![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/bojs-rodzina-20180713-poziom-300x199.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Rekomendacja: 5\/7<\/strong><\/span> Szwedzki biolog molekularny i genetyk Svante P\u00e4\u00e4bo, badacz z niemieckiego instytutu biologii molekularnej im. Maxa Plancka, przed ca\u0142kiem niewieloma laty doszed\u0142 do wniosku, \u017ce homo neandertalensis<\/em> nie jest bezpo\u015brednim przodkiem homo sapiens<\/em> (czyli nas samych…) w linii prostej. Z punktu widzenia historii ewolucji neandertalczyk, cho\u0107 niew\u0105tpliwie nale\u017c\u0105cy do rodziny hominid\u00f3w (i to na wysokim stopniu rozwoju…), by\u0142 raczej boczn\u0105 odnog\u0105, nieudanym eksperymentem ewolucyjnym, zarzuconym przez Matk\u0119 Natur\u0119, gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jako gatunek nie potrafi\u0142 sobie zapewni\u0107 sukcesu w postaci przetrwania i rozwoju… Wprawdzie na wiele tysi\u0119cy lat przed nami zaj\u0105\u0142 on interesuj\u0105ce i obiecuj\u0105ce terytoria na Bliskim Wschodzie, w Europie i Azji, ale jako\u015b nie potrafi\u0142 wykorzysta\u0107 szansy ewolucyjnej. Gdy osobniki gatunku homo sapiens podj\u0119\u0142y z Afryki swoj\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0119 na nowe tereny, wsz\u0119dzie napotyka\u0142y w s\u0105siedztwie neandertalczyk\u00f3w. Miejsca i zasob\u00f3w by\u0142o jednak tak wiele, \u017ce obie grupy nie musia\u0142y sobie wchodzi\u0107 w drog\u0119. Dopiero po wielu tysi\u0105cach lat ostro\u017cnej, nieufnej koegzystencji terytorialnej cz\u0142owiek jako gatunek odni\u00f3s\u0142 sukces ewolucyjny \u2013 rozrodczy, technologiczny, kulturowy, za\u015b neandertalczyk r\u00f3wnolegle i r\u00f3wnocze\u015bnie swego potencja\u0142u nie wykorzysta\u0142… Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce w ostatniej fazie wsp\u00f3\u0142istnienia ludzie mogli odst\u0105pi\u0107 od regu\u0142y ostro\u017cnej tolerancji i bezpo\u015brednio przyczyni\u0107 si\u0119 do eksterminacji krewniak\u00f3w z Neandertalu… <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Karin Bojs Moja europejska rodzina. Pierwsze 54 000 lat Prze\u0142o\u017cy\u0142a (z angielskiego) Urszula Gardner Wydawnictwo Insignis, Krak\u00f3w 2018 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 2\/7 Pramatk\u0119 zgwa\u0142ci\u0142 neandertalczyk… Szwedzki biolog molekularny i genetyk Svante P\u00e4\u00e4bo, badacz z niemieckiego instytutu biologii molekularnej im. Maxa Plancka, przed ca\u0142kiem niewieloma laty doszed\u0142 do wniosku, \u017ce homo neandertalensis nie jest bezpo\u015brednim przodkiem homo sapiens (czyli nas samych…) w linii prostej. Z punktu widzenia historii ewolucji neandertalczyk, cho\u0107 niew\u0105tpliwie nale\u017c\u0105cy do rodziny hominid\u00f3w (i to na wysokim stopniu rozwoju…), by\u0142 raczej boczn\u0105 odnog\u0105, nieudanym eksperymentem ewolucyjnym, zarzuconym przez Matk\u0119 Natur\u0119, gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jako gatunek nie potrafi\u0142 sobie zapewni\u0107 sukcesu w postaci przetrwania i rozwoju… Wprawdzie na wiele tysi\u0119cy lat przed nami zaj\u0105\u0142 on interesuj\u0105ce i obiecuj\u0105ce terytoria na Bliskim Wschodzie, w Europie i Azji, ale jako\u015b nie potrafi\u0142 wykorzysta\u0107 szansy ewolucyjnej. Gdy osobniki gatunku homo sapiens podj\u0119\u0142y z Afryki swoj\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0119 na nowe tereny, wsz\u0119dzie napotyka\u0142y w s\u0105siedztwie neandertalczyk\u00f3w. Miejsca i zasob\u00f3w by\u0142o jednak tak wiele, \u017ce obie grupy nie musia\u0142y sobie wchodzi\u0107 w drog\u0119. Dopiero po wielu tysi\u0105cach lat ostro\u017cnej, nieufnej koegzystencji terytorialnej cz\u0142owiek jako gatunek odni\u00f3s\u0142 sukces ewolucyjny \u2013 rozrodczy, technologiczny, kulturowy, za\u015b neandertalczyk r\u00f3wnolegle i r\u00f3wnocze\u015bnie swego potencja\u0142u nie wykorzysta\u0142… Nie ulega…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1150,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[27,22],"tags":[205],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1148"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1148"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1148\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1152,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1148\/revisions\/1152"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1150"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 2\/7<\/strong><\/span><\/p>\nPramatk\u0119 zgwa\u0142ci\u0142 neandertalczyk…<\/span><\/h3>\n
\nAle zesp\u00f3\u0142 badawczy profesora P\u00e4\u00e4bo ustali\u0142, \u017ce w genomie (czyli komplecie gen\u00f3w) wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka dwa procent pochodzi bezpo\u015brednio od neandertalczyka. Jak to si\u0119 sta\u0142o? No c\u00f3\u017c, zwa\u017cywszy na nasz\u0105 wiedz\u0119 o mechanice i biologii rozrodczo\u015bci gatunku ludzkiego oraz o dynamice stosunk\u00f3w mi\u0119dzyp\u0142ciowych, nale\u017cy za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce pewna liczba szcz\u0119\u015bliwych narodzin potomk\u00f3w rodu ludzkiego dosz\u0142a do skutku dzi\u0119ki kr\u00f3tkotrwa\u0142ym zwi\u0105zkom gwa\u0142townej natury samc\u00f3w neandertalczyk\u00f3w z samicami cz\u0142owieczymi. Co ciekawe, w genomie neandertalczyka gen\u00f3w ludzkich nie odkryto, co oznacza\u0142oby, \u017ce do mi\u0119dzygatunkowej penetracji p\u0142ciowej w odwrotnym kierunku nie dochodzi\u0142o… Czemu?
\nMniejsza z tym… W ka\u017cdym razie w hordach i gromadach gatunku ludzkiego przychodzili na \u015bwiat, rozmna\u017cali si\u0119, przekazuj\u0105c pul\u0119 gen\u00f3w przysz\u0142ym pokoleniom, miesza\u0144cy mi\u0119dzygatunkowi. A skoro w trybach ewolucji te geny nie znikn\u0119\u0142y, musia\u0142y si\u0119 do czego\u015b przyda\u0107 \u2013 mo\u017ce poprawi\u0142y odporno\u015b\u0107, zdolno\u015bci psychofizyczne lub co\u015b w tym rodzaju. Co wi\u0119cej: paradoksalnie ten \u201epodarunek genowy\u201d m\u00f3g\u0142 si\u0119 przyczyni\u0107 do sukcesu ewolucyjnego cz\u0142owieka, manifestuj\u0105cego si\u0119 wyparciem konkuruj\u0105cego neandertalczyka… Taki sobie chichot Matki Natury…
\nWizja mi\u0119dzygatunkowego transferu gen\u00f3w poruszy\u0142a wyobra\u017ani\u0119 Karin Bojs \u2013 szwedzkiej dziennikarki, zajmuj\u0105cej si\u0119 popularyzacj\u0105 osi\u0105gni\u0119\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnej nauki. Generalna refleksja na temat dziedziczenia, nast\u0119pstwa pokole\u0144, przekazywania duchowego i materialnego dorobku nast\u0119pcom, ci\u0105g\u0142o\u015bci rodzin i ca\u0142ego gatunku przysz\u0142a do niej podczas… pogrzebu matki. Wtedy postanowi\u0142a nieco przesterowa\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3r\u0105 mia\u0142a na warsztacie. Od bezosobowej popularyzatorskiej pracy o osi\u0105gni\u0119ciach wsp\u00f3\u0142czesnej genetyki ku bardziej intymnej historii w\u0142asnej rodziny \u2013 na tle ewolucji populacji gatunku homo sapiens w Europie: jego wzlot\u00f3w, upadk\u00f3w, transkontynentalnych migracji i doskonalenia \u017cycia. To dlatego tw\u00f3rcza fantazja przywiod\u0142a j\u0105 na brzeg jeziora Tyberiadzkiego w bliskowschodniej Galilei, gdzie doj\u015b\u0107 mog\u0142o (jakie\u015b 54 tysi\u0105ce lat temu) do przekazania (do\u015b\u0107 \u2013 jak si\u0119 wydaje \u2013 z natury swej gwa\u0142townego…) neandertalskiej puli genowej kobiecie z rodu homo sapiens\u00f3w, kt\u00f3ra dziewi\u0119\u0107 miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej urodzi\u0142a zdrowego, silnego i nad podziw jurnego (gdy ju\u017c dojrza\u0142…) potomka p\u0142ci m\u0119skiej.
\nJedna z potomki\u0144 naszej pramatki (wsp\u00f3lnej dla wszystkich Ziemian obecnie \u017cyj\u0105cych), zwanej w literaturze fachowej Ew\u0105 (to oczywiste!), do puli genowej wprowadzi\u0142a w gruncie rzeczy drobn\u0105, ale istotn\u0105 mutacj\u0119 \u0142a\u0144cucha gen\u00f3w, daj\u0105c pocz\u0105tek tzw. haplogrupie, czyli populacji osobnik\u00f3w o podobnym rozk\u0142adzie podobnych gen\u00f3w w chromosomie. Stwierdzono w pewnym islandzkim instytucie badawczym, \u017ce Karin Bojs nale\u017cy do haplogrupy zaszyfrowanej pod nazw\u0105 U5b1. Pramatk\u0105 tej podgrupy genetycznej gatunku homo sapiens prawdopodobnie by\u0142a kobieta, \u017cyj\u0105ca w Tyberiadzie pond 50 tysi\u0119cy lat temu; dla odr\u00f3\u017cnienia od wspomnianej pramatki Ewy i od pierwszej litery szyfru haplogrupy U nazwano j\u0105 Urszul\u0105. Z tym zdefiniowanym \u201epaszportem genetycznym\u201d Karin Bojs mog\u0142a rozpocz\u0105\u0107 poszukiwania przodk\u00f3w.
\n\u201eMoja europejska rodzina\u201d jest w\u0142a\u015bnie pasjonuj\u0105cym detektywistycznym raportem z poszukiwa\u0144, a zarazem fascynuj\u0105cym reporta\u017cem naukowym \u2013 wiod\u0105cym od jaski\u0144 – najpopularniejszych siedzib ludzi neolitycznych, przez liczne archeologiczne stanowiska grobowe i cmentarzyska, nowoczesne pracownie badawcze \u2013 a\u017c do elitarnych periodyk\u00f3w naukowych…
\nGdy p\u00f3\u0142noc europejskiego kontynentu wci\u0105\u017c skuwa\u0142 powoli ust\u0119puj\u0105cy l\u0105dol\u00f3d, w\u0119druj\u0105ce grupy \u0142owc\u00f3w i zbieraczy w tych skrajnie niekorzystnych warunkach klimatycznych r\u00f3wnie powoli w \u015blad za zwierz\u0119tami, na kt\u00f3re polowali \u2013 reniferami, jeleniami, turami, mamutami i innymi przydatnymi w \u017cyciu gatunkami \u2013 zajmowali nowe dziewicze terytoria. Na przyk\u0142ad w jaskiniach Jury Szwabskiej w \u015brodkowych Niemczech osiad\u0142y gromady grajk\u00f3w (robili flety z ko\u015bci ssak\u00f3w, ptak\u00f3w, k\u0142\u00f3w mamuta) i rze\u017abiarzy (pe\u0142nopier\u015bne i szerokozade figurynki kobiet; mo\u017ce to by\u0142y symbole p\u0142odno\u015bci?). Potem Karin Bojs \u201eodwiedza\u201d morawskich \u0142owc\u00f3w mamut\u00f3w, wynalazc\u00f3w ig\u0142y z uszkiem (nie macie poj\u0119cia, jak donios\u0142a by\u0142a rewolucja technologiczna, kt\u00f3r\u0105 ta niepozorna ig\u0142a przynios\u0142a…) na stepach nad Donem, jaskiniowych malarzy kromanio\u0144skich w podpirenejskich osadach, alpejczyka znanego jako \u00d6tzi… Zreszt\u0105 nie mam zamiaru szczeg\u00f3\u0142owo relacjonowa\u0107 szlak\u00f3w kilkuletnich w\u0119dr\u00f3wek autorki, przerywanych wizytami w laboratoriach paleogenetyk\u00f3w i studiowaniem wynik\u00f3w najnowszych bada\u0144 (a w tej dziedzinie post\u0119p rewolucjonizuj\u0105cy pogl\u0105dy i opinie mierzy si\u0119 miesi\u0105cami, nieledwie tygodniami \u2013 nie latami…). Naprawd\u0119 fascynuj\u0105cej przyjemno\u015bci z tej lektury \u2013 odkrywania tajemnic genealogii i samodzielnego pod\u0105\u017cania tropami europejskiego pokrewie\u0144stwa – nie zamierzam nikogo pozbawia\u0107.
\nWypada jednak przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci jedn\u0105 wa\u017cn\u0105 lekcj\u0119, p\u0142yn\u0105c\u0105 z w\u0119dr\u00f3wek Karin Bojs \u2013 nic takiego w Europie, jak \u201eczysta bia\u0142a rasa\u201d, nie istnieje. Jeste\u015bmy gromad\u0105 mischung\u00f3w \u2013 miesza\u0144c\u00f3w przybywaj\u0105cych zewsz\u0105d, w r\u00f3\u017cnym czasie i z rozmaitym \u201ewyposa\u017ceniem\u201d genowym. Mischung\u00f3w krzy\u017cuj\u0105cych si\u0119 bez \u0142adu i sk\u0142adu, chaotycznie i entuzjastycznie. A generalnie stochastycznie. I tak po dzi\u015b dzie\u0144 \u2013 niezale\u017cnie od tego, co sobie my\u015bl\u0105 (je\u015bli w og\u00f3le my\u015bl\u0105) narodowcy, faszy\u015bci, suprematy\u015bci, wszechPolacy i inna swo\u0142ocz podobnego rodzaju.
\nWszystkich gor\u0105co zach\u0119cam do lektury Bojs \u2013 nawet wy\u017c. wzmiankowanych radyka\u0142\u00f3w, a osobliwie ich przyw\u00f3dc\u00f3w – be\u0142kocz\u0105cych na wiecach i paradnych przemarszach hase\u0142ka wprost z \u201edzie\u0142\u201d Rosenberga, Gobineau, Stewarta Chamberlaina, \u201eProtoko\u0142\u00f3w m\u0119drc\u00f3w Syjonu\u201dczy Leona Degrelle’a… Je\u015bli nie uda si\u0119 nak\u0142oni\u0107 do lektury dobrowolnie, to przymusowo: w ramach orzekanych kar, gdyby polski wymiar sprawiedliwo\u015bci zechcia\u0142 serio zabra\u0107 si\u0119 za \u015bciganie tego faszystowskiego ta\u0142atajstwa.
\nNiech czyta ka\u017cdy, kto jest dumny z bycia Europejczykiem – niech sprawdzi, czym jest w istocie europejska rodzina cz\u0142owiecza; wszak na tym pokrewie\u0144stwie wcale dobrze wyszli\u015bmy…
\nTomasz Sas
\n(16 07 2018)<\/p>\n
\n