![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/mro\u017cek-20180604-poziom-300x191.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Rekomendacja: 5\/7<\/strong><\/span> \u201eMro\u017cek by tego nie wymy\u015bli\u0142\u201d<\/em> Gdy S\u0142awomir Mro\u017cek, syn galicyjskiego pocztmistrza, cz\u0142owiek wielu talent\u00f3w (cho\u0107 \u017cadnego nie wystudiowa\u0142 do ko\u0144ca), w latach 50. ubieg\u0142ego wieku debiutowa\u0142 w krakowskiej gazecie codziennej (sk\u0105din\u0105d by\u0142 to \u201eDziennik Polski\u201d…) jako miejski reporter, nikt nawet przez chwil\u0119 nie podejrzewa\u0142, co z niego wyro\u015bnie. Nikt, mo\u017ce poza najbli\u017cszym przyjacielem rzeczonego Mro\u017cka \u2013 Leszkiem Herdegenem, poet\u0105 i aktorem o g\u0142osie tak sugestywnym, \u017ce p\u0142oszy\u0142 go\u0142\u0119bie w obr\u0119bie Plant, narusza\u0142 bezpowrotnie powag\u0119 wielu urz\u0119d\u00f3w, obezw\u0142adnia\u0142 kobiety oraz doprowadza\u0142 je do czyn\u00f3w nie licuj\u0105cych z godno\u015bci\u0105 (cokolwiek mog\u0142oby to znaczy\u0107…). \u00d3wczesny naczelny wspomnianego \u201eDziennika…\u201d Stanis\u0142aw Witold Balicki podobno mia\u0142 w kwestii przysz\u0142o\u015bci Mro\u017cka jakie\u015b profetyczne przeczucia, lecz nie pokwapi\u0142 si\u0119 og\u0142osi\u0107 ich publicznie… Ale zblazowany Krak\u00f3w przez stulecia dziej\u00f3w nie takie wunderkindy widywa\u0142 (i prze\u017cy\u0142…). Ludzko\u015b\u0107 zatem rozwija\u0142a si\u0119, budowa\u0142a zr\u0119by (lub dawa\u0142a odp\u00f3r) w b\u0142ogiej nie\u015bwiadomo\u015bci, kto jej wyrasta pod bokiem. Ale cherlawy m\u0142odzieniec, publikuj\u0105cy humoreski w \u201eSzpilkach\u201d i rysunki satyryczne (gruba kreska, styl nieomal dzieci\u0119cy, wyrafinowanie prymitywny i do tego zwalaj\u0105ca z n\u00f3g sytuacja lub tekst…) w \u201ePrzekroju\u201d, wpr\u0119dce rozr\u00f3s\u0142 si\u0119 do imponuj\u0105cych (intelektualnie!) rozmiar\u00f3w. Zacz\u0105\u0142 pisa\u0107 opowiadanka satyryczne, a wkr\u00f3tce potem sztuki sceniczne, kt\u00f3re zacz\u0119to wystawia\u0107 z wielkimi sukcesami. Sam pierwszy raz zobaczy\u0142em Mro\u017cka na scenie w 1964 roku \u2013 by\u0142 to \u201eIndyk\u201d w \u0142\u00f3dzkim Teatrze Nowym w re\u017cyserii nieod\u017ca\u0142owanego Jurka Afanasjewa z gda\u0144skiego Bim-Bomu (bodaj\u017ce studenta Film\u00f3wki w\u00f3wczas). To by\u0142 szok poznawczy dla licealisty… S\u0142awomir Mro\u017cek Czekoladki dla Prezesa Oficyna Literacka Noir sur Blanc, Warszawa 2018 Rekomendacja: 5\/7 Ocena ok\u0142adki: 3\/5 Prolegomena polskie czyli akademia absurdu \u201eMro\u017cek by tego nie wymy\u015bli\u0142\u201d (popularne przys\u0142owie ludowe, sprawdzone w wielu okazjach…) Gdy S\u0142awomir Mro\u017cek, syn galicyjskiego pocztmistrza, cz\u0142owiek wielu talent\u00f3w (cho\u0107 \u017cadnego nie wystudiowa\u0142 do ko\u0144ca), w latach 50. ubieg\u0142ego wieku debiutowa\u0142 w krakowskiej gazecie codziennej (sk\u0105din\u0105d by\u0142 to \u201eDziennik Polski\u201d…) jako miejski reporter, nikt nawet przez chwil\u0119 nie podejrzewa\u0142, co z niego wyro\u015bnie. Nikt, mo\u017ce poza najbli\u017cszym przyjacielem rzeczonego Mro\u017cka \u2013 Leszkiem Herdegenem, poet\u0105 i aktorem o g\u0142osie tak sugestywnym, \u017ce p\u0142oszy\u0142 go\u0142\u0119bie w obr\u0119bie Plant, narusza\u0142 bezpowrotnie powag\u0119 wielu urz\u0119d\u00f3w, obezw\u0142adnia\u0142 kobiety oraz doprowadza\u0142 je do czyn\u00f3w nie licuj\u0105cych z godno\u015bci\u0105 (cokolwiek mog\u0142oby to znaczy\u0107…). \u00d3wczesny naczelny wspomnianego \u201eDziennika…\u201d Stanis\u0142aw Witold Balicki podobno mia\u0142 w kwestii przysz\u0142o\u015bci Mro\u017cka jakie\u015b profetyczne przeczucia, lecz nie pokwapi\u0142 si\u0119 og\u0142osi\u0107 ich publicznie… Ale zblazowany Krak\u00f3w przez stulecia dziej\u00f3w nie takie wunderkindy widywa\u0142 (i prze\u017cy\u0142…). Ludzko\u015b\u0107 zatem rozwija\u0142a si\u0119, budowa\u0142a zr\u0119by (lub dawa\u0142a odp\u00f3r) w b\u0142ogiej nie\u015bwiadomo\u015bci, kto jej wyrasta pod bokiem. Ale cherlawy m\u0142odzieniec, publikuj\u0105cy humoreski w \u201eSzpilkach\u201d i rysunki satyryczne (gruba kreska, styl nieomal dzieci\u0119cy, wyrafinowanie prymitywny i do tego zwalaj\u0105ca z n\u00f3g sytuacja lub tekst…) w \u201ePrzekroju\u201d,…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1099,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[16],"tags":[198],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1097"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1097"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1097\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2727,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1097\/revisions\/2727"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1099"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1097"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1097"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1097"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 3\/5<\/strong><\/span><\/p>\n<\/h3>\n
Prolegomena polskie czyli akademia absurdu<\/span><\/h3>\n
\n(popularne przys\u0142owie ludowe,<\/strong>
\nsprawdzone w wielu okazjach…)<\/strong><\/p>\n
\nI nie tylko dla niego. Mro\u017cek zosta\u0142 nieformalnym wieszczem epoki Ma\u0142ej Stabilizacji \u2013 prze\u015bmiewc\u0105, szyderc\u0105 (ale \u0142agodnym…), tropicielem absurd\u00f3w, majstrem groteski i nieuchronnie \u2013 piewc\u0105 systemu \u00e0 rebours. Potrzebowa\u0142e\u015b odwyku od na\u0142ogu ulegania propagandzie \u2013 czyta\u0142e\u015b porcyjk\u0119 Mro\u017cka \u2013 i ju\u017c. By\u0142e\u015b zaszczepiony… Opowiadanka, zebrane w tomie \u201eCzekoladki dla Prezesa\u201d, idealnie si\u0119 na takie szczepionki nadawa\u0142y. Gdyby wtedy wesz\u0142y do obiegu. Ale bodaj\u017ce nie wesz\u0142y \u2013 nie w takiej postaci: jednego, mocnego chichotu-antidotum. Za to dzi\u015b, za\u017cywszy na wsp\u00f3\u0142czesn\u0105, dominuj\u0105c\u0105 konotacj\u0119 tytu\u0142u \u201ePrezes\u201d, mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 jako zbawcza odtrutka na tera\u017aniejsze ci\u0119\u017ckie czasy i niemniej przygniataj\u0105ce do\u015bwiadczenia.
\nMro\u017cek, cho\u0107 mocno reglamentowany przez cenzur\u0119, wtedy sprawia\u0142 ka\u017cdym swym pojawieniem si\u0119 w druku czy na scenie, \u017ce Polska naprawd\u0119 by\u0142a najweselszym barakiem w ca\u0142ym obozie realnego socjalizmu. Nawet gdy zosta\u0142 zakazany (po emigracji i pot\u0119pieniu agresji na Czechos\u0142owacj\u0119…), funkcjonowa\u0142 jako symbol \u2013 aluzyjna figura stylistyczna w j\u0119zyku kolokwialnym. Obrazuj\u0105ca absurd, grotesk\u0119… Wystarczy\u0142o powiedzie\u0107 \u201eMro\u017cek\u201d zamiast szczeg\u00f3\u0142owego om\u00f3wienia sytuacji, a ju\u017c nawi\u0105zywa\u0142a si\u0119 ni\u0107 porozumienia mi\u0119dzy polskimi inteligentami. W dziejach skomplikowanych stosunk\u00f3w mi\u0119dzy polsk\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105, a jej literatur\u0105 drugiego tak jednoznacznego, wyrazistego przypadku nie ma…
\n\u201eCzekoladki dla Prezesa\u201d to sp\u00f3jna ca\u0142ostka (ale bodaj\u017ce nie by\u0142a napisana \u201ejednym ci\u0105giem\u201d), z\u0142\u0105czona osob\u0105 rzeczonego prezesa Sp\u00f3\u0142dzielni \u201eJasna Przysz\u0142o\u015b\u0107\u201d gdzie\u015b na ma\u0142omiasteczkowej prowincji. W akcji uczestnicz\u0105 (ale sporadycznie, w miar\u0119 potrzeb) Ksi\u0119gowy, Referent, Kasjer, Magazynier, Radca, Podsekretarz, Skarbnik, Praktykant, Sekretarka, Bufetowa; stale obecny jest Narrator o bli\u017cej niesprecyzowanym stanowisku s\u0142u\u017cbowym, ale w pragmatyce sp\u00f3\u0142dzielczej wysokim, bowiem dzia\u0142a nieustannie jako prawa nieomal\u017ce r\u0119ka Prezesa, doradca w wa\u017cnych aspektach funkcjonowania Sp\u00f3\u0142dzielni \u201eJasna Przysz\u0142o\u015b\u0107\u201d – tak\u017ce tych dyskrecjonalnych i nielegalnych. Z tych kr\u00f3tkich sprawozdanek lub \u201enotatek s\u0142u\u017cbowych\u201d wy\u0142ania si\u0119 obraz kr\u00f3lestwa biurokracji, wszechobecnego \u2013 a\u017c poza granice absurdu \u2013 dyktatu planowania, kultury donosu, prymatu niekompetencji, s\u0142u\u017calczej gonitwy do ucha Prezesa… S\u0142owem: niegdysiejsza Polska, ale jako\u015b mocno do dzisiejszej podobna…
\nA to st\u0105d, \u017ce Mro\u017cek wielki by\u0142, przenikliwy i m\u0105dry. I dobrze rozumia\u0142 sw\u00f3j kraj. Od czasu praktykowania dziennikarstwa w \u201eDzienniku Polskim\u201d, gdy przez kilka lat ch\u0142on\u0105\u0142 ma\u0142opolsk\u0105 prowincj\u0119 (sk\u0105din\u0105d przecie\u017c rodzinn\u0105…), a eksperymentalnie, w celach naukowych i poznawczych przyswojone spirytualia (z zak\u0105skami…) m\u00f3g\u0142 przelicza\u0107 na hektolitry czystego C2H5OH… Potem nawet z oddalenia wiedz\u0119 t\u0119 imponuj\u0105co poszerza\u0142 i uog\u00f3lnia\u0142 \u2013 a\u017c do opisania formu\u0142y syntetycznej krainy, owocu zderzenia narzuconego z zewn\u0105trz ustrojowego absurdu z osobliw\u0105 mentalno\u015bci\u0105 ruralistyczno-feudaln\u0105 krajowego chowu \u0107wier\u0107inteligencji. W krainie j\u0119zyka polskiego nie ma nawet z kim go por\u00f3wna\u0107 \u2013 do tego stopnia by\u0142 osobnym zjawiskiem \u201emeteorologicznym\u201d… Lektura tych kilkudziesi\u0119ciu opowiadanek, obok dozy niew\u0105tpliwej przyjemno\u015bci, dostarcza te\u017c co nieco materia\u0142u badawczego do studiowania zawi\u0142o\u015bci polskiej natury. Zaiste, kraj to dziwny i do niczego niepodobny. Bez Mro\u017cka trudniej by\u0142oby to dostrzec, a jeszcze trudniej \u2013 prze\u017cy\u0107…
\nNa zako\u0144czenie kilka pretensji edytorskich do Wydawcy. Bardzo mi przeszkadza sam tekst bez kontekstu… Opowiadania z tego tomu maj\u0105 swoj\u0105 histori\u0119 \u2013 cho\u0107by daty i miejsca pierwszej publikacji, lub \u2013 je\u015bli zosta\u0142y znalezione w szufladzie \u2013 to kiedy i w kt\u00f3rej… Dobrze, gdy wydawca to szanuje. Koncepcja koncepcj\u0105, ale czytelnicy na og\u00f3\u0142 lubi\u0105 wiedzie\u0107 wi\u0119cej. Odedytorskie didaskalia to po prostu wyraz szacunku i poszanowania dla wydawniczego rzemios\u0142a. A tak to wiemy tylko, \u017ce \u201eCzekoladki…\u201d pierwszy raz ukaza\u0142y si\u0119 w tej edycji, a prawa nale\u017c\u0105 do wydawnictwa Diogenes w Z\u00fcrichu od dwudziestu dw\u00f3ch lat. To za ma\u0142o. Ale i tak zabawa przednia…
\nTomasz Sas<\/strong>
\n(5 06 2018)<\/strong><\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"