142ecznej Jurija Lewady…
\nLosami tych indywidualnych bohater\u00f3w Gessen kunsztownie inkrustuje surow\u0105, bogat\u0105 w szczeg\u00f3\u0142y, zwart\u0105 kronik\u0119 rusk\u0105 \u2013 latopis gorbaczowowskiej degrengolady, jelcynowskiej smuty i putinowskiego \u201erenesansu\u201d. Autorka szuka w ten spos\u00f3b odpowiedzi na pytanie \u2013 dlaczego Rosja, maj\u0105c na wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki atrakcyjne wzory i modele, podsuwane przez prozachodnich, kapitalistycznych \u201eagent\u00f3w wp\u0142ywu\u201d, w ko\u0144cu odwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 plecami od reszty \u015bwiata i szuka w\u0142asnej drogi, cho\u0107by to mia\u0142a by\u0107 tylko tropinka z tajgowych bali uk\u0142adanych przez bagno odtaja\u0142ej wiecznej zmarzliny. Ale nasza w\u0142asna. Homo sovieticus jest bowiem nieufnym, zakompleksionym cynikiem. Nie ma poczucia ni\u017cszo\u015bci (przeciwnie!), tylko boi si\u0119, czy kto\u015b go tutaj w tr\u0105b\u0119 nie robi, nie chce go \u2013 szczerego przyjaciela \u015bwiata \u2013 wycycka\u0107 i pu\u015bci\u0107 z torbami. A poza wszystkim homo sovieticus ceni porz\u0105dek, hierarchi\u0119, ami\u0119 i flot\u0119, W\u0142adimira W\u0142adimirowicza i A\u0142\u0142\u0119 Pugaczow\u0105… Najlepiej mu si\u0119 \u017cyje pod krysz\u0105, kt\u00f3rej filary trzymaj\u0105 miejscowy oligarcha (ewentualnie gangster), pospo\u0142u z komendantem milicji, gubernatorem i popem. Gessen udowadnia to z ameryka\u0144sk\u0105 pewno\u015bci\u0105 siebie, precyzj\u0105 chirurga i okrucie\u0144stwem entomologa przyszpilaj\u0105cego motyle do tekturek… Jej zdaniem przysz\u0142o\u015b\u0107 Rosji to powr\u00f3t do przesz\u0142o\u015bci. Zreszt\u0105 wystarczy spojrze\u0107 na zdj\u0119cie autorstwa Bie\u0142ousowa z agencji Sputnik ilustruj\u0105ce ok\u0142adk\u0119 \u201eB\u0119dzie to, co by\u0142o\u201d. Na t\u0119 fanatyczn\u0105 aktywistk\u0119 postkomunizmu, d\u017awigaj\u0105c\u0105 portret generalissimusa Stalina w formie cerkiewnej ikony podczas manifestacji ziuganowowc\u00f3w. To JEST Rosja \u2013 z korzeniami w stalinowskiej przesz\u0142o\u015bci, w formie wypracowana w cerkwi, w tre\u015bci sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z jednego s\u0142owa: Putin, w smaku jak \u0141zy Komsomo\u0142ki (koktajl pomys\u0142u niezapomnianego Wieniczki Jerofiejewa), z wydziargan\u0105 mord\u0105 kryminalnego zeka… Takiej Rosji przyjrzyjcie si\u0119 dok\u0142adnie \u2013 dzi\u0119ki lekturze Maszy Gessen. Kt\u00f3\u017c bowiem wie, co b\u0119dzie dalej? No to odpowiedzcie sobie na pytanie: komu na Rusi dobrze si\u0119 dzi\u015b \u017cyje? Ju\u017c wiecie?
\nTomasz Sas<\/strong>
\n(2 08 2018)<\/strong><\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"