![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/sullivan-20180609-poziom-300x225.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Rekomendacja: 2\/7<\/strong><\/span> W\u0142\u0105cz podw\u00f3jn\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 i przejd\u017a na najwy\u017cszy poziom nieufno\u015bci, gdy czytasz promocyjne blurby na ok\u0142adkach ksi\u0105\u017cek. Te ba\u0142wochwalcze miniaturki sugestywnej (by nie u\u017cy\u0107 s\u0142owa: bezczelnej…) reklamy sw\u0105 prostack\u0105 zuchwa\u0142o\u015bci\u0105 zwalaj\u0105 z n\u00f3g. Co\u015b na przyk\u0142ad jest \u201enumerem jeden na li\u015bcie bestseller\u00f3w Amazona\u201d… Na lito\u015b\u0107 bosk\u0105 \u2013 Amazon to nie jest konfraternia wolnych i niepodleg\u0142ych krytyk\u00f3w literackich \u2013 to globalny biznes, nastawiona wy\u0142\u0105czne na zysk wielka ksi\u0119garnia internetowa, sprzyjaj\u0105ca kiczowi i masowym gustom, handluj\u0105ca jarmarczn\u0105 tandet\u0105… Numer jeden na li\u015bcie ich \u201ebestseller\u00f3w\u201d to w\u0105tpliwa rekomendacja, cho\u0107 niew\u0105tpliwa oznaka rynkowego sukcesu. Mi\u0119dzy wynikami sprzeda\u017cy a dobr\u0105 jako\u015bci\u0105 iunctim \u017cadnego nie ma. I by\u0107 nie musi (aczkolwiek czasem \u2013 przypadkowo \u2013 si\u0119 zdarza…). Istotne jest co innego: towar sprzedaje si\u0119 w setkach tysi\u0119cy, mo\u017ce nawet milionami, Co znaczy, \u017ce trafia w gusta rozmaitych ludzi. Albo jest tak dobry, albo nie postawiono mu w\u0142a\u015bciwych wymaga\u0144. Obstawiam t\u0119 drug\u0105 okoliczno\u015b\u0107… <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mark Sullivan Pod szkar\u0142atnym niebem Prze\u0142o\u017cy\u0142a Anna Klinghofer-Szostakowska Wydawnictwo Edipresse Polska, Warszawa 2018 Rekomendacja: 2\/7 Ocena ok\u0142adki: 2\/5 J\u00f3zu\u015b na wojnie, czyli jak ragazzo di Milano wydyma\u0142 III Rzesz\u0119… W\u0142\u0105cz podw\u00f3jn\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 i przejd\u017a na najwy\u017cszy poziom nieufno\u015bci, gdy czytasz promocyjne blurby na ok\u0142adkach ksi\u0105\u017cek. Te ba\u0142wochwalcze miniaturki sugestywnej (by nie u\u017cy\u0107 s\u0142owa: bezczelnej…) reklamy sw\u0105 prostack\u0105 zuchwa\u0142o\u015bci\u0105 zwalaj\u0105 z n\u00f3g. Co\u015b na przyk\u0142ad jest \u201enumerem jeden na li\u015bcie bestseller\u00f3w Amazona\u201d… Na lito\u015b\u0107 bosk\u0105 \u2013 Amazon to nie jest konfraternia wolnych i niepodleg\u0142ych krytyk\u00f3w literackich \u2013 to globalny biznes, nastawiona wy\u0142\u0105czne na zysk wielka ksi\u0119garnia internetowa, sprzyjaj\u0105ca kiczowi i masowym gustom, handluj\u0105ca jarmarczn\u0105 tandet\u0105… Numer jeden na li\u015bcie ich \u201ebestseller\u00f3w\u201d to w\u0105tpliwa rekomendacja, cho\u0107 niew\u0105tpliwa oznaka rynkowego sukcesu. Mi\u0119dzy wynikami sprzeda\u017cy a dobr\u0105 jako\u015bci\u0105 iunctim \u017cadnego nie ma. I by\u0107 nie musi (aczkolwiek czasem \u2013 przypadkowo \u2013 si\u0119 zdarza…). Istotne jest co innego: towar sprzedaje si\u0119 w setkach tysi\u0119cy, mo\u017ce nawet milionami, Co znaczy, \u017ce trafia w gusta rozmaitych ludzi. Albo jest tak dobry, albo nie postawiono mu w\u0142a\u015bciwych wymaga\u0144. Obstawiam t\u0119 drug\u0105 okoliczno\u015b\u0107… \u201ePod szkar\u0142atnym niebem\u201d jest klasycznym produktem popularnym, przeznaczonym na rynek ameryka\u0144ski. Wojna, romans, heroiczne wyczyny, los indywidualnego bohatera w trybach Historii \u2013 wpl\u0105tanego blisko wa\u017cnych ludzi…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1129,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[203],"tags":[204],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1127"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1127"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1127\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1131,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1127\/revisions\/1131"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1129"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1127"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1127"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1127"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 2\/5<\/strong><\/span><\/p>\nJ\u00f3zu\u015b na wojnie, czyli jak ragazzo di Milano
\nwydyma\u0142 III Rzesz\u0119…<\/span><\/h3>\n
\n\u201ePod szkar\u0142atnym niebem\u201d jest klasycznym produktem popularnym, przeznaczonym na rynek ameryka\u0144ski. Wojna, romans, heroiczne wyczyny, los indywidualnego bohatera w trybach Historii \u2013 wpl\u0105tanego blisko wa\u017cnych ludzi i zdarze\u0144 o znaczeniu prze\u0142omowym… I figura obowi\u0105zkowa \u2013 tzw. porz\u0105dny Niemiec: katolik, spiskowiec antyhitlerowski, sabotuj\u0105cy \u201edzie\u0142a\u201d i plany III Rzeszy lub zgo\u0142a agent donosz\u0105cy aliantom albo przymykaj\u0105cy na oczy na powszechny rzekomo i nieustanny proces ratowania \u017byd\u00f3w z zag\u0142ady… Sporz\u0105dzony wedle takiej receptury produkt bez zw\u0142oki trafia w tryby machiny wydawniczej, albowiem obiecuje sukces \u2013 tak\u017ce finansowy. Wystarczy par\u0119 prostych zabieg\u00f3w marketingowych: wredny Hitler, sprawiedliwi (w\u015br\u00f3d narod\u00f3w \u015bwiata) chrze\u015bcijanie, odwo\u0142uj\u0105ca si\u0119 do emocji \u0142zawa historia mi\u0142osna, bohater przepe\u0142niony empati\u0105 po sam czubek czaszki… Ameryka\u0144scy ch\u0142opcy, absolwenci szk\u00f3\u0142 kreatywnego pisania, wieczni kandydaci do Pulitzera i setek pomniejszych nagr\u00f3d, s\u0105 specjalistami w handlowaniu landrynkowymi landszaftami, kiczowatymi fabu\u0142ami \u2013 najcz\u0119\u015bciej na u\u017cytek agent\u00f3w przemys\u0142u filmowego… Bo gdyby tak naszego bohatera zagra\u0142 sam Brad Pitt czy cho\u0107by Channing Tatum albo Ben Affleck, a dziewczyn\u0119 \u2013 Rachel Weisz lub mo\u017ce Jennifer Lawrence? To by\u0142by superhit, \u017ce ju\u017c o kasie nie wspomnimy…
\nOczywi\u015bcie najdalszy jestem od zarzucania komukolwiek cynicznej eksploatacji emocji. Podobnie jak nie zamierzam nikomu zabrania\u0107 podejmowania wa\u017ckich temat\u00f3w tylko dlatego, \u017ce \u015bmia\u0142ek \u00f3w jest przeci\u0119tnie wyedukowanym, kiepsko poinformowanym dziennikarzem (podobno \u015bledczym, cho\u0107 taki gatunek szlachetnej profesji, kt\u00f3r\u0105 sam uprawia\u0142em ponad czterdzie\u015bci lat \u2013 zwyczajnie nie istnieje…) z Bozeman w Montanie. Bo\u017ce bro\u0144! Ka\u017cdy pisa\u0107 mo\u017ce. To za\u015b, \u017ce nie wszyscy powinni, to zupe\u0142nie inna historia… Sullivan tak\u017ce mo\u017ce. Historia, kt\u00f3rej fragmenty us\u0142ysza\u0142 na jakim\u015b nudnym przyj\u0119ciu w Bozeman, pobudzi\u0142a jego wyobra\u017ani\u0119 i pop\u0119dzi\u0142a do roboty. Co dobrze o nim \u015bwiadczy – przynajmniej z profesjonalnego punktu widzenia. Bo z\u0142apa\u0107 dobr\u0105 histori\u0119 \u2013 to po\u0142owa sukcesu, je\u015bli nie wi\u0119cej…
\nHistoria, kt\u00f3r\u0105 zacz\u0105\u0142 zg\u0142\u0119bia\u0107 Sullivan, wygl\u0105da\u0142a obiecuj\u0105co niczym milion dolar\u00f3w… Oto w maju 1943 roku \u017cyje sobie w Mediolanie nastolatek, niejaki Giuseppe Lella (zwany zdrobniale Pino, co da si\u0119 przet\u0142umaczy\u0107 jako J\u00f3zinek wzgl\u0119dnie J\u00f3zu\u015b…) – synalek zamo\u017cnych mieszczan, kupc\u00f3w w bran\u017cy galanteryjnej (sklep z torebkami na via Montenapoleone \u2013 w samym centrum tamtejszej dzielnicy mody; i tak jest zreszt\u0105 do dzi\u015b…). W czasie wolnym (a mia\u0142 go du\u017co) Pino w\u0142\u00f3czy\u0142 si\u0119 po mie\u015bcie, wypatruj\u0105c dziewczyny, w kt\u00f3rej m\u00f3g\u0142by si\u0119 zakocha\u0107. Jego bol\u0105czk\u0105 by\u0142 bowiem powa\u017cny deficyt mi\u0142o\u015bci, wynikaj\u0105cy nie tyle mo\u017ce z braku \u015bmia\u0142o\u015bci do kobiet, co og\u00f3lnej nieporadno\u015bci w nawi\u0105zywaniu skutecznego dialogu mi\u0119dzyp\u0142ciowego. A\u017c tu nagle pewnego majowego burzowego popo\u0142udnia na Piazza della Scala, przed Oper\u0105, grom (na szcz\u0119\u015bcie metaforyczny, nie elektryczny) razi\u0142 Pina \u2013 w postaci pi\u0119knej p\u0142owow\u0142osej kobiety, starszej nieco od niego, akurat kupuj\u0105cej chleb w piekarni; Pino j\u0105 zaczepi\u0142, przedstawi\u0142 si\u0119, dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce ma na imi\u0119 Anna i um\u00f3wi\u0142 si\u0119 na wiecz\u00f3r do kina. Ale na film z Rit\u0105 Hayworth i Fredem Astaire’em dziewczyna nie przysz\u0142a; na domiar z\u0142ego kino zosta\u0142o trafione alianck\u0105 bomb\u0105, a Pino oberwa\u0142 w \u0142eb ceg\u0142\u0105… Przeto rada familijna postanowi\u0142a zdeglomerowa\u0107 J\u00f3zusia, by uchroni\u0107 go przed losem, jaki mediola\u0144skiemu okr\u0119gowi przemys\u0142owemu szykowali stratedzy alianccy \u2013 ch\u0142opak zosta\u0142 wys\u0142any do alpejskiego schroniska-klasztoru-szko\u0142y w g\u00f3rach ponad jeziorem Como, prowadzonego przez niejakiego ojca Re. Charyzmatyczny zakonnik z miejsca pogna\u0142 Pina w Alpy, ka\u017c\u0105c nauczy\u0107 si\u0119 na pami\u0119\u0107 i po omacku pokonywa\u0107 \u015bcie\u017cki wiod\u0105ce do granicy szwajcarskiej. Ch\u0142opak zdoby\u0142 kwalifikacje przewodnika i zacz\u0105\u0142 prowadza\u0107 przez g\u00f3ry konwoje mediola\u0144skich \u017byd\u00f3w, zestrzelonych alianckich pilot\u00f3w i innych tego gatunku uciekinier\u00f3w. Nieunikniony konflikt z bandytami szmalcownikami, udaj\u0105cymi antyfaszystowskich partyzant\u00f3w sprawi\u0142, \u017ce wiosn\u0105 1944 roku Pino ewakuowa\u0142 si\u0119 z g\u00f3r, a w Mediolanie rada familijna uchwali\u0142a, \u017ce nale\u017cy go uchroni\u0107 przed obligatoryjnym wcieleniem do armii w\u0142oskiej (ch\u0142opak ko\u0144czy\u0142 akurat osiemna\u015bcie lat…), dziesi\u0105tkowanej wtedy na froncie wschodnim. Rodzinne znajomo\u015bci pozwoli\u0142y go zadekowa\u0107 (na ochotnika!) w Organizacji Todta, gdzie zosta\u0142… kierowc\u0105 niejakiego genera\u0142a Leyersa \u2013 pe\u0142nomocnika Rzeszy do spraw wykorzystania w\u0142oskiego przemys\u0142u i si\u0142y roboczej dla potrzeb niemieckiej machiny wojennej. Mediola\u0144sk\u0105 kochank\u0105 genera\u0142a by\u0142a niejaka Dolly, u kt\u00f3rej s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 z kolei by\u0142a… Anna, dziewczyna z Piazza alla Scala, kt\u00f3ra rok wcze\u015bniej nie przysz\u0142a na randk\u0119 do kina…
\nW tym osobliwym czworok\u0105cie J\u00f3zinek funkcjonowa\u0142 doskonale. Mia\u0142 st\u00f3\u0142 i dzieli\u0142 \u0142o\u017ce z Ann\u0105. Wozi\u0142 genera\u0142a p\u00f3\u0142terenowym mercedesem po p\u00f3\u0142nocnych W\u0142oszech, zagl\u0105da\u0142 w ka\u017cdy r\u00f3w przeciwczo\u0142gowy, bunkier i pole minowe na umocnionej Linii Got\u00f3w – oczywi\u015bcie ze szczeg\u00f3\u0142ami donosz\u0105c ruchowi oporu i aliantom o wszystkim, co widzia\u0142… Obserwowa\u0142 poczynania swego genera\u0142a, a konkretnie jego nieposkromion\u0105 ch\u0119\u0107 gromadzenia z\u0142ota (\u0142ap\u00f3wki od w\u0142oskich przemys\u0142owc\u00f3w…). Sielanka mog\u0142aby trwa\u0107 d\u0142ugo, ale alianci powoli jednak zdobywali W\u0142ochy \u2013 kilometr po kilometrze. Ledwo Pino t\u0142umaczy\u0142 rozmow\u0119 swego genera\u0142a z samym Benito Mussolinim, ledwie s\u0142ucha\u0142 wrzask\u00f3w F\u00fchrera przez telefon, a ju\u017c obserwowa\u0142, jak dyktatora i jego kochank\u0119 Clar\u0119 Petacci mediola\u0144ski lud wiesza za nogi na wiacie nad stacj\u0105 benzynow\u0105 Esso na Piazzale Loreto. Niestety Anna oswobodzenia nie prze\u017cy\u0142a: antyfaszystowscy powsta\u0144cy j\u0105 i jej chlebodawczyni\u0119 Dolly rozstrzelali jako niemieckie kurwy… Sam Pino, kt\u00f3rego nikt nie zdekonspirowa\u0142 i nie ujawni\u0142 jego roli na antyfaszystowskim froncie, ledwo unikn\u0105\u0142 \u015bmierci jako kolaborant i zdrajca. W ko\u0144cu w1950 roku wyjecha\u0142 jako t\u0142umacz dru\u017cyny narciarskiej w\u0142oskich alpejczyk\u00f3w na mistrzostwa \u015bwiata w Aspen (w Colorado), z kt\u00f3rych ju\u017c nie wr\u00f3ci\u0142, nam\u00f3wiony przez… Gary’ego Coopera i Ernesta Hemingwaya, z kt\u00f3rymi zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 przy whisky. P\u00f3\u0142 wieku p\u00f3\u017aniej Sullivan odnalaz\u0142 go w alpejskim domu nad jeziorem Como… Nigdy nieopowiedziana historia zosta\u0142a reszcie spisana!
\nDzieje prostaczka z ludu, wpl\u0105tanego bezpo\u015brednio w tryby Wielkiej Historii, to klasyczna figura literacka. Jedermann \u2013 ot co… Bohater z przypadku, heros z powodu niesprzyjaj\u0105cych okoliczno\u015bci (gdyby nie one, wola\u0142by zaszy\u0107 si\u0119 w mysi\u0105 dziur\u0119…). Zelig Woody’ego Allena albo zgo\u0142a Forrest Gump. Mo\u017ce nawet nieledwie baron M\u00fcnchhausen \u2013 cho\u0107 bez bezwstydnego samochwalstwa… Aczkolwiek ten nocny pojedynek mercedesa z my\u015bliwcem spitfire to raczej czysta fantazja w stylu Indiany Jonesa, tromtadracka i mitoma\u0144ska. Nie tylko dlatego, \u017ce na froncie w\u0142oskim w 1945 roku spitfire’y bodaj\u017ce nie operowa\u0142y (parasol powietrzny nad elementami brytyjskiej 8 Armii i V Armi\u0105 USA zapewnia\u0142o lotnictwo ameryka\u0144skie), a w nocy raczej na pewno nie lata\u0142y \u2013 cho\u0107by nawet jedna z mnogich wersji rozpoznawczych tego wspania\u0142ego my\u015bliwca przechwytuj\u0105cego… Ale co to obchodzi ameryka\u0144skiego czytelnika; on nie zauwa\u017cy, gdy go robi\u0105 w tr\u0105b\u0119 \u2013 bo to przecie\u017c \u201ewiarygodna\u201d dokudrama historyczna.
\nA przy okazji jeszcze jedna uwaga dokumentacyjna \u2013 tym razem do ogr\u00f3dka polskiego wydawcy, a osobliwie jego tzw. redaktor\u00f3w. Ot\u00f3\u017c u Sullivana pojawia si\u0119 \u2013 i to wielokrotnie \u2013 g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cy armii niemieckiej na froncie \u015br\u00f3dziemnomorskim, feldmarsza\u0142ek \u2013 tyle \u017ce pod nieprawdziwym nazwiskiem \u201eKesserling\u201d. Skoro inne postacie historyczne wyst\u0119puj\u0105 pod w\u0142asnymi nazwiskami, m\u00f3g\u0142by i ten… Naprawd\u0119 nazywa\u0142 si\u0119 Albert Kesselring i istotnie by\u0142 feldmarsza\u0142kiem lotnictwa III Rzeszy, m.in. g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cym we W\u0142oszech (kwalifikacje \u201el\u0105dowe\u201d mia\u0142 \u2013 przed wst\u0105pieniem do Luftwaffe by\u0142 oficerem artylerii…). Takie b\u0142\u0119dy autora (a mo\u017ce t\u0142umacza?) trzeba wy\u0142apywa\u0107 i poprawia\u0107; po to si\u0119 zatrudnia redaktor\u00f3w…
\nAle mniejsza ju\u017c z tym… Lektura Sullivana to czysta rozrywka, mimo stosownej porcji martyrologii i dramatu, kt\u00f3re mia\u0142y dzie\u0142u przyda\u0107 powagi. Ale nie przyda\u0142y… To tylko tuzinkowa, jedna z wielu opowie\u015bci o wojnie i jej okropie\u0144stwach, widzianych przez pryzmat los\u00f3w jednostki, uwik\u0142anej w proces dziejowy. Romans historyczny, kt\u00f3rego lektura jet zbytkownym, ale poznawczo ca\u0142kowicie zb\u0119dnym zamierzeniem. Tylko nadmiar wolnego czasu usprawiedliwi\u0107 mo\u017ce zainteresowanie \u201ePod szkar\u0142atnym niebem\u201d. No i ta gar\u015b\u0107 mi\u0142ych memu sercu impresji z ulic Mediolanu oraz alpejskich \u015bcie\u017cek…
\nTomasz Sas
\n(27 06 2018)<\/p>\n
\n