![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/may-trumny-20180614poziom-300x187.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Rekomendacja: 4\/7<\/strong><\/span> Pami\u0119\u0107 tych trzech zmys\u0142owych dozna\u0144 szkockich przechowuj\u0119 w dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych formu\u0142ach. Pierwsza jest rozproszona, czyli ka\u017cde z nich osobno. S\u0142ono\u015b\u0107 atlantyckiego wiatru mo\u017cna poczu\u0107 i zapami\u0119ta\u0107 oblizuj\u0105c wargi po spacerze pla\u017c\u0105 dowolnej wyspy zachodniego wybrze\u017ca Szkocji; zapach torfu najlepiej przyswoi\u0107 jad\u0105c drog\u0105 \u2013 rowerem, je\u015bli akurat nie pada deszcz – w poprzek r\u00f3wninnej cz\u0119\u015bci wyspy Lewis ze Stornoway do Barabhas; a mi\u00f3d mo\u017cna posmakowa\u0107 w sklepiku kooperatywy pszczelarskiej w Fort William. Ale \u0142atwiej razem \u2013 te trzy smaki plus moc uisge beatha (innymi s\u0142owy C2H5OH) z j\u0119czmiennego s\u0142odu zawiera w sobie talisker (moim prywatnym zdaniem \u2013 najlepsza whisky typu single malt na \u015bwiecie), p\u0119dzony w gorzelni w Carbost na wyspie Skye. Peter May Na szlaku trumien Prze\u0142o\u017cy\u0142 Lech Z. \u017bo\u0142\u0119dziowski Wydawnictwo Albatros Sp. z o.o., Warszawa 2018 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Smak s\u0142onego wiatru, zapach torfowego dymu i nuta jesiennego wrzosowego miodu… Pami\u0119\u0107 tych trzech zmys\u0142owych dozna\u0144 szkockich przechowuj\u0119 w dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych formu\u0142ach. Pierwsza jest rozproszona, czyli ka\u017cde z nich osobno. S\u0142ono\u015b\u0107 atlantyckiego wiatru mo\u017cna poczu\u0107 i zapami\u0119ta\u0107 oblizuj\u0105c wargi po spacerze pla\u017c\u0105 dowolnej wyspy zachodniego wybrze\u017ca Szkocji; zapach torfu najlepiej przyswoi\u0107 jad\u0105c drog\u0105 \u2013 rowerem, je\u015bli akurat nie pada deszcz – w poprzek r\u00f3wninnej cz\u0119\u015bci wyspy Lewis ze Stornoway do Barabhas; a mi\u00f3d mo\u017cna posmakowa\u0107 w sklepiku kooperatywy pszczelarskiej w Fort William. Ale \u0142atwiej razem \u2013 te trzy smaki plus moc uisge beatha (innymi s\u0142owy C2H5OH) z j\u0119czmiennego s\u0142odu zawiera w sobie talisker (moim prywatnym zdaniem \u2013 najlepsza whisky typu single malt na \u015bwiecie), p\u0119dzony w gorzelni w Carbost na wyspie Skye. A wszystko dlatego si\u0119 przypomnia\u0142o, bo Peter May napisa\u0142 kolejny krymina\u0142 z archipelagiem szkockich Hebryd\u00f3w Zewn\u0119trznych jako scen\u0105 i pe\u0142noprawnym uczestnikiem akcji zarazem. Ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem roli sztorm\u00f3w i fal morskich w kulminacyjnym punkcie intrygi. Zaczyna si\u0119 jak dobry sensacyjny thriller z Jasonem Bourne’em: na pi\u0119knej pla\u017cy w wiosce Losgaintir (na angielskich mapach: Luskentyre…) na wyspie Harris…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1116,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[10],"tags":[201],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1114"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1114"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1114\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2769,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1114\/revisions\/2769"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1116"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1114"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1114"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1114"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\nSmak s\u0142onego wiatru, zapach torfowego dymu
\ni nuta jesiennego wrzosowego miodu…<\/span><\/h3>\n
\nA wszystko dlatego si\u0119 przypomnia\u0142o, bo Peter May napisa\u0142 kolejny krymina\u0142 z archipelagiem szkockich Hebryd\u00f3w Zewn\u0119trznych jako scen\u0105 i pe\u0142noprawnym uczestnikiem akcji zarazem. Ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem roli sztorm\u00f3w i fal morskich w kulminacyjnym punkcie intrygi.
\nZaczyna si\u0119 jak dobry sensacyjny thriller z Jasonem Bourne’em: na pi\u0119knej pla\u017cy w wiosce Losgaintir (na angielskich mapach: Luskentyre…) na wyspie Harris odzyskuje przytomno\u015b\u0107 wyrzucony na brzeg m\u0119\u017cczyzna. Napisa\u0142em \u201ewyspie\u201d, ale Harris nie jest wysp\u0105 w sensie geograficznym, czyli kawa\u0142kiem l\u0105du oblanym wod\u0105 ze wszech stron. Wyspa jest jedna – najwi\u0119ksza w archipelagu Hebryd Zewn\u0119trznych, a nazw\u0119 nosi podw\u00f3jn\u0105: Lewis i Harris; to rezultat starego sporu w \u0142onie szkockiego klanu MacLeod\u00f3w. Podzielili wysp\u0119 na dwie cz\u0119\u015bci, a ka\u017cda nale\u017ca\u0142a do innego z hrabstw Szkocji \u2013 Harris do Invernessshire, Lewis za\u015b do Ross&Cromartyshire.
\nAle to mniej istotne… W ka\u017cdym razie, gdy na oko czterdziestoletni m\u0119\u017cczyzna wygrzebuje si\u0119 (z rozbitym \u0142bem…) z piasku Losgaintir, nie ma poj\u0119cia, gdzie jest, ani co gorsza: kim jest. Typowa amnezja \u2013 pami\u0119\u0107 wyzerowana… Rozpoczyna si\u0119 poszukiwanie to\u017csamo\u015bci, mozolne sklejanie z okruszk\u00f3w. Spotkana na drodze starsza kobieta wskazuje mu chat\u0119 na wydmach, w kt\u00f3rej \u201erozbitek\u201d mieszka. Okazuje si\u0119, \u017ce jedyne, co dobrze zapami\u0119ta\u0142, to imi\u0119 psa \u2013 br\u0105zowego labradora: Musli… Inni s\u0105siedzi (m\u0142oda para) naprowadzaj\u0105 go jeszcze bli\u017cej; odkrywa swoje nazwisko (Neal Maclean) i zaj\u0119cie, kt\u00f3remu si\u0119 oddaje (pisze ksi\u0105\u017ck\u0119 o tajemnicy Wysp Flannana: niewyja\u015bnionym zagini\u0119ciu trzech latarnik\u00f3w na pocz\u0105tku XX wieku…). Lecz c\u00f3\u017c z tego, skoro dysk znalezionego w chacie laptopa jest pusty \u2013 ani \u015bladu tekstu rzekomej ksi\u0105\u017cki. Na domiar z\u0142ego okazuje si\u0119, \u017ce Neala \u0142\u0105czy romans z Sally, \u017con\u0105 Jona (to \u201epo\u0142\u00f3wka\u201d tej m\u0142odej pary, kt\u00f3ra pomog\u0142a odkry\u0107 par\u0119 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w z \u017cycia podmiotu lirycznego tej intrygi…). Ale na tym koniec sukces\u00f3w w przezwyci\u0119\u017caniu amnezji. Neal obficie wspomaga procesy mnemoniczne, wprowadzaj\u0105c do organizmu whisky Caol Ila, ale demaskuje go spos\u00f3b, w jaki j\u0105 pije (do szklanki na trzy palce dolewa czwarty palec wody… z kranu, kt\u00f3rego to \u015bwi\u0119tokradztwa nie dopu\u015bci\u0142by si\u0119 \u017caden prawdziwy Szkot, a ju\u017c na pewno nie g\u00f3ral z Highlands czy Zachodnich Wysp).
\nW tym miejscu trzeba u\u015bci\u015bli\u0107 rewelacje Petera Maya. Pisze on o Caol Ila, \u017ce to \u201ewyspiarska whisky o s\u0142omkowej barwie i torfowym posmaku\u201d. To si\u0119 w zasadzie prawie zgadza, ale bez u\u015bci\u015blenia mo\u017cna by mniema\u0107, \u017ce Caol Ila jest lokalnym trunkiem z Hebryd\u00f3w Zewn\u0119trznych. Tymczasem na tym archipelagu nie ma ani jednej destylarni (chyba \u017ce kto\u015b w tajemnicy postawi\u0142 alembik w g\u00f3rskiej szopie nad \u017cwawym strumykiem i bawi si\u0119 w gorzelnika…). Najbli\u017csza jest wytw\u00f3rnia taliskera na wspomnianej wyspie Skye, kt\u00f3ra wszak si\u0119 do Hebryd\u00f3w nie zalicza. Za\u015b whisky Caol Ila, w kt\u00f3rej tak si\u0119 rozsmakowa\u0142 bohater Petera Maya, powstaje w miejscu odleg\u0142ym od Harris o wiele godzin \u017ceglugi na po\u0142udnie – na jednej z wysp przybrze\u017cnego archipelagu w zachodniej Szkocji, w regionie Argyll. Wyspy nazywane s\u0105 Hebrydami Wewn\u0119trznymi, a ta od Caol Ila to Islay… Gorzelnia mie\u015bci si\u0119 w Port Askaig i jest jedn\u0105 z siedmiu na wyspie. Najwybitniejszy \u015bwiatowy krytyk whisky Jim Murray uwa\u017ca Caol Ila za trunek bardzo zacny, dla znawc\u00f3w, o oleistej konsystencji, z\u0142o\u017conej strukturze smaku torfowego i morskich wodorost\u00f3w, o niezbyt d\u0142ugim, ale osobliwym s\u0142odko-pieprzowym finiszu. W handlu ma\u0142o dost\u0119pna; ostatnio stosunkowo naj\u0142atwiej o 15-letni\u0105, rzeczywi\u015bcie s\u0142omkowej barwy i o torfowo-morskim aromacie. Ale o s\u0142awie wyspy Islay w\u015br\u00f3d mi\u0142o\u015bnik\u00f3w whisky przes\u0105dzaj\u0105 inne zrodzone na jej polach j\u0119czmienia, torfowiskach, w strumieniach i w alembikach trunki \u2013 daleko lepsze od Caol Ila. Same ich nazwy budz\u0105 dreszcz po\u017c\u0105dania u znawc\u00f3w: Ardbeg, Bruichladdich, Bunnahabhain, Bowmore, Laphroaig, Lagavulin… Poezja sama w sobie. Ale do\u015b\u0107 o whisky na razie \u2013 mo\u017ce jednak kiedy\u015b uda mi si\u0119 zarekomendowa\u0107 jakow\u0105\u015b fundamentaln\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 tycz\u0105c\u0105 si\u0119 historii, produkcji i degustacji uisge beatha…
\nWr\u00f3\u0107my (na kr\u00f3tko, bo wszak zbyt wiele zdradza\u0107 nie mo\u017cemy \u2013 umowa to umowa…) do przyg\u00f3d Neala Macleana. Nasz bohater robi kr\u00f3tki wypad do archiwum w Edynburgu i przekonuje si\u0119, \u017ce Neal Maclean… nie \u017cyje od dw\u00f3ch lat. Robi si\u0119 jeszcze ciekawiej, gdy na wyspach \u015bw. Flannana znaleziono zw\u0142oki niezidentyfikowanego osobnika, ca\u0142kiem niedawno zat\u0142uczonego kamieniem. Neal (na razie nazywajmy go tak prowizorycznie, z braku pewniejszych informacji…) podejrzewa, \u017ce sprawc\u0105 mo\u017ce by\u0107… on sam. I to ju\u017c sprawa dla policji. W zataczaj\u0105c\u0105 coraz szersze kr\u0119gi intryg\u0119 w\u0142\u0105czaj\u0105 si\u0119 nowe postacie, nowe motywy, nowe interesy \u2013 robi si\u0119 g\u0119sto i ciekawie, a nawet gro\u017anie. Jak zwykle na styku ekologii i pazernego kapitalizmu. Rol\u0119 decyduj\u0105c\u0105, cho\u0107 niem\u0105 (nie licz\u0105c bzykania) odegra owad Apis mellifera L.
\nKryminalna historia, opowiedziana przez Petera Maya ma solidny \u0142adunek prawdopodobnej grozy. A jednocze\u015bnie zaleca si\u0119 charakterystycznym dla tego autora dopracowaniem szczeg\u00f3\u0142u, znamionuj\u0105cym uczciw\u0105 i mozoln\u0105 prac\u0119 w terenie, liczne kwerendy archiwalno-biblioteczne i dobry wywiad \u015brodowiskowy (na przyk\u0142ad w \u015brodowisku zbuntowanych \u201ena gotycko\u201d nastolatek…). Peter May nie jest mistrzem budowania i stopniowania napi\u0119cia, ale umie zwodzi\u0107, podj\u0105\u0107 intelektualn\u0105 gr\u0119 z przeciwnikiem… A przeciwnikiem w tym wypadku jest bystry… czytelnik, ch\u0119tnie reaguj\u0105cy na wyzwania, obligowany do wzmo\u017conej pracy umys\u0142owej. May nie znosi przewidywalnych oczywisto\u015bci w swych kryminalnych fabu\u0142ach; zawsze ma w zanadrzu jaki\u015b \u201espin\u201d, naprowadzaj\u0105cy na nowe tropy, fa\u0142szywe \u015bcie\u017cki lub ku nieoczywistym rozwi\u0105zaniom… To akurat lubi\u0119 najbardziej w literaturze kryminalnej, przeto szkocki autor (poza sam\u0105 \u201eszkocko\u015bci\u0105\u201d) ma u mnie du\u017cy kredyt zaufania. Lubi\u0119 bowiem sytuacje, gdy czuj\u0119 partnersk\u0105, podmiotow\u0105 wi\u0119\u017a z autorem \u2013 a nie tylko sk\u0142onno\u015b\u0107 do manipulacji i manifestowania poczucia wy\u017cszo\u015bci. Lubi\u0119, gdy autor nie jest niepodzielnym gospodarzem intrygi, pozwalaj\u0105cym sobie, w poczuciu pychy i bezkarno\u015bci, na lekcewa\u017cenie zasad logiki, zdrowego rozs\u0105dku \u2013 a nawet przyzwoito\u015bci… Lubi\u0119, gdy autor nie tworzy postaci o ponadnaturalnych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach umys\u0142u, psychiki i si\u0142y fizycznej. Policjanci Maya nie s\u0105 supermenami, ortodoksyjnie wyczulonymi na przestrzeganie prawa tudzie\u017c czynienie sprawiedliwo\u015bci; maj\u0105 swoje za uszami, ale roztaczaj\u0105 t\u0119 specyficzn\u0105 aur\u0119 niezachwianej pewno\u015bci, \u017ce gdy przyjdzie co do czego \u2013 stan\u0105 na wysoko\u015bci zadania… Przypomina May w tym nieco innego mistrza szkockiego thrillera \u2013 Iana Rankina…
\nTyle powod\u00f3w \u2013 jak mniemam \u2013 wystarczy, by zarekomendowa\u0107 lektur\u0119 \u201eNa szlaku trumien\u201d. To przyzwoite rzemios\u0142o. Naprawd\u0119. A nawet co\u015b wi\u0119cej…
\nTomasz Sas<\/strong>
\n(18 06 2018)<\/strong><\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"