![\"\"](\"http:\/\/100zastu.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/qing-li-shinrin-yoku-20180416-pozion-e1523978944221-300x169.jpg\")
\nShinrin-yoku. Sztuka i teoria k\u0105pieli le\u015bnych
\nPrze\u0142o\u017cy\u0142a Olga Siara
\nWydawnictwo Insignis, Krak\u00f3w 2018<\/h4>\n
Rekomendacja: 4\/7<\/strong><\/span> W drugiej po\u0142owie lat 50. zgrzebne, ascetyczne (i co tu ukrywa\u0107: \u015bmierdz\u0105ce…) okowy \u017cycia codziennego na socjalistyczn\u0105 mod\u0142\u0119, praktykowanego w robotniczym mie\u015bcie znacznej wielko\u015bci, zacz\u0119\u0142y powoli puszcza\u0107… Wyczuwalnym sygna\u0142em jako\u015bciowych zmian by\u0142y nowe zapachy w przestrzeni komunalnej: \u015bwie\u017co zmielonej prawdziwej kawy w delikatesach, a w drogeriach \u2013 intensywna wo\u0144 \u017celatynowych szyszek k\u0105pielowych, wype\u0142nionych esencj\u0105 o ostrej, intensywnej nucie jod\u0142opodobnej, wypieraj\u0105cej podejrzany zapaszek szarego myd\u0142a, dla zmy\u0142ki zwanego \u201ebia\u0142y jele\u0144\u201d. W \u015bwie\u017co oddanej wtedy do u\u017cytku klasy robotniczej z \u0142\u00f3dzkiej dzielnicy Chojny \u0142a\u017ani miejskiej przy Rzgowskiej aura przynoszonych przez klient\u00f3w jod\u0142owych szyszek zmaga\u0142a si\u0119 z woni\u0105 eau de Javel, kt\u00f3r\u0105 funkcjonariusze k\u0105pielowi obficie szafowali do dezynfekcji… Razem te zapachy tworzy\u0142y w\u0119chowy bukiet, kt\u00f3remu czo\u0142a stawi\u0107 mogli (bez uszczerbku na zdrowiu i tzw. zdrowych zmys\u0142ach) tylko wytrawni, znieczuleni pasa\u017cerowie tramwaj\u00f3w w godzinach szczytu, do tego pracuj\u0105cy w \u00f3wczesnych (czyli de facto wci\u0105\u017c XIX-wiecznych…) farbiarniach i apreturowniach bran\u017cy bawe\u0142nianej… <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Qing Li Shinrin-yoku. Sztuka i teoria k\u0105pieli le\u015bnych Prze\u0142o\u017cy\u0142a Olga Siara Wydawnictwo Insignis, Krak\u00f3w 2018 Rekomendacja: 4\/7 Ocena ok\u0142adki: 4\/5 \u017bycie le\u015bnych ludzi czyli dyskretna wo\u0144 szyszki… W drugiej po\u0142owie lat 50. zgrzebne, ascetyczne (i co tu ukrywa\u0107: \u015bmierdz\u0105ce…) okowy \u017cycia codziennego na socjalistyczn\u0105 mod\u0142\u0119, praktykowanego w robotniczym mie\u015bcie znacznej wielko\u015bci, zacz\u0119\u0142y powoli puszcza\u0107… Wyczuwalnym sygna\u0142em jako\u015bciowych zmian by\u0142y nowe zapachy w przestrzeni komunalnej: \u015bwie\u017co zmielonej prawdziwej kawy w delikatesach, a w drogeriach \u2013 intensywna wo\u0144 \u017celatynowych szyszek k\u0105pielowych, wype\u0142nionych esencj\u0105 o ostrej, intensywnej nucie jod\u0142opodobnej, wypieraj\u0105cej podejrzany zapaszek szarego myd\u0142a, dla zmy\u0142ki zwanego \u201ebia\u0142y jele\u0144\u201d. W \u015bwie\u017co oddanej wtedy do u\u017cytku klasy robotniczej z \u0142\u00f3dzkiej dzielnicy Chojny \u0142a\u017ani miejskiej przy Rzgowskiej aura przynoszonych przez klient\u00f3w jod\u0142owych szyszek zmaga\u0142a si\u0119 z woni\u0105 eau de Javel, kt\u00f3r\u0105 funkcjonariusze k\u0105pielowi obficie szafowali do dezynfekcji… Razem te zapachy tworzy\u0142y w\u0119chowy bukiet, kt\u00f3remu czo\u0142a stawi\u0107 mogli (bez uszczerbku na zdrowiu i tzw. zdrowych zmys\u0142ach) tylko wytrawni, znieczuleni pasa\u017cerowie tramwaj\u00f3w w godzinach szczytu, do tego pracuj\u0105cy w \u00f3wczesnych (czyli de facto wci\u0105\u017c XIX-wiecznych…) farbiarniach i apreturowniach bran\u017cy bawe\u0142nianej… Te dzieci\u0119ce wra\u017cenia w\u0119chowe przypomnia\u0142y mi si\u0119, gdy dosta\u0142em od wydawcy (serdeczne dzi\u0119ki…) \u201eShinrin-yoku\u201d, czyli ksi\u0119g\u0119 o k\u0105pielach le\u015bnych doktora Qing Li (z nazwiska s\u0105dz\u0105c, raczej Chi\u0144czyka…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1012,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"book_review_cover_url":"","book_review_title":"","book_review_series":"","book_review_author":"","book_review_genre":"","book_review_isbn":"","book_review_publisher":"","book_review_release_date":"","book_review_format":"","book_review_pages":"","book_review_source":"","book_review_rating":"","book_review_summary":""},"categories":[27,85],"tags":[187],"wppr_data":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1010"}],"collection":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1010"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1010\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1014,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1010\/revisions\/1014"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1012"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1010"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1010"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/100zastu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1010"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOcena ok\u0142adki: 4\/5<\/strong><\/span><\/p>\n\u017bycie le\u015bnych ludzi czyli dyskretna wo\u0144 szyszki…<\/span><\/h3>\n
\nTe dzieci\u0119ce wra\u017cenia w\u0119chowe przypomnia\u0142y mi si\u0119, gdy dosta\u0142em od wydawcy (serdeczne dzi\u0119ki…) \u201eShinrin-yoku\u201d, czyli ksi\u0119g\u0119 o k\u0105pielach le\u015bnych doktora Qing Li (z nazwiska s\u0105dz\u0105c, raczej Chi\u0144czyka ni\u017c Japo\u0144czyka…) z tokijskiej akademii medycznej, wybitnego \u015bwiatowego eksperta tzw. medycyny naturalnej\u201d (cokolwiek to jest…). Wszak \u201ek\u0105piel le\u015bna\u201d to nic innego jak po prostu spacer po lesie, a pierwszym wa\u017ceniem zmys\u0142owym takiej przechadzki jest zapach lasu, tak wybitnie odmienny od ujednoliconego smrodu miasta… Oczywi\u015bcie pod warunkiem, \u017ce na skraju zadrzewie\u0144 nikt polskim obyczajem nie urz\u0105dzi\u0142 wysypiska \u015bmieci ani latryny. W Japonii raczej niemo\u017cliwe…
\nWedle kryteri\u00f3w stosowanych przez nauki biologiczne cz\u0142owiek jest gatunkiem miejskim od chwili, gdy ponad po\u0142owa populacji homo sapiens \u017cyje w warunkach zurbanizowanych; za 30 lat trzy czwarte prognozowanej ludno\u015bci Ziemi (circa 9 miliard\u00f3w!) b\u0119dzie egzystowa\u0107 w miastach… Lepiej lub gorzej przystosowuj\u0105c si\u0119 do warunk\u00f3w, zw\u0142aszcza do sp\u0119dzania 90 procent swego czasu w pomieszczeniach zamkni\u0119tych. A tymczasem ewolucyjna (liczona pewnie w milionach lat), historia hominid\u00f3w toczy\u0142a si\u0119 na otwartej przestrzeni, w bezpo\u015brednim kontakcie z przyrod\u0105: lasem, sawann\u0105, tundr\u0105… Natura ludzka pe\u0142na jest \u015blad\u00f3w tego zwi\u0105zku, cho\u0107 teraz g\u0142\u00f3wnie w postaci atawizm\u00f3w… Przyjemnych, lecz dla \u017cycia w zasadzie zb\u0119dnych; mo\u017cna si\u0119 obej\u015b\u0107 bez spaceru boso po trawie…
\nDoktor Li wszelako postanowi\u0142 przebada\u0107 wszechstronnie zwi\u0105zki cz\u0142owieka z lasem. Intuicyjne prze\u015bwiadczenie o dobroczynnym dzia\u0142aniu spaceru mi\u0119dzy drzewami to za ma\u0142o \u2013 rzecz zas\u0142uguje na solidne opracowane, z wykazaniem konkretnych, pomierzonych oddzia\u0142ywa\u0144, z analiz\u0105 przyczynowo-skutkow\u0105 i opisem po\u017cytk\u00f3w. W \u015bwi\u0119tych lasach Japonii \u2013 mi\u0119dzy innymi w lesie Akasawa w prefekturze Nagano \u2013 ju\u017c w 1982 roku za\u0142o\u017cono stacje badawcze, dokonuj\u0105ce obserwacji i eksperyment\u00f3w z \u201ek\u0105pielami le\u015bnymi\u201d, poczynaj\u0105c cho\u0107by od masowych pomiar\u00f3w ci\u015bnienia krwi i t\u0119tna u ochotnik\u00f3w po dwugodzinnym spacerze w g\u0119stwinie cyprysik\u00f3w japo\u0144skich i cedr\u00f3w – a\u017c po wype\u0142nianie drobiazgowych kwestionariuszy i badania biochemiczne… Innymi s\u0142owy: obcowanie z przyrod\u0105, dot\u0105d uwa\u017cane za niewinn\u0105 rozrywk\u0119, zosta\u0142o naukowo pomierzone i opisane. Zdarza si\u0119 wszystkim, spaceruj\u0105cym po lesie, dozna\u0107 uczucia szcz\u0119\u015bcia czy zgo\u0142a ekstazy, transcendentalnego podniecenia. U\u015bwiadamiamy je sobie, ale doktor Li to le\u015bne szcz\u0119\u015bcie zmierzy\u0142. I to jest jego wk\u0142ad w og\u00f3lny wolumen szcz\u0119\u015bcia ludzko\u015bci jako takiej…
\nDoktor Li jest entuzjast\u0105. Ale do swoich pomys\u0142\u00f3w podchodzi z pieczo\u0142owitym spokojem, dbaj\u0105c o rzetelno\u015b\u0107 badawcz\u0105 \u2013 na ile to mo\u017cliwe w przypadku zbawiennego wp\u0142ywu globalnej okrywy ro\u015blinnej na zdrowie i szcz\u0119\u015bcie ludzko\u015bci… Zatem entuzjasta, kt\u00f3ry jednak nie przesadza. Wp\u0142ywu obcowania z zieleni\u0105 na poziom stresu, wigoru i zadowolenia precyzyjnie pomierzy\u0107 si\u0119 nie da \u2013 mo\u017cna co najwy\u017cej opisa\u0107 i zestopniowa\u0107 subiektywne poczucie zmiany. Ale ju\u017c to wystarczy\u0142o doktorowi Qing Li do sformu\u0142owania wielostronnej, kompleksowej recepty shinrin-yoku: od w\u0119dr\u00f3wek po lesie do w\u0105chania olejk\u00f3w eterycznych. Od codziennego spaceru w s\u0105siednim parku po sp\u0119dzenie paru nocy w lesie pod go\u0142ym niebem. Od zaczerpni\u0119cia d\u0142oni\u0105 paru \u0142yk\u00f3w wody z le\u015bnego strumyka po wypicie naparu z igie\u0142 jod\u0142y a\u0142tajskiej…
\nLe\u015bne k\u0105piele to nie osobista fanaberia doktora Li… W lasach Japonii wyznaczono ju\u017c sze\u015b\u0107dziesi\u0105t dwa rejony shinrin-yoku. Z wytyczonym \u015bcie\u017ckami, kompleksow\u0105 obs\u0142ug\u0105 przewodnik\u00f3w, instruktor\u00f3w i lekarzy, z dyskretnym nadzorem gajowych, czuwaj\u0105cych nad pow\u015bci\u0105gliwym korzystaniem z dobrodziejstw natury. No, ale to w Japonii \u2013 krainie \u017cyczliwej opieku\u0144czo\u015bci i pomocy wzajemnej. U nas na razie niemo\u017cliwe… Po pierwsze – rodak w lesie to stuprocentowa niemal\u017ce gwarancja barbarzy\u0144skiej dewastacji i ha\u0142a\u015bliwego chaosu. Po drugie \u2013 mo\u017ce nawet i sto lat b\u0119dziemy leczy\u0107 rany, jakie przez dwa lata beztroskiej \u201egospodarki\u201d zada\u0142 lasom (i nie tylko…) oszala\u0142y doktryner, religijny fundamentalista (\u201eczy\u0144cie Ziemi\u0119 sobie poddan\u0105\u201d) niejaki (nomen omen) Szyszko.
\nTeoretycznie centrami polskich shinrin-yoku winny by\u0107 parki narodowe; przynajmniej tak stanowi prawo… Ale pomieniony Szyszkownik \u0142ad ten zburzy\u0142, na przyk\u0142ad zakazuj\u0105c wst\u0119pu postronnym obywatelom do najpi\u0119kniejszej puszczy na \u015bwiecie \u2013 pod pretekstem, \u017ce nadw\u0105tlony przez \u017car\u0142ocznego kornika drukarza ten i \u00f3w \u015bwierczek na \u0142by si\u0119 mo\u017ce zwali\u0107. Nic to, \u017ce od pi\u0119ciuset lat kroniki puszcza\u0144skie nie notowa\u0142y takiego przypadku, – Ja to rz\u0105dz\u0119 i r\u017cn\u0119, a wam od lasu wara \u2013 perorowa\u0142 Szyszko, szcz\u0119\u015bliwie niedawno odes\u0142any na por\u0119b\u0119 historii. No, ale w takich warunkach o \u201ele\u015bnych k\u0105pielach\u201d modo Polacco<\/em> nie mog\u0142o by\u0107 mowy… Dop\u00f3ki sytuacja nie wr\u00f3ci do normy, pozostaje nam spacer do najbli\u017cszego parku i poszukanie namiastki \u201ele\u015bnego prysznica\u201d, obcowania z zieleni\u0105… Je\u015bli uda si\u0119 pokona\u0107 tyraliery rowerzyst\u00f3w, wrzeszcz\u0105cych dzieci i sraj\u0105cych bez opami\u0119tania ps\u00f3w…
\nGdy i spacer do parku oka\u017ce si\u0119 zbyt uci\u0105\u017cliwy, pozostaje lektura dzie\u0142a doktora Li, przez wydawc\u0119 przepi\u0119knie zaprojektowanego i zilustrowanego. Przez co godnego polecenia. Byle tylko uda\u0142o si\u0119 przestudiowa\u0107, zanim (ruszymy na spacer…), a nie zamiast!
\nTomasz Sas
\n(17 04 2018)<\/p>\n
\n